درشکل (۳-۸) ارتباط بین فناوری خودرو- به- شبکه وشبکه‌ی قدرت نشان داده شده است. انرژی الکتریکی می‌تواند به‌صورت دوطرفه، از شبکه به خودروها و از خودروها به شبکه در گردش باشد. بهره‌بردارشبکه (دراینجا بهره‌بردار مستقل شبکه) می‌تواند سیگنال‌های زمان- واقعی را به تک‌تک خودروهای برق­ده پارک شده و یا اپراتوری که مسؤولیت کنترل خودروها (به‌صورت مجتمع) را برعهده دارد، ارسال کند [۴۵].
شکل (۳-۸)- شکل شماتیکی ارتباط مخابراتی بین خودروی برقده وشبکه‌ی قدرت
بنابراین ارتباط مخابراتی بین خودروهای برق ده با شبکه قدرت، می‌تواند خودروهایی با قابلیت اتصال به شبکه را تبدیل به تنظیم‌کننده نماید. اگرخودروهای برق ده بخواهند برحسب نیاز شبکه رفتارنمایند،آنگاه در ساعاتیکه بار شبکه کم است شارژ شده و هنگامی‌که شبکه نیاز به انرژی دارد دشارژ می‌گردند. به‌این‌ترتیب خودروهای برق ده به کمک فناوری خودرو- به- شبکه تبدیل به منابع ذخیره‌ساز انرژی شده‌اند که قابلیت جابه‌جایی در شبکه‌ی قدرت را دارا می‌باشند.

در حالتی که خودروهای برق ده بخواهند بر اساس تغییر قیمت عمل کنند، باید در زمان‌هایی که قیمت برق پایین است باتری‌ها شارژ شده و انرژی را ذخیره نمایند و در ساعاتی که قیمت برق بالا است به شبکه انرژی بفروشند.
علاوه بر این خودروهای برق ده می­توانند به‌صورت یکپارچه با منابع تجدید پذیر بهره ­برداری شوند. درنتیجه، فناوری خودرو- به- شبکه می‌تواند انعطاف‌پذیری شبکه را بالا برده واستفاده از منابع تجدید پذیرمانندانرژی باد و انرژی خورشیدی را افزایش دهد. در این پایان نامه از این خصوصیت نیز استفاده شده و تأثیر این خودروها برافزایش ضریب ظرفیت منابع مدل­سازی گردیده است.
ازآنجایی‌که تولید این منابع به‌طور ذاتی قابل پیش‌بینی نیست و همراه با نوسان بسیار همراه است، حضور خودروهای الکتریکی با قابلیت اتصال به شبکه سبب بهبود بهره‌برداری از منابع تولید انرژی الکتریکی تجدیدپذیرخواهدشد. بدین ترتیب می‌توان با بهره گرفتن از ویژگی‌های خودرو به شبکه، نوسانات تولید ناشی از طبیعت تصادفی انرژی‌های تجدید پذیررا کاهش داد [۴۵ و ۱۶ و ۱۷].
۳-۹-۳-جایگاه فناوری خودرو- به- شبکه در سیستم قدرت
تاکنون مقالات بسیاری تأثیر فناوری خودرو- به- شبکه و خودروهای برق ده ر ابرشبکه‌ی قدرت بررسی نموده‌اند. می‌توان این مقالات را از دو دیدگاه،بازار و بهره‌برداری مورد بررسی قرار داد. مرجع [۴۵]،خودروهای برق ده را برای تأمین بار پایه مناسب ندانسته، چون به ‌طور معمول بار پایه توسط نیروگاه‌های بزرگ هسته‌ای یازغال‌سنگ و با هزینه‌های کم‌ترتأمین می‌گردد.
ازطرف دیگرخودروهای برق ده را برای حضور در بازارهای رزرو چرخان، خدمات جانبی و تنظیم مناسب دانسته است. برای کنترل بهینه‌ی خودروهای برق ده برای اتصال به شبکه‌ی قدرت، مرجع [۴۸] پیشنهادتجمیع کننده برای فناوری خودرو- به- شبکه را برای شرکت در بازار تنظیم داده است. خودروهای برق ده علاوه برهزینه‌ی پرداختی به ‌منظور شارژ نمودن باتری‌هایشان، با شرکت در بازار تنظیم می‌توانند با تنظیم فرکانس، درآمد تجمیع کننده را بیشینه نمایند.
توجه به این موضوع که خودروهای برق ده ذاتاً دارای منابع ذخیره‌سازی برای رانندگی در مسافتی معین هستند باعث گردیده تا فناوری خودرو- به- شبکه برای شرکت در بازار بار پیک مناسب تشخیص داده شوند، همچنین با افزایش حضور منابع تجدید پذیر درآینده برای پشتیبانی از این منابع خودروهای برق ده نقش به سزایی خواهند داشت [۴۹].
در مرجع [۵۰] اشاره‌شده است که ارتباط یک‌طرفه‌ی فناوری خودرو- به- شبکه از طرف مصرف‌کننده بیشترمورد استقبال قرارخواهدگرفت و با به ‌کاربردن تجمیع کننده برای کنترل مقدار شارژ باتری خودرو و قیمت برق در شبکه، الگورِیتم شارژ هوشمندی را پیشنهاد کرده است،که برای مصرف‌کننده، تجمیع کننده و همچنین شبکه‌ی قدرت سودمند می‌باشد.
همچنین فناوری مورد بحث برای مصرف‌کننده با شارژ بیشینه‌ی باتری‌ها با کمترین هزینه، برای تجمیع کننده حداکثر سود و برای شبکه‌ی قدرت افزایش انعطاف‌پذیری درحضور با منابع انرژی تجدید پذیر را به همراه خواهدداشت.
۳-۱۰- مرور ادبیات مسئله برنامه­ ریزی بهره ­برداری از منابع تولید پراکنده، ذخیره­سازها و راه­کارهای مدیریت مصرف
در این پایان نامه مسئله برنامه­ ریزی بهره ­برداری منابع بادی، خودروهای برق ده قابل اتصال به شبکه و راه­کارهای مدیریت مصرف در محیط رقابتی صورت گرفته است. مطالعه صورت گرفته از دیدگاه بهره ­برداری سیستم قدرت می­باشد. ازآنجایی‌که مسئله در محیط رقابتی تحلیل شده است، لذا عدم قطعیت استراتژیک بین این بازیگران به‌عنوان یکی از مهم­ترین مسائل مطرح می­باشد.
برای مدل­سازی این مسئله از تئوری بازی استفاده شده است که در فصل بعد به‌تفصیل درباره آن صحبت شده است. در این قسمت از پایان نامه به مروری بر مهم­ترین کارهای صورت گرفته که به پایان نامه مربوط می­باشد پرداخته شده است.
در [۴] روشی برای ارزیابی اقتصادی بر روی یک هاب انرژی^[۵۹] صورت گرفته است. منظور از هاب انرژی یعنی در نظر گرفتن صورت­های مختلف انرژی از قبیل برق، گاز و سوخت فسیلی کنار یکدیگر. درزمینهٔ انرژی الکتریکی نیز در این مرجع از منابع CHP^[60] و نیروگاه­های حرارتی استفاده شده است. علاوه بر این برنامه­­های مدیریت مصرف نیز مورد مطالعه واقع شده است. اجرای راه­کار مدیریت مصرف باعث افزایش انعطاف­پذیری هاب انرژی شده است. نمونه ­ای از هاب انرژی در شکل (۳-۹) نشان داده شده است.
شکل (۳-۹): نمونه ­ای از هاب انرژی
در [۵] نیز برنامه ­های مدیریت مصرف در کنار منابع تولید پراکنده و باتری در نظر گرفته شده است. مطالعه صورت گرفته به صورت مطالعه روز پیش می­باشد. برای مدل­سازی عدم قطعیت استراتژیک نیز از تئوری بازی استفاده شده است. برای اندازه ­گیری اطلاعات مربوط به سمت مصرف و باتری‌ها نیز از میترهای هوشمند استفاده شده است. برای حل مسئله نیز از الگوریتم هوشمند توزیع شده استفاده شده است.
در [۶] نیز به این نکته اشاره شده است که در سیستم قدرت هوشمند آینده هم منابع تولید و هم منابع سمت مصرف در بهره ­برداری اقتصادی با در نظر گرفتن مسائل زیست­محیطی شبکه تأثیرگذار می­باشند و می­توانند در بازار عمده­فروشی شرکت کنند. این مسئله در شکل (۳-۱۰) نشان داده شده است. یکی از مسائل مهم قیمت دهی سمت مشترکین می­باشد. در این مرجع قیمت دهی مشترکین به منظور بهبود رفاه اجتماعی صورت گرفته است.
در این مطالعه فرض شده است که مشترکین به ابزار هوشمندی جهت کنترل مصرف انرژی مجهز می­باشند و از طریق سیستم مخابراتی ارتباط دوطرفه‌ای بین مشترکین و شرکت برق برقرار
می­باشد.
شکل (۳-۱۰): شرکت منابع سمت تولید و مصرف در بازار عمده‌فروشی برق
در مرجع [۷] به این نکته اشاره شده است که شرکت­های برق با مسائل سرمایه ­گذاری زیرساخت­ها و اهمیت مسائل زیست­محیطی آشنا شده ­اند. برای مقابله با این مسائل راه­کارهای مدیریت مصرف پیشنهاد شده ­اند؛ چراکه این راه­کارها می­توانند باعث بهبود بازدهی انرژی، قابلیت اطمینان و امنیت سیستم شده و هزینه مشتریان و شرکت­های برق را کاهش داده و خطرات زیست­محیطی را کاهش دهند. در این مرجع از تکنیک جابجایی بار استفاده شده است.
راه­کارهای مدیریت مصرف در ابتدا به شکل قراردادهایی بود که بین مشترک و شرکت برق بسته می­شد (شکل (۳-۱۱))؛ اما در [۸] مدیریت مصرف توزیع شده^[۶۱] بین مشترکین توسعه یافته است. چراکه با هوشمند شدن سیستم قدرت و ایجاد ارتباط­های دوطرفه میان مشتریان این قابلیت به وجود می ­آید که خود مشترکین با یکدیگر رقابت کنند (شکل (۳-۱۲)). درواقع بازیگران این مدل توسعه یافته مدیریت مصرف، خود مشترکین می­باشند.
عدم قطعیت استراتژیک بین بازیگران از طریق تئوری بازی مدل­سازی شده است. تابع هدف در نظر گرفته شده نیز کمینه کردن هزینه انرژی می­باشد. تعادل نش زمانی حاصل می­ شود که هر یک از مشترکین از تغییر مصرف انرژی خود، سودی نبرند؛ درواقع هرکدام از مشترکین که از بازار شناخت پیداکرده‌اند بهترین تصمیم خود را اتخاذ کرده ­اند. نتایج شبیه­سازی نشان می­دهد که نسبت پیک‌بار به میانگین بار در تعادل نش حاصل شده نیز کاهش یافته است.
شکل (۳-۱۱): استراتژی مدیریت سمت مصرف با تمرکز بر ارتباط بین شرکت برق و مشترک
شکل (۳-۱۲): استراتژی مدیریت سمت مصرف برای شبکه هوشمند باوجود ارتباط متقابل بین مشترکین
در [۹] نیز مدلی ارائه شده است که اندازه­ بهینه سیستم ذخیره­ساز انرژی را در یک ریز شبکه بر اساس معیار قابلیت اطمینان تعیین می­ کند. با افزایش ظرفیت ذخیره­سازها، هزینه سرمایه ­گذاری آن­ها نیز افزایش می­یابد؛ درحالی‌که هزینه بهره ­برداری از ریز شبکه‌ها کاهش پیدا می­ کند؛ بنابراین اندازه بهینه ذخیره­سازها زمانی حل می­ شود که تابع هدف هم شامل هزینه سرمایه ­گذاری ذخیره­سازها و هم هزینه بهره ­برداری از ریز شبکه باشد. این مسئله در شکل (۳-۱۳) نشان داده شده است.
با بهره گرفتن از ذخیره­سازها مشکل کاهش تولید که به‌واسطه خروج نیروگاه­های سنتی حاصل می­ شود کاهش پیدا کرده و مشکل مربوط به تولید تصادفی منابع بادی نیز کم می­ شود. در این حالت معیار قابلیت اطمینان نیز تأمین می­گردد.
شکل (۳-۱۳): تعیین اندازه بهینه سیستم ذخیره­ساز انرژی
در [۱۰] منابع تولید پراکنده، بارهای کنترل­پذیر و ذخیره­سازها به‌عنوان یک عامل در ریز شبکه هوشمند در نظر گرفته شده ­اند و ترکیب بهینه آن­ها از طریق نظریه مبتنی بر عامل­ها^[۶۲] مشخص شده است. ریز شبکه‌ها خود می­توانند به‌صورت متصل به شبکه سراسری و یا به صورت جزیره­ای کار کنند.در این مرجع چندین ریز شبکه کنار هم در نظر گرفته شده و برای تعیین ترکیب بهینه منابع هر یک از ریز شبکه­ ها از نظریه مبتنی بر عامل­ها استفاده شده است. این مسئله در شکل (۳-۱۴) نشان داده شده است.
شکل (۳-۱۴): ساختار مورداستفاده پیشنهادی مبتنی بر نظریه عامل­ها برای مدیریت منابع در چندین ریز شبکه
۳-۱۱- تفاوت کار انجام‌شده در این پایان نامه باکارهای گذشته
در این پایان نامه مسئله برنامه­ ریزی بهره ­برداری از منابع بادی، خودروهای برق ده قابل اتصال به شبکه و راه­کارهای مدیریت مصرف در محیط رقابتی صورت گرفته است. برای مدل­سازی عدم قطعیت استراتژیک بازیگران از تئوری بازی استفاده‌شده است. درصورتی‌که در کارهای قبلی عدم قطعیت استراتژیک بازیگران در سمت مصرف مدل­سازی شده بود.
علاوه بر این و با توجه به ماهیت تصادفی منابع بادی و همچنین عدم قطعیت بار، ذخیره­ساز انرژی به‌عنوان راه­کاری جهت افزایش انعطاف­پذیری منابع بادی و همچنین قابل‌کنترل بودن بار استفاده شده است که این مسئله به عنوان نوآوری دوم این پایان نامه مطرح می­باشد.
۳-۱۲-خلاصه و نتیجه ­گیری
در این فصل مسئله برنامه­ ریزی بهره ­برداری از منابع بادی، خودروهای برق ده قابل اتصال به شبکه و همچنین راه­کارهای مدیریت مصرف مورد مطالعه واقع شد. در این راستا ابتدا هر یک از این منابع و تأثیرات آن­ها در محیط رقابتی برق مورد مطالعه واقع شد؛ چرا که در این پایان نامه هدف برنامه­ ریزی بهره ­برداری در محیط رقابتی می­باشد.
بعد از انجام مطالعات و بررسی­ها، مروری جامع و کامل بر برنامه­ ریزی بهره ­برداری این منابع با تأکید بر راه­کارهای مدیریت مصرف صورت گرفت و تمایز کار این پایان نامه باکارهای قبلی نیز روشن گردید.
فصل چهارم
مدل­سازی برنامه­ ریزی بهره ­برداری با در نظر گرفتن منابع بادی، خودروهای برق ده و راه­کارهای مدیریت مصرف

شرکتهای مدیریت صادرات: این واسطه موافقت می نماید در ازای دریافت وجهی کلیه مراحل مربوط به صادرات، اعم از تبلیغات، تحقیقات، حمل و نقل و غیره را برای شرکتها انجام دهد.

سازمانهای تعاونی صادرات: یک سازمان تعاونی صادرات است و فعالیتهای صادراتی را به نمایندگی از طرف تولید کنندگان متعدد انجام می دهد(همان).
دیدگاه دوم:
در این دیدگاه صادرات به ۷ دسته تقسیم می‌شود کخ عبارتند از: صادرات قطعی، صادرات موقت، صادرات قطعی در حجم تجاری، صادرات قطعی غیرتجاری(صادرات چمدانی)، صادرات از طریق قرارداد(SWAP)، ترانزیت خارجی و صادرات مجدد.
الف) صادرات قطعی
عبارتست از خارج کردن کالا از قلمرو گمرکی کشور به منظور فروش استفاده یا مصرف در خارج از قلمرو گمرکی کشور. صادرات قطعی با توجه به مقررات صادرات و واردات از نظر عاملین آن می‌تواند از طریق بازارچه‌های مرزی و شرکتهای تعاونی مرزنشینان و تجار انجام گیرد. واحدهای تولیدی نیز می‌تواند از طریق خرید متقابل^[۴] و ورود موقت مواد اولیه نسبت به تهیه کالا و صادرات آن اقدام نمایند(اداره کل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگانی، ۱۳۸۸).
ب) صادرات موقت
عبارتست از خارج کردن کالا از قلمرو گمرکی کشور به منظور عرضه و نمایش در نمایشگاهها، تعمیر، تکمیل و فرآوری در خارج از قلمرو گمرکی کشور و سپس بازگرداندن آن به داخل کشور(همان).
ج) صادرات قطعی در حجم تجاری
برای حجم یا جنبه تجاری داشتن کالا معیار یا تعریفی مشخص نشده است. در ماده ۳ قانون صادرات و واردات آمده است که «مبادرت به امر صادرات و واردات کالا به صورت تجاری مستلزم داشتن کارت بازرگانی است» و در مورد ملاک تجاری بودن کالا بدین گونه شرح داده است که «کالاهایی که به تشخیص گمرک برای فروش، وارد یا صادر می‌گردد، اعم از این که به همان شکل یا پس از انجام عملیات تولیدی، تفکیک و بسته بندی، به فروش می‌رسد، تجاری تلقی خواهد شد»(همان).
د) صادرات قطعی غیرتجاری(صادرات چمدانی)
صادرات قطعی غیرتجاری از طریق پست و مسافر انجام می‌گیرد. در خصوص صادرات همراه مسافر به کشورهای مستقل مشترک المنافع که به گمرک ابلاغ شده به شرح زیر است:
ماده۱: توریستها و اتباع کشورهای مستقل مشترک المنافع که به جمهوری اسلامی ایران مسافرت می‌کنند مجاز خواهند بود، برابر مقدار ارزی که به سیستم بانکی کشور اظهار و اعلامیه ارزی دریافت داشته‌اند، اقدام به خروج کالاهای مجاز صادراتی به همراه خود از کشور نمایند(همان).
ماده ۲: مسافران ایرانی عازم کشورهای مستقل مشترک المنافع مجاز به خروج کالاهای مجاز صادراتی به همراه خود به میزان پانصد دلار می‌باشند. خروج کالا بیش از این مبلغ تنها زمانی مجاز است که با ارز منشاء خارجی و طبق اعلامیه ارزی بانکهای ایرانی صورت پذیرد( اداره کل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگانی، ۱۳۸۸).
ه) صادرات مجدد
صادرات مجدد عبارت است از «صدور کالاهایی که قبلا وارد شده است بدون فرآوری یا تغییر اضافی». چنان چه صادرات مجدد از طریق بنادر، مناطق آزاد یا انبارهای تحت حفاظت گمرک انجام گیرد، مشمول پرداخت حقوق گمرکی نخواهد بود. فرهنگ«وبستر»^[۵] صدور کالاهایی را که قبلا وارد یک کشور یا قلمروی جغرافیایی شده است، صادرات مجدد تلقی کرده است مشروط بر آن که جنبه عمده فروشی داشته باشد(صادقی و همکاران، ۱۳۹۱).
به کالاهای ترانزیتی یا شبه ترانزیتی تحت هیچ شرایطی عنوان«صادرات مجدد» اطلاق نمی‌شود. کالاهای شبه ترانزیتی اقلامی هستند، که مالک یا صاحب آنها شناخته شده نیست و این افراد تابعیت کشوری را که کالا در قلمروی آن قرار گرفته است دارا نیستند(همان).
و) ترانزیت خارجی
عبارت است از عبور کالای خارجی از کشور. کالاهای ایرانی که تشریفات صادراتی قطعی روی آن انجام شده و از کشور خارج شده است، چنان چه در ارسال به مقصد دیگری، لازم باشد که از سرزمین ایران عبور کنند، روی آنها نیز تشریفات ترانزیت خارجی انجام می‌شود. ممکن است کالای خارجی که از کشور عبور می‌کند، توسط یک بازرگان ایرانی از یک کشور خریداری شده و به کشور ثالثی فروخته شده باشد، که در این صورت عمل بازرگان«صدور خدمات بازرگانی» نام دارد، نه صدور کالا( اداره کل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگانی، ۱۳۸۸).
ز) صادرات از طریق قرارداد(SWAP):
به منظور صرفه جویی هزینه حمل و نقل و استفاده از فرصتهای صادراتی تولیدات یک واحد تولیدی داخلی از یک مرز کشور صادر می‌شود(مرز نزدیک یک واحد تولیدی) و نیازهای قسمتی از بازارهای داخلی به آن کالا با قیمت مناسب از مرز همجوار آن بازارها وارد می‌شود این امور با توجیه صرفه اقتصادی انجام می‌گیرد( زینال زاده، ۱۳۸۵).
۲-۲-۳- فرایند صادرات
فرایند صادرات را می‌توان به هشت مرحله تقسیم کرد(صادقی و کربلائی اسماعیلی، ۱۳۸۹):
مرحله مقدماتی: صادر کننده در قدم اول باید به اخذ کارت بازرگانی کد اقتصادی و ایجاد یک حساب ارزی بپردازد.
مرحله بازاریابی: انجام فعالیتهای بازاریابی از انتخاب محصول گرفته تا بسته بندی نحوه توزیع و تبلیغات در میان مرزهای متفاوت فرهنگی کاری دشوار و پر چالش است. هر شرکتی پیش از تصمیم به صادرات باید نکات زیادی را در نظر بگیرد. شرکت صادراتی باید اطلاعات لازم و کافی درباره محیط بازاریابی بین المللی به دست آورد تا امکان موفقیت خویش را بیشتر نماید.
اخذ قیمت از کمیسیون نرخ گذاری: در این مرحله ابتدا تولیدکنندگان در خواست خود را طی نامه‌ای به اداره کل صادرات ارسال می‌دارند که طی بررسی و کارشناسیهای لازم در آن اداره نرخ لازمه را تعیین کرده و جهت تصویب به کمیسیون نرخ گذاری مرکز توسعه صادرات ارائه می‌شود که بعد از تصویب نرخ مورد نظر، کمیسیون نرخ گذاری مجوز لازمه صدور کالا را طی نامهای به اداره گمرک اعلام میدارد.
مرحله مذاکرات تجاری و قرارداد: فرایند مذاکره مهارتی است که هر کارفرما و حتی فرد معمولی ممکن است همه روزه به کار گیرد. در تعریف این کار مذاکره عبارت است از جریان مداوم رفت و برگشت ارتباطات به منظور رسیدن به یک تصمیم مشترک. بدون برقراری ارتباط مذاکرهای وجود ندارد(فیشر و یوری، ۱۳۷۵).
اعتبار اسنادی: صادر کننده بعد از انجام مذاکرات و رسیدن به توافق باید پیش فاکتور را برای خریدار ارسال نماید، و بعد به دریافت اعتبار اسنادی صادراتی اقدام کند. از مواردی که در پیش فاکتور ذکر می‌شود نحوه پرداخت وجه و نوع وسیله حمل کالاست(صدور پروفرم، گشایش اعتبار توسط خریدار و دریافت اعتبار اسنادی توسط صادر کننده) نمونه‌ای از اعتبارات اسنادی است.
مرحله تشریفات قبل از گمرک: در این مرحله، مجوزهای لازم که بستگی به نوع کالا و مقررات کشورها دارد اخذ شده و با شرکت حمل و نقل قرارداد بسته می‌شود(اخذ مجوز لازم در صورت نیاز اخذ گواهی مبدا از اتاق بازرگانی، صدور فاکتور اخذ بیمه نامه و اخذ قرارداد با شرکت حمل و نقل)
مرحله تشریفات گمرکی: در این مرحله کالا به اماکن گمرکی وارد می‌شود، قبض انبار صادر و اظهار نامه گمرکی برای ترخیص کالا ارائه می شود.
مرحله تشریفات بعد از گمرک: در این مرحله بعد از آن که کالا از گمرک ترخیص شد به موسسه حمل مورد نظر تحویل داده می‌شود، و مراحل دریافت پول توسط صادر کننده و ارائه اسناد به خریدار انجام می‌گیرد. تحویل کالا به موسسه حمل، ارائه اسناد حمل به بانک در مورد اعتبارات اسنادی و ارسال اسناد حمل به خریدار از مراحل تشریفات می‌باشد(صادقی و کربلائی اسماعیلی، ۱۳۸۹).
شکل‏۲‑۱- فرایند صادرات
تلاش برای رسیدن به اهداف چشم انداز ۲۰ ساله و ایجاد ظرفیت های جدید در جهت توسعه صادرات غیر نفتی همواره از جمله راهبردهای بلند مدت کشور در عرصه اقتصادی در طول سال های اخیر بوده است. از مزایای صادرات غیر نفتی می توان به: ۱) رهایی از صادرات تک محصولی نفت و مستقل شذن از بازارهای سیاسی و اقتصادی، ۲) جلوگیری از مهاجرت بی رویه روستائیان، کشاورزان و صنعتگران به شهرها و ۳) بهبود کیفیت تولید و قابلیت با توجه به امکان عرضه بیشتر اشاره نمود(توکلی و دهقانی سانیج، ۱۳۸۹).
انواع سازمان های دست اندر کار امر صادرات که می توانند در تسهیل و تسریع امر صادرات در کشورمان مؤثر باشند عبارتند از: اتاق بازرگانی، سازمان بازرگانی، گمرک، بانک ها، شرکت های بیمه، شرکت های حمل و نقل، شرکت های بازرسی، سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی، سازمان صنایع و معادن، سازمان جهاد کشاورزی، سازمان انرژی اتمی، شرکت پست و شرکت مخابرات. دستگاه های مذکور(پس از تولید کالا) فعالیت هایی را به منظور صدور محصول انجام می دهند که فعالیت های اداری- خدماتی نامیده می شوند(ناظمی و همکاران، ۱۳۹۰).
در یک تقسیم بندی کلی می توان صادرات را به دو بخشک بازاریابی و عقد قرارداد با مشتری و تهیه محصول و امور بازرگانی(ارسال محصول به مشتری) تفکیک کرد.
شکل‏۲‑۲- فرایند مبادله کالا، منبع: زینال زاده ۱۳۸۵
براساس شکل فوق، شماره گذاری ها ترتیب عمومی تعاملات میان بخش های مختلف دست اندرکار در فرایند مبادله محصول را نشان می دهند. ماهیت محصول مبادله شده، سیاست بنگاه های طرف معامله، سیاست های تجاری دو کشور، امکانات موجود در فرایند مبادله و شرایط خاص زمانی و مکانی می توانند ترتیبات مذکور را با تغییر مواجهه سازند. مطابق شکل، پس از تعامل میان خریدار محصول در کشور مقصد با فروشنده محصول در کشور مبدأ، فعالیت هایی نظیر ارسال مشخصات محصول قیمت آن، پروفورما و نمونه کالا، سفارش خرید و عقد قرار داد صورت می پذیرد(زینال زاده، ۱۳۸۵).
در ادامه این فرایند، به منظور تبادل ارز حاصل از صادرات، درخواست گشایش اعتبار توسط وارد کننده به بانک کشور خود ارسال می شود و به دنبال ارسال اعتبار اسنادی با بانک کشور صادر کننده از سوی بانک کشور وارد کننده، صادر کننده محصول با اطلاع از وصول اعتبار اسنادی توسط بانک مبدأ اقدام به تهیه کالا، انعقاد قرارداد حمل و تهیه مدارک لازم جهت صدور محصول می کند و با ارسال کالا به سمت مقصد توسط شرکت های حمل و نقل، تهیه اسناد مورد نیاز جهت دریافت وجه کالا و اخذ وجه مطابق قرار داد از سوی صادر کننده انجام می گیرد(ناظمی و همکاران، ۱۳۹۰).
بطور کلی عوامل مؤثر بر کمیت و کیفیت صدور محصولات غیر نفتی را می توان در دو دسته «موانع صادراتی در داخل کشور» و «موانع بین المللی» جای داد.
موانع صادرات در داخل کشور خود به سه دسته عوامل تحت عناوین«موانع درون بنگاهی» که به مسائلی مانند کیفیت عوامل تولیدی بنگاه اشاره دارد، «موانع اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، جمعیتی، طبیعی» که به مسائلی نظیر پدیده های طبیعی، عملکرد رقبا، مقررات اداری می پردازد و «موانع اداری- خدماتی» قابل تقسیم است. موانع اداری خدماتی صادرات به دیوانسالاری و هزینه های بنگاه در فرایند صادرات محصول پس از تولید اشاره می کند(ناظمی و همکاران، ۱۳۹۰).
۲-۳- نظریه‌های تجارت بین الملل
۲-۳-۱- نظریه مرکانتیلیستها
اولین نظریه ای که در تجارت بین الملل ارائه شده در اوسط قرن شانزدهم ودر انگلستان بوده است. براساس این نظریه، ذخایر طلا ونقره بعنوان پایه ثروت ملی و عامل تعیین‌کننده در برقراری مبادلات خارجی کشورها است. درآن زمان طلا ونقره وسیله پرداخت در تجارت خارجی محسوب می‌شد ودستیابی به آن از طریق صدور کالا میسر می گردید(حقیقی،۱۳۸۶).
مرکانتیلیستها طرفدار کنترل شدید دولت بر تجارت بودند. آنها سعی داشتند تا نشان دهند که اهداف کشورها در تضاد با یکدیگر قرار دارند. مطابق نظر مرکانتیلیستها ثروت یک کشور از روی موجودی فلزات قیمتی (به ویژه طلا)آن کشور اندازه‌گیری می شد. از دیدگاه آنان، پادشاه یک کشور می‌توانست به کمک طلا ارتش مجهز کند، وسایل وابزار خریداری نماید وناوگان مورد نیاز برای یکپارچه نگه‌داشتن قدرت خویش را فراهم کند و مستعمراتی به دست آورد. بنابراین به منظور جمع آوری طلا، کشور می‌بایستی صادرات خود را تشویق و واردات را محدود می‌کرد که در نتیجه تولید واشتغال ملی را بالا می برد( سالواتوره ۱۳۷۱، ۲۱).
لیکن ممکن است تمامی کشورها بطور همزمان در جهت افزایش صادرات و کاهش واردات چنین سیاستی را اعمال نمایند که در این صورت امکان مبادله بین کشورها دچار مشکل می‌گردد. بنابراین باید برخی از کشورها بعنوان کشورهای پیرامون، تحت استعمار قرار می‌گرفتند تا کشورهای استعمارگر بتوانند به اهداف خود دست یابند(حقیقی، ۱۳۸۶).
۲-۳-۲- نظریه مزیت مطلق
در مقابل نظریه مرکانتیلیستها، اقتصاددانان کلاسیک از زمان آدام اسمیت از تجارت آزاد بعنوان بهترین سیاست برای کشورهای جهان حمایت می‌کردند. البته استثنائاتی چون حمایت از صنایع با اهمیت از لحاظ دفاع ملی نیز وجود داشت که مشمول تجارت آزاد نمی‌شد.
آدام اسمیت (۱۷۷۶ میلادی ) نتیجه تحقیقات خود درمورد دلایل موفقیت بین المللی یک کشور در صنعتی خاص راتحت عنوان ((تئوری مزیت مطلق))در کتاب ثروت ملل ارائه کرد. بر اساس نظریه اسمیت، هر کشوری از طریق تجارت آزاد می‌تواند در تولید کالاهایی تخصص یابد که آنها را با کارایی بیشتری (به دلیل مزیت طبیعی نظیر مواد خام، آب و هوا و یا بدلیل مزیت اکتسابی نظیر تکنولوژی و مهارت)نسبت به سایر ملل تولید می کنند(در تولید آن دارای مزیت مطلق است) ودر مقابل، کالاهایی را وارد می‌کنند که آنها را با کارایی کمتری تولید می نماید( در تولید آن فاقد مزیت مطلق است). تخصصی که عوامل تولید در سطح بین الملل کسب می کنند، موجب افزایش تولید در جهان شده و منافع آن بین ملل طرف تجارت تقسیم می‌گردد. بنابراین، وی با رد دیدگاه مرکانتیلیستها، اعتقاد داشت که در تجارت آزاد مبتنی بر مزیت مطلق، یک کشور به زیان دیگر ملل منتفع نمی‌شود، بلکه همه کشورها بطور همزمان نفع خواهند برد(سالواتوره ۱۳۷۰، ۲۲).
نظریه اسمیت نیز نتوانست برای این سوال که ((اگر کشوری در تولید هیچ کالایی از برتری مطلق برخوردار نباشد آیا آن کشور از جرگه تجارت بین المللی خارج خواهد شد یا خیر؟))پاسخ نظری مناسبی ارائه دهد.

شکل(۱-۱۵): بلوک دیاگرام سیستم پردازش ارائه شده
از دیگر روش‌های ارائه شده برای ردیابی مولفه‌های متقارن می‌توان به‌کار تحقیقاتی دیگری اشاره نمود که در آن برای محاسبه مولفه‌های متقارن بر پایه استفاده از یک عملگر انرژی^[۲۱] جدید می‌باشد. این روش خیلی ساده، دقیق و نیاز به عملیات ریاضی خیلی پایین دارد و نیاز به هیچگونه تکرار ندارد. از دیگر مزیتهای عنوان شده در این زمینه می‌توان سادگی پیاده سازی دیجیتال روی DSP و میکروکنترلر را نام برد. بلوک دیاگرام روش پیشنهاد شده در شکل(۱-۱۶) نشان داده شده است.

شکل(۱-۱۶): بلوک دیاگرام روش پیشنهاد شده برای ردیابی مولفه‌های متقارن بر پایه اپراتور انرژی
فصل دوم
آشنایی با ادوات FACTS
۲-۱ مقدمه
سیستم‌های انتقال AC انعطاف پذیر که به FACTS معروف می‌باشند مفهوم و ایده جدیدی است که برای تقویت کنترل پذیری و توسعه ظرفیت انتقال شبکه‌ها، به‌کارگیری و استفاده از کنترل کننده‌ها و ادوات الکترونیک قدرت را توصیه و تشویق می‌نمایند. در واقع سیستم‌های FACTS قادر هستند که پارامترها و مشخصه‌ های خطوط انتقال مانند امپدانس سری، امپدانس شانت، زاویه فاز که بعنوان محدودیت اصلی بر سر راه افزایش ظرفیت شبکه عمل می‌نمایند، کنترل کنند. ایده اساسی که پشت مفهوم FACTS وجود دارد توانا نمودن سیستم انتقال از طریق فعال نمودن عناصر و اجزاء آن می‌باشد. در واقع FACTS دارای نقش اساسی در افزایش انعطاف پذیری انتقال توان و امنیت پایداری دینامیک سیستم‌های قدرت می‌باشد. تحت مدیریت و هدایت موسسه RPRI کاربرد FACTS در دست مطالعه می‌باشد و تعداد زیادی از کنترل‌کننده‌های FACTS هم اکنون ارزیابی و آزمایش شده‌اند در حالیکه تعداد دیگری از نظر مفهومی ‌بررسی و مطالعه گردیده ولیکن هنوز طراحی و ساخته نشده اند. کنترل‌کننده‌های FACTS که هم اکنون ساخته شده و به‌کار گرفته شده‌اند، که در این فصل به طور کلی به بررسی و تحلیل آنها پرداخته می شود.
۲-۲:معرفی جبران‌ساز توان راکتیو استاتیک ^[۲۲]
SVC یکی از مهمترین عناصر FACTS است که سالهاست به ‌دلیل مزیت فنی و اقتصادی در حل مساله دینامیک ولتاژ مورداستفاده قرار می‌گیرد. شکل (۲-۱) ساختمان SVC و مشخصه V-I آن ­را نشان می‌دهد.
شکل(۲‑۱): ساختمان SVC
SVC به‌صورت موازی به شبکه وصل می‌شود و همانطور که از شکل پیداست می‌تواند در دو مود راکتیو سلفی یا خازنی ظاهر شود. در جریان خازنی بزرگتر از Icmax، SVC به یک خازن تبدیل می‌شود و توان راکتیو آن به صورت تابعی از ولتاژ شبکه تغییر می‌کند. شیب نمودار V-I بین Icmax و Irmax معمولاً %۲ تا %۵ درنظرگرفته می‌شود.

۲-۲-۱ کاربردهای SVC

مهمترین کاربردهای svc عبارتند از :
تثبیت ولتاژ در شبکه ­های ضعیف
کاهش تلفات انتقال
افزایش ظرفیت انتقال توان
افزایش میرایی اغتشاشات کوچک
بهبود پایداری ولتاژ
حذف نوسانات توان

۲-۲-۲ رایج­ترین انواع SVC

رایج­ترین انواع SVC با توجه به عناصر به­کاررفته در ساختمان آن­ها به شرح زیر است:
راکتور کنترل تریستوری TCR^[23]
خازن سوییچ تریستوری TSC^[24]
راکتور سوییچ تریستوری TSR^[25]
خازن سوییچ مکانیکی MSC^[26]
در شکل (۲-۲) موارد فوق و نحوه اتصال آن­ها به سیستم انتقال نشان داده شده است. با تنظیم زاویه آتش تریستورها، SVC در مود راکتیو سلفی یا خازنی ظاهر می‌شود.
معمولاً حوزه تغییرات ولتاژ سیستم توسط SVC %5 لحاظ می‌شود. اغلب سه محل برای نصب SVC پیشنهاد می‌شود:
در مجاورت بارهای عمده و بزرگ (نواحی وسیع شهری)
نزدیک به بارهای حساس به ولتاژ
در مجاورت بارهای صنعتی
در واقع نصب SVC در سه محل مزبور بیشترین تاثیر را بر بارهای شبکه قدرت دارد. همان­طور که گفتیم اگر SVC به حد توان راکتیو خود نزدیک شود (مثلاً به Icmax )در شکل (۲-۱) به یک خازن ثابت تبدیل می‌شود و تولید توان راکتیو آن تابعی از ولتاژ شبکه می‌گردد. این پدیده از معایب SVC محسوب می‌شود.
شکل (‏۰‑۱): انواع SVC
۲-۳ معرفی و شبیه‌سازی جبرانساز استاتیک STATCOM
اساس عملکرد STATCOM مشابه کندانسور سنکرون است. از آنجا که در ساخت این وسیله از ادوات الکترونیک قدرت استفاده می‌شود به آن جبرانساز استاتیک می‌گویند.
مبدل­های به کاررفته در این جبرانساز توان راکتیو موردنیاز را بطور محلی (در محل اتصال STATCOM به شبکه) تأمین کرده و خروجی آن بطور پیوسته قابل تنظیم می‌باشد، به همین دلیل در مواردی که ولتاژ شبکه قدرت تغییرات وسیعی داشته باشد (در حالت بروز اغتشاش یا پس از رفع خطا) از این جبرانساز استفاده می‌شود.شکل (۲-۳) طرحی از STATCOM و مشخصه V-I آن­را نشان می‌دهد. تولید یا جذب توان راکتیو توسط مبدل منبع ولتاژ (VSC) با تنظیم ولتاژ Vref صورت می‌گیرد.
شکل (۲-۳STATCOM :( و مدار معادل الکتریکی آن

۲-۳-۱:کاربردهای STATCOM

مهمترین کاربردهای STATCOM به شرح زیر است:
کنترل دینامیکی ولتاژ
بهبود پایداری گذرا
حذف نوسانات توان در شبکه انتقال
کنترل توان حقیقی و راکتیو
۲-۳-۲ شبیه‌سازی STATCOM
ساختار اساسی یک STATCOM با کنترل ولتاژ بر پایهPWM در شکل (۲-۴) نشان داده شده است.حذف حلقه کنترل ولتاژ DC در این شکل بلوک دیاگرام اساسی یک کنترلر با روش کنترل فاز معمولی را نتیجه می‌دهد.
شکل(۲-۴): مدل پایداری گذرا STATCOM با کنترل ولتاژ PWM
معادلات دیفرانسیل مربوط به این مدل را می‌توان به صورت زیر نوشت:
(۲-۱)

زیاد

کم تا متوسط و زیاد اگر اختلاف V_in-V_out کوچک باشد.

بازده

کم، جایی که قطعات خنک می­شوند.

زیاد اگر میانگین بار و یا اختلاف V_in-V_out زیاد باشد.

تلفات توان

متوسط تا زیاد. معمولا به القاگر، دیود و خازن های فیلتر در IC دارند.

کم. معمولاً تنها به رگولاتور و خازن­های کنارگذر (bypass) با مقدار کم نیاز دارد.

پیچیدگی

متوسط تا زیاد. به دلیل قطعات خروجی.

کم

هزینه کلی

متوسط تا زیاد. به دلیل ریپل در نرخ سوئیچینگ.

کم. ریپل ندارد، نویز کمی دارد. بهترین حذف­کننده نویز است.

نویز / ریپل

یک تحلیل ریاضی داده شد که بوسیله آن می­توان مطمئن شد که مبدل­های DCبهDC ایزوله­نشده (کاهنده، افزاینده وکاهنده-افزاینده) هم در حالت CCM و هم در حالت DCM تحت همه شرایط عمل می­ کنند. مبدل رزونانسی DCبه DC مورد تحلیل قرار گرفت. سرانجام یک چارت که نشان­دهنده خانواده منبع تغذیه DCبهDC بود ارائه گردید.
فصل سوم
روش‌های کنترلی
۳-۱ مقدمه
کنترل فیدبک یک مکانیزم اساسی در سیستم‌هایی از قبیل مکانیکی، الکتریکی و بیولوژیکی است که برای حالت ماندگار آنها استفاده می شود. کنترل فیدبک ممکن است بر اساس استفاده از سیگنال‌های مختلف به منظور مقایسه مقادیر واقعی متغیرهای سیستم با مقادیر مطلوب آنها، به عنوان کنترل سیستم تعریف گردد.

در سالهای اخیر تئوری‌های کنترلی و کاربردهای آنها برای کنترل سیستم‌های الکتریکی در مسیر قابل توجهی توسعه داده شده‌اند. تحقیقات در این زمینه جذاب برای کنترل منبع تغذیه سوئیچینگ با هدف بهبود پایداری، کاهش حساسیت نسبت به اغتشاشات، بهبود بازده و همچنین با توسعه روش‌های کنترلی برای بهبود عملکرد سیستم انجام شده است]۳۴، ۳۵،۳۶، ۳۷، ۳۸، ۳۹[
چالش اساسی در ورای این مسایل ، نیاز به یافتن مناسب‌ترین روش کنترلی برای غلبه بر مشکلات اساسی زیر است.
غیر خطی بودن به دلیل قطعات غیر خطی در ساختار مبدل،
پایداری در حالت ماندگار و تحت نوسانات بار و خط،
دست یافتن به پایداری سیگنال بزرگ که اغلب برای کاهش پهنای باند مفید بوده و دوباره عملکرد مبدل را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
کاربردهای این تکنیک‌ها در مبدل‌های DCبهDC مرتبه بالا، از قبیل توپولوژی‌های کیوک ، ممکن است با مشکلات اساسی در انتخاب پارامترهای کنترل و پایدارسازی همراه باشد.
کاستن از هزینه‌ها بوسیله کاستن از قطعات استفاده شده در مدارات کنترلی وکاهش EMI .
۳-۲ پایداری خطی و غیرخطی سیستم‌های کنترلی
طراحی کنترل کلاسیک برای سیستم‌های خطی استفاده می‌شود و می‌تواند همچنین در برخی از سیستم‌های غیرخطی نیز به طور موفقیت‌آمیزی مورد استفاده قرار گیرد. یک سیستم کنترلی می‌تواند به گونه‌ای طراحی شود که در مقابل نوسانات در پارامترهای سیستم همانند اندازه‌گیری خطا‌ها و اغتشاشات خارجی مقاوم باشد. بنابراین تکنیک‌های کلاسیک می‌توانند برای سیستم‌های خطی و همچنین برای شکل خطی سازی شده ی سیستم‌های غیر خطی نیز استفاده شوند. روش‌های کنترل کلاسیک نتایج خوبی را درنزدیک نقطه حالت ماندگار جایی که رفتار سیستم تقریباً خطی است ارائه می‌دهند.
در زیر، برخی از روش‌های کنترلی برای اندازه‌گیری پایداری داده شده‌اند]۵۰[
معیار پایداری روث ـ هرویتز
معیار پایداری نایکوئیست
روش دیاگرام بود
روش مکان هندسی ریشه‌ها^[۲۲]
نمودار نیکولز
با وجود اینکه روش روث هرویتزچگونگی تعیین پایداری مطلق را بطور نسبتاً جالبی ارائه می‌دهد، اما آن چگونگی بهبود طراحی را در نظر می گیرد. به علاوه، این روش هیچ گونه توصیفی از عملکرد تقریبی سیستم ارائه نمی‌دهد.
هنگام استفاده از روش‌های نایکوئیست و بود، توصیف سیستم مورد نیاز برای طراحی کنترل کننده،بر اساس اندازه و فاز پاسخ فرکانسی می‌باشد. این روش می تواند مفیدباشدزیرا پاسخ‌ فرکانسی می‌تواند به طور تجربی اندازه‌گیری شود و بر اساس آن تابع تبدیل می‌تواند محاسبه گردد.همچنین روش‌های حوزه فرکانس می‌تواند به سیستم‌هایی با نوع ساده غیرخطی با بهره گرفتن از روش تابع توصیف اعمال شود( البته با در نظر گرفتن معیار نایکوئیست).
برای طراحی با مکان هندسی ریشه‌ها،اساسا تابع تبدیل نیاز است.روش بلوک دیاگرام نیز برای بیان توابع تبدیل سیستم‌های پیچیده استفاده می‌شود.معمولا یک توصیف دقیق از دینامیک داخلی سیستم در طراحی کلاسیک نیاز نیست و تنها رفتار ورودی / خروجی (I/O) سیستم اهمیت دارد.
دیاگرام نیکولز یک تکنیک بسیار مفید برای بررسی پایداری و پاسخ فرکانسی حلقه بسته به یک فیدبک سیستم است.پایداری از یک نمودار مشخصه حلقه باز تعیین می گردد.به طور همزمان پاسخ فرکانسی حلقه بسته سیستم با بهره گرفتن از منحنی های تراز دامنه و شیب فاز حلقه بسته ثابت که بر روی نمودار فاز ـ بهره قرار داده شده‌اند، تعیین می‌شود.
متأسفانه کاربرد و طراحی روش های کنترلی خطی برای سیستم‌های چند متغیره و غیر خطی سر راست نمی باشد،مثلا سیستم‌هایی که در کاربردهای فضایی با بهره گرفتن از فرض خطی بودن و نیز در نطر گرفتن آنها به عنوان تک ورودی / تک خروجی در یک زمان خاص، طراحی می شوند،پاسخ مطلوبی نخواهد داشت.
تکنیک‌های کنترل مدرن در ابتدا برای سیستم‌‌های خطی مورد استفاده قرار گرفتند به سیستم‌‌های غیرخطی می‌تواند به وسیله ی روش لیانوف بررسی شود به طوریکه می‌توان به آسانی آن را روی سیستم‌های چند ورودی / چند خروجی (MIMO)^[23] ، نیز بسط داد.

این نوع پیزومتر متشکل از یک سر پیزومتر است که از آن یک سیم منشعب و با اتصال به نقطه اندازه ­گیری، ثبت داده ­ها را میسر می­سازد. سر پیزومتر متشکل از یک قطعه متخلخل مانند سرامیک یا سنگ متخلخل و یک دیافراگم فلزی سفت است. دیافراگم از یک طرف به قطعه متخلخل و از طرف دیگر به یک قطعه سیم پیش کشیده متصل است. هنگامی که بر اثر تغییر در فشار آب ­حفره­ای، دیافراگم تغییرشکل می­دهد، کشش سیم متصل به آن تغییر می­ کند. از آن­جا که فرکانس طبیعی سیم تابع کشش اعمال شده به آن است، با ثبت فرکانس در حالت جدید و کالیبره کردن سیستم، می­توان فشار آب ­حفره­ای را اندازه ­گیری نمود. برای تعیین فرکانس سیم در حالت جدید، از یک قطعه آهن­ربای الکتریکی که سیم در میان آن قرار گرفته است، استفاده می­ شود. در هر مرحله با مرتعش شدن سیم در میدان آهن­ربای مذکور یک ولتاژ الکتریکی با فرکانس مشابه سیم حاصل می­ شود که مقدار آن توسط دستگاه­های اندازه ­گیری متصل به سیستم قابل تعیین است. در این صورت، با اندازه ­گیری فرکانس طبیعی سیم در هر لحظه و کالیبره کردن آن بر حسب فشار وارد شده بر دیافراگم، می­توان فشار آب ­حفره­ای را تعیین نمود. با توجه به این­که در این نوع پیزومتر انتقال داده ­ها از طریق جریان الکتریسیته در سیم رابط صورت می­گیرد، از این رو اندازه ­گیری فشار آب ­حفره­ای نیز توسط دستگاه­های الکتریکی مناسب و با اتصال به دستگاه­های دیتالاگر انجام می­ شود. دیتالاگر را می­توان در هر ارتفاعی نسبت به سر پیزومتر مستقر ساخت[۲۴] .(Hanna, 1985)

این نوع پیزومتر در صورت نصب صحیح، قادر به اندازه ­گیری فشار آب­ حفره­ای کمتر از فشار اتمسفر نیز خواهد بود. پیزومترهای تار مرتعش نسبت به سایر پیزومترها گران­تر هستند ولی دقت قرائت در آن­ها از سایر پیزومترها بسیار بالاتر است. با توجه به دقت بالای این پیزومترها و بررسی نتایج حاصل از این پیزومترها در سد ستارخان، در این مطالعه از نتایج حاصله از این پیزومترها جهت تعیین فشار آب­ حفره­ای در بدنه این سد استفاده شده است.
۳-۹ پیزومترها در بدنه سد ستارخان:
در طول محور سد، ۲ مقطع ابزار بندی، در طول محور سد در نظر گرفته شده است. انتخاب این مقاطع با این فرض انجام گرفته که امکان کنترل پایداری سد در مقاطع انتخابی میسر باشد.
مقاطع مورد مطالعه، مقاطع ۱۷۰+۰ و ۳۲۰+۰ می باشند. در هر دوی این مقاطع پیزومترها در چهار تراز مختلف نصب شده ­اند. در بالاترین تراز یا تراز ۱۵۶۰ (نسبت به سطح آب­های آزاد) پیزومترهای V1 و V2 در مقطع ۱۷۰+۰ و همچنین V11 و V12 در مقطع ۳۲۰+۰ نصب شده ­اند. همانطور که در قبل اشاره شد، پیزومترهای مذکور در بالاترین تراز نصب شده ­اند و با بررسی های به عمل آمده در مورد تراز آب مخزن مشاهده می­ شود که این پیزومترها عموما بالاتر از سطح فریاتیک آب بوده ­اند و در اکثر مواقع فشار آب حفره­ای منفی را نشان می­ دهند.
در تراز ۱۵۳۰ پیزومترهای V3 و V4 در مقطع ۱۷۰+۰ و V13 و V14 در مقطع ۳۲۰+۰ نصب گردیده­اند. در تراز ۷/۱۵۲۹ پیزومتر V5 در مقطع ۱۷۰+۰ و V15 در مقطع ۳۲۰+۰ نصب شده ­اند. در پایین­ترین تراز نیز پیزومترهای V6 تا V10 در مقطع ۱۷۰+۰ و V16 تا V20 در مقطع ۳۲۰+۰ نصب گردیده­اند. لازم به ذکر است که پیزومتر V10و V20 در پوسته بالادست سد نصب گردیده­اند. در ادامه محل نصب پیزومترها در دو مقطع فوق­الذکر آمده است.

نمای شماتیک مقطع ۱۷۰+۰

نمای شماتیک مقطع ۳۲۰+۰

• بررسی داده ­های ابزاردقیق در بدنه سد ستارخان

همانطور که در بخش قبلی اشاره شد، جهت اندازه ­گیری میزان تراوش و فشار آب ­حفره­ای در بدنه سد ستارخان از ۲۰ عدد پیزومتر تار مرتعش در دو مقطع ۱۷۰+۰ و ۳۲۰+۰ استفاده شده است. در هر مقطع در چهار تراز ارتفاعی مختلف این پیزومترها نصب گردیده است. داده های پیزومتریک مورد استفاده در این تحقیق، داده ­های قرائت شده در طول مدت حدود شش سال و نه ماه، از تیرماه ۱۳۸۳ تا اسفندماه سال ۱۳۸۹ می­باشد. مجموعه داده مورد استفاده در این بازه شامل داده­هایی است که در بازه­های زمانی ده روزه تا دو هفته­ای برداشت شده و شامل ۱۶۹ قرائت مختلف و مجموعا ۱۸۳۶ داده منحصر به فرد می­باشد، که در محاسبات مورد استفاده قرار گرفته است. در ادامه و در فصل بعدی اقدام به صحت­سنجی داده ­های پیزومتریک شده و توضیحات تکمیلی در این زمینه ارائه شده است.

نتایج تحقیق

• مقدمه

در این فصل ابتدا به مجموعه داده ها و نحوه تقسیم ­بندی آن­ها پرداخته خواهد شد، سپس نحوه مدل­سازی و ساختار شبکه ارائه خواهد شد. در انتها با به­ کارگیری پارامترهای آماری مختلف، مدل ارائه شده مورد صحت سنجی قرار خواهد گرفت.

• مجموعه داده‌ها

برای استفاده از روش‌های داده کاوی^[۵۰] نظیر شبکه‌های عصبی، مدل­های فازی، ژنتیک پروگرامینگ^[۵۱] و…، در اختیار داشتن مجموعه داده مناسب از الزامات اساسی می‌باشد. برای هر مجموعه داده سه ویژگی لازم است]۲۵(Kohonen, 1988) [:

• قابل اعتماد بودن، یعنی واقعی و دقیق باشد.

• با توجه به ابعاد و پیچیدگی‌های مسئله تعداد داده کافی باشد.

• تمام جنبه‌های مسئله را پوشش دهد.

ابتدا بر اساس رابطه و تناسب تغییرات سطح آب پشت مخزن و تغییرات فشار آب حفره‌ای، پیزومترهای خراب شناسایی و داده های حاصل از آن کنار گذاشته شدند. بر این اساس، مجموعه داده گردآوری شده شامل۱۶۸۴ داده پیزومتریک شد. این مجموعه، اطلاعاتی شامل مختصات محل قرارگیری پیزومتر  ، تاریخ قرائت پیزومترها، سطح آب پشت سد، را در بر می‌گیرد. در جهت توسعه مدل، تاریخ قرائت پیزومترها با ارتفاع آب پشت سد ترکیب شد و ورودی نسبت فاصله زمانی به­ صورت  در نظر گرفته شد.

«سوگند به پروردگارت که همهی آنها را همراه شیاطین در قیامت جمع میکنیم»
«سافَرتُ و عَلیاً» «به مصاحبت و همراهی علی مسافرت کردم»

۲-۴-۶ مفعول‌فیه

مفعول‌فیه اسم منصوبی است که پیوسته متضمن معنای “فی” باشد و بر دو قسم است؛ ظرف زمان و مکان به عبارت دیگر هر مفعول‌فیه یا ظرف زمان است یا ظرف مکان اما ظرف‌های مکان و زمان با سه شرط مفعول‌فیه هستند:
۱ـ منصوب باشد
۲ـ معنی فی در آن‌ها مقدر و پنهان باشد.
۳ـ نقش دیگری غیر از مفعول‌فیه بودن نداشته باشند. (شرتونی، ۱۳۸۷: ۲۹۱-۲۹۲)
مفعول‌فیه به اعتبار نوع زمان دو قسم است: ۱٫ مبهم ۲٫ مختص
ظرف زمانی مبهم آن است که بر اندازه‌ای غیرمعین از زمان دلالت کند، مانند: «حین و مُدَّه»
ظرف زمانی معدود ظرفی است که مقدارش مشخص است، مانند «سَنَتَیْن، ثلاثه ایّام»
ظرف مکان نیز از حیث نوع شامل دو نوع می‌شود:۱٫ مبهم ۲٫ مختص یا محدود.
ظرف مکان مبهم محدود به جهات شش‌گانه است مانند:«فوق، تحت، یمین، یسار، خلف، وراء، قدام، امام» و محدود یا مختص نیز ظرفی است که بر مکان معین و محدودی دلالت می‌کند، مانند:«مدرسه، بیت».
ظروف به اعتبار اعراب و بناء شامل دو مورد مبنی و معرب می‌شود.
ظروف مبنی مکانی شش مورد «حَیثُ، لَدُن، لدی، این، هنا، ثَمَّ» است.
حیثُ: «و حَیثُ ما کُنتُم فَوَلُّوا وُجُوهَکم شَطْرَ المَسجِدِالحَرام» (بقره:۱۵۰)
«وهرجا بودید روی خود را به سوی آن کنید»
ثَمَّ: اسم اشاره‌ای برای مکان بعید، غیرمتصرّف، مبنی بر فتح، محلاً منصوب بنابر ظروف‌ بودن.

لَدُن: اسم جامدی که مبنی بر سکون است و اغلب با «مِنْ» مجرورمی‌شود، مانند «مِنْ لَدُنْ حکیمٍ خبیر» (هود: ۱) «از نزد خداوند حکیم و آگاه است»
هُنا: اسم اشاره‌ای بر مکان نزدیک، مبنی بر سکون و گاهی کاف خطاب بر آن ملحق می‌شود، که با آن به مکانی متوسط البعد اشاره‌می‌شود. «هُنَا لِکَ دَعَا زَکَرِیَّا ربَّهُ» (آل‌عمران: ۳۸)
«آنجا بود که زکریا پروردگار خویش را خواند»
ظروف مبنی زمانی نیز عبارتند از: «اِذْ، أمْسِ، مُذْ، مُنْذُ، قَطُّ، لَمّا، اَیّانَ، مَتی، اَلآن».
إذْ: إذْ ظرفیه به اشکال گوناگون می‌آید که ظرف زمان ماضی مربوط به مبحث مفعول‌فیه است و آن در اغلب حالاتش مضاف به جمله، مبنی بر سکون و محلاً منصوب است.
«وَاذْکُرُوا إذْ اَنْتُمْ قَلِیلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فی‌الأرْضِ» (انفال: ۲۶)
«و به خاطر بیاورید هنگامی را که شما در روی زمین گروهی اندک و زبون بودید»
أمْسِ: اگر از “أمْسِ” روز گذشته اراده‌شود مبنی بر کسر است، اما اگر مقصود از “أمس” یکی از روزهای گذشته باشد و یا این که الف و لام بر آن واردشود و یا این که اضافه‌گردد معرب است.
«یا موسی اَتُرِیدُ أن تَقْتُلَنِی کَمَا قَتَلْتَ نَفْسَا بالاَمْسِ» (قصص: ۱۹)
«‌ای موسی آیا میخواهی مرا بکشی همان گونه که دیروز انسانی را کشتی»
مُذْ: اگر بعد از “مُذْ” اسم مرفوع، جمله‌ی اسمیه و فعل ماضی بیاید، ظرف و مبنی بر سکون و محلاًمنصوب است.
«ما شَکَکتُ فِی الحَقِّ مُذ أُرِیتُهُ» (خطبه:۴)
«از روزی که حق به من نشان داده شد هرگز در آن شک و تردید نکردم»
مُنْذُ: مانند مُذْ اگر اضافه‌نشود، مبتدا محسوب می‌شود. «مُنذُ قَبَضَ اللّهُ نَبِیَّهُ (ص) حَتَّی یَومِ النَّاسِ هذا» (خطبه:۶) «از هنگام وفات پیامبر تا امروز حق مرا از من باز داشته و به دیگری اختصاص دادند»
قَطُّ: ظرف زمان برای گذشته، نفی یا استفهام قبل از آن می‌آید، مبنی بر ضم محلاًمنصوب.
لمّا: مخصوص ماضی است و جوابش نیز فعل ماضی می‌باشد: «فَلَمَّا نجَّاکُم اِلَی البَرِّ أَعرَضتُم» (اسراء: ۶۷)
«اما هنگامی که شما را به خشکی نجات دهد روی میگردانید»
اَیَّانَ: به دو صورت می‌آید: ۱٫ شرطیه ۲٫ استفهامیه
اَیَّان شرطیه ظرف زمان است و دو فعل مضارع را مجزوم می‌کند. «اَیَّان تذهب أذهب»
أیّان استفهامیه، ظرف به معنای مبنی با آن از آینده سوال می‌شود. «أیَّانَ یَومُ القیامهِ» (القیامه: ۶)
«روز قیامت چه وقت است»

۲-۴-۷ حروف

حرف کلمه‌ای است که دلالت بر معنای غیرمستقل می‌کند و همواره نیازمند دیگر کلمات است. اهمیت حروف به دلیل تعیین نقش واژهی پس از خود میباشد. حروف در زبان فارسی به سه دسته تقسیم می‌شوند: حرف‌های ربط یا پیوند، حرف‌های اضافه، حرف‌های نشانه. حرف اضافه کلمهای است که پیش یا پس از اسمی آورده میشود تا وابستگی اسم یا جانشین اسم را به کلمهی دیگر نشان دهد. از پیوستن حرف اضافه به اسم، ” وابستهی اضافی ” ساخته می‌شود؛ وابستهی اضافی اگر وابستگی (تعلق) به فعل داشته باشد، این وابستگی یا قیدی است یا مفعولی و در این حالت می‌توان آن راوابستهی قیدی یا مفعولی نام داد. وابستهی قیدی احوال و شرایطی را که با فعل ملازمه دارد یا فعل در آن انجام یافته است بیان میکند. مانند:
مناینجادیرماندمخوار گشتم عزیزاز ماندندائمشود خوار
از ماندن وابستهی قیدی برای فعل خوار شد؛ معادل قید علت است. (خطیب رهبر:۱۳۷۹، ۳)
برخی از حرفهای وابستگی ساده با حرف پیوند(ربط) و گاه پیشوند و گاه با قید مشترک است و برحسب نقشی که در جمله برعهده دارد گاه حرف پیوند به شمار میرود و گاه قید و گاه حرف اضافه و گاه پیشوند فعل. مانند باز
باز: حرف پیوند برای عطف
بوستانشدهمچونرویدوستان باز رویدوستان چون بوستان
باز: قید شمار
شرمش از چشم میپرستان باد نرگس مست اگر بروید باز (همان:۱۰)
حرف ربط یا پیوند نیز کلمهای است که دو کلمه یا دو ترکیب یا دو گروه مرکب از چند کلمه یا دو جمله را بهم پیوند دهد. (همان:۳۱) برخی از حروف ربط میتواند، جملهای را مؤول به قید برای جملهی دیگر قرار دهد.
حروف در زبان عربی نیز انواعی دارد که عبارتند از: حروف جر، حروف استثنا، ندا، مشبه‌بالفعل، مفاجاه، تنبیه، تفصیل، ناصبه، جازمه، شرط، تحقیق، تحضیض، استقبال، عطف، ردع، استفهام، نفی، جواب، تفسیر. اگرچه حرف به صورت مستقل نقش محسوب نمی‌شود اما در بسیاری از موارد معانی و مفاهیم قیدی ایجادمی‌کنند یا خود دارای این مفاهیم هستند. فرشیدورد در این مورد میگوید «کلمات در عربی از لحاظ لفظ و به مقتضای تاثیری که در اعراب دارند طبقه بندی شدهاند، مثلاً ” اَن و لن و کی و اذن را حرف ناصبه نامیدهاند از این جهت که تمام فعل مضارع را نصب میدهند در حالیکه از اینها “اَن و کی” حرف به معنی عربی آنند ولی “لن و اذن” معنی ظرفی و قیدی دارند و فقط به خاطر نصب دادن مضارع است که چوب ” اَن و کی” را خورده و حرف شمرده شدهاند و همین طور است در مورد “کأنّ، اِنّ، لیت و لعل” که همه قیدند ولی به تبعیت از ” اَنّ و لکنّ ” که حرفند و به واسطهی آن که همه ناصب اسماند و رافع در خبر، در شمار حروف آمدهاند. بنابراین جای شگفتی نیست اگر ببینیم که بعضی از حروف عربی در فارسی کار قید، صوت و اسم را میکنند» (۱۳۵۸: ۱۲۸-۱۲۹). حروف در زبان عربی هر یک معانی مشخص خود را دارد و نمی‌توان آنها را به جای یک دیگر به کار برد. مثلاً دو حرف “حتی” و “الی” بر معانی خاصی از انتها و غایت دلالت می‌کند که جایگزینی هر یک به جای دیگری موجب تغییر معنی می‌گردد. بعضی از تفاوتهای این دو حرف عبارتنداز:
۱-دلالت"إلی” بر انتهای غایت، اعم از حتی است؛ زیرا “إلی” برای انواع انتها به کار می‌رود؛ خواه ما بعد آن آخرین جزو ما قبلش باشد، خواه نباشد. بدین ترتیب گفته می‌شود:” نمتُ إلی آخر الیل"، “نمتُ إلی الصباح"؛ ولی “حتی” غالباً در مورد آنچه آخر یا متصل به آخر است به کار می‌رود.
۲-بر خلاف “إلی” فعل قبل از “حتی” تدریجاً و اندک اندک به پایان می‌رسد. بر این اساس می‌توان گفت: ” کتبتُ إلی زید"؛ ولی عبارت ” کتبتُ حتی زید” صحیح نیست؛ چون کتابت تدریجاً به نهایت خود یعنی “زید"، نمی‌رسد. (ابن الرسول، ۱۳۹۰: ۱۱)
بنابراین اهمیت حروف در افادهی معانی ویژه تا به حدی است، که جایگزینی هیچ یک به جای دیگری امکان پذیر نیست. برخی از حروف عربی که دارای معنای قیدی میباشد، عبارتند از:

امام در مصاحبه با خبرنگاران مسلمان مقیم انگلستان و خبرنگاران آفریقایی و آسیایی در ۲۶ آذزماه ۱۳۵۸ فرمودند: “بنا نبوده است که یک حاکمی وقتی حکومت کند یک جایی را از جای دیگر فرق بگذارد مگر آن وقت که انحراف پیدا شد اگر همچون حکومتی ما فرض کنیم در یک کشوری پیدا شد که نظر حاکم بر حسب تکلیفی مکلف است به طور تکلیف الهی موظف است به حسب قانون که همه کشور را با یک نظر نگاه کند در اجرای قانون مابین حاکم و محکوم یک جور باشد. در پروژه‌هایی که درست می‌کنند برای تعمیرات برای هر چیزی، همه جا مثل هم باشد، به عدالت باشد".(صحیفه نور ، ج۱۱ص۲۹۳).

“ثروت‌هایی را که عده‌ معدودی که استفاده‌ جو ربوده اند را باز خواهیم گرفت. شرایط زندگی افراد محروم را بهبود خواهیم بخشید و ملت را در راه شرافت و فداکاری و به سوی یک جامعه‌ی آزاد و نوین رهبری خواهیم کرد” (صحیفه نور ، ج ۵ ص ۴۸۹)
“آنها(دشمنان) می‌خواهند که جیب ایشان پر بشود؛ و اسلام جیب پر کن نیست اسلام با ضعفاست".(صحیفه نور ، ج ۸ ص ۲۰۶)
“اسلام با مستمندان بیشتر آشنایی دارد تا با آن اشخاصی که ثروتمند هستند".(صحیفه نور ، ج ۱۰ ص۴۸۱)
امام در پیام تجلیل و تقدیر از جهادگران جهادسازندگی در ۱۴ آذر ۱۳۶۷ اشاره ای دارند به اینکه: “اسلامی که پرچم‌داران آن پا برهنگان و مظلومین و فقرای جهانند و دشمنان آن ملحدان و کافران و سرمایه‌داران و پول پرستانند، اسلامی که طرفداران واقعی آن همیشه از مال و قدرت بی‌بهره بودند و دشمنان حقیقی آن، زر اندوزانی حیله‌گر و قدرتمداران بازیگر و مقدس‌نمایان بی‌هنرند".(صحیفه نور ، ج ۲۱ص۲۰۴)
امام در بخشی از پیام دیگری که در ۲۹ تیرماه ۱۳۶۷ به ملت ایران در سالگرد کشتار خونین مکه و قبول قطعنامه ۵۹۸ صادر کردند بیان نمودند: “و آنها که تصور می‌کنند مبارزه در راه استقلال و آزادی مستضعفین و محرومان جهان با سرمایه‌داری و رفاه‌طلبی منافات ندارد، با الفبای مبارزه بیگانه‌اند و آنهایی هم که تصور می‌کنند سرمایه‌داران و مرفه‌های بی‌درد، با نصیحت و پند و اندرز متنبه می‌شوند و به مبارزان راه آزادی پیوسته و یا به آنان کمک می‌کنند آب در‌هاون می‌کوبند. بحث مبارزه و رفاه، بحث قیام و راحت‌طلبی بحث دنیاخواهی و آخرت‌جویی، دو مقوله‌ای است که هرگز با هم جمع نمی‌شود و تنها آنهایی تا آخر خط با هم هستند که درد فقر و محرومیت و استضعاف را چشیده باشند فقرا و متدینین بی‌بضاعت، گردانندگان و برپا دارندگان واقعی انقلاب هستند. ما باید تمام تلاشمان را بنماییم تا بر هر صورتی که ممکن است خط اصولی دفاع از مستضعفین را حفظ کنیم".( صحیفه نور ، ج ۲۱ص ۸۶ ).
امام مخالف با فعالیت‌های بخش خصوصی درامرتولید وسرمایه گذاری نیستند.ایشان معتقد بودند، بای حد و حدودی در نظر گرفته‌شود. یعنی آزادی اقتصادی تا جایی باشد که به مصالح ملی و اسلامی لطمه نزند. دراین مبحث دولت به عنوان بازوی بخش خصوصی می‌بایست، علاوه بر نقش نظارتی خود، در جایی که بخش خصوصی به هر علتی توان ورود ندارد، خود ورود داشته و احتیاجات را برآورده کند. این دیدگاه مانع افسار گسیختگی موجودی که در نظام غرب است، در نظام اقتصاد اسلامی می شود. در واقع این دیدگاه ریشه در عدالت اجتماعی امام خمینی دارد که به زعم ایشان خصوصی‌سازی صد در صد و ولنگار مد نظر غرب، باعث تقویت اغنیا می‌شود و جامعه‌ی متوسط اقتصادی و فقیر را محکوم به نیستی می کند.
حضرت امام خمینی بعنوان معمار بزرگ انقلاب اسلامی طی دوران حیات سیاسی، علمی و مبارزاتی‌شان به‌ویژه در طول چهار دهه رهبری انقلاب خونبار اسلامی (از سال ۱۳۴۰ به بعد) در سخنرانی‌ها، پیام‌ها، نامه‌ها، نوشته‌ها و … خطوط اساسی نهضت اسلامی را در زمینه‌های مختلف بطور واضح و روشن، بیان فرموده‌اند. کلیه مطالبی که به صورت‌های مختلف از معظم له صادر شده، همواره روشنگر راه ملت مسلمان ایران وتعیین کننده اصولی بوده که انقلاب اسلامی ملت ایران، تنها بر پایه آن اصول قابل تحلیل و بررسی است. این انقلاب بزرگ بدون در نظر گرفتن مجموعه بیانات و رهنمودهای امام خمینی معنا و مفهومی نخواهد داشت.
دیدگاه امام خمینی پیرامون رفاه اجتماعی
سوره حجر آیه «۲۱-۱۹» قرآن کریم میفرماید:
“زمین را گستردیم و در آن کوههای عظیم و استوار افکندیم و از هر چیزی به شیوه‌ای سنجیده در آن رویانیدیم (۱۹) و معیشت شما و کسانی را که شما روزی دهنده اشان هستید در آنجا قرار دادیم (۲۰) هر چه هست قراین آن تردد است و ما جز به اندازه‌ای معین فرو نمی‌فرستیم (۲۱)
یکی از نشانه‌های پویایی و سر زندگی در یک نظام اقتصادی ، به تولید و اندیشه ی آن سیستم در مورد تولید بر می گردد. نظام اقتصاد اسلامی هم از این قاعده مستثنی نیست. و در جای جای این دین مبین به اهمیت تولید و کار و کوشش اشاره شده است.علت تاکید به این مسئله هم برای رسیدن به رفاه عمومی و و رهایی از فقر و محرومیت است.البته کار مورد اشاره نیز باید مولد و خلاق باشد و ارزش افزوده ای ایجاد کند تا بتوان نام (کار) بر آن گذاشت در غیر اینصورت کاری کاذب و دروغین است.این یعنی اینکه برای کار از منظر دینی می توان به این تعریف رسید:” هر گونه فعالیتی که برای تولید کالاو خدمات مورد نیاز یا بالابردن سطح اقتدار جامعه و رفاه عمومی در چارچوب قوانین و ارزشهای دینی انجام می پذیرد".
اهمیت نگاه بالا هم از این امر هم ناشی است که با رونق و پویایی اقتصادی در جامعه ی اسلامی ، می توان ابتدا به عدالت فردی ، و در نگاه کلان تر ، به عدالت اجتماعی در پرتو عدالت اقتصادی رسید. چیزی که در نگاه سیستماتیک وار امام خمینی (رحمه الله علیه) اهمیت فراوانی دارد:رسیدن به عدالت اجتماعی ، که هدف غایی جامعه ی اسلامی می باشد. نکته ی مهم این است که ، ایشان مقوله‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی را نه به صورت جزایر جداگانه، بلکه بصورت مسئله ای که با هم به شدت بر روی هم تاثیر گذارند می نگریسته اند.در واقع باید اذعان کرد که به زعم اسلام و قاعدتا امام خمینی (رحمه الله علیه) هدف نهایی در جامعه ای اسلامی بر پایی عدل و قسط می باشدو چنانچه یکی از این شرایط فراهم نشود، رسیدن به هدف فوق امکان پذیر نمی باشد.
برای رشد و توسعه ی اقتصادی ، مهمترین کلیدی که برای ورود به رشد اقتصادی وجود دارد، اهمیت تولید و کارهای مولد است .اما اینجا باید یک پرانتز ی را برای رشد اقتصادی در ممالک اسلامی و جامعه ی اسلامی در نظر داشت و آن به حداکثر رساندن رفاه عمومی است ، نه به حداکثر رساندن سود فردی که جوامع غربی بر روی آن مانور می دهند.
با توجه به دیدگاه اسلامی، که هدف رفاه عمومی است ، و بر چیدن فقر و بی عدالتی در جامعه اسلامی، می توان به نظریات امام خمینی (رحمه الله علیه) روی آورد که این مسئله به کرات از سوی ایشان تاکید شده است و دولت و حکومت اسلامی را به اهمیت دادن به این مسئله فرا خوانده است.ایشان در خصوص برقراری عدالت می فرمایند:” ثروت‌هایی را که عده معدودی استفاده جو ربوده اند، بازخواهیم گرفت، شرایط زندگی افراد محروم را بهبودخواهیم بخشید و ملت را درراه شرافت و فداکاری و به سوی ساختمان یک جامعه آزاد و نوین رهبری خواهیم کرد."(صحیفه امام، ج ۵، ص ۴۸۹)
از نگاه امام خمینی(رحمه الله علیه) اهمیت دادن به ضعفا، از جمله رویکرد‌های حکومت اسلامی است.این، ناشی از دیدگاه عدالت جویانه ی امام است، که چنین رویکردی به ضعفا دارند.و این فصل ممیز دیدگاه های ایشان با رویکردهای سوسیالیستی وکاپیتالیستی رایج در جهان می باشد.اولی که به دولت رفاه می اندیشد و در نهایت دولت آنقدر رشد می کند که به توزیع مساوی فقر می انجامد.دومی که به حداکثر رساندن سود فردی توجه کلی اش را بنا نهاده است.البته باید به این نکته هم اشاره کرد که اقتصاد اسلامی ، اقتصاد صدقه ای نیست که چاره ی حل مشکلات قشر محروم باشد.با رجوع به سخن بالا هدف اولیه ی ذکر شده بهبود بخشیدن به زندگی افراد محروم است ، که النهایه به عدالت اجتماعی خواهد رسید.
برای رسیدن به اینکه این عدالت اجتماعی ، در سایه ی اقتصاد اسلامی برقرار شود، لزوما باید یک سری از مقدمات را تهیه کرد.مهمترین عامل، کسب کار و روزی حلال می باشد. کاری که مولد باشد و به در آمد زایی منجر شود. هدف اولیه جامعه ی اسلامی ، کسب کار و تلاش است.و این مرتبه ای است که صراحتا از آن به عنوان مجاهدت در راه خدا یاد شده است.
با رجوع به اندیشه‌های امام خمینی (رحمه الله علیه) که الهام گرفته از اندیشه‌های ناب اسلامی است، متوجه می شویم که ایشان نیز از این دریچه جهت رسیدن به عدالت اقتصادی(اهمیت دادن به زندگی ضعفا) ، نظر داشته اند. وبا روشن بینی خاص خودشان برای تحقق این امر مهم، مسئله را به کارشناسان و کاربلدان احاله کرده اند. ایشان در جایی می فرمایند: “این به عهده ی علمای اسلام و محققین و کارشناسان اسلامی است که برای جایگزین کردن سیستم ناصحیح اقتصاد حاکم بر جهان اقتصاد ، طرح‌ها و برنامه‌های سازنده و در برگیرنده ی منافع محرومین و پابرهنه‌ها ارائه دهند".
مسئله ای که پیچیده و غامض نیست.با رجوع به اندیشه‌های اسلامی که قطره ای از حکایات و احادیث آن در این مقال آمد و به اهمیت کار و کوشش و تولید اشاره شده است، می توان راهکارهای فراوانی با نگاه به اهمیت تولید ، و رسیدن به رفاه عمومی دست یازید.
از طرفی هم ، یکی از عوامل موثر در رفاه عمومی یا اجتماعی که منجر به عدالت اجتماعی می شود، نقش حکومت است که در این زمینه باید به یاری این مسئله بشتابد.و این مسئله با استفاده کردن حکومت از نظریات اندیشمندان در جهت برقراری هدف اولیه است. مسئله ای که امام بزرگوار صراحتا به آن اشاره داشتند. یکی از اهداف ما برقراری رفاه اجتماعی است .اکنون با نگاهی اولیه به مسئله ی رفاه اجتماعی جواب خودمان را با نگاه امام خمینی (رحمه الله علیه)تطبیق خواهیم داد.
رفاه اجتماعی تعبیری است که بیشتر به یک وضعیت چندجانبه- اقتصادی، اجتماعی و سیاسی معطوف است و حفظ شأن انسان‌ها و مسئولیت‌پذیری جامعه در قبال آن و ارتقای توانمندی کلیت جامعه در عرصه‌های فردی و جمعی از اهداف اساسی آن است. قبل از هر چیز باید تاکید داشت که رفاه اجتماعی، سازمانی عظیم، گوناگون و پیچیده است. در اینجا برداشت از مفهوم سازمان، فراتر از یک شکل و ساختار تشکیلاتی است و به جمیع مناسبات اجتماعی- اقتصادی و نیز ساخت قدرت و مفاهیمی همچون دموکراسی و جامعه مدنی اطلاق می‌شود. یکی از پایه‌های اندیشه‌ای در زمینه رفاه اجتماعی به نظریه اخلاقی دولت بر می‌گردد که بر مبنای آن، وظیفه اخلاقی دولت، حفظ امنیت و ایجاد اعتماد عمومی به کارکردهای جامعه در جهت حفظ منافع یکایک افراد جامعه است و عدالت نیز در این زمینه نقش بسزایی بر عهده دارد، و زمانی که عدالت، بعد اجتماعی به خود می‌گیرد، احساس امنیت و رفاه در افراد جامعه رو به پایداری می‌رود.
مفهوم نوین رفاه اجتماعی هم امروزه ضمن در برداشتن همه آن مفاهیم، متکی است بر مسئولیت جامعه در برابر آحاد مردم و ضرورت پذیرش این مسئولیت از سوی کسانی که به نوعی در فرایند تولید، ضمن برخورداری از مزیت‌های جامعه ـ که حداقل آن، عبارت از بازار برای کالاهای تولیدی است دست دارند.
با پذیرفتن این مسئله که رفاه اجتماعی ، یک مسئله ی سیستماتیک وار است و ، در این فرایند رسیدن به رفاه عمومی ، عوامل گوناگونی نقش دارند، چیزی که مهم می نماید نقش حکومت ، به عنوان کاتالیزور می باشد و مسئولیتی که برابر آحاد جامعه در این خصوص دارد. در نگاه اسلامی و بالتبع از دید امام خمینی (رحمه الله علیه) ، این رفاه عمومی، رنگ عبادی و مقدسی هم به خود می گیرد.برای پی بردن به چگونگی این امر بر می گردیم به سوال اولیه ی خودمان که چرا رفاه عمومی هدف اولیه است؟ در حالیکه در جوامع غیر اسلامی غایت همان رفاه عمومی است؟
همانطوری که اشاره شد، این سوال را می شود در دیدگاه های امام خمینی(رحمه الله علیه) جست .برای اینکه به زعم ایشان غایت انسان ، اقتصاد نیست.انسان . تا آخر هست ، و برنامه اسلام این است که این انسان را جوری کند که هم اینجا صحیح باشد و هم آنجا صحیح باشد، راه مستقیم ، نه طرف شرق نه طرف غرب ، صراط مستقیم ، یک سرش اینجاست یک سرش در نهایت .
این فصل ممیزه ی اندیشه ی اسلامی با اندیشه‌های غیر اسلامی است.این نگاه نمی تواند رفاه عمومی را نقض کند.بلکه امام خمینی(رحمه الله علیه) رفاه عمومی را برای رسیدن به اهداف والاتر مد نظر داشتند.اینجا نقش رفاه عمومی نقشی مقدس است .مسئله ای که امام به فکر اقتصاد محرومان است ناشی از همین دیدگاه است.و این مرتفع نمی شود، مگر با رجوع کردن به اندیشه‌های ناب اسلامی که تاکید فراوان بر کار مولد و غیر کاذب شده است. این تاکید برای دوری جستن از فقرو محرومیتی است، که به شدت اسلام ما را از آن حذر داشته است . در جایی که رسول اکرم(ص) می فرماید: فقر به آن نزدیک است که به کفر انجامد، تاکیدی است به اهمیت داشتن این امر در این دین مبین.مسئله ای که اگر حل شود، خود به خود و اتوماتیک وار به رفاه عمومی و عدالت اجتماعی می انجامد.
حضرت امام خمینی(رحمه الله علیه)، انقلاب اسلامی را انقلاب محرومین و مستضعفین می‌دانستند. در واقع انقلاب اسلامی اصولا از جانب مستضعفین علیه مستکبرین برپا شد.
در دیدگاه امام دین مبین اسلام اهمیت زیادی برای معنویات قائل است و توجه به مادیات را تا جایی مشروع می‌داند که مانع از رشد وسعادت انسان نشود و همین موضوع به خودی خود مانع ازکسب حرام خواهد شد و اگر تاکید اسلام به پرداخت خمس و زکات و البته بخشش در راه خدا را در نظر بگیریم، خواهیم دید که حتی ثروتهای از راه مشروع بدست آمده در دست انسانهای متعهد باقی نمی‌ماند، و در راه خیر صرف می‌شود.
قانون مالی مثلا در اسلام که برای اداره کشور و احتیاج زندگانی مادی وضع شده بطوری وضع شده است که جنبه زندگانی معنوی در آن منظور است و کمک کاری به زندگانی معنوی می کند از این جهت در دادن مالیات‌ها ایمان به خدا که بواسطه آن زندگانی معنوی تأمین و روح انسانی بزرگ می‌شود، شرط شده است.
.
امام بر عدالت اجتماعی و دفاع از مستضعفین و مقابله با مستکبرین تاکید داشتند و این را یکی از اصول مکتب اسلامی می‌دانستند که به نوبه خود، در تعدیل ثروت و برابری تقریبی سطح زندگی جامعه بسیار نقش دارد و نیاز به توضیح نیست که باید عدالت اجتماعی را در همه ابعاد و سطوح اقتصادی از جمله در واگذاری و تقسیم اراضی دولتی و انفال گسترش بدهیم.
“پیغمبرها تاریخشان معلوم است، اینها آمده‌اند که بسیج کنند این مستمندان را ، که بروند واین غارتگرها را سرجای خودشان بنشانند و عدالت اجتماعی را درست کنند. ” (همان ، ج۸ ص ۲۹۳)
تاکید همیشگی امام بر ساده زیستی مسئولین و البته تقید خود ایشان بر یک زندگی ساده نشان از اهمیت ایشان به یکی دیگر از اصول اقتصاد اسلامی است. همگی ما روایات بسیاری از ائمه معصومین علیهم اسلام در این مورد در ذهن داریم.
بنابر آن چه گذشت مسئولان تهیه برنامه توسعه اجتماعی که وظیفه‌ای جز فراهم ساختن زمینه رشد و تکامل انسان‌ها ندارند باید قبل از هرگونه تصمیم‌گیری پیرامون رفاه وتامین اجتماعی، تصویر روشنی از “رشد و کمال انسان” داشته باشند.
انقلاب اسلامی ودیدگاه امام خمینی برحفظ منافع محرومین وگسترش رفاه اسلامی
کسانی که از سال ۱۳۴۱ در جریان مبارزات مردم ایران بر ضد رژیم شاهنشاهی، به رهبری امام خمینی (رحمه الله علیه) حضور فعال داشتند یا شاهد حوادث آن زمان تا زمان پیروزی سال ۱۳۷۵ و حوادث مهم بعد از آن، به ویژه دوران هشت ساله جنگ تحمیلی، بوده اند به خوبی می‌دانند که طبقات محروم و مستضعف بزرگ ترین نقش را در سرنگونی رژیم شاهنشاهی و خنثی ساختن توطئه‌های دشمنان داخلی و خارجی و تثبیت نظام اسلامی داشته اند. در این دوران بسیار حساس و سرنوشت ساز، کارگران، پیشه وران، کشاورزان، دانشجویان، دانش آموزان و طلابِ جوانی که غالباً از فرزندان همین طبقات بودند، در صحنه‌های مهم مبارزات حضور فعال داشتند. اکثر قریب به اتفاق زندانیان، شکنجه شدگان، تبعیدیان، شهدا و جانبازان از همین اقشار زحمت کش و محروم بودند؛ به طوری که می‌توان گفت: پیروزی انقلاب اسلامی ایران مرهون ایثار و فداکاری و جهاد طبقات محروم و شریف است، چنان که امام خمینی (رحمه الله علیه) بارها بدین مطلب اشاره نمودند. از باب نمونه ایشان فرمودند:
«فقرا و متدینین بی بضاعت، گردانندگان و برپا دارندگان انقلاب هستند» (صحیفه امام، ج۲ص۵۳۲)
«با پشتیبانی مردم مخصوصاً طبقات محروم بود که پیروزی حاصل شد و دست ستم شاهی از کشور و ذخایر آن کوتاه گردید.» (همان، ج۱۲ص۹۱)
«مستمندان و فقرا و دور افتاده‌ها در صف مقدم جامعه هستند، همین‌ها و همین زاغه نشینان و همین حاشیه نشینان و همین محرومان بودند که این انقلاب را به ثمر رساندند… همین‌ها هستند که الآن در جبهه‌ها مشغول به فدارکاری هستند.» (همان، ج۱۲ص۶۴۲)
بنابراین، انقلاب ایران را می‌توان یکی از مصادیق بزرگ نهضت‌های مستضعفان به شمار آورد و صاحبان اصلی انقلاب نیز همان‌ها هستند. ولی این انقلاب با دیگر انقلاب‌هایی که به وسیله طبقات محروم و مستضعف به وقوع پیوسته یک تفاوت مهم دارد: آن انقلاب‌ها غالباً ماهیت اقتصادی و ضد تبعیضاتی داشته و با تبلیغات در این محورها مردم به صحنه‌های مبارزه و پیکار کشیده می‌شدند. برخلاف انقلاب ایران که ماهیت اسلامی داشت. امام خمینی به عنوان وجوب دفاع از اسلام و ارزش‌های دینی و مبارزه بر ضد ترویج مفاسد اخلاقی و امور ضد دینی مردم را بسیج می‌کرد و به صحنه‌های مبارزه می‌کشید، از این رو ایثار و فداکاری مردم به قصد قربت و جلب رضای خدا و عمل به تکالیف شرعی انجام می‌گرفت. پایداری و مقاومت، ایثار و فداکاری تا مرز شهادت نیز از همین منبع معنوی سرچشمه می‌گرفت.
امام خمینی در همه دوران مبارزات و بعد از آن سعی داشت نهضت از مسیر خدایی و قصد اخلاص و انجام وظایف شرعی خارج نگردد. حتی جهاد و تلاش در راه تأسیس حکومت اسلامی و تحکیم پایه‌های آن و خنثی ساختن توطئه‌های دشمنان را نیز به عنوان یک وظیفه شرعی و موجب رضای پروردگار جهان معرفی می‌کرد.
ولی این، بدان معنا نیست که امام خمینی توجّهی به امور زندگی و اجتماعی و سیاسی، و اقتصادی مردم نداشت و صرفاً به منظور تأسیس و تثبیت حکومت اسلامی جهاد و تلاش کنند، بلکه به همه این‌ها کاملاً عنایت داشت ولی از طریق اجرای احکام و قوانین اسلام. امام عقیده داشت اگر حکومت اسلامی برپا شود و احکام و قوانین دینی به طور صحیح و کامل به اجرا درآید، و مسئولان نظام اسلامی در رده‌های مختلف به وظایف خود عمل کنند مشکلات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، اخلاقی، قضایی مردم حل می‌شود. کشورشان آباد و در حد امکان زندگی خوب و مرفهی خواهند داشت.
بی تردید مهم ترین هدف امام خمینی (رحمه الله علیه) در مبارزات، سرنگونی رژیم شاهنشاهی و اقامه حکومت اسلامی بود که با ایثار و فداکاری و جهاد مردم شریف و دیندار به پیروزی رسید. ولی امام به خوبی می‌دانست که حکومت وسیله است نه هدف. هدف امام فقط این نبود که حاکمانی بروند و حاکمانی دیگر جایگزین آنان شوند. بلکه عقیده داشت با استحکام نظام اسلامی و اجرای کامل و همه جانبه احکام و قوانین دین، مشکلات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی مردم حل می‌شود و سعادت دنیا و آخرت آنان تأمین می‌گردد. بنابراین، امام در تأسیس حکومت اسلامی اهدافی را تعقیب می‌کرد که تحقق آن‌ها را از آثار اجرای کامل احکام و قوانین اسلام می‌دانست. در طول مبارزات نیز گاه گاه بدین مطلب اشاره می‌کرد.
عدالت اجتماعی ورفاه اجتماعی ازمنظرامام خمینی
یکی از مهم ترین آرمان‌های امام خمینی (رحمه الله علیه) تحقق عدالت اجتماعی، کم شدن فاصله طبقاتی، رفع تبعیضات ظالمانه، حمایت از محرومان و فقر ستیزی بود. از بررسی سخنرانی‌ها، پیام‌ها، توصیه‌های امام استفاده می‌شود که مسئله رفعِ تبعیض و فقر ستیزی یکی از اهداف بزرگ او بوده که همواره بدان تأکید داشت. آن بزرگوار به قدری در این باره سخن می‌گفت که به عنوان پناهگاه مستضعفان و پابرهنه‌ها شناخته شد. کسانی که دوران صدر پیروزی انقلاب را درک کرده اند و سخنان و موضع گیری‌های امام خمینی و دیگر مسئولان نظام را شنیده اند به خوبی می‌دانند که حمایت از محرومان و مستضعفان یکی از مهم ترین و پر جاذبه ترین شعارهای انقلابیون و مورد عنایت و تأکید رهبر انقلاب بود.
امام به دو انگیزه بر این هدف تأکید می‌کرد:
انگیزه اول: انجام وظیفه دینی:
زیرا کوشش در تحقق عدالت اجتماعی و دفاع از حقوق محرومان و مبارزه با ستمکاران و چپاول گران اموال عمومی یکی از بزرگ ترین اهداف پیامبران و پیامبر اسلام بوده است. در قرآن می‌گوید:
«ما پیامبران را با دلیل‌های روشن فرستادیم و با آنان کتاب و میزان نازل کردیم تا مردم عدالت را برپا سازند.» (حدید، آیه۵۲)
«ای کسانی که ایمان آورده اید عدالت را برپا سازید.»( نساء، آیه۵۳۱)

۰٫۰۵

۰٫۹۵

۱٫۹۶

۸-۳-روش نمونه گیری
روش نمونه گیری مورداستفاده دراین تحقیق، روش نمونه گیری تصادفی ساده است که ازکلیه کارفرمایان کارگاههای گروه سوم تامین اجتماعی دراستان زنجان که قبلاتوضیح داده شده که کارگاهها ازنظرگروه بندی به سه گروه تقسیم می شوند که گروه اول شامل بازرسی نمی شوند وحق بیمه رانیزپرداخت می کنند وگروه دوم شامل بازرسی می شوند وحق بیمه را نیزپرداخت می کنند اما گروه سوم که حق بیمه راپرداخت نمی کنند وباید ازاینها به اجباربازرسی صورت گیردتاحق بیمه راپرداخت نمایند وهدف اصلی ماهم دراین تحقیق این گروه می باشد که ازطریق پرسشنامه به انجام رسیده است.
۹-۳-ابزاراندازه گیری تحقیق(پرسشنامه)
۱-۹-۳-مراحل طراحی پرسشنامه:
جهت اندازه گیری متغیرهای تحقیق ازپرسشنامه استفاده شده است.بدین منظوردرابتداازطریق مطالعه مقالات وتحقیقات،مطالب کتب،مجلات ومتون فارسی ولاتین بیمه ای عوامل بررسی علل برای تنظیم سوالات پرسشنامه جمع آوری شد.پس ازآن پرسشنامه اولیه تهیه گردید که پس ازاظهارات نظراصلاحی اساتیدراهنماومشاوروکارشناس آماربه پرسشنامه نهایی مبدل گشت.

درپایان،پرسشنامه طراحی شده به تعدادنمونه آماری حدود(۲۷۸)درآن بین توزیع ودرمجموع پرسشنامه جمع آوری شد.بعدازاین مرحله لازم بودکه داده های موجوددرهریک ازپرسشنامه هاجمع آوری گشته وموردپردازش قراربگیرند.بدین منظوردرجداول مربوطه،نتیجه پاسخگویان به۲۴سوال که مرتبط به فرضیه ها بود وارد شدند.
۲-۹-۳-محتوای پرسشنامه:
سوالات پرسشنامه در۶بخش سوالات مربوط به فرضیه اول،فرضیه دوم،فرضیه سوم،فرضیه چهارم،فرضیه پنجم وفرضیه ششم تنظیم شده است.وبرای هرفرضیه چهارسوال تشریح وسپس آزمون فرضیات تحقیق است.
این سوالات براساس مقیاس لیکرت طراحی شده که یکی ازرایجترین مقیاس های اندازه گیری نگرش هادرخصوص یک موضوع است.این مقیاس ازمجموعه ای ازعبارات (گویه ها)که به ترتیب خاصی تدوین شده اندساخته می شوند.این گویه هاحالات خاصی ازپدیده موردنظررابه صورت گویه هایی که ازلحاظ ارزش اندازه گیری دارای فاصله های مساوی است،عرضه می کند.برای هرسوال ۵ گزینه خیلی کم، کم،متوسط، زیاد وخیلی زیاد تعیین گردیده وازپاسخگوخواسته شده است تایکی ازآنهاراانتخاب کند.مقیاس لیکرت امکان اندازه گیری تفوت ها،میزان یاشدت یک خصیصه رافراهم می کندوساختن آن ازسایرمقیاس های نگرش آسانتراست(سرمد،بازرگان،حجازی:۱۳۸۱)
شکل کلی ونحوه امتیازدهی طیف لیکرت درموردعوامل به صورت جدول زیرمی باشد.
جدول ۱–۳مقیاس ۵گزینه ای

کاملا مخالفم

مخالفم

نظری ندارم

موافقم

کاملاموافقم

۱

۲

۳

۴

۵

۳-۹-۳-پایایی وروائی پرسشنامه
پیش ازاطمینان نهایی به ابزارهای اندازه گیری وبکارگیری آن هادرمرحله اصلی داده ها،این موضوع دارای اهمیت وضرورت می باشدکه محقق ازطریق علمی ،اطمینان نسبی به پایایی وروایی آن پیداکند.
۱-۳-۹-۳-پایایی
شرط بدست آوردن داده های خوب این است که شیوه اندازه گیری پدیده موردنظردارای اعتباروروایی کافی باشد.پایایی ابزارکه ازآن به اعتبار،دقت واعتمادپذیری نیزتعبیرمی شودیک ازویژگی های فنی ابزاراندازه گیری است ومنظوراین است که استفاده ازابزاراندازه گیری درشرایط مشابه درزمان ومکان دیگر.ابزارپایای معتبرابزاری است که ازخاصیت تکرارپذیروسنجش نتایج یکسان برخوردارباشدودامنه آن ازصفر(عدم ارتباط )تا۱+(ارتباط کامل )می باشد.(حافظ نیا؛۸۶،۱۵۵)
دراین تحقیق برای تعیین پایایی ازروش آلفای کرونباخ استفاده می شود؛هرچقدردرصدبدست آمده به۰٫۱۰۰نزدیک ترباشد،بیانگرقابلیت اعتمادبیشترپرسشنامه است.
ضریب آلفای کمتراز۰٫۶۰ضعیف تلقی می شود،دامنه ۰٫۷۰قابل قبول وبیش از۰٫۸۰خوب تلقی می شود،البته هرچه ضریب اعتمادبه عددیک نزدیکترباشدبهتراست(سپهرجوان،۱۳۸۵،۹۶)
۲-۳-۹-۳-روش آلفای کرونباخ برای تعیین پایایی پرسسشنامه
ازآنجاکه یک پرسشنامه باتعدادی سوال(مانندطیف ۵گزینه ای لیکرت)مانندیک آزمون است،می توان ازرابطه زیرمقدارپایایی رابه کمک آلفای کرونباخ به دست آورد.

روش آلفای کرونباخ نه تنهابرای گزینه های دوارزشی صفرویک،بلکه برای گزینه های چندارزشی(مانندطیف ۵گزینه ای لیکرت)نیزقابل استفاده است.اگربخش های آزمون یا خرده آزمون هایی که ازمجموع آنهاآزمون کلی تشکیل شده است بطورجداگانه نمره گذاری شوند،درآن صورت ضریب آلفامستلزم این نیست که تک تک سوالات بصورت صحیح وغلط باشند.
تصمیم گیری:اگرضریب آلفای کرونباخ ۰٫۷یابیشترباشد،پرسشنامه ازپایایی مطلوبی برخوردار است ومی توانیدازبابت همبستگی درونی سوالات مطمئن باشید.ولی اگرمقدارآلفاکمتراز۰٫۷باشد بهتراست سوالاتی راکه باسایرسوالات همبستگی کمتری دارند شناسایی وازمجموع سوالات حذف کنید تا مقدارآلفا افزایش پیداکند.هرچند اگرضریب آلفای کرونباخ بین۰٫۵تا۰٫۷باشداعتبارپرسشنامه درحد متوسط ارزیابی می شود.
جدول۲-۳ تعیین ضریب آلفای کرونباخ

استاد مشاور
دکتر عبدالرضا رحمانی فضلی
نگارنده
منیژه احمدی
نیمسال اول سال تحصیلی ۹۲-۱۳۹۱
چیدم گلی زباغ ادب تا به روز عید در بارگاه میرادب پرور آورم
حیف است با خسان، گل دانش کنی نثار من گل نثار مردم دانشور آورم
«شهریار»
خدای را بسی شاکرم که از روی کرم، پدر و مادری فداکار نصیبم ساخته تا در سایه درخت پربار وجودشان بیاسایم و از ریشه آنها شاخ و برگ گیرم. والدینی که بودنشان تاج افتخاری است بر سرم و نامشان دلیلی است بر بودنم؛ آموزگارانی که برایم زندگی، بودن و انسان بودن را معنا کردند وهمسرعزیزم؛ او که سایه مهربانیش سایه سار زندگیم و با صبرش در تمامی لحظات یا ر و رفیق راهم است.

اقرار و تعهدنامه
اینجانب منیژه احمدی دانشجوی مقطع دکتری دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، گروه جغرافیای انسانی، رشته برنامه ریزی روستایی رساله حاضر را بر اساس مطالعات و تحقیقات شخصی خود انجام داده و در صورت استفاده از داده‌ها ، مآخذ ، منابع و نقشه‌ها به‌طور کامل به آن ارجاع داده‌ام ، ضمناً داده‌ها و نقشه‌های موجود را با توجّه به مطالعات میدانی - صحرائی خود تدوین نمودهام. این رساله پیش از این به‌هیچ‌وجه در مرجع رسمی یا غیر رسمی دیگری به‌عنوان گزارش یا طرح تحقیقاتی عرضه نشده است. در صورتی که خلاف آن ثابت شود ، درجه‌ی دریافتی اینجانب از اعتبار ساقط شده ، عواقب و نتایج حقوقی حاصله را می پذیرم .
تاریخ۱۷/۸/۱۳۹۱
امضاء
چکیده
طی نیم قرن اخیر، در فرایند شهری شدن شتابان و گسترش افقی شهرها، سکونتگاه های روستایی پیرامون آنها نیز از اثرات آن بیبهره نماندند. در این راستا برخی از تحولات تحت تأثیر عوامل و نیروهای درونی است و برخی دیگر، ناشی از عوامل و رخدادهای بیرونی از جمله تصمیمگیریها، برنامه ریزی و سیاستگذاریهای دولتی میباشند. در این راستا نحوه عملکرد شهر مرکزی و نحوه گسترش آن نیز به نحو قابل توجهی تأثیرگذار است.
پژوهش حاضر، به منظور بررسی، تحلیل و تبیین تحولات کالبدی – فضایی سکونتگاه های روستایی پیرامون شهر زنجان طی دوره ۸۸-۱۳۶۸ به انجام رسیده است. مسئله اساسی این پژوهش ، شناخت انواع تحولات، علل بروز و یا عدم بروز آن، نابرابریهای اجتماعی، اقتصادی و پیامدهای زیست محیطی ناشی از این تحولات است که در برخی موارد به نابسامانی و آشفتگیهای کالبدی و فضایی نیز انجامیده است. بدین منظور در بررسی حاضر، ۲۷ روستای پیرامون شهر زنجان، از روستاهای ادغام شده با شهر تا فاصله ۱۵ کیلومتری از آن، به عنوان روستاهای پیرامون انتخاب شدند. بنابراین جامعه آماری تحقیق ۲۷ روستاست که همگی به عنوان نمونه نیز مورد مطالعه و تمام شماری قرار گرفتند. به منظور بررسی و تحلیل دقیقتر تحولات، خانوارهای روستاهای پیرامون نیز مورد مطالعه قرار گرفتند. بر اساس فرمول کوکران، تعداد ۲۵۰ خانوار از میان خانوارهای روستاهای پیرامون نیز انتخاب شدند. در این راستا ۲ نوع پرسشنامه روستا و خانوار تهیه گردید که از لحاظ آماری، آلفای کرانباخ پرسشنامه روستا ۷۹/۰ و پرسشنامه خانوا۸۲/۰ است.
بر اساس آنچه که گفته شد فرضیه های تحقیق به شرح زیر ارائه گردیدند:
۱- تحولات کالبدی – فضایی سکونتگاه های روستایی پیرامون شهر متأثر از تحولات عملکرد شهری میباشد.
۲- تحولات کالبدی- فضایی روستاهای پیرامون شهر زنجان متأثر از عوامل بیرونی (سیاستها، برنامهریزیها و…) و درونی( موقعیت، دسترسی و…) و قابلیت‌ها و امکانات متفاوت، به نحو یکنواخت اتفاق نیافتاده است.
با توجه به گسترش شهر زنجان در جهات شمال، شرق و غرب و محاسبه شدت گسترش آن بر اساس مدل آنتروپی هلدرن بیانگر این است که در فاصله سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۸، ۳۶ درصد از رشد شهر زنجان مربوط به جمعیت بوده و ۶۴ درصد باقیمانده آن مربوط به گسترش و رشد افقی بی رویه شهر میباشد. همچنین بر اساس انواع جریانهای جمعیتی( ۴/۲۴ درصد)، ارتباطی (۸/۴۴ درصد از خانوارها به صورت روزانه و ۲/۳۳ درصد ۲بار در هفته)، اقتصادی(۴/۳۰ درصد)،اجتماعی – فرهنگی ( ۴/۹۲ درصد از خانوارها)، آموزشی(جریان آموزشی ناشی از خانوارهای دارای دانش آموز)، بهداشتی-درمانی(۲/۶۷ درصد در حالت عمومی و ۶/۹۱ درصد در حالت تخصصی)، اطلاعات، تکنولوژی و نوآوری( ۶/۱۵ درصد)، تحولات کالبدی –فضایی سکونتگاه های روستایی ناشی از عملکرد شهر زنجان است. بر این اساس، فرضیه اول با توجه به یافته های فوق اثبات میگردد.
با توجه به یافته های تحقیق، شدت تحولات کالبدی – فضایی در سکونتگاه های روستایی پیرامون زنجان متغیر است. به تبعیت از همین وضعیت برخی از روستاها مهاجرفرست، برخی مهاجرپذیر و برخی شرایط هر دو را دارند. روستاهایی که موقعیت دسترسی مطلوب،کیفیت راه ارتباطی مناسب، وسیله نقلیه عمومی و امکانات و خدمات مطلوب را دارند مهاجر پذیر بوده و از تحول فضایی و کالبدی قابل توجهی برخوردارند. یافته های مطالعه حاضر نشان میدهد روستاهایی که در معرض گسترش شهر زنجان بوده و از امکانات و خدمات و قابلیت‌های خوبی برخوردارند تحولات آنها نیز قابل ملاحظه است. هرچند که عامل موقعیت، فاصله و دسترسی از عوامل جغرافیایی تسهیل کننده در تحولات روستاهای پیرامون است؛ اما عوامل بیرونی یعنی تصمیمگیریها، سیاست گذاریها و برنامهریزیها نسبت به عوامل درونی تعیین کننده هستند. بر این اساس فرضیه دوم نیز مشروط بر مداخله عوامل بیرونی اثبات میگردد.
فهرست مطالب

۶۱۵/۰

۶

۷

خلاقیت و نوآوری

۵۵۷/۰

۷

۸

کمیت وظایف انجام شده

۵۳۸/۰

۸

۹

کیفیت وظایف انجام شده

۵۰۶/۰

۹

جدول۴-۲۹- وزن شاخص­ های مولفه عملکرد را براساس بارهای عاملی سطح دوم نشان می­دهد. شاخص مدیریت در امور بالاترین وزن را در ایجاد مولفه عملکرد در وضعیت مطلوب داشته است. شاخص­ های رهبری(فرماندهی)، برنامه­ ریزی، قدرت حل مسئله و تصمیم ­گیری، رشد و توسعه، آموزش، خلاقیت و نوآوری، کمیت وظایف انجام شده، ، رتبه ­های بعدی را داشته اند. کمترین سهم مربوط به شاخص کیفیت وظایف انجام شده می­باشد.
۴-۲-۶- سئوال اصلی تحقیق: الگوی مناسب ارزیابی عملکرد کارکنان در دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران چیست؟
بر اساس یافته­های حاصل از مدل تحلیل عاملی تأییدی سطح اول و دوم که در پاسخ سئوال های سوم و چهارم عنوان شد، الگوی ارزیابی عملکرد شامل دو مولفه رفتار و عملکرد بوده که مولفه رفتار در برگیرنده ۱۱ شاخص شامل مسئولیت پذیری، صداقت، شهامت و شجاعت، تعهد و صمیمیت، صبر و پایداری، اعتماد به نفس، اخلاق، ارتباطات، انعطاف­پذیری، نظم و انضباط، و شاخص ادب و احترام و مولفه عملکرد در برگیرنده ۹ شاخص شامل رهبری(فرماندهی)، خلاقیت و نوآوری، آموزش، مدیریت در امور، برنامه­ ریزی، قدرت حل مسئله و تصمیم ­گیری، رشد و توسعه، کمیت وظایف انجام شده و کیفیت وظایف انجام شده می­باشد که الگوی قید شده مورد تأیید قرار گرفت.
فصل پنجم
نتیجه ­گیری و پیشنهادها
مقدمه
پس از بررسی و تجزیه و تحلیل داده ­ها از طریق فنون آماری و بررسی سئوالات تحقیق، محقق باید با توجه به نتایج تحقیق، پیشنهادات خود را ارائه دهد. هدف از این فصل، تفسیر نتایج و یافته­های تحقیق است که با توجه به آنچه در فصل چهارم به دست آمده است با تئوری­ها و مطالعه پیشینه تحقیق ترکیب شده و مورد بحث قرار می گیرد. در پایان این فصل پیشنهادها مطرح شده و محدودیت­های پژوهش مورد اشاره قرار گرفته است.
۵-۱- جمع بندی
در فصل اول کلیات تحقیق شامل تشریح و بیان مسئله، اهداف تحقیق، سئوالات تحقیق و قلمرو تحقیق شرح داده شد. هدف اصلی این تحقیق ارائه الگوی مناسب ارزیابی عملکرد کارکنان در دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران بوده است. بدین منظور شناسایی وضعیت کنونی ارزیابی عملکرد کارکنان، مولفه­ها و شاخص­ های اصلی این الگو به عنوان سئوالات فرعی مطرح شدند.
در فصل دوم با مطالعه ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق، الگوی مفهومی پیشنهادی تحقیق ارائه شد. الگوی اولیه تحقیق برای ارزیابی عملکرد کارکنان، دو مؤلفه رفتار و عملکرد را در بر می­گیرد. در این الگو، مؤلفه رفتار شامل ۱۱ شاخص مسئولیت­ پذیری، صداقت، شهامت و شجاعت، تعهد و صمیمیت، صبر و پایداری، اعتماد به نفس، اخلاق، ارتباطات، انعطاف­پذیری، نظم و انضباط، و شاخص ادب و احترام و مؤلفه عملکرد شامل ۹ شاخص رهبری(فرماندهی)، خلاقیت و نوآوری، آموزش، مدیریت در امور، برنامه­ ریزی، قدرت حل مسئله و تصمیم ­گیری، رشد و توسعه، کمیت وظایف انجام شده و کیفیت وظایف استخراج شد.

در فصل سوم نوع و روش تحقیق، جامعه آماری و روش نمونه گیری، ابزار گرد­آوری داده ­ها شرح داده شد و پرسش­نامه­ای به منظور جمع­آوری اطلاعات طراحی شد.
در فصل چهارم برای بررسی روایی محتوا، ابتدا پرسش­نامه در اختیار استاد راهنما و مشاور قرار گرفت و روایی محتوا پرسش­نامه مورد تأیید قرار گرفت، سپس پرسش­نامه برای تأیید مولفه­ها و شاخص­ های اصلی الگوی اولیه تهیه و در اختیار ۲۰ نفر از خبرگان و کارشناسان دانشگاه علوم پزشکی ارتش قرار گرفت که مؤلفه­ ها و شاخص ­ها از نظر این خبرگان مورد تأیید قرار گرفت. برای بررسی روایی سازه از تحلیل عاملی تأییدی و برای بررسی پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. نتایج نشان داد که پرسش­نامه دارای روایی سازه و پایایی مطلوب است. در ادامه با بهره گرفتن از روش­های آماری، داده ­های تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این تحقیق ۱۶۲ پرسش نامه جمع­آوری و مورد تجزیه و تحلیل واقع شد.
۵-۲-خلاصه نتایج
۵-۲-۱- پرسش­نامه خبرگان
نتایج پرسش نامه نشان دهنده ضرورت وجود مولفه رفتار و عملکرد بعنوان مولفه­های اصلی الگوی ارزیابی عملکرد کارکنان در دانشگاه علوم پزشکی ارتش می­باشدبه طوری که تمامی افراد نمونه آماری تحقیق به میزان۱۰۰درصد این ضرورت را مورد تأیید قرار دادند. همچنین پاسخ دهندگان با ۵/۹۷ درصد ضرورت وجود شاخص­ های اصلی الگوی اولیه را تأیید کردند.
۵-۲-۲- خلاصه نتایج
با توجه به سئوالات تحقیق یافته­های زیر قابل ذکر می باشد:
سئوال اول تحقیق: وضعیت ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه علوم پزشکی ارتش چگونه است؟
با توجه به یافته­های بدست آمده (جداول ۴-۱۲ و ۴-۱۳) در مولفه رفتار شاخص نظم و انضباط دارای بالاترین میانگین(۵۲/۳=µ) و شاخص شهامت و شجاعت دارای پائین­ترین میانگین(۷۸/۲=µ) می باشد. همچنین میزان در نظر گرفتن شاخص ­ها در الگوی ارزیابی عملکرد فعلی به ترتیب شامل شاخص نظم و انضباط(۵۲/۳=µ)،ادب و احترام(۵۱/۳=µ)، اخلاق(۲۶/۳=µ)، تعهد وصمیمیت(۱۴/۳=µ)، صداقت(۱۳/۳=µ)، اعتماد به نفس(۰۶/۳=µ)، صبر و پایداری(۰۲/۳=µ)، ارتباطات(۹۳/۲=µ)، مسئولیت­ پذیری(۸۸/۲=µ)، انعطاف­پذیری(۸۳/۲=µ) و شهامت و شجاعت(۷۸/۲=µ) می­باشد. ضمنا در مولفه رفتار شاخص­ های نظم و انضباط، ادبو احترام، اخلاق، تعهد و صمیمیت، اعتماد به نفس و صبر و پایداری دارای میانگین بین ۳ الی ۵۲/۳بوده و شاخص­ های ارتباطات، مسئولیت­ پذیری، انعطاف­پذیری و شهامت و شجاعت دارای میانگین کمتر از ۳ می­باشند. در مولفه عملکرد شاخص کمیت وظایف انجام شده دارای بالاترین میانگین(۹۸/۲=µ) و شاخص خلاقیت و نوآوری دارای پائین­ترین میانگین(۴۲/۲=µ) می­باشد. همچنین میزان در نظر گرفتن شاخص ­ها در الگوی ارزیابی عملکرد فعلی به ترتیب شامل شاخص کمیت وظایف انجام شده(۹۸/۲=µ)، کیفیت وظایف انجام شده(۹۶/۲=µ)، آموزش(۹۵/۲=µ)، مدیریت در امور(۹/۲=µ)، برنامه­ ریزی(۷۶/۲=µ)، قدرت حل مسئله و تصمیم ­گیری(۷۶/۲=µ)، رشد و توسعه(۷۲/۲=µ)، رهبری(۶۳/۲=µ) و خلاقیت و نوآوری(۴۲/۲=µ) می­باشد. ضمنا در این مولفه تمامی شاخص ­ها از میانگین کمتر از ۳ برخوردار می­باشند. در نهایت در بین مؤلفه­ ها، مؤلفه رفتار از میانگین(۰۹/۳=µ) بالاتر نسبت به مولفه عملکرد (۷۸/۲=µ) برخوردار می­باشد.
سئوال دوم تحقیق: عوامل کلیدی موفقیت ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه علوم پزشکی ارتش کدامند؟
عوامل کلیدی موفقیت ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه علوم پزشکی ارتش شامل دو مولفه رفتار و عملکرد می­باشد که براساس یافته­های حاصل از تحلیل عاملی تأییدی مورد تأیید قرار گرفتند.
سئوال سوم تحقیق: معیارها و شاخص­ های موثر در الگوی ارزیابی عملکرد کارکنان دانشگاه علوم پزشکی ارتش کدامند؟

ارزش دفتری هر سهم

۹۰/۴۷

۰۴/۱۸۳۱۴

۴۳/۲۳۵۵

۷۳/۲۵

۳۸/۱

۲۵/۱

اندازه شرکت

۱۰/۹

۴۹/۱۸

۱۷/۱۳

۸۵/۱

۱۱۳/۰

۶۸/۱

اهرم مالی

۱۰/۰

۹۱/۰

۶۱۸/۰

۲۳۲/۰

۱۲/۲

۳۸/۱

بر مبنای نتایج مندرج در جدول شماره ۴-۳ در ارتباط با توصیف یافته‌ها ملاحظه می‌شود که:
۱) قیمت سهام در شرکت‌های نمونه به‌طور نسبی اقلاً ۱۵۰و حداکثر ۴۵۸۹۲بوده است. متوسط قیمت سهام۱۱/۴۸۲۰ با انحراف معیار ۴۸/ ۵۲۱ بوده است.
۲) سود هر سهم در شرکت‌های نمونه به‌طور نسبی اقلاً ۲۹/۳۸۱ و حداکثر برابر ۶۴/۷۵۲۲ بوده است. مقدار متوسط آن ۸۱/۸۱۹ با انحراف معیار ۸۵/۱۰۹بوده است.
۳) سود تقسیمی هر سهم که عبارت است از کل سود پرداختی به تعداد سهام در بین شرکت‌های نمونه به مرتبه اقلاً ۴۰/۱۰۱ و حداکثر برابر ۴۷/۵۱۶۴ بوده است. مقدار متوسط آن در بین شرکت‌ها ۳۰/۴۴۵ با انحراف معیار ۸۴/۶۲ مرتبه بوده است.
۴) ارزش دفتری هر سهم به‌طور نسبی در بین شرکت‌های نمونه اقلاً ۹۰/۴۷و حداکثر برابر ۰۴/۱۸۳۱۴ بوده است. مقدار متوسط آن در بین شرکت‌ها ۴۳/۲۳۵۵با انحراف معیار ۷۳/۲۵ بوده است.
۵) اندازه شرکت که برابر است با لگاریتم طبیعی کل فروش شرکت، در شرکت‌های نمونه اقلاً ۱۰/۹و حداکثر برابر ۴۹/۱۸ بوده است. مقدار متوسط آن در بین شرکت‌ها ۱۷/۱۳ با انحراف معیار ۸۵/۱ بوده است.
۶) اهرم مالی در شرکت‌های نمونه به‌طور نسبی اقلاً ۱۰/۰و حداکثر برابر ۹۱/۰بوده است. مقدار متوسط آن در بین شرکت‌ها ۶۱۸/۰ با انحراف معیار ۲۳۲/۰ بوده است.

تحلیل پیش‌فرض‌ها

در این تحقیق به‌تبع تحقیقات مشابه یا مرتبط، جهت تعیین ارتباط بین متغیرها از روش رگرسیون خطی مرکب ترکیبی یا داده‌های تابلویی استفاده شده است. بر همین اساس پیش از به‌کارگیری روش رگرسیونی، پیش‌فرض‌های استفاده از این روش مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. این پیش‌فرض‌ها مشتمل بر نرمال بودن توزیع متغیرهای تابعی و مستقل، نرمال بودن توزیع باقی‌مانده‌های مدل برآوردی، ثبات واریانس‌ها، استقلال خطی متغیرهای مستقل، بزرگی یا به سمت یک میل کردن ضریب تعیین برآوردی و پیش‌فرض‌های استفاده از داده‌های تابلویی می‌باشد. در این بخش از شرح یافته‌های تحقیق به نتایج ارزیابی این پیش‌فرض‌ها اشاره شده است.
الف) نرمال بودن توزیع متغیرها:
آماره‌های توصیفی جدول شماره ۴-۴ مشتمل بر ضرایب چولگی و کشیدگی است که در حالت توصیفی می‌تواند معیاری برای تشخیص نرمال بودن یا نبودن توزیع متغیرها باشد. ضریب چولگی بیانگر تقارن توزیع و ضریب کشیدگی نیز نشان دهند بلندای توزیع است که در مقایسه با توزیع نرمال سنجیده می‌شود. در صورت نرمال بودن توزیع باید این ضرایب به سمت صفر میل نماید:

این ستاد به موجب مصوبه شورای اسلامی شهر تهران در خرداد ماه ۱۳۸۵ تشکیل گردید.
هدف از این طرح:
اشتراک مساعی و همکاری بین دستگاه‌های مختلف در سطح مناطق شهر تهران در حوزه‌های مختلف برای پاسخگویی به مسائل و مشکلات پیشنهاد شده از طرف شورایاران،

تسریع در گردش کار اداری بین دستگاه‌های مختلف مسئول،
استفاده بهینه از توانمندی‌های شورایاری‌ها و سایر نهادهای داوطلب در سطح مناطق و محلات،
ایجاد تعامل و همکاری مناسب بین بخش‌های حاکمیتی مسئول در شهر تهران و بخش‌های مردمی و داوطلب.
۲-۱۱-۵-طرح برنامه ­های اوقات فراغت شهرداری تهران با الگوی مشارکت مردمی
شورای اسلامی شهر تهران با همکاری شهرداری تهران و معاونت‌های اجتماعی و فرهنگی شهرداری‌های مناطق ۲۲گانه در قالب عقد تفاهم‌نامه‌ای مشترک و دستورالعمل اجرایی این تفاهم‌نامه در سال ۱۳۸۵ با همکاری سایر دستگاه‌های مرتبط و با مشارکت و همراهی مستقیم شورایاری‌های محلات شهر تهران با رویکرد محله محوری برنامه‌های خود را در ۵ حوزه مسائل دینی، فرهنگی و هنری، ورزش و تفریحات سالم، گردشگری، سلامت و بهداشت و آموزش شهروندی در ۳۷۴ محله تهران اجرا نمودند. به منظور اجرای برنامه به هر محله معادل ۵۰ میلیون ریال اختصاص داده شد. در این طرح شورایاری‌های محله سرفصل­های پنج‌گانه برنامه و فعالیت­ها و طرح­های پیشنهادی خود را به نمایندگی از مردم محله به معاونت­های اجتماعی شهرداری­ های منطقه ارائه می­نمایند
۲-۱۲-سرمایه اجتماعی
اُفه و فوش، در تعریف سرمایه اجتماعی به آگاهی و توجه، اعتماد و مشارکت‌های انجمنی پرداخته‌اند (اُفه و فوش: ۲۰۰۲: ۲۰۰). استون، در سنجش سرمایه اجتماعی دو عنصر اصلی را مطرح کرده است. هنجارها که بیشتر در کیفیت روابط اجتماعی ظهور و بروز دارد و شامل: اعتماد اجتماعی به دوستان و آشنایان و اعتماد تعمیم‌یافته و اعتماد نهادی/ مدنی می‌گردد در ضمن هنجارهای همیاری را نیز مدنظر قرار داده است و در بعد دیگر شبکه‌ها که در ساختار روابط اجتماعی شکل می‌گیرد را مطرح کرده است که آن را در دو بعد شبکه‌ها و یا مشارکت‌های رسمی که در انواع انجمن‌ها، اتحادیه‌ها، نهادها و… می‌گردد و شبکه‌ها و یا مشارکت‌های غیررسمی با خویشاوندان، دوستان، همسایگان و… می‌گردد (کلمن۲۰۰۱: ۹-۸).
- تجارب مشارکتی در سطح تجارب جهانی
برنامه جعبه ابزار مشارکت شهروندی و تجارب بین شهرداری ­ها
اولین تجربه جهانی که به عنوان موردی حائز اهمیت می­توان آن را مورد توجه قرار داد، الگو و برنامه جعبه ابزار مشارکت شهروندی در سطح شهرداری­ های جهان است؛ که با هدف بسط تجارب مشارکتی شهروندی بین شهرداری ­ها در دو فضای واقعی و مجازی شکل گرفته است. در حال حاضر دامنه فعالیت این الگوی مشارکتی در دو بعد جهانی و منطقه­ای صورت می­گیرد. براساس آخرین یافته­های موجود^[۲] این جعبه ابزار به انتقال تجارب جالبی پرداخته است (جدول شماره ۱).
جدول ۲-۲: برخی از فعالیت‌های برنامه جعبه ابزار مشارکت شهروندی و تجارب بین شهرداری‌های جهان (۲۰۰۶-۲۰۰۴)

۱- Participation. Newsletter (2004-2007) http://www.Toolkit
۲-۱۳- الگوهای مشارکت شهروندی مدیریت شهری در کشورهای پیشگام
الگوهای مشارکتی برنامه­ ریزی توسعه شهری در شهرداری­ های آمریکا، آلمان­، انگلستان­، ترکیه­، ژاپن و فرانسه (جوامع پیشگام)­، مورد نظر این پژوهش هستند. این شهرداری ­ها به واسطه داشتن ویژگی­های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی که ناشی از زمینه ­های اجتماعی آن­ها است؛ به یک معنا پایه­گذار الگوهای مشارکتی در برنامه­ ریزی و مدیریت شهری هستند. این نکته خصوصاً برای آلمان­، بریتانیا و فرانسه و آمریکا بیش از ژاپن و ترکیه مصداق دارد.
بیشترین کاربرد این الگوهای مشارکتی در برنامه­ ریزی و مدیریت شهری را می­توان در فرایند تهیه و تصویب برنامه ­های توسعه شهری و اجرای پروژه­ های مربوطه ملاحظه کرد.. (پناهی، ، ،۱۳۸۸،ص،۷۸)
۲-۱۴-طراحی الگوی مشارکت شهروندان در امور شهری
این پروژه که جامع­ترین پروژه مطالعاتی شهرداری تهران در ارتباط با مسئله شهروند محوری می‌باشد، با تلاش مرکز مطالعات و برنامه­ ریزی شهر تهران و معاونت اجتماعی و فرهنگی شهر تهران به انجام رسیده است و هم اکنون در مرحله نهایی تحویل پروژه می­باشد. پروژه فوق­الذکر برای پاسخگویی به این سؤال اساسی تنظیم شده است که وضعیت مشارکت شهروندان در امور شهری تهران چگونه است؟ نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای مشارکت شهروندان کدامند؟ چه الگوهایی را می‌توان درخصوص عملیاتی کردن مشارکت در بین شهروندان به کار بست؟
برای پاسخ به این سه سؤال در درجه اول مطالعات نظری پیرامون مشارکت، فرایند تاریخی آن و ارائه مدل نظری و چارچوب نظری تحقیق انجام گرفت. براساس این چارچوب، جامعه آماری از مناطق ۲۲گانه شهر تهران در قالب حجم نمونه انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این بررسی در قالب جداول، نمودارها و تحلیل‌های آماری گزارش تفصیلی ارائه شده است. از سوی دیگر جهت بررسی عمیق موضوع مطالعه حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی- مدیریتی، قانونی- حقوقی و فضایی- کالبدی مشارکت شهروندان به صورت مطالعه عمیق انجام گرفت. این مطالعه در کنار پیمایش تحقیق به برنامه‌ریزان شهری امکان می‌دهد تا در برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت به تدوین چشم‌اندازها، اهداف، راهبردها، سیاست‌ها و الگوهای مشارکت شهروندان در امور شهری بپردازند.
مطالعه به روش کمی (پیمایش) و کیفی (مصاحبه عمیق) انجام شده است. اطلاعات در قالب سؤالات بسته، باز و نیمه باز از طریق پرسشنامه و مصاحبه عمیق و به منظور دست‌یابی به تجزیه و تحلیل راهبردی (SWOT­) نقاط قوت، ضعف‌ها، فرصت‌ها، و تهدیدهای اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، سیاسی- مدیریتی، قانونی- حقوقی و فضایی- کالبدی مربوط به مشارکت شهروندان در امور شهری به دست آمده است.
نتایج نشان داد که مشارکت شهروندان به طور اعم در ایران و به طور اخص در تهران دارای موانع ساختاری، اجتماعی– فرهنگی، سیاسی- مدیریتی، حقوقی و فضایی است. الگوهای مشارکت بسته به شدت و ضعف هر یک از این عوامل متفاوت است. در برخی موارد علی رغم تاکید مدیریت ارشد شهرداری تهران بر ضرورت مشارکت شهروندان در امور شهری، این ضرورت از سوی مدیران شهری و شهروندان پیگیری نمی‌شود و مشارکت شهروندان عمدتاً صوری، سمبلیک و نمادین است.
با توجه به اهمیت اطلاع مدیران محترم از یافته‌های تحقیق، به طور خلاصه نقاط ضعف و قوت، فرصت‌ها و تهدیدها شهروند محوری و مشارکت شهروندی در ابعاد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، سیاسی- مدیریتی، قانونی- حقوقی و فضایی- کالبدی بیان می­گردد.
۱- حوزه اجتماعی- فرهنگی
نقاط قوت:
سرمایه اجتماعی یکی از مهم‌ترین نقاط قوت یک جامعه است که عامل کنترل اجتماعی نیز محسوب می‌شود. احساس شهروندی ظرفیت‌های مردم را در بهبود امور شهری به کار می‌گیرد. تقویت این سرمایه منوط به رشد تشکل‌های غیردولتی، نهادها و شورایاری‌ها در سطح محلی و منطقه‌ای است.
مدیریت شهری با ایجاد کانون‌های مشارکتی و کارگاه‌ها، همایش‌ها و سمینارهای آموزشی از پتانسیل زنان و بازنشستگان در بهبود مدیریت شهری استفاده کند. احساس توانمندی، احترام و پرستیژ اجتماعی این اقشار را تقویت کند. از این تجربیات در بهبود امور محله‌ای می‌توان کمک فراوانی گرفت و با تقویت اثرگذاری آنان، از بروز افسردگی‌ها و احساس پوچی و ناتوانی‌شان نیز جلوگیری نمود.
مشارکت جوانان، عامل مهمی در بهبود نارسایی‌ها و مشکلات است. جوانان در امور فرامحله‌ای تلاش قابل ملاحظه‌ای دارند. ناپختگی و تجربه کم آنان را با بهره‌گیری از تجربیات بزرگان، بزرگسالان و بازنشستگان می‌توان جبران کرد. مدیریت شهری می‌تواند با تشکیل اتاق فکر مشاوران جوان و تقویت تعامل آنان با اقشار مجرب، ضمن ایجاد احساس تعهد و مسئولیت‌پذیری، افراد را به کنترل رفتارهای خود و دیگران وادار سازد و از نظرات و دیدگاه‌های آنان در بهبود زندگی اجتماعی و امور شهری بهره گیرد.
نقاط ضعف:

۵- فرهنگی:
این مفهوم آخری از «جامعه اطلاعاتی» شاید از همه راحتتر مورد تایید باشد، اما از همه کمتر سنجیده و حساب شده است. هر یک از ما، از روی الگوی زندگی روزانه مان، نسبت به افزایش خارق العاده اطلاعات در زندگی اجتماعی آگاهیم. بی چون و چرا مقدار عظیمی از اطلاعات، تقریبا بیش از هر زمان دیگر در کار است. (وبستر، ۱۳۸۲، ۳۷) فرهنگ معاصر به شکلی چشمگیر بیش از فرهنگهای قبل از خود انباشتگی سنگینی از اطلاعات را دارد. ما در محیطی اشباع شده از رسانه ها زندگی می‌کنیم که نشانه آن است که زندگی اساساً درباره نمادسازی، درباره مبادله و دریافت- یا سعی بر دریافت و پافشاری بر دریافت- پیامهایی برای خود و دیگران است. در تأیید این انفجار نشانه هاست که بسیاری از نویسندگان می پندارند که ما وارد «جامعه اطلاعاتی» شده ایم. آنها به ندرت برای برآورد کمی این تحولات تلاشی می کنند، بلکه بیشتر از «وضوح» زندگی ما در دریایی از نشانه ها، کاملتر از همه دوره های گذشته، آغاز می کنند.

با مرور این تعاریف متنوع از «جامعه اطلاعاتی»، آن چه که به حد وفور به چشم می آید عدم تکامل یا ابهام این تعاریف یا هر دوی آنهاست. خواه این تعاریف شامل مفهومی فناورانه، یا اقتصادی، یا حرفه ای، یا فضایی یا فرهنگی باشد، مفاهیم بسیار پیچیده مساله ساز مبنی بر این که چه چیزهایی سازنده «جامعه اطلاعاتی» اند، و این که چگونه این جامعه تمیز داده می شود، برای ما باقی می مانند. (وبستر، ۱۳۸۲، ۴۳ و ۴۰)
۲-۲-۲ جامعه شبکه ای:
شبکه ها ریخت اجتماعی جدید جوامع ما را تشکیل می دهند و گسترش منطق شبکه ای تغییرات چشمگیری در عملیات و نتایج فرایندهای تولید، تجربه، قدرت و فرهنگ ایجاد می کند. شبکه مجموعه ای از نقاط اتصال یا گره های به هم پیوسته است. نقطه اتصال یا گره نقطه ای است که در آن یک منحنی خود را قطع می کند. این که نقطه اتصال چه چیزی است مشخصاً به نوع شبکه های مورد نظر بستگی دارد. شبکه جریان مالی جهانی از نقاط اتصال بازارهای بورس و مراکز خدمات جانبی پیشرفته آنها تشکیل شده است. سیستمهای تلویزیونی، استودیو های تولید سرگرمی، مرکز گرافیک کامپیوتری، گروه های خبری و دستگاه های متحرک تولید، ارسال و دریافت علائم نقاط اتصال شبکه جهانی رسانه های جدید هستند که کانون بیان فرهنگی و افکار عمومی در عصر اطلاعات است.
شبکه ها ساختارهای باز هستند که می توانند بدون هیچ محدودیتی گسترش یابند و نقاط شاخص جدیدی را در درون خود پذیرا شوند تا زمانی که این نقاط توانایی ارتباط در شبکه را داشته باشند یعنی مادام که از کدهای ارتباطی مشترک (برای مثال ارزشها یا اهداف کارکردی) استفاده می کنند. یک ساختار اجتماعی مبتنی بر شبکه، سیستم بسیار باز و پویایی است که بدون این که توازن آن با تهدیدی روبرو شود توانایی نوآوری دارد. شبکه ها ابزار مناسبی برای فعالیتهای مختلف هستند: برای اقتصاد سرمایه داری که مبتنی بر نوآوری، جهانی شدن و تراکم غیر متمرکز است؛ برای کار، کارگران و شرکتهای متکی به انعطاف پذیری و قابلیت انطباق؛ برای فرهنگ متکی به ساخت شکنی و تجدید ساختار بی پایان؛ برای حکومتی که با پردازش فوری ارزشها و حالات عمومی جدید سازگار شده است و نیز برای سازمانی اجتماعی که در پی القای مکان و نابودی زمان است. (کاستلز، ۱۳۸۰، ۵۴۵-۵۴۳)
“کاستلز” از مدافعان نظریه جامعه اطلاعاتی است. به عقیده “کاستلز” ما اکنون در “جامعه شبکه ای” زندگی می کنیم ، شکلی که جامعه در عصر اطلاعات به خود گرفته است.
۲-۲-۲-۱ شش ویژگی جامعه شبکه ای از نظر کاستلز:
۱- ما وارد مقطع تکنولوژیکی جدیدی شده ایم که حول محور میکرو الکترونیک، فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و مهندسی ژنتیک متمرکز است. فناوریهای ارتباطی مظهر تغییری بزرگتر از انقلاب صنعتی است. چنانکه اینترنت به ابزاری همگانی برای انتقال اطلاعات پویا و متقابل تبدیل شده است.
۲- ما در اقتصادی نو زندگی می کنیم که دارای سه وجه است.
الف) اقتصادی اطلاعاتی که دارای ظرفیت زیادی برای تولید آگاهی است.
ب) اقتصادی جهانی است. به این معنا که کانون آن یعنی فعالیتهای استراتژیکی ظرفیت آن را دارد که به منزله یک واحد در مقیاس کره ی زمین کار کند.
۳- اقتصاد شبکه ای است. یعنی شبکه های اطلاعاتی موسسات. موسسات سوداگری بزرگ و کوچک همگی به شکلی فزاینده بر پایه راهبردی فعالیت می کنند که بر تغییر اتحادها و مشارکتها با توجه به وضع خاص، روند کار، زمان و مکان هر تولید مبتنی است و بر سهیم شدن در اطلاعات تکیه دارد. در این زمان صورت جدیدی از کار و اشتغال پدید آمده است که گرد مفهوم انعطاف پذیری می چرخد.
۴- فرهنگ عمدتاٌ گرد یک نظام یکپارچه رسانه های الکترونیکی که فقط شامل اینترنت نیست، سازمان یافته است.
۵- پیدایش ساختار اجتماعی نو با تغییر شکل زمان و مکان ارتباط دارد. زمان بی زمان و فشرده شده است. چنان که یک نقل و انتقال پولی را در یک چشم به هم زدن انجام می دهیم. مکان نیز پویا شده است.
۶- گردش جهانی ثروت، ارتباطات، و اطلاعات، حاکمیت دولت را در معرض تهدید قرار داده است و مشروعیت آن را به سبب وابستگی آن به سیاستهای رسانه ای متزلزل کرده است.
کاستلز نتیجه می گیرد که یک جامعه شبکه ای تقسیم بندی اجتماعی را گسترده تر می کند و در همان حال توانایی ما را برای اصلاح این تقسیم بندی ها کاهش می دهد. در اینجا نیاز به دولت رفاهی است که از پیگیری جامعه و اقتصادی آمرانه دست شوید. (پاتریک، ۱۳۸۵، ۱۸۶)
در حال حاضر، جامعه شبکه ای در جلوه های نهادی متنوعش، جامعه ای سرمایه داری است. افزون بر این برای نخستین بار در تاریخ، شیوه تولید سرمایه داری روابط اجتماعی را در سرتا سر کره زمین شکل می دهد. ولی این نوع سرمایه داری با اسلاف تاریخی اش تفاوتهای شگرفی دارد.
سرمایه داری نوین دارای دو ویژگی بارز بنیادین است: نخست اینکه جهانی است، دیگر اینکه تا حد زیادی پیرامون شبکه ای از جریانهای مالی سازمان یافته است. سرمایه در سراسر جهان همچون واحدی در زمان واقعی کار می کند و عمدتاً در حوزه گردش، یعنی به عنوان سرمایه مالی تحقق یافته، سرمایه گذاری شده و انباشته می شود. در حالی که در گذشته سرمایه مالی معمولاً یکی از بخشهای اصلی سرمایه بوده است، اکنون شاهد ظهور پدیده متفاوتی هستیم: انباشت سرمایه و ارزش سازی آن به نحو فزاینده ای در بازارهای مالی جهانی انجام می گیرد که شبکه های اطلاعات در فضای بی زمان جریانهای مالی آنها را اداره می کنند.
از این شبکه ها، سرمایه در سطحی جهانی در همه بخشهای فعالیتها سرمایه گذاری می شود: صنایع اطلاعات، تجارت رسانه ای، خدمات پیشرفته، تولید کشاورزی، بهداشت، آموزش، تکنولوژی، تولید سنتی و نوین، حمل و نقل، تجارت، گردشگری، فرهنگ،…و رقابت جهانی که در بخشهای جداگانه صورت می گیرد باعث می شوند که برخی فعالیتها سودآورتر از سایرین باشند. (کاستلز، ۱۳۸۰، ۵۴۶)
۲-۲-۲-۲ جامعه شبکه‌ای و اجتماعات مجازی:
وبستر در کتاب جامع خود به نام نظریه‏های جامعه اطلاعاتی شکل‏گیری این مفهوم را بخوبی بررسی کرده است. به نظر وبستر درست بعد از نظریه پیشگامانه دانیل بل با عنوان جامعه پساصنعتی است که مفهوم جامعه شبکه‌ای و جامعه اطلاعاتی مورد توجه قرار می‏گیرد البته، تعابیر نظریه‏پردازان مختلف (برای مثال گیدنز، کاستلز، بل، شیلر و هابرماس) درباره این که جامعه اطلاعاتی چیست، یکسان نیست. با این همه، بر سر این نکته توافق وجود دارد که اولاً جامعه کنونی به صورت شبکه‏ای در آمده است و افراد در تار و پود شبکه‏های اجتماعی بسیار به یکدیگر وابسته می‏شوند. ثانیاً، اساس این شبکه، اطلاعات است. بنابراین، بدرستی می‏توان از شکل‏گیری یک جامعه اطلاعاتی سخن گفت. به نظر وبستر، البته، پاسخ‏گویی به این سؤال که جامعه اطلاعاتی چه زمانی ظهور یافته است، یا برای آنان که هنوز به آن دست نیافته‏اند، کی ظهور خواهد یافت، چندان ساده نیست.
بدون شک، ظهور فناوری‏های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و آنچه صنعت همزمان ارتباطات نامیده شده است، سهم بسزایی در شکل‏گیری این جامعه داشته است. این فناوری‏ها پیش از هر چیز تصور ما را از زمان و مکان مألوف دنیای مدرن به شدت تغییر داده ‏اند. (کوثری، ۱۳۸۶، ۳۵)
۲-۲-۳ نظریه جامعه شناسی تولید خبر:
محققانی همچون ماکس وبر^[۲۸] در فاصله سالهای ۱۹۲۱ تا ۱۹۴۶ در بحث جامعه شناسی تولید خبر از جایگاه به عنوان یک فرد سیاسی نام برده اند. رابرت پارک^[۲۹] که خود یک روزنامه نگار بوده است در سال ۱۹۲۳ از خبر و تولید خبر به عنوان شکلی از دانش یاد کرده است اما ریشه بحث جامعه شناسی تولید خبر به همان مطالعات دهه هزار و نهصد و پنجاه و بحث‌های کورت لوین، وایت، باس، در مورد دروازه بانی خبر می رسد.
اصطلاح دروازه بانی همچنان محور دروازه ای به حساب می آید که میان سازمانهای خبری و محصولات خبری قراردارد و اتفاقاً موضوع اصلی بحث بر همین محور متمرکز است. پرسش این است که: چرا بحث دروازه بانی فقط بر انتخاب و عدم انتخاب خبر متمرکز است و توجهی به اینکه خبر چطور ساخته می شود، ندارد؟
از نگاه جامعه شناسان، سه نگرش کلیدی در ساخت دهی خبرها- و نه انتخاب آنها- نقش دارند و باید در جامعه شناسی تولید خبر به آنها توجه داشت:

نگرش اقتصادِ سیاسی: که نتیجه فرایند خبر و ساخت اقتصادی سازمانِ خبری ذیربط را بررسی می کند (سود جویی این صنعت خصوصی از یک طرف و کنترل دولتی از طرف دیگر و بالاخره جریانهای خبری معطوف به حفظ دولت).
نگرش سازمان اجتماعی کار خبری: که رویه های شغلی و سازمانی محدود کننده تلاشهای روزنامه نگاران را بررسی می کند.
نگرش فرهنگ شناسانه (انسان شناسانه): که به جای رویه های شغلی و سازمانی به نیروی محدود کننده سیستم‌های نمادین فرهنگی می پردازد. در تشریح بیشتر این سه نگرش می توان چنین گفت: در نگرش اقتصاد سیاسی، اصلی ترین بحثهایی که مطرح می شوند به این شرح هستند:
٭ سرمایه داری حاکم بر رسانه ها، مشی رسانه ای خبرنگاران، دبیران و سردبیران را تعیین می کند؛
٭ خبرها از ماهیت حافظ دستگاه (دولت) برخوردارند؛
٭ خبر ها به جای آنکه بر نهادها و ساختار متمرکز باشند، فردمدار هستند.
٭ چرا خبر ها به این شکل گسترده به منابع رسمی متکی هستند؟
٭ چرا خبرها ی سبک هرم وارونه (به ویژه با عنایت به نقش «لید» و برجسته سازی در آن) جای سبک تاریخی را گرفته است؟
٭پیامدهای منطقی نشان دادنِ فرایند سیاسی از طریق خبرها چیست؟
شاید جامع‌ترین تعریف و توصیف نگرش اقتصاد سیاسی را بتوان در کتاب معروف رضایت آفرینی^[۳۰] نوآم چامسکی و ادوارد اس. هرمن^[۳۱] یافت. این دو محقق در این اثر بحث مدل تبلیغاتی^[۳۲] وسایل ارتباط جمعی را مطرح می کنند، که طبق آن، کار رسانه ها بسیج کردن حمایتها در جهت منافع ویژه‌ای است که فعالیتهای دولتی و خصوصی را حاکم می سازند. در این مدل، خبرها در خدمت قدرت حاکم هستند.
به عقیده چامسکی و هرمن، که ارزیابی خود را از منظر اقتصاد سیاسی انجام داده اند، خبرها در رسانه های آمریکا محصولات چند سازمان سود جویند: صنعتی وابسته به تبلیغات برای سود وابسته به دولت به خاطر منابع، و مرعوب گروه‌های دست راستی، ضمن آنکه وظیفه تحریک افکار عمومی را علیه مخالفان سیاست خارجی امریکا نیز بر عهده دارند. یعنی همان پنج فیلتر مالکیت رسانه، تبلیغات، منبع، شرکتهای بزرگ و جناح راست، و مشی ضد کمونیسم. باید خاطرنشان ساخت که نگرش اقتصاد سیاسی بیشتر متعلق به منتقدان و تحلیلگران تندرو و وسایل ارتباط جمعی است. این منتقدان، که نسبت به غرب خوش بین نیستند، نوع خبرها و جریانهای خبری جوامع غربی را از نوع خبرها و جریانهای خبری نظامهای اقتدارگرا و مستبد می دانند (نظام هایی مثل آلمان هیتلری، اسپانیای فرانکو، ایتالیای موسولینی و پرتغال سالازار).
نگرش سازمان اجتماعی کار خبری، که در آن چند نوع خبر شناسایی شده است:
عادی:^[۳۳] این نوع خبر از نگاه معتقدان به نظریه سازمان اجتماعی کار خبری، به رویدادی اطلاق می شود که از قبل برای وقوع آن برنامه ریزی شده است و خود دست اندرکاران و رویداد نیز در تبدیل رویداد مورد نظر به خبر دست و نقش دارند.
رسوایی:^[۳۴] رویدادی اطلاق می شود که از قبل برنامه ریزی شده ولی تبدیل کنندگان این رویداد به خبر، کسان دیگری به جز برنامه ریزان رویداد هستند.
اتفاق:^[۳۵] رویدادی است که برای آن برنامه ریزی نشده و عامل تبدیل آن به خبر، کسی به غیر از عامل (بیچاره) آن رویداد است.
همان طور که ملاحظه می شود این طبقه بندیِ گونه های خبری، عملاً بر این اساس که رویدادها چگونه به اطلاع سازمان خبری می رسند، صورت گرفته است و در هیچ یک از آنها شکل گیری رویداد در جهان، که رسانه های خبری رأساً با جست و جو در عرصه جهانی به کشف آن نایل می‌شوند، به طور خود به خودی صورت نگرفته است.
از دیدگاه نگرش سازمان اجتماعی کار خبری، روزنامه ها «جهان خارج» را منعکس نمی کنند؛ آن چه در روزنامه ها انعکاس می یابد رویه های کسانی است که قدرت تعیین تجارت دیگران را دارند.
طبق این نگرش، جهان برای روزنامه نگاران به طرزی بوروکراتیک سازماندهی شده است و به آن می‌توان نام سازمان «حوزه های خبری» و یا «منابع رسمی» را داد. روزنامه نگار در چنین سازمانی به کشف خبر می پردازد و داستان ژورنالیسم داستانی روزانه است که میان گزارشگران و مقامات رسمی به طرزی تعاملی تکرارمی شود.
طبعاً نمی توان به صراحت اظهار نظرکرد و گفت که کدام یک از این دو طرف در این تعامل دست بالا را دارند اما آنچه تقریباً از نگاه سازمان اجتماعی کار خبری محرز است این است که مرکز «تولید خبر» را رابطه میان گزارشگران و منابع رسمی شکل می دهد و این یعنی تعامل نمایندگان بوروکراسی خبری و بوروکراسی دولتی.
این امر از آنجا در خور اهمیت است که منبع خبری و نحوه کاربرد آن مهم ترین ابزار روزنامه نگاران را تشکیل می دهند و حتی رابطه گزارشگر و منبع خبری، رابطه ای نزدیکتر از رابطه گزارشگر با دبیر یا سردبیر است.
پس اگر یکی از منابع تئوریک یا نظری در زمینه جامعه شناسی خبر، تعامل نمادین یا دیدگاه‌های ساختار گرایانه اجتماعی در قبال جامعه است، یکی دیگر از این منابع نیز نظریه سازمانی یا بورکراتیک است. به عبارت دیگر، اگر خلق خبر همان تولید اجتماعی واقعیت است ازدیگر سو می‌تواند مصنوع اجتماعی یک محصول سازمانی هم باشد، مصنوعی که مثل سایر کالاهای مصنوع قابل مطالعه و بررسی است. در چنین گستره ای، اعضای سازمان، ارزشهای شخصی خو د را با شروط سازمانی در تولید خبر عجین می کنند طبق این نگرش باید سازمان، و نه فرد، را مطالعه کرد تا در زمینه راندمان یا حاصل کار کرد آن که در اینجا خبر است، به داوری رسید. در این نگرش، نقش خبرنگاران و گزارشگران،که حوزه های خبری را پوشش می دهند، با منابع خبری مصاحبه می‌کنند، بیانیه ها و اطلاعیه های خبری را بازنویسی می نمایند، تلکسها را تنظیم می کنند، و غیره تقریباً نادیده گرفته می شود. در این نگرش، مهم نیست که خبرنگاران و گزارشگران که هستند؟ و یا ازکجا آمده اند؟ بلکه آنچه مهم است این است که آنان به زودی در ارزشها ورویه های سازمان ژورنالیسم، اجتماعی می شوند و به دلالی قدرت برای سازمانهای مطبوعاتی خود می پردازند. به عبارت دیگر آنچه در نگرشهای سازمانی همچون رگه اصلی خود نمایی می کند این است که اولاً محدودیتهای سازمانی علیرغم نیات فردی کارگزاران ارتباطی اعمال می شوند، و ثانیاً ساخت اجتماعی واقعیت در هر نظام اجتماعی گریز ناپذیر است.
نگرش فرهنگ شناسانه (انسان شناسانه): برخلاف این نظریه که خبرهابه طرز اجتماعی ساخته می شوند، بر ساخت انسانی خبر تأکید می ورزد. معتقدان به این نگرش می گویند که رویداد صرفاً یک اتفاق در جهان نیست، رابطه ای است میان یک رخداد خاص و یک دستگاه یا نظام نمادین مفروض.
البته این نگرش عملاً هنوز به صورت یک مکتب فکری مورد قبول واقع نشده است و صرفاً یک نگاه فرهنگیِ برگرفته از همان نگرش سازمانی تلقی می شود. در حالی که نگرش سازمانی به عوامل حاکم تعاملی میان «مردم» می پردازد، نگرش فرهنگی توجه خود را به عوامل نمادین خبر درمیان «حقایق» و «نمادها» معطوف می دارد. در این نگرش، ارزیابیهای نسبت به تعمیم انگاره ها و کلیشه‌ها جاری در رسانه ها صورت می گیرند (مثلاً نحوه برخورد با سیاهپوستان با نحوه برخورد با خارجیها در یک نظام رسانه ای مفرض) طبق این نگرش رسانه ها ملزم هستند که در چارچوب فرهنگ و با کاربرد نمادهای فرهنگی فعالیت کنند، و روزنامه نگاران عنصر «فرهنگ» را بر «ساختار» ترجیح می‌دهند. نظریه «شخصیت سازی» گالتونگ وروگ راکه در فصل دوم مطرح شد به یاد بیاوریم و این نکته را که چرا رسانه ها به جای ساختارها به افراد می پردازند و در واقع چرا به جای نیروهای اجتماعی افراد برجسته می شوند؟
این همان ایدئالیسم فرهنگی است که از این باور غربی که «فرد ارباب مقدرات خویش است» ریشه گرفته است.

۲-۱- مقدمه ۱۴
۲-۲- مبانی نظری تحقیق ۱۴
۲-۳ – اهمیت و نحوه عملکرد سیستم مالی ۱۶
۲-۴- پیشینه تجربی تحقیق ۱۸
۲-۴-۱- مطالعات خارجی ۱۸
۲-۴-۲- مطالعات داخلی ۲۱
۲-۵- جمع بندی ۲۷
فصل سوم: بررسی روند متغیرهای تحقیق
۳-۱- مقدمه ۲۹
۳-۲- روند تولید ناخالص داخلی حقیقی سرانه ۲۹
۳-۳- روند سرمایهگذاری مستقیم خارجی ۳۰
۳-۴- رابطه تورم و لگاریتم تولید ناخالص داخلی ۳۳
۳-۵ رابطه باز بودن تجارت و تولید ناخالصداخلی ۳۴
۳-۶- نسبت اعتبارات اعطا شده به بخش خصوصی به تولید ناخا لص داخلی (DCP) 35
۳-۷ نسبت بدهیهای نقدی واقعی به تولید ناخالص داخلی واقعی (M2 به GDP) 36
۳-۸- روند بازار سهام و با نکها ۳۸
۳-۹ رابطه بازار سهام و لگاریتم تولید ناخالص داخلی ۳۸
۳-۱۰- رابطه توسعه بانکی و تولید ناخالص داخلی ۳۹
۳-۱۱- جمع بندی……………………………………………………………………………………………………………………۴۰
فصل چهارم: روش شناسی تحقیق
۴-۱- مقدمه ۴۲
۴-۲- مدل مورد استفاده در تحقیق ۴۲
۴-۳- روش شناسی تحقیق ۴۳
۴-۳-۱مدلهای رگرسیونی PANEL DATA و ویژگی های آن ۴۳
۴-۳-۲- معرفی رهیافت داده های تابلویی ۴۴
۴-۳-۳- مزایای روش پنل دیتای پویا ۴۷
۴-۳-۴-روش GMM ارتگنال (متعامد) ۴۸
۴-۴- نتیجه گیری ۵۰
فصل پنجم: تجزیه و تحلیل یافته‌های تحقیق
۵-۱- مقدمه ۵۲
۵-۲- تخمین مدل ۵۲
۵-۳- تجزیه و تحلیل نتایج ۵۳
۵-۴- استحکام نتایج ۵۶
۵-۴-۱- بررسی استحکام نتایج با حذف تمام متغیر های کنترلی ۵۶
۵-۴-۲- بررسی استحکام نتایج با حذف متغیرهای هزینه دولت و تورم ۵۷
۵-۴-۳- استحکام نتایج با حذف متغیر تورم ۵۸
۵-۴-۴- بررسی استحکام نتایج با حذف متغیر کنترلی مخارج دولت ۵۹
۵-۵- آزمون Wald 67
۵-۶- جمعبندی ۶۱
فصل ششم: نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادات
۶-۱-مقدمه ۶۴
۶-۲- مروری بر خطوط کلی پژوهش ۶۴
۶-۳- بحث و نتیجهگیری ۶۶
۶-۴- پیشنهادهای سیاستگذاری ۶۷
۶-۵- پیشنهادهایی برای پژوهشهای آتی ۶۹

منابع و ماخذ ۷۱
پیوست‌ها ۸۲
فهرست جداول
جدول(۵-۱): نتایج برآورد مدل به روش بلوندل و باند برای کشورهای کنفرانس اسلامی ۵۳
جدول(۵-۲): آزمون همبستگی پسماندهای مرتبه اول و مرتبه دوم ۵۵
جدول(۵-۳): نتایج آزمون سارگان برای بررسی معتبر بودن متغیرهای ابزاری ۵۵

۵/۲۲

۳۵۹/۲^d

۷۸۱/۳^a

۲۳/۲۶۹۵^a

۴۶۹/۴۶^ed

۳۴۱۰۰^a

۴۵

۳۷۵/۲^d

۷۰۶/۳^a

۳۱/۲۶۸۲^a

۵۳۱/۵۰^cd

۳۴۷۵۰^a

۹۰

۰۴۳/۳^c

۶۸۸/۳^a

۰۳/۲۵۶۳^b

۰۹۴/۵۶^c

۳۴۹۰۰^a

۱۸۰

۰۶۲/۴^b

۷۸۱/۳^a

۹۲/۲۵۰۸^b

۳۴۴/۶۷^b

۳۵۲۶۶^a

۳۶۰

۵۴۶/۴^a

۶۲۷/۳^a

۴۸/۲۳۶۲^c

۷۱۹/۸۲^a

۳۵۳۶۶^a

*در هر ستون اعدادی که دارای حروف یکسان هستند، در سطح احتمال ۵ درصد فاقد تفاوت معنی­دار می­باشند.
به­ طور کلی کاربرد لجن موجب افزایش معنی­دار شکل تبادلی آهن شد، که کمترین مقدار را در بین شکل­ها به خود اختصاص داده است. هرچند بین تیمارهای شاهد تا ۴۵ تن در هکتار لجن تفاوت معنی­داری در آهن تبادلی مشاهده نشد. فلیگورز و همکاران (۲۰۰۲) بیان کردند که شکل تبادلی، قابلیت زیست دسترسی برای گیاهان را داراست. همچنین شکل­های محلول و تبادلی می­توانند با ترکیبات آلی ترشح شده از ریشه­ها پیوند دهند (مارسچنر و همکاران، ۱۹۹۶) و آهن تبادلی در خاک­های کشت شده کاهش یابد. میزان ناچیز آهن تبادلی (کمتر ار ۱%) در خاک­های تیمارشده با لجن فاضلاب توسط هانای و همکاران (۲۰۰۸) نیز گزارش شده است. در شکل کربناتی نیز، کاربرد لجن فاضلاب سبب افزایش معنی­دار این شکل گردید ولی در بین خود تیمارها این تفاوت معنی­دار نبود، هر چند با شاهد تفاوت معنی­دار داشتند. شکل کربناتی شامل فلزاتی است که همراه با کربنات­ها رسوب کرده ­اند. زمانی­که مواد آلی و اکسید­های آهن و منگنز فراوانی کمتری در سیستم آبی دارند، کربنات­ها می­توانند جذب کننده مهمی برای تعداد زیادی از فلزات باشند (فلیگورز و همکاران، ۲۰۰۲). میزان کم شکل کربناتی در مطالعات بسیاری گزارش شده است (دودایا و همکاران، ۲۰۱۲؛ ویچولا و کاپولینسکی،۱۹۹۳). تائو و همکاران (۲۰۰۴) بیان کردند که انتقال شکل پیوند­ یافته با کربنات­ها به سایر شکل­ها می ­تواند علت کاهش این شکل در خاک کشت شده باشد.

با کاربرد لجن شکل متصل به اکسیدها کاهش یافت، بدین صورت که تیمار شاهد نسبت به تیمارهایی که لجن دریافت کرده بودند بیشترین مقدار شکل متصل به اکسیدهای آهن و منگنز را داراست. دودایا و همکاران (۲۰۱۲) میزان شکل اکسیدی آهن را ۲۲/۶- ۷۴/۱۶ درصد گزارش کردند که پس از شکل­های باقی­مانده و آلی، بیشترین مقدار آهن را دارا بود.
همچنین شکل آلی با اعمال تیمارها افزایش یافت ولی این افزایش تا تیمار ۹۰ تن در هکتار معنی­دار نبود. فلزهای کم­مصرف ممکن است از طریق فرایند­های کمپلکس شدن، با شکل­های مختلفی از مواد آلی در ارتباط باشند. این شکل خیلی متحرک یا قابل دسترس نیست. از این رو گمان می­رود که با مواد هومیک پایدار با وزن مولکولی بالا که مقادیر کمی از فلزها را به صورت آهسته رها می­ کنند در ارتباط باشند (فلیگورز و همکاران، ۲۰۰۲). علیدوست و همکاران (۲۰۱۲) دریافتند که غلظت آهن پیوندیافته با مواد آلی در مجاورت ریشه کاهش یافت. همچنین بیان کردند که شکل آلی آهن می ­تواند منبع خوبی برای تغذیه گیاهان باشد. شاکونتالا و همکاران (۲۰۱۲) آهن متصل به مواد آلی را پس از شکل باقی­مانده، بیشترین مقدار آهن در خاک گزارش کردند.
زینتی و همکاران (۲۰۰۱) نیز در پژوهشی که بر روی تجمع و اشکال فلزات در برخی خاک­های آهکی تیمار شده با چند کمپوست انجام دادند دریافتند که بیش از ۹۰ درصد آهن در همه تیمارها به شکل باقی­مانده بود.
زورپاس و همکاران (۲۰۰۸) با افزدن لجن فاضلاب به خاک و بررسی اشکال فلزات سنگین دریافتند که ۶۵% آهن به شکل باقی مانده و ۲۷% آن متصل به اکسیدهای آهن و منگنز بود.
سوتاپابوس و همکاران (۲۰۰۸) با بررسی تیمارهای حاصل از افزودن لجن فاضلاب صنعتی مشاهده کردند که بیشترین مقدار آهن در همه تیمارها مربوط به بخش آلی و باقی­مانده بود.
وانگ و همکاران (۲۰۰۶) بیان کردند که در همه نمونه­های لجن مطالعه شده، بیشترین میزان آهن مربوط به بخش باقی­مانده (۴/۷۲%) و پس از بخش پیوند یافته با مواد آلی (۳/۲۶%) بود.

تغییر سطح مطلق

۱ نزول

۴ نزول

بررسی تغییرات مطلق و نسبی سطح موقعیت A تغییراتی را در جهت نزول نمرات ولع مصرف در سطح نشان می‌دهد. همچنین بررسی تغییرات نسبی و مطلق سطح موقعیت B تغییر سطح مثبت در جهت بهبود را نشان می‌دهد.
گام۵: تخمین جهت روند. با بهره گرفتن از روش دو نیم کردن جهت روند موقعیت A و B ارزیابی می­ شود. در شکل۷ از روش دو نیم کردن استفاده شده است. در نمودار با بهره گرفتن از روش دو نیم کردن روند موقعیت A و B محاسبه شده است. شکل۷ جهت روند در موقعیت A و موقعیت B (نزولی یا کاهشی) را نشان می­دهد. روند موقعیت A و موقعیت B زوال (بر اساس اهداف مداخله) را نشان می‌دهد.
گام۶: تعیین ثبات روند. نوار ثباتی را که برای تعیین ثبات سطح محاسبه کردیم برای خطوط روند موقعیت Aو B نیز می­کشیم. با بهره گرفتن از معیار مشابه ثبات سطح(۸۰درصد از نقاط داده، زیر یا درون ۲۰ درصد از مقدار میانه قرار بگیرد؛ دامنه نوار ثبات =۳٫۱ و ۴٫۴)، درصد نقاط داده­ای که زیر یا درون نوار ثبات هر خط روند قرار گرفته محاسبه شده است. شکل۷ تعیین نوار ثبات خطوط روند موقعیت­های A و B را نشان می­­دهد. جدول زیر نشان می­دهد که روندها برای هر دو موقعیت باثباتند.

موقعیت A

موقعیت B

تعداد نقاط داده در موقعیت

۳

۴

تعداد نقاط داده که درون یا روی نوار است

۳

۴

درصد نقاط داده که درون یا روی نوار است

۱۰۰%
با ثبات

۱۰۰%
با ثبات

شکل۴-۷٫ ترسیم خط روند و نوار ثبات برای شرکت‌کننده ج
۴-۱-۳-۲٫تحلیل بین موقعیت داده ­های شرکت کننده ج
هدف این قسمت از فرایند تحلیل دیداری تعیین اثربخشی درمان نوروفیدبک بر کاهش ولع مصرف بیماران وابسته به مواد مخدر تحت درمان نگهدارنده با متادون می‌باشد. این اثر را می‌توان با مقایسه داده‌های موقعیت B با داده‌های موقعیت A مشخص نمود.
گام۱: تعیین تعداد متغیرهایی که بین موقعیت تغییر کرده است. موقعیت A نمرات ولع مصرف بدون مداخله درمان نوروفیدبک و موقعیت B تأثیر مداخله درمان نوروفیدبک بر بیماران وابسته به مواد مخدر تحت درمان نگهدارنده با متادون را نشان می­دهد. با فرض ثابت بودن تمام متغیرهای دیگر در کل موقعیت‌ها تنها یک متغیر تغییر کرده است.
گام۲: تعیین اینکه آیا تغییری در جهت روند به وجود آمده است یا خیر. همچنین آیا در جهت روند با اهداف مداخله ارتباط دارد؟ در این شرکت‌کننده تغییر در جهت روند وجود دارد. روند نزولی، بهبود در موقعیت B دیده می‌شود.
گام۳: تعیین تغییر در ثبات روند. در گام ۶ “تحلیل درون­موقعیتی” ثبات روند هر موقعیت محاسبه شد. در مورد شرکت‌کننده ب، روندها در موقعیت A و B باثبات بوده است. بنابراین توصیف سری داده‌های کشیده‌شده در شکل ۵ به این صورت تشریح می‌شود. روند نزولی در A پس از اجرای مداخله B روند نزولی و باثبات در جهت مداخله داشته است.
گام۴: تعیین تغییر سطح بین موقعیت­ها:
تغییر سطح نسبی: برای مشخص کردن تغییر نسبی از موقعیت A به موقعیت B مقدار میانه نیمه دوم A از مقدار میانه نیمه اول موقعیت B کم گردد و به جهت تغییر توجه شود.
تغییر سطح نسبی:

۱۱

بابک شمشیری

شیراز

دانشیار

فلسفه تعلیم و تربیت

۱۲

یحی قائدی

خوارزمی

دانشیار

فلسفه تعلیم و تربیت

۱۳

ضرغامی

خوارزمی

استادیار

فلسفه تعلیم و تربیت

۱۴

علوی

شهیدباهنر کرمان

استاد

فلسفه تعلیم و تربیت

۱۵

حمیدی فر

تربیت دبیر

دانشیار

روانشناسی

ابزار پژوهش:
ما در این پژوهش به دنبال انجام مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق هستیم. نیمه ساختاریافته به این دلیل که موضوع آموزش فلسفه را نمی شود با سوالات مشخص و محدود مورد بررسی و دقت قرار داد و با توجه به تخصص صاحب نظزان بحث از حوزه سوالات فراتر رفته و حاشیه هایی را به همراه دارد. عمیق بودن مصاحبه هم به این دلیل است که ما باید موضوع را عمیق و کامل بررسی نماییم و به تمامی جوانب آن بیاندیشیم و بررسی نماییم. این مساله به نوبه خود بایستی مورد بررسی و توجه قرار بگیرد.
طراحی سؤالات مصاحبه مبتنی بر بررسی تحقیقات پیشین آموزش فلسفه و ایده گرفتن از ابعاد مورد ذکر توسط آن‌ها که اجمالا در فصل دو به آنها اشاره شده ، صورت گرفته است. برای تصحیح سوالات از یک گروه کانونی مشتمل بر اساتید فلسفه یا صاحبنظران حوزه آموزش فلسفه لحاظ شده است؛ سپس دو مصاحبه برای نمایان ساختن اشکالات انجام و کدگذاری شد.

روایت‌های شخصی نه تنها آنچه شخص تجربه کرده است را بیان می کند بلکه آنچه او حس کرده، و تصمیم گرفته را خیلی بهتر از اینکه ما از او بپرسیم چه احساسی داشتی، بیان می نماید. این موضوع در طراحی سوالات مورد استفاده قرار گرفته در این پژوهش، مورد توجه قرار گرفته است.
ما در این پژوهش در نظر داریم از اساتید و هیئت علمی رشته های فلسفه و فلسفه تعلیم و تربیت و مدرسان و متخصصان صاحب فن در این حوزه مصاحبه بگیریم، به عنوان امکان تحقق چنین ایده ای.
مدت زمان هر مصاحبه در این پژوهش حدوداً بین ۴۵ دقیقه تا ۱:۳۰ بوده و به صورت فردی و توسط محقق انجام شده است. در ابتدای مصاحبه اطمینان لازم برای امانتداری به اطلاع رسان و توضیحاتی راجع به محتوای پرسش ها و درخواستی برای اعلام نظرات حقیقی و درونی که خود شخص به وی رسیده باشد، داده شده است.
مصاحبه‌های ضبط شده ، پس از آن به طور کامل روی کاغذ پیاده شده و در مرحله ی بعد برای کدگذاری آماده گردیده اند.
روش تجزیه و تحلیل داده ها
در این روش ابتدا به توصیف پدیده مورد نظر می پردازیم و پس از بررسی جوانب مبهم آن در نظر داریم به تفسیر مساله بپردازیم و از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق به بررسی موضوع بپردازیم و اطلاعات را از طریق مصاحبه با اساتید و صاحبنظران این حوزه(آموزش فلسفه) لحاظ نماییم. سپس در طی فرایندی به تحلیل مصاحبه ها از طریق سه عنصر اصلی که عبارتند از مفاهیم^[۴۶]، مقولات^[۴۷]، وگزاره ها^[۴۸]. ایجاد هر یک از این عناصر مستلزم تحلیل داده هاست که محور اصلی روش نظریه زمینه‌ا‌‌ی به شمار می رود. این سه عنصر در طی جریان کد گذاری استخراج و مشخص می شوند و باید به آن ها توجه نمود.
مرحله بعد از تحلیل داده ها، نظریه سازی است. بزرگترین عرصه آشفتگی در نظریه زمینه ای، ماهیت و معنای نظریه تولید شده است. در نظریه زمینه ای مهم‌ترین روش ساخت تئوری، تحلیل مقایسه ای است. بدین صورت که در این روش، گروه ها و خرده گروه های مختلف با یکدیگر مقایسه می شوند و تفاوت‌های موجود میان آنها به صورت تئوری درمی آید.
در پژوهش حاضر، پس از آنکه داده‌های خام از طریق مصاحبه‌های ضبط شده به صورت کامل پیاده و به متن نوشتاری تبدیل گردید، فرایند کدگذاری توسط محقق آغاز شد. منطبق بر روش نظریه زمینه ای از سه مرحله کدگذاری برای تحلیل داده ها استفاده شده است. در اولین مرحله، داده‌ها سطر به سطر مورد مداقه قرار گرفته و مفاهیم موجود در مصاحبه هر نفر به صورت جداگانه استخراج گردیده است. در مرحله بعدی این مفاهیم را کنار یکدیگر گذاشته و بر اساس اشتراکات، تشابهات یا هم پوشی معنایی به صورت مقولات محوری در آورده شده است؛ در این مرحله … محور به دست آمده است. در مرحله آخر مقولات عمده در یک سطح انتزاعی تر، و مبتنی بر روش‌های قیاسی به دست آمده اند و به صورت پنج بعد(گزاره ها) ترسیم شده اند.

نیازها و اهداف دیگران
زیاد
نمودار۶-۲ : فنون و مهارت های مدیریت تعارض
۱۵-۱-۲ ایجاد تعارض سازنده
تصور اینکه مدیر سازمان تعارض را ایجاد کند یا آن را برانگیزاند ، پذیرفتنی مشکل است زیرا واژه تعارض دارای یک جنبه منفی است و ایده ایجاد تعمدی تعارض به نظر میرسد با مدیریت اثر بخش منافات داشته باشد . شواهد نشان میدهد که بیش از اینکه مدیران به فکر ایجاد تعارض در سازمان باشند به فکر راه حل برای دفع آن هستند البته این امر طبیعی است . زیرا انسان صدها و بلکه هزاران سال است که با موضوع کاهش تعارض درگیر است ( استیفن رابینز ، ۱۹۹۴) . کمبود آراء و نظریات در مورد انگیزش تعارض موجب گشت تا توجه و علاقه زیادی به این موضوع معطوف گردد . در اینجا تعدادی راه کار برای ایجاد تعارض سازنده یا انگیزش تعارض در سازمان که البته یکسری پیشنهادات مقدماتی

است که می تواند به مدیران کمک کند تا تعارض موثر و سازنده در محیط سازمان ایجاد کند این راه کارها به شرح ذیل است
تغییر فرهنگ سازمانی : اولین گام انگیزش تعارض ، انتقال این پیام به زیر دستان است که ” تعارض در سازمان جایگاه قانونی دارد و مورد حمایت قرار می گیرد ” اگر این فرهنگ ایجاد شود که افراد میتوانند عقاید و نظرات مخالف وضع موجود را بدون ترس و وحشت ابراز کنند . مدیریت سازمان میتواند افکار جدید را شناسایی و در تصمیم گیریهای خود به کاربرد . چنین فرهنگی باعث بروز افکار جدید و خلاقیت ها و در نتیجه نو آوری می شود . این فرهنگ را میتوان از طریق ترفیعات ، افزایش حقوق ، پاداشها و دیگر مکانیزمهای مثبت تقویت و توسعه داد .
استفاده از افراد بیرون از سازمان : یکی دیگر از راه کارهای ایجاد تعارض در سازمان یا قسمتی از آن ، استفاده از افراد بیرون از سازمان است که سوابق ، تجارب ، ارزشها و رفتارشان و یا روش مدیریتی شان با افراد داخل سازمان فرق داشته باشد . خیلی از شرکتها و سازمانها از این روش بیشتر برای پر کردن پستهای خالی مدیریتی استفاده میکنند
مورد تجدید نظر قرار دادن سازمان : متغییر های ساختاری مانند اهداف ، قوانین و مقررات ، روشها ، رویه ها و بخشنامه ها و …. یکی از منابع تعارض به شمار میروند . بنابراین منطقی است که مدیران ساختار را به عنوان ابزاری برای انگیزش تعارض مورد استفاده قرار دهند . تصمیم گیری متمرکز ، تعیین گروهای شغلی ، افزایش رسمی سازی ، افزایش تعداد قسمتها بین واحدها و از این قبیل تمامی ابزارهای ساختاری هستند که وضع موجود را آشفته و سطوح تعارض را افزایش می دهد .
انتخاب یک فرد منتقد و پر حرف : منظور از انتخاب یک فرد سیاسی کار ، شخصی است که عمدا مناظره و مجادله را کش میدهد و عقایدی را مطرح میکند که با واسته ها و نظرات جمع و وضع موجود هیچگونه سنخیتی ندارد . وی نقش یک منتقد قوی را ایفاء میکند و حتی تا درجه ای که علیه موقعیتهایی که خودش معمولا ایجاد کرده است به مجادله می پردازد . همچنین او به عنوان یک بازدارنده در برابر فکر گروهی قرار دارد و هیچگونه توجیهی را پذیرا نیست و می گوید ” آنچه که من انجام می دهم شما نیز باید انجام دهید ” یا ” اینطور که من فکر می کنم شما هم باید فکر کیند ” . از این طریق به اختلافها دامن مزند .او به دقت به حرفهای دیگران گوش میدهد و سعی دارد کیفیت تصمیم گیری گروهی را بهبود دهد . از سوی دیگر ، دیگران این شخص را به عنوان اتلاف کننده وقت می شناسند و اظهار می دارند که او موجب تاخیر در فرایند تصمیم گیری شده است . در حالیکه این شخص از طریق ایجاد تعارض و کشمکش در بین افراد و گروه ها ، افکار و عقاید جدید و صحیح را بیرون کشیده و برای کمک به تصمیمات مدیریت در اختیار مدیر سازمان قرار میدهد . همچنین این شخص منتقد و پر حرف مورد حمایت مدیر نیز هست .
در چنین وضعیتی ، تعارض سازنده و موثر در سازمان به طور تعمدی ایجاد میشود و برای سازمان سودمند واقع می شود چرا که تعارض موجب بهبودی عملکرد و اثر بخشی و موفقیت سازمان می شود ، موجب انسجام گروهی می گردد و به عنوان ابزاری که میتوان بدان وسیله تحول ایجاد کند به کار می رود . بنابراین نامعقول ، نیست که گاهی مدیران آگاهانه این پدیده را تشدید کنند . بد نیست اضافه شود که اگر در سازمانی هیچ نوع
تعارض یا اختلاف نظری وجود نداشته باشد ، بی علاقگی ، رکود ، همرنگ جماعت شدن و سایر بیماریهای جانکاه موجب درد و تام سازمان خواهد شد . ( جزایری ، شماره ۸۶)
هر تضاد خود دارای تاریخی است ، در مرحله اول رشد هر تضاد ، تنها یک تفاوت بین دو جهت ، یک تمایز بین ضد ین رویت می گردد ، این اولین درجه رشد تضاد یا رشد نیافتگی است . دو گانه شدن مجموعه واحد ، قطبی شدن جنبه های مخالف هم ( پولاریزاسیون ) تفاوت را بیشتر و تمایز را عمیق تر می کند و آن را درونی و اساسی می سازد تضاد ها و اختلافها معمولا به صورت برونی و درونی تعریف می شوند .
تضاد برونی : تضادی است که مناسبات متقابل بین جنبه ها و گرایشات متضاد درون هر سیستم یا شی یا پدیده را بیان می کند . عامل اصلی تغییر سیستم در تضاد درونی است .
از جهت تاریخی نیز بویژه در ایران به دوگانگی و داشتن تضاد در پدیده ها و سیستمها برای تکامل کل مجموعه از دیر باز اهمیت خاصی داده شده است . آیین مهر ، نور و تیرگی را در نبرد دائمی ، در وابستگی متقابل ، در حرکت و در رابطه با امکان و واقعیت می دیده است . فیلسوف بزرگ اسلامی ملا صدرا ، قرنها قبل از ارائه نظریات مشابه او توسط فیلسوفان غربی ، موضوع حرکت جوهری و تکامل اشیاء به دلیل اختلافات درونی را مطرح کرده بود .
در عقاید عرفانی و وحدت وجودی و بویژه در اندیشه مولوی موضوع ضدین متبلور بوده و به وضوح دیده شده است ، آنجا که می فرمایند :
شب چنین با روز اندر اعتناق مختلف در صورت اما اتفاق
روز و شب ، این هر دو ضد و دشمن اند لیک هر یک بر حقیقت میدمند
هر یکی خواهان دیگر همچو خویش از پی تکمیل فعل و کار خویش
یا در جایی دیگر می فرماید
صلح اضداد است این عمر جهان جنگ اضداد است عمر جاودان
تضاد ها و اختلافها همان طور که گفته شد گرایشها و جوانبی هستند که در درون هر شی ء و پدیده ای موجود اند که متقابلا یکدیگر را طرد می کنند و در عین حال نیز یکدیگر را فرا می خوانند ، لازم و ملزوم یکدیگر اند . این تقابل با وجود ضدیت با هم ، تکمیل کننده یکدیگر و در نتیجه کل سیستم هستند مانند روز و شب . بارهای مثبت و منفی اجزاء اتم ، قطبهای مغناطیسی و ….. وجود تضادها همگانی ، عام و بدون استثناست .
بروز تحولات ، فرایند ها و مجموعه ها حاصل تضاد ، اختلافات و عدم سازگاری است .
راه های حل بعضی تضادها و اختلافات
تمام سیستمها و مجموعه ها و گروه ها به طور عام و افراد و اجزاء آنها به طور خاص با تفاوت ، ناسازگاری ، اختلاف و تضاد تکامل یافته و عملا به حیات خود ادامه می دهند ، در بنگاههای اقتصادی و شرکتها نیز ایجاد اختلافات و تضادها ذاتی یک سیستم پویا است .
مدیران با اشراف به جوانب و شناخت زوایای مختلف ،بعضی امور را می توانند تحت کنترل داشته و از اختلافات و تضادها به نحوی به نفع موسسه و شرکت استفاده کنند . هدف از این تحقیق کاشت از پیامدهای مخرب تعرضی از اختلافات و تضادهای حاصل از برخوردها در بنگاهها ، شرکتها و موسسات اقتصادی است .
تضادهای حاد درونی به دلیل تشکیل ضدین در داخل یک سیستم عمیق تر ین نوع بروز اختلاف و حرکت تکاملی به سوی تغییر سیستم است که مورد بحث ما نیست ، مطالب ذیل عملا بررسی موقعیتهای آشتی پذیر و یافتن راه حل معقولی برای انواع اختلافات است که تغییرات جزئی در سیستم بوجود می آورند .
اگر در مواردی ، آنالیز راه حلها در رابطه با اختلاف موجود ، معایب و عدم مزایای یک راه حل ، بیش از مزایای آن باشد ، می توان به انواع راه حل ، بیش از مزایای آن باشد ، نحوه برخورد با اختلافات و راه حلها از این قرارند
فرار ، نبرد با هدف نابودی طرف مقابل
نبرد با هدف کنار زدن و مطیع کردن طرف مقابل
کمک گیری از میانجی و واسطه ، ایجاد تفاهم و کنار آمدن
توافق و ارضای کامل ( معصومی ، ۸۵ ، ۳۵)
۱۶-۱-۲ مذاکره به عنوان روشی موثر جهت حل تعارض
با توجه به گسترش و پیچیده شدن ارتباطات انسان ها و روبرو شدن با عدم توافق و تفاهم بین آنها و با بروز نیازهای جدید و متنوع در سطح نیازها به وجود واقعیت مذاکره پی می بریم . مدیران نیز با بهره گرفتن از پدیده ای بنام مذاکره انواع تعارض۱ ها را به شیوه ای موثر و به گونه ای که رضایت طرفین تامین گردد می توانند حل نمایند ( حیدری ،۱۳۸۲ ، ۲۰ )
یکی از راهبردهای کلی برای برخورد با تعارض سازمانی مذاکره و چانه زنی می باشد مذاکره شکل منحصر به فردی از مهار تعارض است . مذاکره در تاکید بر تبادل پیشنهاد ، به عنوان اساس رای رسیدن به یک توافق مشترک در وضعیت های همکاری ، رقابتی با دیگر صور تعارض است ( پوتنام ^[۳۹]، ۱۹۸۷ ،۵۹۹ )
مذاکره روشی برای رفع تفاوتها بین افراد است . البته شاید راه های دیگری برای حل مشکلات یا بدست آوردن چیزی که می خواهید وجود داشته باشد ، لذا روش مذاکره باید بر اساس یک انتخاب هوشمندانه باشد که این معمولا کارآمدتر و ارزان تر از راه حل های دیگر است ( بورقانی ، ۱۳۸۴ ، ۳۹ )
مذاکره تعارض
مذاکره تعارض فرایند رو به جلویی است که برای پیش بینی بازداشتن و حل اختلافات طراحی شده ، به طوری که بخش های با منافع مشترک و یا مخالف ، به راه حل بخش های دیگر فرایند و پیامدهای آن را کنترل می کنند . مذاکره تعارض شامل ۵ جزء کلیدی است که در نمودار زیر آمده است
۱- بخش های درگیر ۲- منافع و علایق مشترک ۳- ارتباطات بین بخش ها ۴- تعامل بخشها از طریق فرایند مذاکره ۵- تحقق نتایج
نمودار۷-۲ :اجزاء فرایند مذاکره (نواک : ۲۰۰۷ ، ۲ )
در صورتیکه مذاکره موفقیت آمیز نبود بخش میانجی گری یا داور ممکن است به منظور کمک به بخش علاقه مند ، برای دستیابی به توافق به کار رود ، وقتی که مشخص گردید که میانجی گری موفق نیست ، به خصوص موفقیت هایی که محدودیت قانونی وجود دارد یا موضوع یا اثرات اجتماعی همراه است ، داوری غیر داوطلبانه ، اجباری و خارجی معرفی می شود ، نمودار زیر پیوستار مکانیزم های مختلف حل تعارض را نشان می دهد .
حل تعارض به صورت مذاکره داوطلبانه به گروه ها کمک میکند تا تعارضات بالقوه را پیش بینی نموده ، از فرصت بهره گرفته و قبل از این که اوضاع به هم بریزد و داوری غیر داوطلبانه ضرورت یابد فرایند مذاکره را آغاز نمایند ( نواک ^[۴۰]، ۲۰۰۷ ، ۳ )
نمودار۸-۲ : مکانیزم های مختلف حل تعارض ( نواک ، ۲۰۰۷ ، ۳ )
۱-۲-۲ تعریف مذاکره ^[۴۱]
کلمه مذاکره در زبان فارسی بصورت مصدر عربی در باب مفاعله به معنای ” با کسی در امری گفتگو کردن ” بکاری میرود که معدل انگلیسی آن واژه negotiation است که از فعل Negotiate به معنی ” مذاکره کردن ” گرفته شده است . چنانچه مفهوم مذاکره به طور کامل و شایسته روشن و واضح نباشد قرار گرفتن در وضعیت و جریان مذاکره کاملا مبهم خواهد بود بنابرین ضرورت دارد اهم تعاریف مربوط به مذاکره را مرور نموده
فرهنگ مارین وبستر مذاکره را عمل یا فرایند گفت و گو با یکدیگر جهت دستیابی به توافق بر سر مساله ای تعریف نموده است . در فرهنگ امریکن هریتج مذاکره به صورت عمل یا فرایند گفت و گو با دیگران جهت دست یابی به توافق با یک موافقت نامه تعریف گردیده است . گفتگویی که هدف آن دستیابی به یک توافق می باشد. تعریفی است که در فرهنگ ادونسد لرنر از مذاکره ارائه شده است . همانطور که ملاحظه می شود صرف نظر از تفاوتهای جزئی هر سه تعاریف فوق تقریبا شبیه هم می باشند دو عنصر گفتگو و توافق در هر سه تعریف وجود دارد . یکی از مهمترین عناصر در تعاریف امروزی از مذاکره فرایندی بودن مذاکره می باشد که در تعاریف فرهنگ ها وبستر و هریتج به آن اشاره شده است به عبارت دیگر مذاکره یک اتفاق منفرد و تک مرحله ای نیست بلکه زنجیره ای از فعالیت ها و اقدامات مختلف است که برخی از آن ها حتی پیش از آغاز گفتگو انجام می شود ( گرشاسبی ، ۱۳۸۴ ، ۲۱ )
مذاکره واژه ای است عربی ، به معنی یاد آوری و تبادل اطلاعات بین دو نفر یا بیشتر ، از طریق صحبت و گفتگو . این واژه در فارسی نیز به همین معنی به کار می رود . مذاکره ، جریان کاوش و جستجویی است که برای یافتن پاسخ به سوالی یا پیدا کردن راه حل مشکلی از طریق گفتگو کنندگان بر هم نیز می باشد ( ثریا، ۱۳۷۷)
” مذاکره فراگردی است که دو یا چند نفر یا گروه دارای هدفهای مشترک و متضاد ، طرحهای پیشنهادی خود را بیان می کنند و شرایط خاص خود را مورد بحث قرار می دهند تا احتمالا به توافق برسند ” ( هل^[۴۲] ریگل و همکاران ۱۹۹۸ ، ۴۴۶)
” مذاکره تبادل ارتباط برای رسیدن به توافق است وقتی که شما و طرف مقابل شما دارای منافعی هستید که بین شما مشترک است و در همان حال منافعی دارید که با یکدیگر در تضاد است ” (حیدری ، ۱۳۸۳ ، ۲۰)
” مذاکره فرایند گفتگو ،به نتیجه رسیدن و انجام داد و ستد برای خود فرد و یا سازمان اوست . مذاکره جریان برخورد منافع هر دو طرف می باشد ” ( رضایی نژاد ، ۱۳۷۵ ؛ ۳۵۵)

بعد از استخراج داده ­ها، ترافیک دیتای تک تک سل­ها مشخص شده است، سپس بیشترین حجم دیتایی که هر سل حمل نموده در طی ۲۴ ساعت شبانه­­روز جدا گردیده و متوسط ترافیک آنها طی روزهای نمونه گیری محاسبه شد. در ادامه با مشخص نمودن سل­های منصوبه در هر شهر و شهرستان،مجموع و متوسط دیتای حمل شده توسط سل­های هر شهر و شهرستان در چهار مقطع از ماه­ها و سال­های مختلف محاسبه و استخراج گردیده که شرح آن در جدول ۴٫۲ ضمیمه آمده است.سه شهری که دارای بیشترین ترافیک جذب شده می­باشند به ترتیب با رنگ سبز،آبی و زرد مشخص شده ­اند.
برای مشاهده بهتر نتایج، نمودار نزولی ترافیکی هر شهر و سپس ترافیک بهمراه میزان جمعیت در آخرین دوره اندازه ­گیری دیتای شبکه یعنی پاییز ۹۳ در نمودار ذیل و نمودار ۴٫۱ ضمیمه آورده شده است.

نمودار ۴-۱ ترافیک و جمعت شهرها (پاییز ۹۳)
علاوه بر حجم دیتای جذب شده در هر شهرستان که بصورت سه سطح ترافیکی یا پله کاملا مشخص می­باشد از جمله مواردی که در جداول ضمیمه و نمودار بالا دیده می­ شود نسبت ترافیک به جمعیت بالا در بعضی شهرها مانند آمل، بابلسر، چالوس، نوشهر، تنکابن و رامسر و بلعکس نسبت ترافیک به جمعیت پایین در شهرهای قائم­شهر، بهشهر ، نکا و جویبار می­باشد.
در جدول ۴٫۳ و نمودارهای ۴٫۳-۴٫۷ ضمیمه، تعداد ده درصد از سل­ها (۲۵۰ سل) که دارای بالاترین میزان جذب ترافیک بودند انتخاب و از بین این سل­ها مجموع ترافیک سل­های هر شهر برای هر سه مقطع تعیین شده است. با بررسی رفتار ترافیکی مناطق مختلف تا حد زیادی وضعیت کشش ترافیکی شهرها در زمان­های گوناگون مشخص گردیده که مواردی از آنها به شرح زیر می­باشد:
در دوره زمستان ۹۲ نوسان تغییرات ترافیکی با جمعیت شهرها تقریبا یکسان بوده است،در عین حال نسبت ترافیک به جمعیت در دوشهر آمل و ساری از میزان بالایی در مقایسه با شهرهای دیگر برخوردار بوده و در شهرهای نکا، بهشهر و قائم­شهر این نسبت معکوس می­باشد.
همانطور که در نمودار ۴٫۴ ضمیمه مشخص است، در دوره نوروز ۹۳ تغییرات و نوسانات ترافیکی بویژه در شهرهای مسافر پذیر از جمله نور، فریدونکنار ، رویان، محمودآباد، رامسر بوجود آمده و به طور کاملا چشمگیر از حالت یکنواختی دیتا بر مبنای جمعیت که در زمستان شاهد آن بودیم خارج گردیده است.
از جمله موارد تاثیر گذار در نوروز، افت ترافیک در شهرهای پرجمعیتی مثل ساری و بابل می­باشد. البته این افت در شهر ساری بسیار زیاد می­باشد که نشان دهنده عدم مسافر پذیر بودن این شهر به همراه خروج مهاجرین شهرستانی در ایام نوروز و برگشت به شهرهای خود می­باشد. ضمنا در بین شهرهای بزرگ، شهر آمل و قائم­شهر که در مبادی ورودی جاده­های ترانزیتی و در مسیر مسافران می­باشند نه تنها کاهش نیافته بلکه بیشتر نیز شده است.
ترافیک حاصل از اندازه ­گیری­های انجام گرفته در تابستان ۹۳ حاکی از ترافیک بالای شهرهای توریستی البته با نوسان کمتر نسبت به نوروز می­باشد. از جمله موارد ویژه این ایام افزایش ترافیک در منطقه کلاردشت می­باشد که نسبت به دوره­ های قبلی رشد چشمگیری داشته است.
در دوره پاییزه شاهد کاهش ترافیک شهرهای توریستی بطور خاص در منطقه کلاردشت و افزایش ترافیک در شهرهای بزرگ می­باشیم، همچنین نوسانات ترافک به جمعیت یکنواخت­تر می­باشد.
موردی که در هر سه دوره تقریبا شاهد آن بودیم فاصله بسیار زیاد ترافیکی دو شهر آمل و ساری با سایر شهرها می­باشد بویژه نسبت ترافیک به جمعیت شهر آمل در تمام دوره­ها بالا می­باشد بطوریکه با شهر بعد از خود نزدیک به دو برابر ترافیک بیشتری جذب نمود. همچنین نسبت ترافیک به جمعیت در شهرهای بابل، قائم­شهر، نکا و بهشهر منفی بوده که در همه دوره­ها تکرار شده است.
ب: تحلیل میانگین ترافیک سل­های شهرها
علاوه بر تحلیل مجموع ترافیک سل­ها، بین مناطق و شهرهای مختلف از نظر متوسط ترافیک سل­ها مقایسه­ ای انجام شده است. بدین منظور نمودار متوسط دیتای ده درصد از سل­های پرترافیک شبکه مربوط به شهرهای مختلف محاسبه گردیده که شرح آن در نمودار ۴٫۷ ضمیمه آمده است.
همانطور که در نمودارهای۴٫۷ و ۴٫۸ دیده می­ شود سطح متوسط ترافیک دارای نوسان شدید نمی ­باشد که بیانگر توزیع نسبتا متناسب و متوازن منابع در نسل ۲٫۵ موبایل در شبکه مازندران می­باشد، البته در بعضی شهرها بویژه شهرهای ساحلی مثل بابلسر، سلمانشهر، فریدونکنار و رویان نسبت متوسط ترافیک به منابع زیادترمی­باشد، این نوسان و عدم یکنواختی در تابستان و نوروز نسبتا زیاد می­باشد. این امر نشان دهنده ترافیک­پذیری بالاتر سل­ها در این مناطق بوده و نیازمند جبران کسری منابع در نسل جدید می­باشد که می­بایستی با مدیریت و جابجایی تجهیزات اضافی از مناطق کم ترافیک به مناطق پرترافیک­تر حتی­الامکان نمودار متوسط دیتا در همه شهر­ها را یکنواخت­ترنمود. میزان پایین متوسط ترافیک دیتا در انتهای جدول عمدتا مربوط به شهرهای کوچک می­باشد که تعداد سایت­های موبایل در آنها محدود بوده و فقط توجیح پوششی دارند، البته در مورد شهرهایی مثل بهشهر ، نکا، رستم­کلا این امر قابل بررسی می­باشد.
با توجه به آنچه که بیان گردید و در نمودارهای ضمیمه دیده ­می­ شود، چند مورد قابل ملاحظه می­باشد:
مجموع ترافیک شهرها تا حدود زیادی متناسب با بزرگی بازار و یا جمعیت هر شهر می­باشد ولی در این بین ترافیک پایین شهرهایی مثل قائم­شهر ،نکا ، بهشهر و تاحدودی بابل نسبت به جمعیت آنها و برعکس ترافیک بالای شهرهایی مثل کلارآباد و مرزن­آباد حتی در ایام پاییز و زمستان با توجه به پایین بودن میزان مسافر قابل تامل می­باشد.
رده­بندی سل­ها بر اساس جمع کل ترافیک و متوسط ترافیک حمل شده توسط سل­ها کاملا متفاوت می­باشد، بنابراین می­ شود پذیرفت که دانسیته ترافیکی بعضی شهرها و موقعیت ­ها در مقایسه با سل­های شهرهای بزرگ بیشتر و ترافیک پذیرتر می­باشد. بعنوان مثال شهرهای سلمانشهر، کلاردشت و بابلسر دارای بیشترین میزان متوسط ترافیک هستند در حالی که مجموع ترافیک آنها در رتبه به نسبه پایین­تری در نمودار مجموع دیده می­ شود، این وضعیت برای شهرهای بلده و نشتارود کاملا قابل ملاحظه­ است.
مقایسه متوسط ترافیک شهرها نسبت به شهرستان، با توجه به اضافه شدن سایت­های به نسبه کم­ترافیک در مناطق حومه­ای و روستایی، بیانگر افزایش نسبی متوسط ترافیک سایت­های شهری می­باشد. مثلا متوسط ترافیک شهرستان ساری از ۲۴Mb به ۴۱Mb در منطقه شهری افزایش یافته است.
رفتار نمودار جمعیتی و مجموع ترافیک در سطح شهر و شهرستان تقریبا مشابه می­باشد.
تغییرات ترافیکی کاملا مشابه تغییرات جمعیتی نمی ­باشد بعنوان مثال جمعیت شهری آمل، بابل و قائمشهر نزدیک به یکدیگر و شیب نمودار جمعیت ملایم می­باشد، ولی تغییرات ترافیکی آنهاقابل توجه و نمودار ترافیکی دارای شیب تندی می­باشد.
افزایش روند ترافیک نسبت به جمعیت در شهرهای توریستی وساحلی در ایام تعطیلات کاملا روشن بوده و هرچه میزان جمعیت این شهرها کمتر باشد پیک ترافیکی اتفاق افتاده تیزتر می­باشد.
ج: بررسی ترافیک روزانه
در جدول ۴٫۴ و نمودارهای۴٫۷ – ۴٫۹ ضمیمه ده درصد از سل­های پرترافیک واقع در هر منطقه و شهرستان درمقاطع زمانی مختلف مشخص گردید. در هر روز سه شهرستانی که دارای بیشترین تعداد سل پرترافیک بودند به تفکیک رنگ مشخص شده است.همانطور که در نمودار دیده می­ شود شهرستان­های ساری، آمل و بابل به ترتیب دارای بیشترین سل پرترافیک در روزهای نمونه­ گیری شده در پاییز ۹۲ می­باشند.
بطور مشابه طی۱۴ روز از ایام نوروز ۹۳ عملیات تعیین، تفکیک و مرتب سازی مناطق و شهرهای مختلف براساس میزان جذب ترافیک دیتا انجام گرفت که در جدول ۴٫۵ ضمیمه مشخص است. همانطور که انتظار می­رفت سه شهرستانی که دارای بیشترین تعداد سل­های با ترافیک بالا بوده ­اند شامل شهرهای مسافرپذیر بوده که در نمودار ۴٫۱۰ ضمیمه آمده است، در بین ده درصد از سل­ها­­ی پرترافیک، شهرستان­های نوشهر،آمل و نور به ترتیب دارای بیشترین سل پرترافیک می­باشند.
برای یک دوره دوازده روزه در تابستان ۹۳، مشابه دوره­ های قبلی سل­ها و سایت­های پرترافیک در طی شبانه­روز مشخص و به ازای هر شهرستان تعداد آنها تعیین و جداول ۴٫۶ و ۴٫۷ و نمودارهای ۴٫۱۱ و ۴٫۱۲ رسم گردیده است. این دوره ترکیبی از دوحالت بالا بوده بدین معنی که بخاطر اقلیم مازندران در سرتاسر نیمه دوم مسافران به این استان سفر می­ کنند و در عین حال تحرک در زندگی بومیان از نظر اقتصادی، تجاری و اجتماعی نیز در بیشترین حد ممکن خود می­باشد. لذا در همه مکان­ها ترافیک سل­ها بالا بوده، بجز روزهای خاص که شرایط ترافیکی ویژه­ای اتفاق می­افتد. با این توصیف دیده می­ شود که در بین ده درصد از سل­ها، شهرستان­های آمل، ساری و بابل و همچنین چالوس دارای بیشترین سل­های پرترافیک می­باشند و در بین صد سل­برتر شهرستان­های آمل، ساری و بابلسر وهمچنین چالوس و بابل دارای بیشترین سل پرترافیک در این دوره می­باشند.
همانطور پیشتر نیز گفته شد، ترافیک دیتای پایین شهرستان پرجمعیتی مثل قائمشهر و همچنین شهرستان­های نکا و بهشهر در خور توجه می­باشد، همچنین ترافیک دیتای شهرهای توریستی رامسر و فریدونکنار نسبت به سایر شهرستان­ها­ی توریستی در تابستان و در نوروز پایین می­باشد.
ه: بررسی ترافیک شهرها بر اساس تعداد سایت­های با متوسط ترافیک بالا
در ادامه متوسط ترافیک سایت­ها در سه مقطع محاسبه گردیده که آمارکلی آن در جدول ذیل و جدول ۴٫۸ و نمودار های ۴٫۱۳،۴٫۱۴، ۴٫۱۴ضمیمه آمده است.
جدول۴-۳ تعداد سایت­های پرترافیک در شهرستان­ها در سه مقطع مختلف

سر دسته کسانی که نفی را در این آیه شریفه، به زندان معنا کرده‌اند ابوحنیفه است^[۳۷]. ابن عابدین در کتاب رد المحتار علی الدر المختار می‌گوید: حبس از دیدگاه قرآن به استناد آیه شریفه او ینفوا من الارض ثابت است، و رسول خدا (ص) به خاطر اتهامی، مردی را در مسجد، زندانی کرده و علی علیه السلام زندانی احداث کرد و آنرا از بوریا ساخت و اسمش را نافع گذاشت. دزدها دیوار آنجا را سوراخ نموده، فرار می‌کردند. سپس زندان دیگری، از خاک و گل ساخت و آنرا مُخَیَّس نامید. یعنی محل رام کردن و خوار نمودن و سپس شعری را از آن حضرت نقل می‌کند:
الا ترانی کیّساً مکیَّساً
بنیتُ بعدَ نافعٍ مُخَیَّساً
سجناً حصیناً و أمیناً کیَّسا^[۳۸]
در مسند زید روایتی از امیرمؤمنان علی (ع) نقل شده که نفی را به معنای حبس گرفته است. روایت می‌گوید: اذا قطع الطریق اللصوص و اشهروا السلاح و لم یأخذوا مالاً و لم یقتلوا مسلماً ثم أخدوا حبسوا حق یموتو و ذلک نفیهم من الارض.
مالک بن انس، نفی را به معنی زندانی کردن، در شهری غیر از شهر محل جنایت، معنا کرده است^[۳۹].
کسانی که گفته‌اند نفی یعنی زندانی کردن، چنین استدلال کرده‌اند که نفی حقیقی از زمین امکان ندارد، چرا که به هر کجا تبعید کنیم، باز هم زمین است، پس باید معنای آنرا حبس بدانیم، زیرا در زندان، نمی‌توانند مانند سایر مردم، تصرف آزاد داشته باشند و همچنین به شعر یکی از شعرای عرب استناد می‌کنند که گفته است:
خرجنا من الدنیا و نحن من اهلها فلسنا من الأحیاء فیها و لا الموتی
اذا جاء السَّجَان یوماً لحاجه عجبنا و قلنا جاء هذا من الدنیا^[۴۰]
شوکانی در فتح القدیر می‌نویسد: ابن جریر و قرطبی، با نظر مالک موافق هستند و کوفیون گفته‌اند: نفی آنان، به معنی زندانی کردن آنان است چرا که از دنیای آزاد به گوشه‌ای تنگ از آن، برده می‌شوند^[۴۱].
ابوالبرکات نیز در تفسیر خود، نفی را به معنی حبس گرفته است.
ابن العربی نیز در احکام القرآن، پس از نقل ۴ قول در معنای نفی من الارض، نظر ابوحنیفه را اختیار کرده، می‌گوید، حق این است که، وی را زندانی کنند، چه زندان برایش به منزله نفی از روی زمین است^[۴۲].

شافعی در کتاب الأم در این مورد می‌نویسد:
هنگامی که دزدان با سلاح عریان به مردم حمله کردند، براساس مقدار جرمی که مرتکب شده‌اند، بایستی مجازات شوند.بعضی ممکن است کسی را کشته باشند و بعضی ممکن است کسی را نکشته باشند ولی مالی را اخذ کرده باشند و بعضی ممکن است، هیچیک از این دوم را مرتکب نشده باشند، بلکه فقط سیاهی لشکر دزدان بوده و با این کار آنان را تقویت کرده باشند. شافعی بعد از اینکه کیفر تمام را معین می‌کند، می‌گوید، دسته سوم جزایشان این است که بعنوان تعزیر، زندانی شوند^[۴۳].
محقق حلی (ره) درباره محارب می‌نویسد: المحارب ینفی من بلده الی بلد آخر و یکتب الی اهله ان لا تواکلوه و لا تشاربوه و لا تجامعوه و لا تجالسوه و لا تبایعوه^[۴۴].
صاحب جواهر (ره) نیز به خبر مدائنی استناد کرده که می‌گوید از حضرت امام رضا (ع) در مورد کیفیت نفی بلد محارب و حد و اندازه‌اش سئوال نمودم. آن حضرت فرمود: از شهری که در آنجا مرتکب جرم شده، به شهر دیگری تبعید می‌گردد و به اهل آن شهر نوشته می‌شود که این فرد، تبیعدی است، پس با او نشست و برخاست نکنید، با او خرید و فروش نکنید، با او ازدواج نکنید، با او هم غذا نشوید، با او مشورت نکنید. با او تا یکسال، به همین منوال عمل می‌شود و اگر از این شهر به شهر دیگر رفت، به اهل آنجا هم همین نوشته می‌شود، تا یکسال تمام شود^[۴۵].
شیخ حرعاملی (ره) در وسائل الشیعه، روایتی از امام باقر (ع) نقل نمود که فرمود:
فإن کانوا أخافوا السبیل فقط و لم یقتلوا احداً و لم یأخذوا مالاً أمر باید اعهم الحبس فانّ ذلک معنی نفیهم من الأرض باخافتهم السبیل^[۴۶].
محاربین، اگر فقط راه را نا امن کرده اند و کسی را نکشته و مالی از کسی نبرده باشند، دستور به حبس آنها داده می‌شود، پس به تحقیق، این معنای نفی از ارض است به واسطه نا امن کردن راه.
بنابر روایت دیگری از امام جواد علیه السلام، آن حضرت در پاسخ به سئوال معتصم عباسی درباره حکم راهزنان فرمود: آنچه واجب است، این است که امیرالمؤمنین باید ملاحظه کند، اگر راهزنان، فقط راه را نا امن کرده و کسی را نکشته و مالی را از کسی نگرفته‌اند، در این صورت دستور دهد آنها را زندانی کنند، زیرا معنی نفی کردن آنها از زمین، همان است، بخاطر نا امن کردن راه و چنانچه ضمن سلب امنیت از مردم و ایجاد رعب و وحشت، در راه کسی را کشته و مالی را هم گرفته‌اند، باید دستور دهد بعد از بریدن دست راست و پای چپ آنها، به دار آویخته شوند^[۴۷].
شیخ طوسی (ره) می‌گوید: نفی آن است که امام او را مورد تعقیب قرار می‌دهد و نمی‌گذارد در جای معین مستقر شود. ایشان در آخر می‌گوید: هذا هوا النفی من الارض عندنا^[۴۸].
با توجه به روایات موجود در این باب، برخی از فقهای امامیه، همچون ابوالصلاح حلبی، قائل به تخییر بین دو عقوبت حبس و تبعید می‌باشند. البته فقهای امامیه، اکثراً نفی از ارض را تبیعد و نفی بلد معنا کرده‌اند^[۴۹].

بند دوم: آیه ۱۵ سوره نساء

والاتی یأتین الفاحشه من نسائکم فاستشهدوا علیهن أربعه منکم فإن شهدوا فأمسکوهن فی البیوت حتّی یتوفاهن الموت او یجعل الله لهن سبیلاً (نساء/ ۱۵)
این آیه اشاره به مجازات زنان شوهر داری است که آلوده فحشا می‌شوند. نخست می‌فرماید: «و کسانی که از زنان (همسران) شما که مرتکب زنا شوند، چهار نفر از مسلمانان را بعنوان شاهد، بر آن بطلبید.» سپس می‌فرماید: «اگر این چهار نفر به موضوع (زنا) گواهی دادند، آنها را در خانه‌ها (ی خود) محبوس سازید تا مرگ آنها فرا رسد.» بنابراین، مجازات عمل منافی عفت برای زنان شوهردار، در این آیه «حبس ابد» تعیین شده است. ولی بلافاصله می‌گوید: «و یا اینکه خداوند راهی برای آنها قرار دهد.» از تعبیر فوق استفاده می‌شود که این حکم، یک حکم موقت بوده است^[۵۰].
کسانی که قائل به مشروعیت زندان در اسلام هستند، به عبارت «فامسکوهن فی البیوت» استناد می‌کنند. در زبان عربی، یکی از الفاظی که برای زندان استفاده شده است، لفظ امساک می‌باشد. مفسران می‌گویند:
حکم شرعی برای مجازات زنانی که در صدر اسلام مرتکب، عمل زشت و شنیع زنا می‌شدند، در صورتی که به اثبات می‌رسید، این بود که آنان را، برای همیشه در خانه زندانی می‌کردند و از بیرون رفتن آنان، جلوگیری می‌نمودند تا اینکه مرگ آنان فرا رسیده، می‌مردند^[۵۱].
در مورد آیه مذکور، دو نظر از سوی مفسرین ابراز شده است:
۱- این آیه، پس از نزول حکم جلد ورجم، منسوخ شده است.
۲- هیچ گونه نسخی در این آیه، صورت نگرفته است.
امین الاسلام طبرسی (ره) در ذیل همین آیه شریفه می‌نویسد: «در آغاز اسلام هرگاه زنی مرتکب زنا می‌شد و چهار گواه بر زنای او شهادت می‌دادند، او را در خانه، حبس می کردند تا جان بسپارد، ولی این حکم، پس از مدتی نسخ شد و دستور داده شد، افرادی را که مرتکب زنای محصنه می‌شوند سنگسار کنند و افرادی را که مرتکب زنای غیر محصنه می‌شوند، تازیانه بزنند» ایشان او یجعل الله لهن سبیلاً را مفتاخی برای نسخ بوسیله آیاتی که بعداً می‌آید می‌داند و اضافه می‌کند، «آیه الزانیه و الزانی فاجلدوا کل واحد منهما مأه جلده (زن و مرد زناکار را هرکدام صد ضربه شلاق بزنید.) حکم آیه قبلی را نسخ کرد.»^[۵۲]
فیض کاشانی می‌گوید: فامسکوهن فی البیوت ای فاحبسوهن، و هی منسوخه بایه الزانیه و الزانی^[۵۳] .
علامه طباطبایی (ره) در المیزان می‌نویسد: «امساک، حبس دائمی است که بر شهادت چهار نفر مترتب می‌گردد، نه بر تحقق کار زشت، اگر چه معلوم هم بشود، بدین معنی که اگر ارتکاب فحشاء ،محقق و معلوم گردد، ولی چهار نفر شاهد بر آن گواهی ندهند، کیفر بر آن ثابت نمی‌شود و این از نعمتهای خداوندی است که در مورد بندگانش، بزگواری نشان داده و عفو و اغماض می‌فرماید و به قرینه اینکه، نهایت مدت حبس را، مرگ زن قرار داده است، حکم در این مورد، حبس دائمی است، چیزی که هست، تعبیر حبس ابد آن هم در زندان، نیاورد بلکه فرمود: آنها را در خانه‌ها نگه بدارید تا مرگشان فرا رسد.»^[۵۴]
صاحب تفسیر نور الثقلین نیز قائل به نسخ آیه مذکور می‌باشد.
مغنیه در تفسیر کاشف می نویسد: هرگاه زنا بر زن ثابت شد، در خانه‌اش زندانی می‌شود، تا اینکه بمیرد. این کیفر زنای اوست^[۵۵].
زمخشری در تفسیر کشاف: فامسکوهن فی البیوت معنایش این است که آنان را برای ابد در خانه‌هایتان زندانی کنید. این کیفر زنان زناکار در اسلام بوده است.
رشید رضا، در تفسیر المنار: فامسکوهن یعنی آنان را در خانه‌هایشان زندانی کنید و از بین رفتن، جلوگیری کنید. این کیفر آنان و جدائی بین آنان و کار زشتشان است^[۵۶].
ابن العربی در احکام القرآن: در صدر اسلام که جنایت، زیاد نبود، خداوند امر نمود که آنها را در خانه‌ها حبس کنند، اما چون جنایت زیاد شد، برایشان زندان ساخته شد^[۵۷].
صاحب تفسیر خازن می‌گوید: فأمسکوهن فی البیوت یعنی آنان را در خانه‌ها حبس کنید. حکمت این حکم، آنست که زن هنگام خروج از خانه، خود را به مردان نشان داده و به زنا می‌افتد، اما اگر در خانه، حبس شود، قادر به ارتکاب زنا، نخواهد بود^[۵۸].
ابوالبرکات نسفی نیز در تفسیری همین نظر را دارد^[۵۹].
فخر رازی نیز می‌گوید: فأمسکوهن فی البیوت یعنی آنان را برای همیشه در خانه‌هایتان، حبس کنید. فلسفه این عمل، آنست که زن به هنگام خروج از خانه و ظاهر شدن در بیرون، به زنا می‌افتد، پس چون در خانه، محبوس شود، بر زنا قادر نخواهد بود و چون این حالت، تداوم یابد، حالت عفت و فرار از زنا، به وی باز خواهد گشت^[۶۰].
سیوطی به لفظ زندان تصریح کرده، می‌نویسد:
فامسکوهن فی البیوت یعنی آنان را در خانه‌ها حبس کنید، یعنی در سجون.
آیت الله خوئی (ره) در کتاب البیان فی تفسیر القرآن می‌نویسد: هیچگونه نسخی در این آیه، صورت نگرفته است، زیرا نسخ در آیه شریفه، متوقف بر دو موضوع است:
۱- توقف و زندانی کردن زنان بدکاره در خانه بعنوان حد زنای آنان باشد، نه برای پیشگیری از ارتکاب مجدد.
۲- منظور از راهی که در آخر آیه آمده و بعنوان رهائی آنان می‌باشد، همان تازیانه زدن و سنگسار نمودن است. در حالیکه، هیچ یک از این دو موضوع، قابل اثبات نیست، زیرا ظاهر آیه این است که منظور از نگاهداشتن و توقیف آنان، برای جلوگیری نمودن آنها از ارتکاب مجدد زنا می‌باشد و این آیه شریفه نیز، انسان را به یکی از راه های جلوگیری از شیوع مفاسد و فواحش رهبری می‌کند و آن اینکه زنان ناشایست توقیف شوند، تا راهی در پیش پای آنها گذاشته و از این عذاب و توقیف نجات یابند. همچنین، راه نجات و خلاصی که در این آیه برای آنان پیش‌بینی می‌شود، نمی‌تواند تازیانه و سنگسار کردن باشد، چون هیچ زن عاقلی که در خانه با رفاه کردن به سر می‌برد، راضی نمی‌شود به عنوان راه فرج، سنگسار شده و یا تازیانه بخورد. بنابراین، چطور می‌تواند تازیانه و رجم، راهی برای آنها محسوب شود، چون او یعجل الله لهن سبیلا اشعار به راه گشایش دارد^[۶۱].
ایشان در ادامه برای راه نجات و خلاصی در آیه، ۳ احتمال را مطرح می‌کند:
۱- راه نجات مثل اینکه توبه خالصی کند، که اطمینان حاصل شود متنبه شده و دیگر آلوده به گناه نمی‌شود.

دیدگاه های جنسیتی در ایجاد تفاوتهای نقشی میان زوجین و در نتیجه بروز تعارضات تأثیر بسزایی دارند. بنابراین در ازدواج باید فرض را بر این گذاشت که بروز تعارض جزئی از رابطه زناشویی و زندگی مشترک است، زن و شوهر باید با توجه به دیدگاه های جنسیتی چگونگی حل این تعارضها را بیاموزند تا بتوانند خانواده را حفظ کنند(گاتمن ۱۹۷۹؛ به نقل نوتاریوس^[۱۰]، ۲۰۱۱).

۲-۱-۲- دیدگاه های تعارض زناشویی
آنچه که تعارض را ایجاد می کند ، وجود نظرات مختلف و بدنبال آن سازگاری یا ضد و نقیض بودن آن نظریات است .درک نظریات مختلف کمک می کند تا شیوه های مناسبی  را برای حل تعارض انتخاب کنیم. در طول سالهای اخیر ، سه نظریه  متفاوت در مورد تعارض مطرح شده است.
۲-۱-۲-۱- دیدگاه سنتی:
ازتعارض باید گریخت چراکه کارکردهای زیانباری در درون سازمان بجای خواهدگذاشت . دراین دیدگاه تعارض با واژه هایی چون ویران سازی،تعدی،تخریب،بی نظمی مترادف است لذا باید ازآنها دوری جست.
دیدگاه روابط انسانی : تعارض پدیده ای غیرقابل اجتناب وطبیعی است ونمی توان آنرا حذف کرد .باید با تعارض را فراگرفت ودرصورت امکان آنراحل وفصل کرد ( رستمی و آقایار،۱۳۸۹).
۲-۱-۲-۲- مشکلات زناشویی از دیدگاه شناختی- رفتاری:
رویکرد شناختی – رفتاری به مشکلات زناشویی، کنش ورزی های منفی و نارسایی ارتباطی و شناخت ها (چشم داشت ها، اسناد ها، باورها و خطاهای شناختی) را خاستگاه اختلاف ها و تعارض های زناشویی می داند و بر جنبه های عملی رابطه ، مانند مشارکت و تقسیم حقوق و وظایف ، توانایی گفت و گوی دو سویه، بر قراری پیوندهای شفاف، کفایت و قابلیت پیش بردن و هدایت رابطه تأکید می کند ( کرو و ریدلی^[۱۱]، ۱۹۹۰). این مداخله ها، برای افزایش رفتارهای مثبت و خوش آیند، بهبود پیوند، ایجاد مهارت های حل مسئله ، حرکت در راستای حل مسائل جنسی، دگرگون سازی الگوهای زیان بخش یا مخدوش فکری که ممکن است همسران داشته باشند، پیدا کردن راه هایی برای جلوگیری از تشدید تعارض های تخریبی، و کوشش برای دگرگون سازی الگوهای گسترده تر رفتاری که موجب اختلاف های زناشویی می گردد انجام می شود ( هاوتون و همکاران^[۱۲]، ۱۹۹۹).
۲-۱-۲-۳- تعارضات زناشویی از دیدگاه تحولی
از دید تحولی، تعارض زناشویی اساسا” از یک زوج به زوج دیگر نه فقط با توجه به مسایل خاصی که حول آنها تعارض شکل گرفته است بلکه به گو نه ای مهمتر با توجه به طول عمر و شدت تعارض متفاوت است (گه رن، ۱۹۸۷؛ به نقل از بهاری، ۱۳۹۰). در رویکرد تحولی آنها به تعارض زناشویی، زوجها چهار مرحله را طی می کنند که در مرحله اول که موسوم به مخالفت اولیه است هر دو زوج از خانواده خوش کارکردی میآیند که فقط استرس اندکی داشته اند. در این دوره برنامه های آموزشی و پیشگیرانه موسوم به آموزش سیستمهای خانواده توصیه می شود. در مرحله دوم یا تعارض تکرار شونده، درمانگر با حرکت کردن مستقیم به سمت تعارض زناشویی روی راه های حفظ رابطه یا آمیزش عاطفی یا هردو کار می کند. این ساختار موجب کاهش برانگیختگی هیجانی و اضطراب زوج ها می شود تا دوباره توجه شان را روی خود متمرکز کنند. مرحله سوم یا تعارض شدید ویژه زوجهایی است که ادامه ازدواج را بازی مرگ و زندگی می دانند، مداخلات سیستمی در این مرحله می توانند مفید باشند، و سرانجام، در مرحله چهارم یا رابطه تشدید یافته زوج ها که مشخصه بارز آن “گرفتن وکیل” توسط یکی یا هر دو زوج است، درمان رابطه کارساز نیست و درمان فردی هر یک از زوجها و کمک به اطرافیان آنها مانند والدین و فرزندان، درمان ارجح است. در این مرحله، طلاق می تواند ابزاری برای مدیریت تعارض باشد که موجب آرامش - خاطر شده و به ناراحتی و خصومت خاتمه می دهد(براون، ۱۹۸۸؛ به نقل از یاکلین و همکاران^[۱۳]، ۲۰۱۰).
۲-۱-۳- هشت کارکرد مثبت تعارض از نظر ترنر^[۱۴]
۱- بهره‏ گیری از انرژی به جای سرکوب آن
۲- استفاده خلاقانه ازتعارض درجهت رشد پرسش‏ ها و آرای جدید
۳- برملاشدن احساسات و افکاری که تاکنون مخفی مانده‏اند
۴- خلق شیوه‏ هایی نوین برای مدیریت تعارض توسط زوجین
۵- ارزیابی مجدد قدرت در رابطه
۶- خلق یک فضای همکاری و مشارکت
۷- یادگیری دیدی منطقی نسبت به مسائل
۸- مذاکره دوباره درمورد قراردادهای دیرین وتغییرانتظارات در رابطه(مارک من، ۲۰۰۲؛ به نقل از سپاه منصور، ۱۳۹۰).
۲-۱-۴- موضوع های پدیدآورنده ی اختلاف های زناشویی:
ریشه های بررسی ارتباطات زناشویی به اواخر سالهای دهه ۱۹۶۰ بر میگردد. از سال ۱۹۷۱ به بعد، بیش از ۷۰ مطالعه درباره ارتباطات همسران شامل ۴۰ مطالعه کمی و ۳۹ مطالعه کیفی انجام شده است. برنامه مهارتهای ارتباط همسران بر جنبه های نگرشی و رفتاری زوجها برای حل تعارض های زناشویی تاکید می کند. تمام مطالعات در این باره روی ارتباط همسران و تحقیقات اخیر روی مهارتهای ارتباط همسران تاکید کرده اند. برخی از صاحب نظران تبادل های رفتاری زناشویی و یا عوامل رابطه ای نظیر مهارت ها را کانون مداخله خود قرار داده اند. برای نمونه، جاکوبسن و مارگولین ^[۱۵] ( ۱۹۸۹؛ به نقل از بهاری ۱۳۹۰) تاثیر ترکیب یک برنامه حل مساله را با آموزش ارتباط در کاهش درماندگی زناشویی اثبات کردند(به نقل از اعتمادی، ۱۳۸۵ ). همچنین، جاکوبسن ( ۱۹۸۹ ) با بهره گرفتن از راهبرد حل مشکل تغییرات مثبتی را در زوجین ایجاد کرده است. برخی از موضوع های شناخته شده ای که می تواند پدیدآورنده ی اختلاف های زناشویی باشد چنین است: پول؛ روابط جنسی؛ روابط خویشاوندی؛ دوستان؛ خیانت جنسی؛ مشکلات عاطفی؛ مشکلات مالی؛ مشکلات ارتباطی؛ درگیری های کاری؛ و مانند این ها (تعمتی، ۱۳۹۳).
۲-۱-۵- زوج خوشبخت چه کسانی هستند؟
در همه جا و در رسانه ها با اصطلاح زوج های خوشبخت برخورد می کنیم. حتی گاهی نام آن دو را می دانیم. به ما یاد داده اند که زوج خوشبخت آرزو و خیال نیست. بلکه واقعیتی معمول است. در این حقیقت که چنین زوجی وجود ندارد همچنان بر این بارویم که:
زوج خوشبخت در هیچ مورد با یکدیگر تعارض پیدا نمی کنند ممکن است درباره ی موارد جزئی معمول، نظیر این که شوهر جوراب هایش را گوشه ی اتاق می اندازد، همسرش لباس را به قیمت گزاف می خرد یا این که هر دو فراموش می کنند تا لوله کش را خبر کنند، بگو مگوهایی میان آنها پیش بیاید اما این مجادله ها معمولاً چندان جدی نیست.
بگو مگوهای زن و شوهر خوشبخت عمر کوتاهی دارد. شاخ و برگ پیدا نمی کند و به سرعت فراموش می شود.
زن و شوهر های خوشبخت در مقابل دیگران دیدگاه های مغایر خود را بیان نمی کنند، با یکدیگر بحث نمی کنند.
زن و شوهر های خوشبخت، مثل دستی که قالب دستکش باشد، جفت یکدیگرند. زن و شوهر خوشبخت درباره ی آمال شخصی یا خانوادگی خود در آینده سوال یا ابهامی ندارند. آنها بر سر این امور با یکدیگر توافق دارند به همین دلیل هم هست که خوشبختند.
روابط جنسی در میان زن و شوهر خوشبخت در حد عالی و رضایت بخش است (گود^[۱۶]، ۱۹۹۸).
۲-۱-۶- تعریف جدید از زوج خوشبخت:
در تعریف نوین غنای عاطفی بسیار زیاد گرامی شمرده می شود. هر دو همسر تمایل دارند تا از تمامی احساساتی که از نوع بشر دارند به خوبی آگاهی داشته باشند و آنها را بر خود نیز روا می شمارند.
بنا به تعریف جدید، زوج خوشبخت بر این باورند که پختگی به معنای آن است که هم در هنگام خوشبختی و هم در هنگام مشکلات همدلانه در کنار هم باشند.
از نظر زوج خوشبخت این که خود آنها ( زن و شوهر) چه احساسی دارند، مهمتر است. آن ها برای خویشتن خویش و ارتباط میان خود ارزشی بیشتر از تأییدات بیرونی قائل اند روشن است که تلاش در جهت تبدیل شدن به این چنین زوج کاملی آسان نیست. اما نتایجی که این تلاش می آورد ارزش به جان خریدن این سختی را دارد ( گودی، ۱۹۹۸؛ به نقل از آقاجانی و همکاران، ۱۳۹۲).
۲-۱-۷- مقایسه باور ها و عقاید زوج های سالم و غیر سالم:
۱- آرزو داشتن، میل داشتن در مقابل اجبار گرایی: زوج های سالم از خواسته ها، آرزو ها و تمایلات خود در روابط زناشویی مطلع اند اما اصرار و الزامی در خواسته ها و انتظارات خود ندارند. وقتی این آرزو ها و امیال برآورده نشوند در آنها احساس نارضایتی و ناخشنودی ایجاد خواهد شد و به دنبال آن هر یک تلاش می کند فعالیت سازنده ای برای کاهش ناخشنودی به عمل آورند. اما زوجین آشفته این آرزو ها، امیال و خواسته ها را به قطعیت، الزام و اجبار تبدیل می کنند و با ارضا شدن آنها دچار آشفتگی شدید عاطفی و رفتاری خواهند شد(یاکیلن^[۱۷]، ۲۰۱۰)
۲- ارزیابی در مقابل وحشتناک سازی: زوجین عادی حوادث ناخوشایند را بد تلقی می کنند و عقیده دارند حادثه بد یا خیلی بد اتفاق افتاده آنها می گویند: خیلی بد شد و فعالانه در جستجوی راه حل بر می آیند. اما زوجین غیر عادی اگر یک حادثه غیر قابل انتظار و خلاف ارزش های استبدادی خود بیابند آنرا وحشتناک، خوفناک، مایه آبروریزی و نابود شدن خودشان یا ازدواجشان می دانند(یانگ^[۱۸]، ۱۹۹۹).
۳- پذیرش و تحمل کردن در مقابل غیر قابل تحمل بودن: در زوجین سالم وقوع یک حادثه بد یا انجام یک رفتار خلاف انتظار از همسرشان موجب احساس ناخشنودی می گردد اما حادثه، رفتار و گفتار همسرشان را قابل تحمل می دانند، گاهی آنرا طبیعی اما بد تلقی می کنند، اما زوجین آشفته رفتار خلاف انتظار یا حادثه بد را غیر قابل تحمل و غیر قابل قبول می دانند. آنها می گویند : من اصلاً تحمل این را ندارم که ببینم تو این رفتار را انجام دهی(رایس^[۱۹]، ۱۹۹۵)
۴- پذیرش در برابر الزام: در زوج سالم هر یک می دانند طرف مقابلشان یک انسان است و او نیز جایزالخطاست و این خطاهای او ممکن و قابل پذیرش است. به طور طبیعی امکان خطا و اشتباه برای هر انسانی وجود دارد. آنها این حالت همسر خود را به طور طبیعی و بدون قید و شرط می پذیرند، اگر خطایی یا رفتاری از همسر خود مشاهده کردند سعی می کنند به همسرشان کمک کنند تا آن رفتار را انجام ندهد و اگر لازم باشد در برداشت های خود تجدید نظر می کنند زیرا احتمال این را می دهند که ممکن است موضوع را اشتباه بفهمند یا اصلاً این باور که این کار و عمل همسر اشتباه است را در صورت لزوم برای خود زیر سوال می برند (الیس،۱۹۹۹).
یکی از مهمترین منابع تعارض چه در سطح درون فردی و چه در سطح میان فردی و گروهی ارزش ها هستند. ارزش ها عبارت است از شیوه یا عملی که یک شخص یا یک جمع به عنوان آرمان می شناسد و افراد یا رفتارهایی که بدان نسبت داده می شوند مطلوب و مشخص می سازد. رابینز اشاره می کند که مهمترین متغیر و شاید هم فراموش شده ترین آن در مطالعه تعارض اجتماعی نظامهای ارزشی متمایز از یکدیگر می باشد (رابینز، ۱۹۸۶).
شواهد زیادی وجود دارد که مؤید این نکته است که راهبردهای مبتنی بر تشریک مساعی در برابر پدیده تعارض، عاقلانه ترین و اثربخش ترین راه برای برخورد با آن است. تأکید مکتب روابط انسانی بر جنبه های روان شناختی تعارض می باشد که نتیجه رابطه متقابل غلط بین افراد و یا سوء تفاهمات و ادراکات می باشد و به تعبیری تضاد یک بیماری به حساب می آید که می باید با ارتباطات بهتر و یا وسایل مشابه بهبود یابد( میرکمالی، ۱۳۸۱).
۲-۱-۸- هرم تعارض^[۲۰]
اگر تعارض حل نشود، به رشد خود ادامه می دهد. در این قسمت بر فرایند سلسله مراتبی تعارض تمرکز کرده و در مورد ارزش تصمیم گیری سر یع در پیش گیری از مشکلات و بحران ها، صحبت خواهیم کرد. برای درک بهتر مراحل تعارض به شکل الف نگاه کنید، تعارض را م ی توان به صورت یک پیوستار از دامنه بحث درباره مسایل روزانه تا بحران ها در نظر گرفت . سه سطح پایینی در هرم تعارض، دلایل شایعی که افراد را در بحث و ارتباط با هم قرار می دهد، مثل گپ زدن درباره وقایع روزانه، بحث کردن درباره عقاید خود، بیان احساسات خود و نظیر آن نشان می دهد. این بحث ها عموماً دارای سطح پایینی از تنش است و برای هر نوع تصمیم گیری فشار کمی وجود دارد. با چهار سطح بعدی هرم، تنش افزایش می یابد و نیاز به تصمیم گیری به وجود می آید و آگاهی از نیاز به تصمیم گیری مقدم بر تصمیم گیری است. اگر تصمیمی که باید گرفته شود، اتخاذ نشود، می تواند باعث ایجاد مشکلی شود که نیاز به حل دارد. اگر مشکل حل نشود، منجر به بحرانی می شود که حل آن دشوارتر می شود(السون، ۱۹۹۵؛ به نقل از صحت، ۱۳۹۳).
۲-۱-۹- عوارض تعارض:
اولسون و همکاران(۱۹۹۹؛ به نقل از نعیمی، ۱۳۹۲) در زمینه چگونگی مبارزه منصفانه در روابط عاشقانه و ازدواج چنین بحث می شود که تعارض کلامی اگر سازنده باشد نه تنها قابل پذیرش است، بلکه مطلوب هم می باشد. طبق گفته های ایشان آن زوج هایی که با هم می جنگند در کنار هم می مانند زیرا می دانند که چطور با یکدیگر معقولانه تر بجنگند. زوج هایی که نمی جنگند و مسائل شان را حل نمی کنند. ممکن است از نظر هیجانی از یکدیگر فاصله بگیرند. زمانی که همسران از تعارض و احساسات همراه با آن مثل خشم، حسادت، تنفر برای توجه به جنبه هایی از رابطه شان که نیاز به تأمل و کار دارد استفاده کنند این تعارض می تواند پشتیبان آن ها باشد. اگر همسران روش سازنده ای را برای مقابله با تعارض به کار نگیرند، ممکن است به تدریج از یکدیگر جدا شوند.
۲-۱-۱۰- تعارض و هیجانات مربوط به آن
هرچه روابط صمیمانه تر باشد تعارض بیشتری محصول آن است. اما اکثر زوج ها از تعارض و هیجانات منفی همراه با آن خشم، رنجش، حسادت، دلخوری، آزار، تنفر، انزجار، می ترسند و مشکلاتی در یادگیری چگونگی مقابله با آن دارند. یک روش رایج برای مقابله با این هیجانات، فرونشانی آنها با این آرزو است که خود هیجانات در طول زمان ناپدید می شوند. دو دلیل قدرتمند برای فرونشانی هیجانات منفی وجود دارد، یکی دلیل اجتماعی و دیگری دلیل روان شناسی.
دلیل اجتماعی: بسیاری از فرهنگ ها دارای تابوهایی علیه ابراز خشم هستند. این پیام چه کلامی و چه غیر کلامی از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است و می گوید «افراد شایسته و خوب خشمشان را نشان نمی دهند خشم غلط است و نشان می دهد که برای رابطه اتفاقی وحشتناک رخ داده است» با این پیام لازم است که افراد احساسات درست و خالص شان را انکار کنند و آن را دور از دسترس نگه دارند.

معادله (۵۳-۳) یک معادله دیفرانسیل درجه دوم است که جواب عمومی آن به صورت AV^β است که A مقدار ثابتی است که باید تعیین شود و β جواب فرم درجه دوم زیر است.
(۵۵-۳)
برای معادله فوق دو ریشه وجود دارد که یکی مثبت و یکی منفی است. با توجه به قید اول از قیود (۵۴-۳) مقدار منفی β باید برابر صفر باشد. بنابراین با صفر قرار دادن یکی از ریشه‌های β داریم:

(۵۶-۳)
با در نظر گرفتن اینکه فرض می‌شود که < r + λρσα است، از معادله فوق مشخص است که >1β است.
با بهره گرفتن از AV^β برای حل معادلات قیود دوم و سوم از (۵۴-۳) می‌توان ارزش مطلوب و مقدار مناسب برای راه‌اندازی پروژه سرمایه‌گذای را به دست آورد.
(۵۷-۳)
و (۵۸-۳)
در معادله فوق  عامل تنزیل تصادفی است که برای هر دوی زمان و احتمال کسب یک واحد در زمانی که سرمایه‌گذای مطلوب منجر بهV^* می‌شود، است. برای اطمینان از اینکه روند سرمایه‌گذاری مثبت است،‌ فرض می‌کنیم که ^*‌V₀< V است.
ارتباط بین سرمایه‌گذاری بهینه و نااطمینانی:
در این بخش به بررسی تأثیر نااطمینانی بر سرمایه‌گذاری بهینه می‌پردازد. افزایش نااطمینانی در اینجا به معنی افزایش σ با ثابت در نظر گرفتن سایر پارامترهای r، λ، ρ و α است. در اینجا افزایش σ نشان دهنده ریسک سیستماتیک است و بنابراین روند سود قابل دسترس (r + λρσ - α) طبق مدل CAPM را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
اگر از رابطه (۵۶-۳) نسبت به σ مشتق بگیریم داریم:
(۵۹-۳)
در ادامه با مشتق گرفتن از رابطه(۵۷-۳) نسبت به σ داریم:
(۶۰-۳)
در سمت راست رابطه از معادله (۵۹-۳) استفاده شده‌است.
نتیجه اینکه اگر  باشد، از رابطه فوق آشکار است که برای تمامی  ،  است. همچنین اگر  باشد، ارتباط میزان سرمایه‌گذاری بهینه و نااطمینانی، رابطه‌ای یکنوا نخواهد بود. اثبات می‌شود که در این صورت یک نقطه به نام ^*σ وجود خواهد داشت که عبارت است از:
(۶۱-۳)
برای تمامی  ،  است و برای  ،  می‌باشد.
در ادبیات مربوط به انتخاب سرمایه‌گذاری، این اعتقاد وجود دارد که سرمایه‌گذای بهینه،‌ با افزایش ناطمینانی، کاهش می‌یابد. این موضوع از این فرض ضمنی نشأت می‌گیرد که نرخ جبران هزینه ریسک پروژه با σ ارتباطی ندارد. بر اساس مدل CAPM، هزینه جبران ریسک با نوسانات بازدهی دارای رابطه خطی است. اما زمانی که>0 ρ باشد، ارتباط بین نااطمینانی و مقدار بهینه سرمایه برای راه‌اندازی پروژه می‌تواند مثبت باشد. این موضوع منجر به ایجاد رابطه U شکل بین نااطمینانی و سرمایه‌گذاری بهینه می‌شود.
ارتباط بین سرمایه‌گذاری و نااطمینانی:
در این بخش به بررسی رابطه نااطمینانی و زمان مورد انتظار برای سرمایه‌گذاری پرداخته می‌شود. اگر T را زمانی در نظر بگیریم که ارزش پروژه به مقدار بهینه آن (V^*) می‌رسد، با بهره گرفتن از لم ITO^[55]، معادله (۴۷-۳) از فرایند حرکت براونی به رانش  و انحراف معیار σ تبعیت می‌کند. بر اساس تئوری کارلین و تیلور^[۵۶] تابع چگالی احتمال T به صورت زیر است:
(۶۲-۳)
تابع چگالی فوق با تبدیل لاپلاس به صورت زیر است.
(۶۳-۳)
رابطه (۶۳-۳) امید ریاضی رابطه (۱۴٫۱) است که به دلیل رابطه غیرخطی از بسط لاپلاس برای محاسبه آن استفاده شده است. بر اساس این معادله زمان انتظاری برای انجام سرمایه‌گذاری برای رسیدن به مقدار مطلوب (V^*) به‌صورت زیر محاسبه می‌شود^[۵۷].
(۶۴-۳)
اگر از رابطه فوق نسبت به σ مشتق بگیریم، داریم:
(۶۵-۳)
اگر  باشد، داشتیم که  است. بنابراین برای تمامی  در رابطه فوق،  خواهد بود. اما اگر  باشد، با توجه به U شکل بودن رابطه بین سرمایه‌گذاری بهینه و نااطمینانی، رابطه بین سرمایه‌گذاری و نااطمینانی نیز U شکل خواهد بود. به عبارت دیگر چنانچه  باشد،  خواهد بود ولی اگر  باشد یک مقدار بحرانی برای σ وجود خواهد داشت (^*σ) که برای تمامی مقادیر  مقدار  منفی و برای مقادیر  این مقدار مثبت خواهد بود. برای درک بهتر رابطه بین ریسک و زمان انجام سرمایه‌گذاری مقدار  را از معادله (۱۳٫۱) در معادله (۱۷٫۱) جایگزاری می‌کنیم. نتیجه اینکه:
(۶۶-۳)
رابطه فوق دو عامل برای هدایت زمان انتظاری برای سرمایه‌گذاری را زمانی که نااطمینانی برای پروژه افزایش می‌یابد، ‌نشان می‌دهد. اولین قسمت در سمت راست معادله، ریسک را اندازه‌گیری می‌کند در حالی که دومین عبارت عامل بازده را نشان می‌دهد. اگر  باشد، هر دو عامل در یک جهت است و بنابراین بنگاه با افزایش نااطمینانی، زمان انتظاری خود را برای رسیدن به انباره سرمایه‌گذاری مطلوب افزایش می‌دهد. اما اگر  باشد، بنگاه‌ها سعی می‌کنند با افزایش نااطمینانی، زمان لازم برای سرمایه‌گذاری را از طریق سرمایه‌گذاری بیشتر در هر واحد زمان کاهش دهند به خصوص اگر پروژه نسبتاً ایمن باشد ( یعنی  ). اما اگر پروژه به اندازه کافی پرخطر باشد(  )، رابطه منفی بین سرمایه‌گذاری و نااطمینانی چنانچه انتظار می‌رود،‌ ایجاد خواهد شد.

۳-۳) جمع­بندی و نتیجه‌گیری:

با توجه به اهمیت سرمایه‌گذاری به خصوص در کشورهای در حال توسعه، پی بردن به عوامل مؤثر بر سرمایه‌گذاری دارای اهمیت بسیار است. از این رو تئوری‌های مختلفی برای توضیح این متغیر در ادبیات اقتصادی بوجود آمده است. در این زمینه گروهی به بررسی تأثیر متغیرهای اقتصادی از قبیل نرخ بهره و درآمد ملی بر سرمایه‌گذاری پرداخته‌اند و سعی کرده‌اند که رابطه مثبت بین عایدی و منفی بین هزینه‌ها و سرمایه‌گذاری را توضیح دهند. در این زمینه مدل شتاب انعطاف‌پذیر بیان می‌کند که با افزایش هزینه‌های تولید، مقدار سرمایه‌ بهینه برای بنگاه کاهش و با افزایش درآمدهای انتظاری این مقدار افزایش می‌یابد. اما برای بررسی روند سرمایه‌گذاری به خصوص در کشورهای در حال توسعه که اغلب دارای محیط اقتصادی و سیاسی با ثبات نمی‌باشند، این تئوری به تنهایی نمی‌تواند به درستی رابطه بین متغیرها را نشان دهد. با توجه به انتظاری بودن درآمدها و هزینه‌ها،‌ یک کارفرما در هنگام تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری باید در مورد روند آنها در آینده پیش‌بینی انجام دهد و از آنجایی که مقادیر پیش‌بینی قطعی نیست،‌ مسأله نااطمینانی‌های مختلف به میان می‌آید. از طرف دیگر یک سرمایه‌گذار پس از سرمایه‌گذاری دیگر به راحتی قادر به تعدیل مقدار سرمایه‌ خود حداقل در کوتاه‌مدت نمی‌باشد و این کار مستلزم تحمل هزینه زیاد است. از این رو بازگشت‌ناپذیری سرمایه در کنار عدم اطمینان‌های موجود در فضای جامعه کارفرمایان را به دقت بیشتر در هنگام سرمایه‌گذاری رهنمون می‌سازد. این موضوعات تا حدودی در نظریه سرمایه‌گذاری توبین،‌ سعی شده است نشان داده شود که اولا تعدیل سرمایه دارای هزینه‌های فزاینده نسبت به مقدار تعدیل سرمایه‌ است و همچنین بین ارزش بنگاه و بازار بورس ارتباط برقرار شده است که قیمت‌ها از طریق عرضه و تقاضا و بررسی شرایط اقتصادی مؤثر بر بنگاه به دست‌ می‌آید و قیمت سهام بنگاه در بورس به جای بررسی دقیق نااطمینانی مورد استفاده قرار گرفته است. اگر چه از این تئوری می‌توان استنباط کرد که اگر متغیرهای مؤثر بر سرمایه‌گذاری قطعی تلقی نشود، دارای اثر محدودتری بر سرمایه‌گذاری خواهد بود.
با توجه به اهمیت شرایط محیطی و اقتصادی که عدم اطمینان را به بنگاه تحمیل می‌کنند،‌ تئوری و نظریات مختلفی برای لحاظ این شرایط بوجود آمده اند. با توجه به اینکه هزینه‌ها و درآمدهای انتظاری آینده برای تصمیم‌گیری در مورد سرمایه‌گذاری مورد استفاده قرار می‌گیرد، نوسانات آنها نیز به عنوان هزینه برای کارفرمایان ریسک گریز به حساب خواهد آمد. بنابراین هر چه محیط چه به لحاظ سیاسی و چه به لحاظ اقتصادی ناامن‌تر باشد و نوسانات انتظاری متغیرها بیشتر باشد، هزینه‌ها در محاسبه ارزش سرمایه‌گذاری افزایش می‌یابد که تأثیر خود را بر سرمایه‌گذاری خواهد گذاشت. در زمینه تأثیر نااطمینانی بر سرمایه‌گذاری دو گروه تئوری مطرح است که عبارت است از: تأثیر نااطمینانی بر سرمایه‌گذاری در شرایط برگشت‌ناپذیری آن و زمان سرمایه‌گذاری در شرایط نااطمینانی.
زمانی که سرمایه‌گذاری برگشت‌ناپذیر است، بنگاه‌ها در تصمیم برای سرمایه‌گذاری با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند. بر این اساس در شرایط برگشت‌ناپذیری سرمایه، چنانچه نااطمینانی افزایش یابد، سرمایه‌گذاری بهینه برای بنگاه کاهش می‌یابد که به معنی کاهش سرمایه‌گذاری خالص است. همچنین بنگاه‌های در حال تولید نیز ممکن است در این شرایط سرمایه‌گذاری جایگزینی را برای حفظ موجودی سرمایه انجام ندهند.
در سرمایه‌گذاری تحت شرایط نااطمینانی، بنگاه‌ها ممکن است که با افزایش نااطمینانی زمان سرمایه‌گذاری را به تعویق بیاندازند تا بتوانند اطلاعات بیشتری را کسب کنند. به این معنی که اگر شرایط نااطمینان وجود داشته باشد، بنگاه‌ها فقط معادل درصدی از سرمایه‌گذاری بهینه در شرایط بدون نااطمینانی را انجام می‌دهند و سرمایه‌گذاری را برای کسب اطلاعات بیشتر به تأخیر می‌اندازند. این شرایط در قسمت (۳٫۳٫۲) برای بنگاه ریسک خنثی نشان داده‌ شده است و برای بنگاه ریسک گریز این مسأله تشدید می‌شود. باید توجه شود که اگر تعداد زیادی از بنگاه‌ها در اقتصاد اقدام به تأخیر انداختن سرمایه‌گذاری خود بکنند،‌ طبیعی است که سرمایه‌گذاری در کل اقتصاد کاهش خواهد یافت. البته در نظریه فوق تأثیر نااطمینانی بر سرمایه‌گذاری همواره منفی نیست و به عبارتی، از رابطه U شکل تبعیت می‌کند. علت این امر نیز در این است که اگر ریسک و نوسانات اقتصادی،‌ منجر به افزایش بازدهی طرح شود، در این صورت دو اثر متضاد وجود خواهد داشت. اول اثر افزایش نااطمینانی بر زمان سرمایه‌گذاری که منفی است و دوم اثر بازدهی حاصل از افزایش نوسانات که در این حالت خاص مثبت است. برایند این دو اثر رفتار سرمایه‌گذاری را نشان خواهد داد. اما نتایج تئوریک نشان می‌دهد که این امر بیشتر برای پروژه‌های کم خطر مصداق پیدا می‌کند. در مورد ریسک سیاسی نیز می‌توان گفت که به علت اینکه هزینه‌ها و عایدی طرح‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد،‌ تحلیل فوق صادق است.
بخش سوم:
شامل:
فصل چهارم: اجزای امنیت سرمایه‌گذاری
فصل پنجم: محاسبه شاخص‌های امنیت سرمایه‌گذاری
فصل چهارم:
اجزای امنیت سرمایه‌گذاری

۱-۴) مقدمه:

با توجه به مبانی نظری بخش دوم، ادبیات تحقیق و مبانی نظری مرتبط با امنیت سرمایه‌گذاری و ارتباط آن با سرمایه‌گذاری توضیح داده شد. بر این اساس در این بخش لازم است تا با نگاهی جامع­تر اجزای امنیت سرمایه‌گذاری و شاخص‌هایی که برای آن در نظر گرفته می­ شود، توضیح داده شود. از این رو در جهت تبیین بهتر مفهوم امنیت سرمایه‌گذاری و محاسبه شاخص کمی که در بررسی تجربی مورد نیاز است، در این فصل به بررسی اجزای امنیت سرمایه‌گذاری می­پردازیم و به طور خلاصه اشاره­ای به ارتباط این اجزا با امنیت سرمایه‌گذاری و فعالیت اقتصادی بازیگران جامعه در حیطه سرمایه‌گذاری خواهیم پرداخت. هدف این فصل تبیین اجزای امنیت سرمایه‌گذاری در جامعه می­باشد و سعی داریم با معرفی این اجزا روش مناسبی برای انتخاب شاخص­ های امنیت سرمایه‌گذاری بیابیم^[۵۸].

کوبایاشی(۲۰۰۵) طی یک متا آنالیز در ژاپن با عنوان تا چه حد رمزگردانی از یادداشت برداری پشتیبانی می کند؟ ۵۷ مطالعه در ارتباط با یادداشت برداری را در مقابل مطالعاتی که یادداشت برداری را با متغیر دیگری مقایسه نکرده بودند بررسی کرد. یافته ها نشان داد که: (الف) مداخلات مثبت و یا افزایش سطح تحصیلات سودمندی یادداشت برداری را افزایش نمی دهد. (ب) ارائه دیداری مواد یادگیری در روند یادداشت برداری تأثیر می گذارد، در حالی که ا نواع دیگر ارائه این اثر را نداشت. (ج)آزمون یاد آوری نشان می دهد که رمزگذاری، بیشتر از آزمون های بازشناسی و عملکرد در سطح بالا پشتیبانی می کند. (د) سال انتشار و منبع یادداشت های مورد بررسی دراختلاف بین میزان پشتیبانی مؤثر بود. این نتایج همچنین نشان داد که پشتیبانی متوسط رمز گذاری به دلیل روش های ناقص یادداشت برداری دانشجویان نبود.
پورلی^۲و همکاران (۲۰۰۷) در تحقیقی با عنوان مهارت در یادداشت برداری چه چیزی را پیش بینی می کند؟ در دانشگاه کلمبیای امریکا نشان دادند که تسلط بر یادداشت برداری تنها کیفیت یادداشت ها راپیش بینی میکند و کیفیت این یادداشت ها نیزمتعاقباً مقدار قابل توجهی از عملکرد فرد در امتحان
_________________________
۲-Neef, McCord & Ferreri
۲-Peverly
را پیش بینی می کند. به عبارت دیگر تسلط به این مهارت باعث افزایش عملکرد در امتحانات می شود، همچنین آن ها به این نکته اشاره دارند که مداخلات در جهت تسلط بر یادداشت برداری از سخنرانی می تواند این مهارت را تقویت کند.
لی، ویلیام و هندریکز^۱(۲۰۰۸) تأثیرات آموزش راهبرد های یادداشت برداری بر یادگیری علوم طبیعی در دانش آموزان ابتدایی را مورد بررسی قرار دادند. این پژوهش تأثیرات آموزش یادداشت برداری بر توانائیهای دانش آموزان ابتدایی در به یاد آوردن اطلاعات علمی و همچنین تأثیر این آموزش ها بر رفتارهای یادداشت برداری آن ها را آزمایش کرد. نتایج تأثیرات مثبت آموزش راهبرد های یادداشت برداری رانشان داد.
پژوهش جاکوبز^۲(۲۰۰۸) با عنوان مقایسه ای بین دوروش یادداشت برداری( روش کرنل و یادداشت های راهنما) در درس انگلیسی بر روی ۲۹ دانشجو انجام شد .به این ترتیب که دانشجویان به دو گروه تقسیم شدند و هر گروه یک روش یادداشت برداری را آموزش دیده و به کار بردند. یک گروه روش کرنل وگروه دیگر استفاده از یادداشت های راهنما را آموزش دیدند. دانشجو ها در هر دو کلاس پس از مداخله(آموزش روش های یادداشت برداری) در کوئیز بهتر عمل کردند. نتایج دیگر نشان داد که دانشجو هایی که از یادداشت های راهنما استفاده کردند عملکردشان نسبت به آن هایی که از روش کرنل استفاده می کردند بیشتر افزایش پیدا کرد و میزان پاسخ های صحیح در امتحان این دسته از دانشجویان از ۵۱% به ۸۴% افزایش پیدا کرد. اما دانشجو یانی که روش کرنل را فرا گرفته بودند در
امتحان کوئیز افزایش عملکرد کمتری داشتند و میزان پاسخ های صحیحشان در امتحان از ۵۶ درصد به۶۱ درصد افزایش پیدا کرد. اما دانشجو ها در این گروه (کرنل) قادر بودند که به سوال های سطح.بالاتر بهتر پاسخ بدهند.
تحقیق مکنی درور و کمپ(۲۰۰۸) با عنوان« بهینه سازی استفاده از یادداشت برداری به عنوان یک کمک شناختی بیرونی برای افزایش یادگیری» برروی ۲۶ نفر از زبان آموزان بزرگسال داوطلب انجام شد. در این تحقیق روش های «خطی»^۳ و «غیر خطی»^۴ یادداشت برداری مورد آزمایش قرارگرفت. نتایج نشان داد که به طورکلی یادداشت برداری غیر خطی از طریق درک عمیق تر و مدیریت بسیار

_________________________
۱-Lee, William & Hendricks
۲-Jacobs
۳-linear
۴-non-linear
یکپارچه اطلاعات عملکرد تحصیلی را افزایش می دهد.
اسکریت و مک لئد(۲۰۰۸) در تحقیقی تجربی موضوع یادداشت برداری کودکان ابزاری برای توسعه حافظه را بررسی کردند. در آزمایش اول، کودکان یک بازی ذهنی ساده و یک بازی ذهنی سخت را دو بار انجام دادند، یک بار با یک فرصت برای یادداشت برداری و بار دیگر بدون این فرصت. بیشتر کودکان برای بازی ساده تر نسبت به بازی مشکل تر نمادگذاری های کاربردی تری ساختند و نمادگذاری آنها به نفع عملکرد بهترحافظه بود. آزمایش دوم آشکار ساخت اکثریت کودکانی که در اول یادداشت های غیر توسعه دهنده حافظه ساخته بودند، با حداقل آموزش قادر به تولید نمادگذاری کاربردی بودند و تفاوت قابل توجهی درکیفیت و یا عملکرد بهترحافظه بین یادداشت برداران آموزش دیده و داوطلبان آموزش ندیده وجود نداشت. آزمایش سوم نشان داد که اکثریت کودکان می توانند آموزش های خود را به موقعیت های جدید انتقال دهند.
همچنین نتایج آشکار ساخت که یادداشت های ناکارآمد تولید شده توسط کودکان ممکن است به جای عدم توانایی برای ایجاد یادداشت های کاربردی، به طور کلی تا حدی به خاطر عدم آگاهی آن ها در تشخیص مطالب مهم و یا چگونگی بیان این اطلاعات در یادداشت هایشان باشد.
پژوهش موس^۱(۲۰۰۹) با عنوان یادداشت برداری هنگام یادگیری با «فرارسانه^۲» شناختی و انگیزشی به نظر می رسد در آمریکا انجام شد. این مطالعه عوامل مرتبط با یادداشت برداری دانشجویان مقطع کارشناسی در حالی که یادگیری شان با فرا رسانه انجام می شد را از طریق فکرکردن با صدای بلند، خود گزارش دهی، پیش آزمون و پس آزمون بررسی کرده است. داده ها از ۵۳ دانشجو جمع آوری شد، در حالی که آنها در مورد یک موضوع علمی چالش برانگیز برای ۳۰ دقیقه با فرا رسانه آموزش داده شدند. نتایج نشان داد که دامنه دانش قبلی شرکت کنندگان(که به وسیله پیش آزمون اندازه گیری شده بود)پیش بینی معنا داری(قابل توجهی) از محتوای یادداشت های آن ها در بر نداشت. با این حال انگیزه، که توسط پرسشنامه خود گزارش دهی اندازه گیری شده بود با محتوای یادداشت های شرکت کنندگان رابطه معناداری داشت. به طور خاص، انگیزه درونی رابطه منفی معنی دار و انگیزه بیرونی رابطه مثبت معنا داری با محتوای یادداشت هاداشتند. علاوه بر این، ارتباط معنی داری بین محتوای یادداشت های شرکت کنندگان و استفاده آنها از فرایندهای خود نظم دهی در حالی که یادگیری با فرا رسانه انجام می شد وجود داشت.
__________________
۱-Moos
۲-hypermedia
توسعه مهارت های یادداشت برداری دانشجویان از طریق آموزش بر اساس کارعملی عنوان پژوهشی بود که توسط کرک قز^۱(۲۰۱۰) در ترکیه انجام شد. این مطالعه تجربی بر روی زبان آموزان بزرگسالی که برنامه های فشرده آموزش زبان انگلیسی را دریافت می کردند و به منظور ترویج استراتژی های موثر گوش کردن، آشنا کردن دانشجویان با کنوانسیون ها و قراردادهای یادداشت برداری و ایجاد یادداشت برداری مرتبط و مناسب با محیط خارج از کلاس درس، انجام شد. یافته های به دست آمده از پیش آزمون و پس آزمون و همچنین نتایج معتبر از جلسات سخنرانی نشان داد که دانش آموزان قادرهستند به مرحله ای برسند که بتوانند یادداشت هایشان را به صورت انتخابی، با اطمینان و به طور مستقل بنویسند.
پژوهش ستین قز^۲(۲۰۱۰) با عنوان دانشجویان دانشگاه فرایند راهبردهای یادداشت بر داری را یاد می گیرند، در داخل و خارج ترکیه و بر روی آموزش این راهبردها انجام شد.تحقیقات وی نشان داد که مطالعات گذشته عمدتا بر روی ارزیابی منافع مؤثر پس از آموزش این راهبـردها انـجام شـده است. همچنین یافته ها آشکار ساخت که تحقیق برآموزش و فرایند های یادگیری در هنگام پرورش فرایند ها و راهبردها ی یادداشت برداری کم و محدود است. در این مطالعه بین نتایج پیش آزمون و پس آزمون برحسب استفاده دانشجویان ازاین راهبردها یر خود نظم دهی تفاوت معناداری مشاهده شد. نتایج همچنین نشان دادکه پس از آموزش، دانشجو یان شروع به استفاده بیشتری از استراتژی های خود- نظم دهی و همچنین استفاده از خلاصه نویسی و راهبردهای یادداشت برداری کردند.
تحقیق می دوز و راور^۳( ۲۰۱۰) با عنوان یادداشت برداری و دانشجویان با مشکلات یاد گیری بر روی دانش آموزان با این مشکلات انجام شد.آ ن ها می خواستند بدانند که چه حمایت هایی برای کمک به این دسته از دانشجویان برای یادداشت برداری لازم است و به این نتیجه رسیدند که استفاده از وسایل الکترونیکی برای یادداشت برداری این دسته از دانشجویان مفید است.
پژوهش فریبرگ وساویر^۴(۲۰۱۰) با عنوان تأثیرات یادداشت های راهنما بر یادگیری دانشجویان که
برای تعیین نگرش، بر روی ۱۴۴ دانشجو ی دوره های کارشناسی و تحصیلات تکمیلی که از یادداشت های راهنما استفاده می کردند، انجام شد. نتایج نشان دادند که دانشجویان استفاده از یادداشت های
____________________
۱-Kırkgöz
۲-Çetingöz
۳-Maydosz & Raver
۴-Friberg & Sawyer
راهنما را برای انجام اهداف معین، ارزشمند می دانند. اما به نظر می رسد که برای موارد دیگر استفاده از یادداشت برداری سنتی را بیشتر ترجیح می دهند.
مک کللند(۱۹۶۵) درسال۱۹۶۰ برای آموزش انگیزش پیشرفت به صورت دوره های آموزشی تحقیقی انجام داد. این دوره های آموزشی درچندین کشور از جمله هندوستان برای مدیران اجرایی برگزار شد. نتایج این بررسی ها نشان داد که همه مدیرانی که دوره های آموزشی را برای ارتقا انگیزه پیشرفت گذارنده بودند، کارهایشان را بهتر از قبل انجام دادند و موفقیت های بیشتری کسب نمودند.
در تحقیقی که توسط آگوروگلو و والبرگ^۱(۱۹۷۹) به منظور بررسی ضریب همبستگی بین اندازه های انگیزش و پیشرفت تحصیلی حاصل از پژوهشهای انجام شده در مورد ۶۳۷۰۰۰ دانش آموز کلاس اول تا کلاس۱۲ انجام شد، مشخص شدکه میانگین ضرایب همبستگی موجود برابر۳۴% + است.
درمطالعه ای دیگر،کیت وکول^۲( نقل از لفرانسوا^۳،۱۹۹۷) آثار چند عامل مهم، مانند توانایی یادگیرندگان، آموزش معلمان و انگیزش بر یادگیری را در بیش از ۲۵۰۰۰ دانش آموز مورد بررسی قرار دادند. سطح توانایی یادگیرندگان مهمترین عاملی بودکه مستقیماً با میزان یادگیری رابطه مثبت نشان داد. پس از آن ۲ عامل مهم دیگر، یکی آموزش معلم و دیگری انگیزش برای یادگیری بودند.
یی و اکلس^۴ (۱۹۸۸) در پژوهش خود با عنوان در نظر گرفتن ادراکات و ااستنادات والدین در موفقیت ریاضی کودکان که بر روی دانش آموزان ابتدایی انجام شد نشان داده اند که والدین کودکان کوشش(یکی از مؤلفه های خودکارآمدی) را مهمترین عامل در موفقیت دختران خود، به ویژه در ریاضیات می دانند و بر این باورندکه برای داشتن کارکرد خوب در ریاضی، دخترانشان باید سختر تلاش کنند. در این راه شاید فرزندان نکات متفاوتی را در باره ی توانایی های خود از والدینشان بیاموزند.
درتحقیق پینت ریچ ، روزر و دیگروت^۵(۱۹۹۴) با عنوان تفاوت های فردی و کلاسی در یادگیری
خود نظم یافته و انگیزشی در دوران نزدیک بلوغ، نتایج به دست آمده نشان دادندکه خودکارآمدی
دانش آموزان همبستگی بالایی با پیشرفت تحصیلی دارد. همچنین دانش آموزان دارای توانایی دریافت
شده ی بالا، پیشرفت تحصیلی بیشتری نیز دارند.
______________________________
۱-Uguroglu & Walberg
۲ Keite & Cool
۳-Lefrancois
۴-Yee & Eccles
۵-Pintrich , Rosser & De Groot

با اشتیاق شغلی کارکنان
۳- تعیین قدرت پیش بینی مؤلفه های فضای روانشناختی بر اشتیاق شغلی کارکنان
۴- تعیین قدرت پیش بینی خودارزشیابی های محوری بر اشتیاق شغلی کارکنان
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه پژوهش
۲-۱- مقدمه
در این فصل، ابتدا مفاهیم و نظریه های مربوط اشتیاق شغلی مورد بررسی قرار می گیرد، و سپس مفاهیم و نظریه های فضای روانشناختی حاکم بر سازمان و خودارزشیابی های محوری به عنوان یکی از جدیدترین نظریه های شخصیت در حوزه تفاوت های فردی کارکنان، مورد بررسی قرار خواهند گرفت. و بالأخره در پایان این فصل، پیشینه پژوهش های انجام شده مرتبط با متغیرهای پژوهش در خارج و داخل کشور ارائه می شوند.
۲-۲- مبانی نظری اشتیاق شغلی
اشتیاق شغلی به عنوان یک مفهوم، گرایش به روانشناسی به روانشناسی مثبت را منعکس می کند. پدیده مثبت در محیط کاری و نبود پیامدهای منفی مانند فرسودگی شغلی، خطا و خرابکاری در شغل و ضعف کاری از نقطه نظر حفظ منابع بسیار قابل ملاحظه است. به بیان دیگر، التزام شغلی، توجه بر روی توانایی نیروی انسانی، عملکرد بهینه و تجارب مثبت در کار می باشد ( سیکزنت میهالی^[۲۷]، ۱۹۹۰ و مسلچ، شوفلی و لیتر^[۲۸]، ۲۰۰۱).
هدف اصلی که در تئوری حفظ منابع مورد نظر است، داشتن و به کارگیری تجارب مثبت یا منابعی است که بتواند سودآوری و بهره بیشتری داشته باشد و تأثیر مثبتی روی بالا رفتن سطح سلامت داشته باشد. بنابراین نداشتن نیروی کار و منابع انسانی مناسب، می تواند روی دیگر دستاوردها، تأثیر منفی گذاشته و آنان را از بین ببرد. و بر عکس داشتن نیروی کار و منابع انسانی مناسب می تواند دستاوردهای بهتری در پی داشته باشد.

مفهوم اشتیاق شغلی در نتیجه تغییر پژوهش ها به نقطه مقابل فرسودگی پدیدار شد. در ابتدا اشتیاق شغلی به عنوان انتهای مخالف گستره فرسودگی شغلی، مفهوم پردازی شده بود (مسلچ و لیتر، ۱۹۹۷). بنا بر نظر آن ها اشتیاق شغلی اشاره به انرژی، دلبستگی و کارآمدی حرفه ای دارد، که درست در جهت مقابل فرسودگی شغلی (خستگی، بدگمانی یا بدبینی، عدم کارآمدی حرفه ای) در نظر گرفته می شود. فرسودگی شغلی واکنشی به استرس ناشی از کار است که با ابعاد خستگی عاطفی هیجانی (یعنی ته کشیدن منابع عاطفی ـ هیجانی)، بدگمانی (یعنی نگرش منفی بی عاطفی و بدبینی نسبت به شغل و فقدان کارآمدی حرف های (یعنی تمایل به ارزیابی منفی کار) تعریف می شود (به نقل از شائوفیلی، ۲۰۰۲).
لیتر، شائوفیلی و همکاران (۲۰۰۲) به اشتیاق به عنوان سازه ای مستقل از فرسودگی شغلی نظر انداختند و آن را به عنوان حالت ذهنی مثبت، ارضا کننده و مربوط به کارتعریف کردند که به وسیله ابعاد جذب، نیرومندی و وقف کار شدن مشخص می شود که در سطح وسیع اعتبار یابی شده اند. کارکنان دارای اشتیاق شغلی متمایل به سخت کارکردن با حالت ذهنی مثبت هستند که به وسیله آن قادرند در محیط کار، کارهای زیادی را به انجام برسانند (باکر و دمروتی^[۲۹]، ۲۰۰۸).
۲-۲-۱- ابعاد اشتیاق شغلی

1. 1. جذب: یکی از ابعاد اشتیاق شغلی، جذب است که مخصوصاً به تمرکز و غرق شدن در کار اشاره دارد و وجه مشخصه آن این است که برای افراد وقت سریع می گذارد و فرد به سختی می تواند از کار خود جدا شود. تحقیقات اخیر نشان داده است که تجربه جذب به میزان درگیری در کار مربوط است به طوری که فرد گذر زمان را تشخیص نمی دهد ( لورنس^[۳۰]و همکاران، ۲۰۰۷). این بدان معناست که گاهی برخی از افراد در زمان و شرایطی جذب کاری می شوند که برای آنان لذت بخش است و افراد برای آن بهای زیادی را می پردازند، تنها به خاطر این که این کار را داشته باشند. طبق نظر سیکزنت میهالی، تجارب درگیری در کار و متوجه نشدن گذر زمان، معمولاً هم خارج از زمینه کاری رخ می دهد (برای مثال کارهایی که به صورت سرگرمی صورت می گیرند) و هم ممکن است در همه حوزه ها و زمینه های زندگی صورت گیرد. تجارب درگیری در کار، هنگامی به وجود می آید که تعادل نسبی بین نیازهای شغلی (مثل چالش برانگیزی آن) و مهارت حرفه ای کارکن، ایجاد شود. تفاوت عمده ای که در مفهوم درگیری در کار و جذب وجود دارد، مقاومتی است که فرد از لحاظ ذهنی هنگام کار مبذول می دارد، که این حادثه ممکن است در همه زمینه های زندگی اتفاق بیفتد (شائوفیلی و همکاران، ۲۰۰۶).

1. 1. نیرومندی: بعد نیرومندی، به سطوح بالای انرژی و ارتجاعی بودن ذهن کارکن هنگام کار اشاره دارد، به گونه ای که کارکن تلاش قابل ملاحظه ای برای انجام کارش مبذول می دارد و نیز در موقعیت های دشوار پافشاری می کند (شائوفیلی، ۲۰۰۲). همچنین بعد نیرومندی بیان می کند کارکنانی که از نیرومندی بیشتری برخوردارند، بیشتر توسط کارشان برانگیخته شده و هنگامی که با مشکلی برخورد می کنند و یا جر و بحث کاری وجود دارد، مقاومت بیشتری از خود نشان می دهند. به بعد نیرومندی به عنوان یک مفهوم انگیزشی توجه شده است. این مطلب با در نظر گرفتن تعریف انگیزش شغلی تئوری اتکینسون^[۳۱](۱۹۶۴) ارائه شده است. در این تعریف، انگیزش شغلی، نیرو و توان انجام کار یا مقاومت جهت انجام کار، ایجاد می کند.

1. 1. وقف کار شدن: سومین مؤلفه اشتیاق شغلی، وقف کردن خود در کار می باشد که با درگیری شدید روانی شخص کارکن نسبت به کار خود مشخص می شود و ترکیبی از احساس معنی داری، اشتیاق و چالش می باشد. این بعد به شکل سنتی با مفهوم دلبستگی شغلی، نکات مشترک زیادی دارد (یا تعهد کاری) و به عنوان درجه ای که فرد از لحاظ روانی خودرا وابسته و مربوط به شغلش می داند عنوان شده است. همچنین دلبستگی، به اینکه چگونه یک کار می تواند نیازهای کنونی یک فرد را پاسخ گوید، اشاره دارد (ماونو و کینونن^[۳۲]، ۲۰۰۰). هم دلبستگی شغلی و هم وقف کردن، به عنوان پدیده های پایدار و با دوام اشتیاق شغلی محسوب می شوند که تفاوت آن ها تا کنون به شکل دقیق مورد بحث قرار نگرفته است، در حالی که وقف کردن یک موضوع واضح تر و روشن تری نسبت به دلبستگی شغلی می باشد. هنگامی که احساس وقف کردن وجود دارد، اشتیاق، الهام بخشی، غرور و چالش انگیزی بیشتری نسبت به وقتی که منحصراً به ارزش کار در زندگی کارکنان توجه شود، وجود دارد. اخیراً محققین به این نکته توجه کرده اند که نیرومندی و وقف کار شدن را با هسته اصلی ابعاد اشتیاق شغلی مقایسه کنند، در حالی که وضعیت کنونی جذب شباهت زیادی به درگیری در کار دارد ( لورنس و همکاران، ۲۰۰۷).

۲-۲-۲- پیشایندها و پیامدهای اشتیاق شغلی
اگرچه پژوهش های اندکی در رابطه با عوامل پیش بین اشتیاق شغلی کارکنان وجود دارد، مشخص کردن چند پیشایند بالقوه از مدل کان^[۳۳] (۱۹۹۰) و ماسلاخ و همکاران (۲۰۰۱) ممکن است. گرچه ممکن است پیشایندها برای اشتیاق شغلی و سازمانی متفاوت باشند، فرض های مساوی برای هر دو نوع اشتیاق ارائه شده است.
اشتیاق کارکنان، پیامدهای مثبتی برای سازمان دارد. یک توافق عام وجود دارد که بین اشتیاق کارکن و نتایج تجارت رابطه است ( هارتر^[۳۴] و همکاران، ۲۰۰۲). به هر حال اشتیاق یک سازه در سطح فردی است و اگر منجر به نتایج تجاری گردد، در ایتدا باید بر بازده های سطح فردی اثر بگذارد. در این راستا می توان انتظار داشت اشتیاق کارکنان با نگرش ها، نیات و رفتارهای کارکنان مرتبط می باشد. کان (۱۹۹۲) بیان کرد که اشتیاق هم منجر به بازده های فردی می شود ( یعنی کیفیت کار افراد و تجربیات انجام آن کار برای همان افراد) و هم بازده های سازمانی (یعنی رشد و بهره وری سازمانی). دلایل چندی وجود دارد که انتظار داشته باشیم، اشتیاق به بازده های کاری مرتبط باشند. تجربه اشتیاق به عنوان تجربه و حالت ذهنی مثبت و ارضاگر کاری توصیف شده است (سونینتاگ^[۳۵]، ۲۰۰۳). این تجارب مثبت احتمالاً منجر به بازده های کاری مثبت می شوند. همانطور که توسط شائوفیلی و باکر (۲۰۰۴) مطرح شده است که کارکنان دارای اشتیاق بالا وابستگی بیشتری به سازمان داشته و تمایل کمتری به ترک آن دارند.
بر طبق نظریه مبادله اجتماعی، وقتی که هم فرد و هم سازمان، به قوانین مبادله ای متعهد می مانند، در نتیجه یک رابطه وفادارانه و قابل اعتماد و تعهد متقابل برقرار خواهد بود ( کروپانزانو و میچل^[۳۶]، ۲۰۰۵). به عبارتی افرادی که به درگیر کردن خودشان ادامه می دهند به علت تداوم مبادلات مطلوب متقابل چنین رفتار می کنند و در نتیجه، افراد دارای اشتیاق بالاتر بیشتر احتمال دارد که با کارفرمایانشان روابط باکیفیت تر و با اطمینان تری داشته باشند و بنابراین بیشتر احتمال خواهد داشت که نگرش ها و نیات مثبتی نسبت به سازمان را گزارش دهند.
به علاوه چند پژوهش تجربی رابطه بین اشتیاق و بازده های کاری را گزارش کرده اند. برای مثال یافت شده است که اشتیاق با تعهد سازمانی رابطه مثبت و با قصد ترک رابطه منفی دارد و با عملکرد شغلی و رفتار برون نقش مرتبط است (شائوفیلی و باکر، ۲۰۰۴).
شائوفیلی و باکر (۲۰۰۴) دریافتند که اشتیاق با قصد ترک شغل رابطه منفی داشته و میانجی گر رابطه بین منابع شغلی و قصد ترک شغل است. بنابراین پیش بینی شده است که اشتیاق شغلی و سازمانی به بازده های کاری مرتبط باشند. اشتیاق شغلی با خشنودی شغلی، تعهد سازمانی و رفتار مدنی سازمانی رابطه مثبت و با قصد ترک رابطه منفی دارد.
پژوهش های پیشین دریافتند که اشتیاق شغلی از طریق منابع متعدد مانند جو اجتماعی و خلاقانه، تنوع مهارت، حمایت از جانب سرپرست و خودمختاری پرورش می یابد ( باکر و دمروتی، ۲۰۰۷؛ باکر و شائوفیلی، ۲۰۰۶). منابع شخصی مانند خودکارآمدی، عزت نفس سازمانی و خوش بینی نیز به عنوان پیشایندهای اشتیاق شغلی در نظر گرفته شده اند (باکر، دمروتی و شائوفیلی، ۲۰۰۷). بعلاوه اشتیاق کاری اثرات مهم خود را بر نگرش های کاری و بازده های رفتاری مانند خشنودی شغلی، سازگاری شغلی، قصد ترک شغل و عملکرد، از طریق اثر میانجی گری آن بین پیشایندهای مذکور و بازده ها نشان داده است.
۲-۳- مبانی نظری خودارزشیابی های محوری
۲-۳-۱- رویکرد سرشتی
در روانشناسی همیشه مجادله عمیقی بین عوامل سرشتی و موقعیتی وجود داشته است. سرشت به بهترین نحو به عنوان شخصیت، صفات و تفاوت های فردی تعریف می شود که خودشان را به عنوان ویژگی ها و مشخصه های غیرقابل مشاهده و استنباط شده بروز می دهند. رویکرد سرشتی استدلال می کند که افراد صفات ثابتی دارند که بطور معناداری بر واکنش های عاطفی و رفتاری شان در موقعیت های سازمانی تاثیر می گذارد. این دیدگاه که نگرش ها می توانند دارای منبع سرشتی باشند مدت های مدیدی است که در رشته رفتار سازمانی شناخته شده است، این رویکرد براهمیت حالات درونی فرد تاکید و تمرکز می کند (بونو و کلبرت^[۳۷]، ۲۰۰۵).
یکی از ضرورت های در نظر گرفتن رویکرد سرشتی برای مطالعه رفتار سازمانی این است که عوامل موقعیتی ممکن است تفاوت های شخصیتی افراد در بین کارکنان را نادیده بگیرد. حتی طرف داران رویکرد محیطی این موضوع را تایید می کنند که تعدادی از مشخصه ها و ویژگی های شخصی پایدار و ثابت وجود دارد که بر تجارب افراد و واکنش هایشان در محیط کار تاثیر می گذارند (ککمر، کولینس و هریس ، ۲۰۰۹)
هنگام اشاره و استناد به رویکرد سرشتی ۳ فرض اساسی را باید مد نظر قرار داد: ۱) فرد می تواند توسط ابعاد ویژه و بخصوصی مشخص و توصیف شود، ۲) این ابعاد در طول زمان ثابت هستند، و ۳) این ابعاد رفتار افراد را در موقعیت ها شرایط مختلف پیش بینی می کنند (کرافورد^[۳۸]، ۲۰۰۸).
۲-۳-۲- ارزشیابی های مرکزی
روانشناسان معتقدند که افراد ارزیابی های ناخودآگاهی از پدیده هایی که در اطرافشان هستند انجام می دهند. پاکر^[۳۹]، فیلسوف و روانشناس بالینی (۱۹۸۵) بیان کرد که ارزیابی ها در سطوح مختلفی رخ می دهند. وی هم چنین به وجود سطوح عمیق تر و بنیادی تر ارزیابی اشاره کرد که تمام ارزیابی های دیگر افراد درباره رویدادها، اشیاء و افراد را تحت تاثیر قرار می دهند ( به نقل از گاردنر و پیرس^[۴۰]، ۲۰۰۹). وی بیان کرد شیوه ای که از طریق آن افراد رویدادهای ویژه و به خصوص را ارزیابی می کنند تا حد زیادی متأثر از چگونگی ارزیابی افراد از خودشان است. این ارزیابی های بنیادی ارزیابی های محوری نامیده می شوند. پاکر اشاره کرد که ارزیابی های محوری همانند درخت می باشند، همان طور که تنه درخت نوع شاخه و برگ هایی را که رشد خواهند کرد تعیین می کنند، به همان طریق هم ارزیابی های محوری افراد تمام ارزیابی های دیگری را که افراد انجام می دهند را شکل می دهند و تعیین می کنند. پاکر این ارزیابی های محوری را به عنوان استنتاج های اساسی و ارزیابی های بنیادی که افراد به صورت ناخود آگاه انجام می دهند، توصیف کرد. مطابق با نظر پاکر (۱۹۸۵) ارزیابی های محوری افراد مربوط به ۳ حیطه اساسی در زندگی هر فرد هستند و آن ها را تحت تاثیر قرار می دهند: جهان و هستی، مردم و خود (گاردنر و پیرس، ۲۰۰۹). پاکر معتقد است که چون ارزیابی های محوری به حیطه های بنیادی زندگی مربوط می شوند، همگی جامع هستند و ارزیابی های ویژه موقعیتی تا حدی بستگی به این ارزیابی های محوری دارند. بنابراین ارزیابی های افراد از دنیای بیرونی نه تنها تحت تاثیر ویژگی های اشیاء و تمایلات و خواسته ها در خصوص آن اشیاء است، بلکه همچنین توسط فرضیات عمیقی که افراد در مورد خودشان، دیگران و جهان دارند نیز، تحت تاثیر قرار می گیرد. نمونه هایی از این فرضیات محوری شامل ((من ضعیف یا قوی هستم)) ((جهان مکانی خطرناک (یا درست و منصف) است)). این مسئولیت من است تا دیگران را خوشحال کنم (در مقابل هرکسی مسئول شادکامی و خوشحالی خودش است) (رود^[۴۱]، ۲۰۰۲).
بر مبنای کار پاکر (۱۹۸۵)، لاک و دورهام (۱۹۹۷) اشاره کردند که ارزیابی محوری از واقعیت بر جهان در قالب عدالت در مقابل بی عدالتی و هیجان انگیزی در مقابل خطرناک بودن جان می گیرد. افراد نوعاً ارزیابی های محوری از دیگران را بر اساس اعتماد در برابر بدبینی شکل می دهند و در نهایت خودارزیابی های محوری (ارزیابی محوری از خود)، ارزیابی های بنیادی از ارزش ها، کارایی ها و توانایی های شخص به عنوان یک فرد است (گاردنر و پیرس، ۲۰۰۹).
۲-۳-۳- نظریه خودارزشیابی های محوری
نظریه خودارزشیابی های محوری از نوشته های پاکر (۱۹۸۵) نشات گرفته است و با بسط و توسعه این عقاید می توان پیشنهاد کرد که ارزیابی های محوری از خود همگی فراگیر هستند. این نظریه بیان می کند که نتیجه گیری و ارزیابی ناخود آگاه که افراد در مورد خودشان انجام می دهند بر سایر ارزیابی های از خود، دیگران و جهان تاثیر می گذارد (به نقل از گاردنر و پیرس، ۲۰۰۹).
مفهوم خودارشیابی های محوری از مفاهیم ۸ رشته نشأت گرفته است که عبارتند از فلسفه، روانشناسی بالینی پژوهشی، روانشناسی بالینی تجربی، خشنودی شغلی، روانشناسی استرس، روانشناسی رشد، روانشناسی شخصیت و روانشناسی اجتماعی.
جاج، لاک و دورهام^[۴۲] (۱۹۹۸) مفهوم خود ارزشیابی های محوری را معرفی کردند تا نگرش ها و رفتارهای کارکنان را توضیح دهند (بویار و موسلی، ۲۰۰۷). خود ارزشیابی های محوری به عنوان ارزیابی ها و سنجش های اساسی و بنیادی که افراد از ارزش ها، شایستگی ها، صلاحیت ها (عمل کردن، سازگاری، موفقیت و پشتکار، استعدادها و توانایی هایشان (کنترل کردن زندگی)) انجام می دهند، تعریف شده است. این ارزیابی ها از طیف مثبت تا منفی تغییر می کنند (جاج، بونو، ارز و لاک^[۴۳]، ۲۰۰۵). همچنین خودارزشیابی های محوری انعکاس دهنده باورها و عقاید درباره این احساس کلی که زندگی به نفع افراد رقم می خورد و به نتیجه مطلوبی می رسد، می باشد (جاج و هارست^[۴۴]، ۲۰۰۹). به طور مشابه خودارشیابی های محوری مفروضات بنیادینی هستند که افراد در مورد خودشان دارند و بنابراین واژه خودارزشیابی های محوری با خودپنداره مثبت مترادف است (جاج، بونو، ارز و لاک ، ۲۰۰۵).
خودارزشیابی های محوری پیش بینی می کند که افراد چگونه رویداد ها را ارزیابی می کنند. بر طبق نظر لازاروس (۱۹۹۱) دو فرایند برای ارزیابی اطلاعات مربوط به رویداد ها وجود دارد. در ارزیابی های اولیه فرد تصمیم می گیرد که رویدا مثبت است یا منفی، در ارزیابی ثانویه فرد تعیین می کند که چه کسی یا چه چیزی مسئول رویداد است. خواه آن پدیده قابل کنترل کردن باشد یا نباشد. خودارزشیابی های محوری با هر یک از مؤلفه های فرایند ارزیابی که توسط لازاروس (۱۹۹۱) مطرح شد ارتباط دارد (ارز و جاج، ۲۰۰۱). خودارزشیابی های محوری یک ارزیابی نسبتاً پایدار و بنیادی از فرد به عنوان یک شخص است (به نقل از هیلر و هامبریک^[۴۵]، ۲۰۰۵).
خودارزشیابی محوری استنتاج های فرد در مورد خودش می باشد. این ارزیابی ها بر پایه استاندارد ها، عقاید و هنجارهای اساسی فرد می باشند که سطح کلی سلامت و بهزیستی و ارزش خود فرد را تعیین می کنند (دورمن، فرای، زاپف و فرس^[۴۶]، ۲۰۰۶). خودارزشیابی های محوری به عنوان باورهای فرد درباره توانایی شان برای تعامل موفقیت آمیز با محیط شان از طریق تغییر و اصلاح رفتارهایشان و رویدادهای بیرونی تعریف می شود (جانسون، ماراکاس و پالمر^[۴۷]، ۲۰۰۵). به دلیل این که این نوع ارزیابی، بنیادی و اساسی است و به این خاطر که مستقیماً به خود و خود پنداره ارتباط دارد، خودارزشیابی های محوری نامیده می شود (جاج، ارز، بونو و ثورسن، ۲۰۰۳).
خودارزشیابی محوری بیانگر این است که فرد چه کسی است و خود را چگونه ادراک می کند (ککمر، کولینس، هریس و جاج، ۲۰۰۹). خودارزشیابی های محوری نقش مهمی را در این که افراد چگونه محیط شان را تفسیر می کنند و به آن پاسخ می دهند دارد، هم چنین بر اسنادهای فرد نیز تأثیر گذارند (جانسون، ماراکاس و پالمر، ۲۰۰۵).
خودارزشیابی های محوری شامل ۴ مولفه است که اشاره به تفاوت های فردی در عزت نفس، خودکارآمدی کلی، جایگاه مهار و ثبات هیجانی (روان رنجوری پائین) دارد (چامورو، فرنهام و لویس^[۴۸]، ۲۰۰۸). در ادامه توضیحات بیش تری در خصوص ابعاد خود ارزشیابی های مرکزی خواهیم داد:
۲-۳-۳-۱- عزت نفس
عزت نفس ارزیابی اساسی است که افراد در مورد خودشان انجام می دهند. عزت نفس مهم ترین ارزیابی اساسی و زیربنایی از خود است (جاج، ارز و بونو، ۱۹۹۸). عزت نفس شامل خویشتن پذیری، علاقه به خود و احترام به خود است (کرافورد، ۲۰۰۸). عزت نفس تأییدی از شخص و درجه ای است که یک فرد خود را توانا، بامعنی و مهم، موفق و باارزش می بیند (بونو و جاج، ۲۰۰۳).
عزت نفس می تواند به عنوان ارزش کلی که فردی در یک موقعیت به عنوان یک شخص از خودش دارد، تعریف شود (جاج، بونو، ارز و لاک، ۲۰۰۵). عزت نفس، اساسی ترین نمود خودارزشیابی های محوری است (جاج، بونو و لاک، ۲۰۰۰). عزت نفس ارزشیابی محوری ، بنیادی و اساسی از خود می باشد. به عبارتی، ارزش کلی که یک فرد از خودش دارد و به همین عنوان شاخص خودارزشیابی محوری محسوب می شود (تیلور، ۲۰۰۴). عزت نفس به این دلیل جزء صفات تشکیل دهنده خودارزشیابی های محوری می باشد که ارزیابی کننده است و این صفات شامل ارزیابی از خود، به عنوان یک شخص و هم چنین شامل ارزیابی اسنادهای ویژه فرد می باشد. عزت نفس برای هویت و خود پنداره فرد محوری است. همچنین، یک صفت بنیادی است و در نهایت عزت نفس در حیطه عمل وسیع است؛ زیرا یک طرح واره سازمان دهی می باشد که پردازش اطلاعات گوناگون مرتبط با خود را کنترل می کند. به همین دلیل این صفت مؤلفه اساسی خودارزشیابی محوری است (ارز و جاج، ۲۰۰۱).
۲-۳-۳-۲- خودکارآمدی کلی
اگر چه خودکارآمدی کلی آن گونه که توسط بندورا (۱۹۹۷) مطرح شد، محدود به وظیفه مشخصی است؛ جاج، لاک و دورهام (۱۹۹۷) آن را به سطح گسترده تر و کلی تری توسعه دادند و خودکارآمدی کلی را به عنوان این که چگونه یک فرد خودش را برای به کار بردن انگیزش، فرایندهای شناختی و عمل توانا می بیند تا بدان وسیله بتواند مدیریت و کنترل کردن رویدادها را در زندگی اش تمرین کند، توصیف کردند (کرافورد، ۲۰۰۸).
خودکارآمدی کلی ارزیابی فرد در این باره است که چگونه فرد می تواند به خوبی با چالش های زندگی دست و پنجه نرم کند (جاج، بونو، ارز و لاک ، ۲۰۰۵). خودکارآمدی کلی ارزیابی فرد از آن چه قادر به انجام در موقعیت های مختلف هست، می باشد. خودکارآمدی کلی از این نظر که انعکاس دهنده ادراکات فرد از توانایی هایش برای سازگاری با پیشامدها و دشواری های زندگی است و همچنین، به این دلیل که خودکارآمدی کلی بهتر انگیزش، منابع و فعالیت های مورد نیاز برای داشتن کنترل کلی بر رویدادها در زندگی را برآورده می کنند، بیانگر خودارزشیابی های محوری است و به عنوان یکی از شاخص های این مفهوم در نظر گرفته شده است (جاج، ارز و بونو، ۱۹۹۸).
۲-۳-۳-۳- جایگاه مهار
جایگاه مهار به رابطه بین رفتارهای فرد و پیامدهای آن رفتارها اشاره دارد. افراد با جایگاه مهار درونی اعتقاد دارند که رفتارها و تلاش ها و پیامدها را خودشان تعیین می کنند، در حالی که افراد با جایگاه مهار بیرونی تمایل دارند تا پیامدها را به عواملی که فراتر و خارج از کنترل آن هاست، نسبت دهند. جایگاه مهار توضیح می دهد که چرا برخی افراد مسئولیت پیامدهای زندگی را شخصاً به عهده می گیرند، در حالی که برخی دیگر این مسئولیت را قبول نمی کنند.
درونی ها کسانی هستند که باور دارند در تعیین سرنوشت شان نقش دارند، بنابراین اغلب مطمئن، هشیار و آماده برای کتترل کردن محیط پیرامون شان هستند. از طرف دیگر، بیرونی ها کسانی هستند که باور دارند در سرنوشت شان کنترل مستقیمی ندارند و خودشان را نسبت به محیط پیرامون شان منفعل ادراک می کنند و تمایل دارند تا پیامدهای شخصی را به عوامل خارجی یا شانس نسبت دهند (توماس، سورنسن و ابی^[۴۹]، ۲۰۰۶).
به عنوان مؤلفه خودارزشیابی های محوری، جایگاه مهار ۳ ویژگی اساسی را دارا می باشد؛ اولاً، جایگاه مهار شامل روش های متفاوت کسب و ارزیابی های اطلاعات هستند. درونی ها و بیرونی ها همیشه به دنبال ارزیابی این هستند که چه مقدار کنترل بر موقعیت ها دارند. ثانیاً، جایگاه مهار بنیادی است. تحقیقات زیادی نشان داده اند که کنترل جزء ذاتی افراد است. افراد نیاز فطری برای کنترل و دست کاری محیط شان دارند. بنابراین، تفاوت های افراد در ادراکات کنترل بنیادی است. هم چنین، جایگاه مهار بر بسیاری از ارزیابی های دیگر مانند پاداش ها، تقویت ها و خشنودی تأثیر می گذارد و بنابراین، صفتی گسترده تر و کلی است (ارز و جاج، ۲۰۰۱).
۲-۳-۳-۴- ثبات هیجانی
بیانگر تمایل فرد برای داشتن احساس امنیت و آرامش، بی پروا بودن و محکم بودن (جاج و بونو، ۲۰۰۱) و نشان دادن واکنش پذیری کمتر به حوادث و رویدادهای روزمره می باشد. کارکنانی که از نظر ثبات هیجانی با ثبات تر هستند کمتر مستعد دریافت اطلاعات منفی و تجربه کردن هیجانات منفی هستند (جانسون، ماراکاس و پالمر^[۵۰]، ۲۰۰۵).
ثبات هیجانی وجود دیدگاه مثبت یا منفی را در زندگی مورد ارزیابی قرار می دهد و از آن جهت به عنوان یکی از شاخص های خودارزشیابی های محوری به حساب می آید (تیلور، ۲۰۰۴).
۲-۳-۴- ارزشیابی های محوری بیرونی
ارزشیابی محوری بیرونی شبیه به خودارزشیابی های محوری هستند، از این حیث که هردو از نظر ماهیت بنیادی و از نظر حیطه و وسعت و دامنه، گسترده هستند. تفاوت بین این دو این است که خودارزشیابی های محوری ارزیابی هایی از خود هستند، در حالی که ارزشیابی های محوری بیرونی ارزشیابی هایی هستند که افراد از محیط شان انجام می دهند. جاج، لاک و دورهام (۱۹۹۷) استدلال کردند که ارزشیابی های محوری بیرونی مربوط به دیگران و جهان می باشند.

۲شکل ۲-۲ مدل حلزونی مدیریت دانش نوناکا و تاکوچی
همچنین در تفکر مذکور، فرض بر این است که تنها افراد، به وجود آورنده دانش هستند. بنابراین، فرایند تولید دانش سازمانی، می بایست به عنوان فرآیندی مستمر باشد که در آن، دانش ایجاد شده توسط افراد، به طور سازماندهی شده‏ای، تقویت و هدایت شود.

بر پایه مدل مدل نوناکا و تاکوچی مراحل زیر برای انتقال (تبدیل) این دو نوع دانش، در سطوح گوناگون سازمان انجام می‏شود:
اجتماعی نمودن)پنهان به پنهان): انتقال دانش نامشهود یک فرد به فرد دیگر، برای انجام موثر این فرایند باید میان افراد، فرهنگ مشترک و توانایی کار گروهی ایجاد شود. که با بهره گرفتن از نظریه های اجتماعی و همکاری میسر می شود. نشست گروهی که تجربیات را توضیح داده، درباره آن بحث می‏کند، فعالیتی است، که در آن اشتراک دانش پنهان می تواند رخ دهد.
بیرونی سازی (نهان به آشکار): تبدیل دانش نامشهود به دانش مشهود. در این حالت فرد می تواند دانش خود را در قالب مطالب منظم، سمینار،کارگاه آموزشی به دیگران ارائه دهد گفتگوهای میان یک گروه، در پاسخ به پرسش ها یا برداشت از رخدادها، از جمله فعالیت های معمولی هستند که این نوع از تبدیل در آنها رخ می‏دهد.
پیوند برقرار کردن)آشکار به آشکار): در این مرحله، حرکت از دانش آشکار فردی، به سمت دانش آشکار گروهی و ذخیره سازی آن صورت می پذیرد و با توجه به استفاده از دانش موجود، امکان حل مسائل از طریق گروه فراهم شده، به دنبال آن دانش، توسعه می یابد.
درونی سازی(آشکار به نهان): در این مرحله، دانش آشکار به دست آمده در سازمان، نهادینه می شود. همچنین گذراندن این مرحله برای افراد، آفرینش دانش ضمنی جدید شخصی را نیز در پی دارد (کسب دانش پنهان جدید از دانش آشکار موجود(
گذراندن مراحل چهارگانه بالا، باید به صورت پیاپی و حرکت حلزونی شکل، ادامه یابد، تا به این وسیله، هر مرحله‏ای، کامل کننده مرحله پیش از خود باشد و ضمن نهادینه شدن دانش در سازمان، باعث تولید و خلق دانش های جدید نیز شود.
لازم به یادآوری است که باید هر یک از دو نوع دانش یاد شده در سازمان، مدیریت شود و نیز نحوه تعامل، استفاده و تبدیل هر یک به دیگری، مورد شناسایی و استفاده قرار گیرد. این دو نوع دانش، هر کدام می تواند، منشاء ایجاد دیگری باشد و در سطوح فردی، گروهی و سازمانی گسترش یابد. در شکل شماره -۲۳، نحوه و اجزای شکل گیری مراحل چهارگانه فوق نمایش داده شده است.
بیرونی گفتمان اجتماعی
اتصال یادگیری در عمل درونی
آموزش -تعامل
ارتباط
شکل ۲-۴- نمایی از فرایند تبدیل دانش
۳شکل۳-۲ - نحوه و اجزای شکل گیری مراحل چهارگانه مدل نوناکا و تاکوچی
نکته مهم دیگر آن است،که هنگامی که افراد در این فرآیندها شرکت می کنند، آموزش سازمانی نیز رخ می دهد، زیرا در این مشارکت، دانش افراد با دیگران، به اشتراک گذارده می شود، توضیح داده می شود، برای دیگران قابل دسترسی می شود و همچنین خلق و تولید دانش جدید از طریق این فرآیندها رخ می دهد.
در جدول شماره ۲-۲ مثال هایی در رابطه با فرآیندهای تبدیل شکل های گوناگون دانش به یکدیگر آورده شده است.

۲۲جدول۲-۲ تبدل دانش بین شکل های نهان و آشکار آن
البته باید توجه داشت که این فرآیندها در انزوا رخ نمی‏دهند، بلکه در ترکیبات مختلف و در موقعیت های کاری ما بین افرادی که با یکدیگر مشغول به کارند، به وقوع می‏پیوندد. خلق دانش، نتیجه تاثیر متقابل افراد و دانش آشکار و پنهان است. به واسطه تعامل فرد با دیگران، دانش نهان، برون سازی شده و به اشتراک گذارده می شود، همچنین افراد در این فرآیندها از راه مدیریت دانش با به دست آوردن بینش و تجربه سازمانی خود یا توسط کارکنان دیگر دانش را خلق، منتشر و درونی می کنند.
از آن جا که همه فرآیندهای این مدل مهم اند، بنابراین لازم است آنها را در مدیریت دانش به صورت یکپارچه مورد توجه قرار داده با اندیشیدن تدابیر و برنامه ریزی های لازم و نیز با عنایت به موقعیت سازمان مورد نظر، توازن بین این فرایندها را برقرار کرد. .(همان منبع)
۲-۱-۱۰-۶) مدل پایه های ساختمان دانش
این مدل توسط «پروبست، روب و رمهاردت^[۲۸]» (۲۰۰۲) به نام «مدل پایه های سنگ بنای ساختمان مدیریت دانش» نام‏گذاری شده است. همان گونه که پیشتر گفته شد، با توجه به جنبه کاربردی‏تر این مدل، آن را به عنوان مدل نسبتا کاملی که نکات مثبت همه مدل ها را تقریبا در بر می‏گیرد مورد توجه بیشتر قرار خواهیم داد. .(همان منبع)
۴شکل۲-۴ مدل پایه های ساختمان مدیریت دانش
شناسایی
استفاده
کسب
توسعه
تسهیم
نگهداری
هدف های دانشی
ارزیابی
طراحان مدل یاد شده، مدیریت دانش را به صورت سیکل پویایی می بینند که در چرخش دایم است. مراحل این مدل، شامل هشت جزء، متشکل از دو سیکل؛ درونی و بیرونی است.
سیکل درونی: به وسیله بلوک‏های: کشف شناسایی، کسب، توسعه، تسهیم، کاربرد بهره برداری و نگهداری از دانش ساخته می شود.
سیکل بیرونی: شامل بلوک‏های اهداف دانش و ارزیابی آن است که سیکل مدیریت دانش را مشخص می نماید.
کامل کننده این دو سیکل بازخور است.
شکل شماره۴-۲ ، اجزای مدل مذکور را نمایش می دهد.

۴- اطلاعات مربوط به پایان نامه
۵- بیان مسأله

۶- سوابق مربوط به موضوع تحقیق:( حداقل ۵ مورد از سوابق ، همراه با نتایج آن ذکر گردد)

۷- فرضیه ها :( هر فرضیه به صورت یک جمله خبری نوشته شود)

٨- اهداف تحقیق:

• جریان آزاد اطلاعات

• اجتناب از تمرکز

• عدم نیاز به شبکه توزیع

• تنتشار نشریه بدون نیاز به کاغذ

• صرفه­جویی در هزینه­ها

• فراغت از مشکل روزنامه­های برگشتی

• سرعت و مداومت انتشار

• تاثیر بیشتر در انتقال پیام

• • عدم وجود محدودیت فضایی برای درج خبر

• ارائه اخبار و اطلاعات در هر ساعت شبانه­روز

• میدان یافتن نشریات مستقل به علت نیاز به پشتوانه مالی کمتر

• حذف واسطه­ها

• تغییر در روش­های پوشش خبری

• تعاملی بودن

• امکان ایجاد تماس مشترکان با مسئولان نشریه

• به وجود آمدن رقابت بین رسانه ­ها

• به دست آوردن مخاطبانی ماورای منطقه توزیع

۳۵-۲ وضعیت کنونی روزنامه آن­لاین در ایران
اما با وجود سیاست­گذاری و سرمایه ­گذاری مناسب چند روزنامه ایرانی برای نسخه­های آن­لاین، وضعیت عمومی وب­سایت­ روزنامه­ها در ایران چندان مناسب نیست. بررسی­ها نشان می­دهد برخی روزنامه­ها هنوز ابتدایی­ترین امکانات فضای مجازی یعنی ارائه نسخه­ای متنی از مطالب­شان و دسترسی به آرشیو شماره­های گذشته را در وب­سایت­هایشان ارائه نمی­کنند. برخی از روزنامه­های ایران هنوز در عصر «سال­های پی­دی­اف» به­سر می­برند. در میان روزنامه­هایی که نسخه متنی ایچ­تی­ام­ال مطالب­شان را ارائه می­ کنند نیز اغلب همان مطالب روزنامه­های چاپی در فضای مجازی بازنشر داده می­ شود. لذا همان­گونه که اشاره شد، تعداد اندکی از وب­سایت­ها به مرحله «روزنامه­نگاری سایبر» رسیده ­اند و نسخه آن­لاین­شان چیزی فراتر از نسخه چاپی است. به رغم وضعیت نامناسب اغلب وب­سایت­های روزنامه آن­لاین ایران، تعداد اندک رسانه­هایی که به فضای مجازی توجه لازم داشته اند در جلب نظر کاربران اینترنتی موفق بوده ­اند. رتبه وب­سایت­های روزنامه­های ایرانی در میان وب­سایت­های پرمراجعه در ایران نشان می­دهد روزنامه­هایی که در ایجاد تحول در فضای مطبوعاتی ایران پیشگام بوده ­اند و سرمایه ­گذاری لازم را انجام داده­اند با استقبال بیشتر مخاطبان نیز مواجه بوده ­اند. (ناصری گیسور، محمدرضا، ۱۳۹۰)
۳۶-۲ موانع گسترش اینترنت در ایران
پس از گذشت سا­ل­ها از ورود اینترنت به ایران، این شبکه هنوز آنچنان که باید و شاید جایگاه و کارکرد مناسب خود را نیافته و آن­طور که باید، از ظرفیت­ها و قابلیت ­های آندر جامعه استفاده نشده است.
مهم­ترین موانع بهبود اینترنت در ایران عبارتند از:

• • • 1. 1. انحصار دولتی مخابرات: واگذاری اینترنت در ایران به طور انحصاری در اختیار شرکت مخابرات ایران و وزارت فن­آوری اطلاعات و ارتباطات است و این امر، مانع ایجاد رقابت و بهبود چشمگیر وضعیت اینترنت می­ شود. دولتی و انحصاری بودن اینترنت در ایران، موجب شده است از یک سو، شرکت مخابرات به دلیل نداشتن رقیب، برای بهبود سریع خدمات اینترنتی تلاش نکند و از سوی دیگر، تحت تاثیر سیاست­های دولتی و در اغلب موارد، به دلایل سیاسی از سرعت دادن به اینترنت جلوگیری کند. این در حالی است که تجربه نشان داده است، عموماً انجام امور از سوی دولت، به دلیل بوروکراسی پیچیده و نبودن انگیزه لازم در مسئولان شرکت­ها و ادارات، نسبت به بخش خصوصی با کندی بیشتری مواجه است. ایران در حال حاضر در زمینه پهنای باند اینترنتی در قالب فیبر نوری با محدودیت مواجه است. در کشور ما فیبر نوری در اختیار دولت قرار دارد و توزیع پهنای باند نیز خصوصی نیست، اگر چه شرکت­های واسطه­ای در این زمینه تشکیل شده ­اند که میان دولت و مصرف ­کننده قرار دارند. به­عبارت دیگر، در ایران، زیرساخت­های مربوط به اینترنت و دنیای سایبر به­ طور کامل دولتی هستند.

       

      1. 1. مشکلات زیرساختی: اینترنت ایران از مشکلات ساختاری و زیربنایی رنج می­برد. به­گونه ­ای که در حال حاضر، بستر پایداری برای آن وجود ندارد. یکی از مهم­ترین دلایل این وضعیت آن است که مسیرهای اینترنت در ایران (فیبر نوری) صرفاً از طریق ترکیه و امارات متحده عربی به جهان خارج وصل شده و این دو مسیر معمولاً با قطع فیبر نوری بر اثر اصابت لنگر کشتی­ها در خلیج فارس یا دریای عمان یا مسائل دیگر به­راحتی قطع می­ شود. قطع هر مسیر به معنای افزایش فشار تقاضا بر مسیر دیگر می­ شود و این مسئله به کندی بیشتر خط اینترنت و بروز مشکلات جدی برای کاربران می­انجامد. این در حالی است که در صورت بروز قطعی در اینترنت نمی­ توان از طریق ماهواره از آن استفاده کرد. (همشهری، ۲۲ آذر ۸۷)

       

      1. 1. فیلترینگ: یکی دیگر از مشکلات جدی اینترنت در ایران، فیلترینگ است. در حال حاضر، هزاران وب­سایت و پایگاه خبری فارسی و غیرفارسی وجود دارند که به دلایل امنیتی یا فرهنگی در ایران مسدود شده ­اند و این وضعیت با وقوع رخدادهایی مانند حوادث پس از انتخابات دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ۲۲ خرداد ۸۸ به مراتب تشدید شده است. فیلترینگ یاد شده از طریق وارد کردن کلیدواژه به سیستم اینترنتی ایران صورت می­گیرد و همین مساله موجب شده است تا حتی سایت­های علمی و مفید نیز که مشکل امنیتی، فرهنگی و یا سیاسی ندارند صرفا به دلیل وجود واژه­ای مشابه در مطالب آن، از دسترس کابران خارج شوند. همه ما هنگام گردش در اینرنت بارها با این پیغام فیلترینگ یا پیام­های مشابه برخورد کرده­ایم: «با استناد به قانون جرایم رایانه­ای، دسترسی به تارنمای فراخوانده شده امکان­ پذیر نمی ­باشد.» یا «مشتریک گرامی، دسترسی به این سایت امکان­ پذیر نمی ­باشد. در صورتی­که این سایت به اشتباه فیلتر شده است با پست filter@dci.ir الکترونیکی با درج نام دامنه مورد نظر در موضوع نامه و ارائه توضیحات لازم مکاتبه فرمایید.»

       

      1. 1. سرعت اینترنت: یکی دیگر از مهمترین مشکلات اینترنت در ایران، کندی شدید سرعت آن است. اکنون در کشورهای پیشرفته، اینترنت با سرعت صدمگابایت در ثانیه با کابل برق در اختیار خانواده­ها قرار می­گیرد، در حالیکه متوسط سرعت اینترنت در ایران (بنا به گزارش اردیبهشت ۱۳۸۸ سایت آمارهای جهانی اینترنت) ۳۶ کیلوبایت در ثانیه است. گفتنی است تا زمان مذکور فقط ۴۶۵ هزار نفر در ایران از طریق مودم­های ADSL به اینترنت پرسرعت متصل بوده ­اند. اگر چه آمار ارائه شده درباره کاربران اینترنت در ایران متفاوت است اما گزارش یاد شده، کل کاربران اینترنت را در ایران ۲۳ میلیون نفر بیان کرده که حدود ۵/۲۲ میلیون نفر از آنان با شیوه Dial Up (خط تلفن) با سرعت متوسط کمتر از ۳۰ کیلوبایت در ثانیه به اینترنت وصل می­شوند. به­نظر می­رسد، نبود سرعت دسترسی مناسب به اینترنت موجب می­­شود کاربران از ادامه تلاش برای استفاده از اینترنت صرف­نظر کنند و در نتیجه، میزان تقاضای کاربران تحت تاثیر قرار گیرد. چنین اقدامی به خودی خود موجب پیامدهای دیگری مانند غنی نشدن فرهنگ اینترنت در میان مردم و بی­رغبتی به گسترش آن، از سوی کسانی می­ شود که در پی سود یا کسب توجه مردم از طریق تبلیغات و اطلاع­رسانی اینترنتی هستند. از سوی دیگر باید در نظر داشت که دولت نیز برنامه ­های بسیاری را برای ارائه خدمات مختلف اداری، آموزشی و بانکی به مردم در قالب اجرای طرح­هایی نظیر دولت الکترونیک و شهروند الکترونیک آغاز کرده است که توفیق آنها نیازمند بهبود وضعیت اینترنت در ایران است.

       

      1. 1. مدیریت: دیگر مشکل عمده اینترنت در ایران، مدیریت است. در حال حاضر، مدیریتی روی ثبت دامنه و محتوای مطالب سایت­ها و وبلاگ­ها وجود ندارد و از طرفی ۴۰ درصد محتوای اینترنت مطالب پورنو و جنسی برآورد می­ شود که در فرهنگ ایرانی، مستهجن و غیراخلاقی است. این در حالی است که در کشورهای غربی برای دسترسی افراد به این­گونه مطالب، محدودیت­های قانونی وجود ندارد و منعی برای دسترسی قشرها و سنین مختلف در نظر گرفته نشده است.

       

      1. 1. امنیت: یکی دیگر از موضوعات مهم درباره اینترنت، مساله امنیت آن است. این موضوع اگرچه فقط به ایران مربوط نمی­ شود و کشورهای مختلف درگیر پیامدهای آن هستند اما به نظر می­رشد در ایران با گسترش اینترنت، هکرها و کسانی که با حمله به سایت­ها به دنبال از کار انداختن آنها هستند یا تلاش می­ کنند به حساب­های اینترنتی آنان نفوذ و از کارت­های اعتباری آنان سوء استفاده کنند، در حال افزایش است. نمونه­های آن را می­توان به صورت روزمره در اخبار مطبوعات و رسانه ­ها خواند. این درحالی­ است که بالا بودن امنیت در برنامه ­های کاربردی تحت وب، باعث حفظ منافع کاربران می­ شود و می ­تواند به افزایش همگانی شدن استفاده از اینترنت کمک کند. توجه عمومی جامعه به اینترنت در صورتی میسر خواهد شد که اعتماد کافی نسبت به آن وجود داشته باشد تا در صورت مواجه شدن مردم با هرگونه ضرر مادی یا معنوی، آنها تقاضای خود را همراه با علاقه در استفاده از این سرویس از دست بدهند و باید در نظر داشت که میزان سواد کاربر در این دیدگاه نقش بسزایی دارد.

       

      1. 1. محدودیت کاربرد: موضوع محدودیت کاربرد اینترنت در ایران از دیگر مشکلاتی است که در این زمینه مطرح است. اگرچه امروزه اینترنت برای اطلاع­رسانی، تبادل اطلاعات یا برخی اطلاعات بانکی در کشور مورد استفاده قرار می­گیرد اما موارد استفاده از آن، بسیار بیش از آن چیزی است که در ایران شناخته شده است. یکی از این کاربردها، امضای الکترونیکی برای انتقال اسناد گوناگون از طریق اینترنت است. ارائه مجوزهایی از سوی دولت به همراه فعالیت بانک­ها باعث پیشرفت عملیات و نقل و انتقال در اینترنت و کاربردی کردن فرهنگ استفاده از آن خواهد شد و همزمان، ارائه سرویس­های اینترنتی از سوی ارگان_­های کلیدی اعم از دولتی و خصوصی که با بیشتر مردم جامعه در ارتباطند، نقش مهمی در رسیدن به هدف ایفا خواهد کرد. ثبت نام اینترنتی کنکور یکی از گام­های اولیه و موفق در این عرصه است. به عقیده بسیاری از کارشناسان، برنامه ­های کاربردی استفاده از اینترنت در کشور اکنون محدود است و سازوکاری برای سودآوری سازمان­ها و شرکت­های فعال در حوزه محتوا و ایجاد کاربری اینترت وججود ندارد. این در حالی است که اگر نیاز به استفاده از اینترنت و ایجاد محتوا در کشور رشد کند، مردم به­ صورت خودکار در آن سرمایه ­گذاری خواهند کرد. محدودیت کاربرد در اینترنت موجب طرح این سوال می­ شود که با توجه به وضعیت کنونی که هنوز ضرورت استفاده و گسترش آن برای اقشار مختلف مردم و حتی مسئولان به­خوبی جا نیفتاده است، آیا گسترش فیبر نوری و تلاش برای افزایش پهنای باند و سرعت اینترنت چندان گره­گشا خواهد بود؟ پاسخ روشن است. بدون وجود زیربناها و قوانین مورد نیاز و فرهنگ­سازی مناسب کاربردهای اینترنت در ایران رشد نخواهد کرد.

       

      1. 1. هزینه بالا: یکی دیگر از موانع رشد اینترنت در ایران، هزینه بالای آن بویژه درباره اینترت پرسرعت ADSL است. اکنون بسیاری از اقشار جامعه اعم از استادان دانشگاه­ها، روزنامه­نگاران و دانشجویان و محققان برای انجام تحقیقات و پژوهش­های خود یا آگاهی و اطلاع­رسانی در فضای سایبر هر روز چندین ساعت در خانه به اینترنت مراجعه می­ کنند اما این مراجعه اغلب با سیستم خط تلفن معمولی یا همان Dial Up صورت می­گیرد که بسیار کند است زیرا هزینه­ های ماهانه بهره­ گیری از خط اینترنت پرسرعت در کشور بسیار بالاست، اگرچه همین خط نیز نسبت به کشورهای دیگر به­ ویژه کشورهای غربی و شرق آسیا بسیار کند به­نظر می­رسد. برای بهبود این وضعیت، به­نظر می­رسد ارزان کردن هزینه­ها از طریق بهبود زیرساخت­ها – که برعهده وزارت ارتباطات و فن­آوری اطلاعات است – و نیز ایجاد آمادگی لازم به لحاظ آموزشی و فرهنگی باید مورد توجه قرار گیرد.

       

      1. 1. فرهنگ اینترنت: مانع دیگری که در راه گسترش اینترنت در ایران به چشم می­خورد، نبود فرهنگ استفاده مناسب و بی ­اعتمادی بسیاری از خانواده­ها به آن است. باید به­خاطر داشت که کاربرد محدود اینترنت در ایران، ویژگی­های فرهنگی جامعه ما، وجود مطالب و تصاویری در همه زمینه­ ها اعم از اخلاقی و غیراخلاقی و استفاده نادرست از اینترنت چه از نظر نوع مطالب و چه به لحاظ میزان استفاده – که می ­تواند به اعتیاد اینترنتی بینجامد – باعث شده است، فرهنگ اینترت در ایران به تشویق خانواده­ها برای استفاده از آن منجر نشود.

       

       

   

   

به طور طبیعی، بهبود وضعیت اینترنت در ایران، نیازمند توجه به همه مسائل یاد شده و رفع موانع است. هم­اکنون مردم به عنوان کاربران اینترنت، بسته به نوع کاربردی که از اینترت می­شناسد، از آن استفاده می­ کنند و خود تعریفی از این فضا دارند اما به­نظر می­رسد این امر کافی نیست و جامعه، نیازمند طرح موضوع­هایی مفید و بهینه در این حوزه است. فضای اینترنت مانند یک شهر، شامل مباحثی چون ترافیک و نیازمند قوانینی برای حضور و تردد در این شهر است. نادیده گرفتن قوانین، با ایجاد ترافیک خسارت­های مالی و معنوی زیادی را به­دنبال خواهد داشت و در تمامی شرایط، نیاز به دستگاه و ارگان­ ناظر که متولی امر باشد، احساس می­ شود. در این راه، تحقق شعار اینترنت ملی مبنی بر دسترسی به مجموعه اطلاعات سریع، ارزان و همگانی در داخل کشور می ­تواند نقش موثری ایفا کند. (همان)
۳۷-۲ کاستی­های روزنامه­نگاری آن­لاین
روزنامه­نگاری آن­لاین اگرچه به­عنوان عرصه ­ای جدید در اطلاع­رسانی، فرصتی­را فراهم کرده است تا با هزینه کمتر، در هر لحظه از اطلاعات، اخبار و رویدادهای مهم باخبر شویم اما همانند دیگر فن­آوری­های نوین، به­ دلیل آن­که هنوز در آغاز راه است، نیازمند فرصت­هایی است تا سایبرژورنالیست­ها و مخاطبان، خود را در برابر یکدیگر قرار دهند و روزنامه­نگاری آن­لاین توانایی خود را برای غلبه بر مشکلات به­معرض نمایش بگذارد.
کارشناسان ارتباطات بر این­باورند که روزنامه­نگاری آن­لاین با وجود رشد فوق­العاده و شگفتی­آفرین خود در سال­های اخیر و نوآوری­های بسیاری که در اطلاع­رسانی داشته است، هنوز راه درازی برای تکامل در پیش دارد و باید بر مسائل و مشکلاتی بسیار غلبه کند. برخی مشکلات یاد شده، ناشی از ماهیت دنیای سایبر و کاستی­های آن و برخی دیگر نیز به­ دلیل کم­تجربگی دست­اندرکاران و مخاطبان این عرصه یا ضعف زیرساخت­ها در کشورهای گوناگون است.
به­ طور خلاصه، کاستی­های روزنامه­های آن­لاین در مقایسه با روزنامه­های چاپی چنین است:

• سختی مطالعه روی صفحه نمایش

این مسأله در کشور ما ایران نیست. چون در ایران تعداد زنانی که شاغل هستند به حدی نیست که برای جامعه شناس خانواده ایجاد مسائل حاد تربیتی بنماید . اما احتمالاً در آینده نزدیک سرنوشت ایران نیز به سرنوشت جوامع صنعتی دچارمی‌شود. و باید از هم اکنون پیشگیریهای لازم را بنمائیم.(صدر نبوی،۱۳۷۱،۵۲).

در کشور ما چون فرزندان به مدت طولانی از مادر دور نبوده اند خوشبختانه کمتر دچار معضلات اجتماعی می شوند و اشتغال مادران عاملی خواهد بود که نسبت به تحصیل فرزندان توجه بیشتری شود و در نتیجه عزت نفس فرزندان رو به افزایش شود و عامل مثبت تلقی خواهد شد.

کودکان با مادران شاغل

مطالعات اخیر ، تأثیرات روانی مثبت و منفی اشتغال مادر در کودک را مورد بررسیقرار می دهد در دانشگاه کورن کورد یا در مونترال گروهی از محققان مطالعه ای کامل و جامع درباره تأثیر اشتغال مادر و در کودکانی که درسه سطح سنی ۴-۱۰-۱۵ سال بودند به اجرا درآورد. آنان نمونه های زیادی از پسرها و دخترها را از خانواده‌ی طبقه متوسط و کارگر انتخاب کردند که مادران بعضی از آنها شاغل بودند و بعضی دیگر بیکار. اگر هر دو والدین کار می کردند. کودکان چهارساله یا در مهد کودک بودند یا کسی از بچه در خانه مراقبت می کردند. بعضی از کودکان ۱۰ ساله بعد از مدرسه مراقبی داشتند و بعضی به حال خود بودند تا والدین برگردند بعد از بررسیهای به عمل آمده و پرسشنامه های که والدین در ارتباط با نگرشهای مربوط به تربیت کودک ، نقش جنس تقسیم نقشها بین پدرو مادر و رضایت از وضعیت موجود را اندازه گیری می کرد پاسخ دادند نتایج بدست آمده برای هر سه گروه به استثنای چند مورد نسبتاً ثابت بود در همه گروه ها کودکانی که مادران شاغل داشتند در مقایسه با کودکانی که مادر غیرشاغل داشتند از لحاظ اجتماعی سازگاری بیشتری داشتند به این معنا که در مدرسه با دیگران بهتر کنار می آمدند و در مقیاس اندازه‌گیری سازگاری و عزت نفس بالاتری می آوردند . (نقل از پایان نامه ، شرقی ، علی‌اکبر ، ۱۳۷۷،۵۴)

عوامل مؤثر بر اشتغال زنان

مهم ترین عواملی که بر میزان اشتغال عمومی تأثیر می گذارند ساختار سنی ، مهاجرت ، میزان عرضه نیروی کار ، میزان رشد جمعیت و . . . است لیکن عوامل اقتصادی ، فرهنگی ، سیاسی تأثیری به مراتب قوی تر از عوامل جمعیتی بر اشتغال زنان دارد.
در کشور ما رکود اقتصادی سالهای انقلاب و جنگ تحمیلی تغییراتی را در کل سیستم اقتصادی کشور به وجود آورد و منجر به دگرگونی هایی در بازار کار شد ، این تغییرات و نیز رکود اقتصادی امکان تولیدات صنعتی و اشتغال را با محرومیت روبرو ساخت و به تبع آن اشتغال زنان نیز در این مجموعه دچار تغییرات کمی و کیفی شد.
تمامی این عوامل باعث شدند تا در خانواده برای تأمین مخارج زندگی علاوه بر مردان زنان نیز بیش از پیش به اشتغال و کار روی بیاورند.

آثار و نتایج اشتغال زنان

گرایش زن به سوی اشتغال بیش از همه سنگینی را بر دوش خانواده اش می نهد و روابط زن و شوهر و فرزندان را دگرگون می سازد به طوریکه این امر همواره مورد توجه صاحب نظرانی که اشتغال زن را از دیدگاه جامعه شناسی بررسی نموده اند قرار گرفته است. آنچه مسلم است این است که کار زن در خارج از خانه به تسهیل امر ازدواج منتهی می گردد و نه تنها موقعیتهای گزینش همسر را متنوع تر و وسیع تر ساخته است بلکه سنت های متحجر و دیرپا را نیز در این مورد ناپدید ساخته است.
بلاد^[۱۲] در جهت متبلور ساختن مسائل ناشی از اشتغال زنان در خانه و مخصوصاً در مراحل اولیه آن چنین می نویسد : «وقتی اشتغال روزافزون زنان را به کارهای خارج از خانه درنظر بگیریم . توجه ما معمولاً متوجه زیان هایی که از این راه به کودکان می رسد نمی باشد و اثرات ناگوار این وضع را مورد توجه قرار نمی دهیم » برای توجه و مواظبت از کودکان هنگامی که والدین در خارج از خانه به سر می برند ، اقدامات فراوانی به عمل آمده است ، در بسیاری از موارد از وجود مادربزرگ ها یا یکی از خویشان استفاده می شود ، ولی این کار برای اغلب خانواده میسر نیست . زیرا غالباً مادربزرگ یا خویشان دیگر دور از دسترس بوده و در نقطه ای دیگر زندگی می کنند. بعضی از خانواده ها کودکانشان را در اوقات غیبت به دست افراد غریبه و یا مهدکودکها می سپارند و در مقابل وجهی را پرداخت می نمایند و مادر برای اینکه در بیرون از منزل کار کند ناگزیر تربیت کودک و بخشی از کارهای منزل را رها می کند و مسائل و مشکلاتی را پدید می آورد.
در نتیجه اشتغال مادران در ابعاد مختلف برای فرزندان عوارضی را به همراه دارد که برخی از آنها عبارتند از :
الف) بعد عاطفی : اشتغال مادران برای فرزندان یک محرومیت از لطف و نوازش و محبت مادری است ، وقتی که کودک از مدرسه به خانه می آید ، خانه بی مادر چه امید و انتظاری را می تواند برای او ایجاد کند.
ب) بعد اخلاقی : اشتغال مادران در مواردی چنان سرگرمی پدید می آورد که از رسیدگی به فرزندان خویش غفلت می کند و این امر سبب می شود تا تربیت فرزندان به خطر افتد و زمینه برای انحرف ایشان بوجود آید، جدایی از مادر و سپردن او به دست دیگری روح عصیان و بی نیازی و گریز را از ضوابط در فرزند بارور می سازد که این وضع برای حال و آینده کودکان و نوجوانان زیانبار خواهد بود.
ج) بعد رفتاری : کار مادر باعث عدم برآورده شدن برخی از نیازهای کودک شده و زمینه ساز بسیاری از ناسازگاریها ، کمبودها و عصیان ها گردد ، فرزند پس از ساعتها انتظار بالاخره مادرش را می بیند . ضمن رضایت از آمدن مادر از تأخیرش ناراحت و عصبانی است و برای اعتراض به مادر به لجبازی روی می آورد و فرد نامتعادلی می گردد. (پ ، طالبی ، محمدحسین ، ۱۳۷۹ ، ۵۰) .
پیشینه داخلی
موضوع : تأثیر اشتغال مادر بر عزت نفس فرزندان مقطع راهنمایی
محقق : علی اکبر شرقی
استاد راهنما : آقای نعمتی
بهار ۱۳۷۷
چکیده پژوهش
در این پژوهش عزت نفس فرزندان با مادران شاغل در مقایسه با عزت نفس فرزندان مادران غیرشاغل بررسی شده است. تعداد دانش آموزان ۱۴۰ نفر که ۷۰ نفر دارای مادر شاغل و ۷۰ نفر دارای مادر غیرشاغل می باشند آزمودنیها به آزمون کوپرامسیت پاسخ دادند. در این پژوهش از روش علی ، مقایسه ای استفاده شده و دانش آموزان به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند و اطلاعات از طریق پرسشنامه کوپراسمیت جمع آوری شده است.
جامعه آماری این پژوهش
نمونه آماری ۱۴۰ نفر
نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان می دهد که عزت نفس کلی ، عزت نفس اجتماعی ، عزت نفس تحصیلی ، عزت نفس والدین دانش آموزان مادران شاغل بیشتر از دانش آموزان مادران غیرشاغل است.
موضوع : بررسی اشتغال مادر بر سازگاری اجتماعی و عزت نفس دختران مقطع ابتدایی ـ تهران
محقق : عصمت ابراهیمی
کارشناسی ارشد
۱۳۷۳
چکیده پژوهش :
دراین پژوهش اشتغال مادر بر سازگاری اجتماعی و عزت نفس دختران مقطع ابتدایی شهر تهران بررسی شده است تعداد دانش آموزان ۱۴۰ نفر که از روش علی مقایسه ای استفاده شده ، از آزمون کوپراسمیت استفاده شد و همچنین پرسشنامه ای در اختیار مادران قرار گرفته است اطلاعات از طریق آزمون و پرسشنامه جمع آوری شده است و محقق در این پژوهش به این نتیجه رسیده است که اشتغال مادر بر سازگاری اجتماعی و عزت نفس دختران رابطه معنادار آماری وجود ندارد یعنی اشتغال مادر بر سازگاری دختر و عزت نفس او تأثیر مثبت نداشته است و تفاوت معنادار وجود ندارد.
موضوع : بررسی عزت نفس فرزندان مادران شاغل و فرزندان مادران غیرشاغل مدارس ناحیه ۶ مشهد
محقق : محمدحسن طالبی
کارشناسی ارشد
بهار ۱۳۷۹
چکیده تحقیق :
در این تحقیق عزت نفس فرزندان مادران شاغل و فرزندان مادران غیرشاغل مورد بررسی قرار گرفته در شهر مشهد تعداد دانش آموزان ۱۰۰ نفر ، از روش علی مقایسه ای استفاده شده . از آزمون کوپراسمیت استفاده شد. محقق به این نتیجه رسیده است که فرزندانی که مادر شاغل دارند دارای عزت نفس بیشتری هستند نسبت به فرزندان مادران غیرشاغل ، اطلاعات از طریق نتایج آزمون جمع آوری شده است.
موضوع تأثیر اشتغال مادر بر عزت نفس دختران «مشهد»
محقق : حمیدرضا معتمد
استاد راهنما : بهروز مهرام
۱۳۷۸
چکیده تحقیق :
در این پژوهش اشتغال مادر بر عزت نفس دختران مقطع راهنمایی مورد بررسی قرار گرفت از روش علی مقایسه ای و به طور تصادفی ساده دانش آموزان گروه نمونه انتخاب شدند. آزمودنیها به آزمون کوپر اسمیت پاسخ دادندو اطلاعات از طریق نتایج آزمون جمع آوری شده و محقق به این نتیجه رسیده است که بین اشتغال مادر و عزت نفس دختران رابطه معنادار مثبت وجود دارد.
موضوع : تحصیلات و شغل مادر با پیشرفت تحصیلی و عزت نفس دختران
محقق علی محمدی
۱۳۷۵
چکیده تحقیق :
در این پژوهش تحصیلات و شغل مادر با پیشرفت تحصیلی و عزت نفس دختران مورد بررسی قرار گرفت، آزمودنیها به آزمون کوپر اسمیت پاسخ داده و نتایج این آزمون بعد از تجزیه و تحلیل نشان داد که تحصیلات و اشتغال مادر بر عزت نفس فرزندان تأثیر مثبت و معناداری دارد. روش تحقیق علی مقایسه ای و دانش آموزان گروه نمونه به روش تصادفی ساده انتخاب شدند.
پیشینه خارجی
موضوع : تأثیر کار مادر بر وضعیت عاطفی و اجتماعی فرزندان
محققین : کلارک^[۱۳] و استوارت^[۱۴]
۱۹۶۷
چکیده تحقیق :
این تحقیق که بر روی عده ای از دانش آموزان صورت گرفت نتایج نشان داده است که حتی مادرانی که در خانه زیاد کار می کنند و کمتر به فرزندان می رسند باعث ایجاد کمبودهای ذهنی ، عاطفی و اجتماعی در فرزندان بخصوص دختران می شود.
روش این تحقیق : علی مقایسه ای است و اطلاعات از طریق نتایج آزمون جمع آوری شده است.
موضوع : تأثیر اشتغال مادر بر سازگاری اجتماعی و عزت نفس دختران
محققین : باندوچی^۳ ـ هافمن^۴

«بیا به خانه ی آلاله ها سری بزنیم
زداغ با دل خود حرف دیگری بزنیم
به یک بنفشه صمیمانه تسلیت گوییم
سری به مجلس سوگ کبوتری بزنیم . . .
(همان، ۴۰۶)
درباره ی معمار انقلاب اسلامی که امین پور خود را از شاعران این مکتب می داند می نویسد:
«لبخندتو خلاصه خوبی هاست
لختی بخند، خنده ی گل زیباست
پیشانیت تنفس یک صبح است
صبحی که انتهای شب یلداست . . .
(همان، ۴۰۷)
از جمله شعرهای زیبا و به یاد ماندنی امین پور در حال و هوای مذهبی، شعری است که در منقبت امام رضا سروده واز خراسان و غربت امام رضا یاد کرده است :
«چشمه های خروشان تو را می شناسند
موج های پریشان تو را می شناسند . . .
اینک ای خوب، فصل غریبی سرآمد
چون تمام غریبان تو را می شناسد . . .
(همان، ۴۰۸)
در شعرهای دیگری که حکم مدح و ستایش را دارد از امام علی (ع)، آقای شریعتی و . . . یاد کرده است. شعرهای در قالب غزل این مجموعه نیز در محتوای عاشقانه سروده شده است .
۳-۱-۳-۵ ) به قول پرستو
دفتر «به قول پرستو» در فضایی کاملاً کودکانه سروده شده است. شعرهای آن ریتمی شاد و فرح بخش را برای کودکان به ارمغان می آورد. کلمات ساده، زبانی سلیس و روان و وزن های آهنگین از جمله ویژگی های این مجموعه است، این دفتر شعری شامل ۱۸ شعر می شود، که شاعر ضمن بیان چند سوال که حاکی از احساس لطیف او می باشد باب گفتگو را با مخاطب خود آغاز می کند:

«چرا مردم قفس را آفریدند؟
چرا پروانه را از شاخه چیدند؟
چرا پروازها را پر شکستند؟
چرا آواز ها را سر بریدند؟
(همان، ۶)
در پایان این بحث یکی از شعرهای زیبای اوکه برای کودکان و در فضای مدرسه سروده شده است را می آوریم :
«آفتاب مهربان
تاج گل بر سر زده
فصل تابستان گذشت
نوبت مهر آمده
کیف های پرکتاب
کفش های بی قرار
می رسد از نو به گوش
زنگ آغاز بهار
خسته از خمیازه ام
می وزد بوی بهار
از کتاب تازه ام
توی باغ مدرسه
های و هوی دوستی
دست های ما پراز
رنگ و بوی دوستی
آشنایی های نو
دوستی های قدیم
کیف و کفش من کجاست؟
مدرسه، ما آمدیم ! (همان، ۱۵)
۳-۱-۴ ) ویژگی های اشعار
شعر قیصر امین پور ویژگی هایی دارد که آن را از شعر هم عصران خویش تا اندازه ای متمایز می کند. هر چند نمی توان او را از جمله شاعران صاحب سبک در نظر گرفت، ولی می توان در شعرش ویژگی های سبکی زیر را جستجو کرد که حایز اهمیت است.
۳-۱-۴-۱ ) سادگی و روانی کلام
شعرهای قیصر از سادگی و سلاست خاصی بهره می برد. او کوشیده است که زبان شعرهایش بیشتر امروزی باشد ودر عین حال که از کنایات و استعارات استفاده می کند ولی در شعرهایش کمتر ابهام به چشم می خورد وخیلی از شعرهایش آن قدر ساده و سلیس و روان است که به راحتی فهمیده می شوند. شعر «سفرایستگاه» از دفتر شعر «دستور زبان عشق» را این طور بیان می کند:
قطار می رود
تو می روی
تمام ایستگاه می رود
و من چقدر ساده ام

در این پایان نامه به ارائه نتایج طراحی عددی یک اجکتور هوا پرداخته می شود و با به خدمت گرفتن روش CFD رفتار سیال در اجکتور مذکور مورد بررسی قرار گرفته شده و اثر میزان فشار ورودی ثانویه به ازای دبی جرمی ورودی اولیه ثابت و پس فشار ثابت بررسی شده است، هندسه مورد استفاده در این پژوهش مطابق با کار کومار و همکاران [۳۴] در نظر گرفته شده است که تاکنون در شبیه سازی های عددی مورد بررسی قرار نگرفته است.
۳-۳ طراحی تحلیلی
اهمیت استفاده از حل تحلیلی در اجکتورها دستیابی به یک طرح اولیه (و نه لزوماً دقیق و بهینه) می­باشد در حال حاضر برای طراحی اجکتور دو روش وجود دارد. یکی استفاده از داده های تجربی ارائه شده توسط پاور [۳۵] و دیگری استفاده از روش تحلیلی. یکی از اولین تحقیقات بر روی اجکتورها توسط کینن و همکارانش [۳۶] انجام شده است. در این کار تحلیل تئوری یک اجکتور هوایی با ناحیه اختلاط ثابت بدون استفاده از دیفیوزر مورد بررسی قرار گرفته است. آنها در ابتدا تئوری جریان یک بعدی را براساس دینامیک جریان گاز ایده آل با بهره گرفتن از اصول بقای جرم، تکانه و انرژی توسعه داده اند. در این تئوری جریان های اولیه و ثانویه را گاز کامل درنظر گرفته فرایند اجکتور را آیزنتروپیک فرض می نماید. راندمان های آیزنتروپیک در نازل اولیه، ناحیه ی اختلاط و فرایند پخش به گونه ای است که نتایج تحلیلی بهترین تطابق را با نتایج آزمایشگاهی داشته باشند. با ادامه تحقیق در اجکتورها استفاده از محفظه اختلاط فشار ثابت و دیفیوزر گسترش یافت. یکی دیگر از کارهای تحلیلی بر روی اجکتور، روش تحلیلی ارائه شده توسط ال دسوکی و همکارانش [۳۷] می باشد.

فصل چهارم
معادلات حاکم و روش حل
۴-۱ معادلات حاکم
مدل عددی اجکتور شبیه سازی شده با بهره گرفتن از مجموعه نرم افزار تجاری گمبیت ۲٫۳برای تولید شبکه حل و بسته نرم افزاری فلوئنت ۶٫۳٫۲۶ مدل شده است و معادلات بنیادی با بهره گرفتن از کد این برنامه در یک میدان دو بعدی تراکم پذیر و توربولانس حل گردیده­اند[۳۸] .
در شکل ۴-۱ نمایی از یک اجکتور مافوق صوت نشان داده شده است. در این شکل سیال اولیه فشار بالا (P) در نازل اولیه شتاب گرفته و سرعت آن به مافوق صوت می رسد، در این حالت گاز منبسط شده و در خروج (موقعیت ۱) فشار آن کاهش می یابد.

این ناحیه کم فشار جریان ثانویه را (S) به درون محفظه اختلاط مکش می کند. جریان اولیه خروجی از نازل و جریان ثانویه مکش شده با یکدیگر مخلوط و در انتهای ناحیه اختلاط (موقعیت ۳)، سرعت جریان مافوق صوت است، در این حالت یک شوک عمودی موجب ایجاد اثرات تراکمی شده و سرعت جریان را به مادون­صوت کاهش می دهد. این افزایش فشار با عبور از دیفیوزر تقویت می شود.
معمولاً عملکرد اجکتور با مولفه نسبت مکش (ω) به صورت نسبت نرخ جرمی ثانویه () به اولیه () بیان می گردد و در فصل اول هم تعریف آن آورده شد:

در تحقیق حاضر از مدل کومار و همکاران [۳۴]، استفاده شده است. معادلات مورد استفاده در تحقیقات کومار و همکاران [۳۴] برای فرایند جریان پایا به شرح زیر است:
فرم دیفرانسیلی معادله پیوستگی:

فرم دیفرانسیلی معادله تکانه:

فرم دیفرانسیلی معادله انرژی برای فرایند آدیاباتیک:

مواد و روش ها
Material & METHODS
فصل سوم
این فصل شامل:
مقدمه
نوع پژوهش
جامعه پژوهش
روش نمونه گیری
روش گرد آوری داده ها
روش تجزیه و تحلیل داده ها
تعریف واژه ها و ملاحظات اخلاقی
۳-۱ مقدمه
این فصل روش هایی را که پژوهشگران برای انجام پژوهش و تحلیل داده ها به کار برده اند را شامل می شود. جامعه پژوهش، نمونه پژوهش، ابزار پژوهش، تعیین اعتبار و روایی ابزار گردآوری داده ها، مکان و زمان انجام مطالعه، روش تحلیل داده ها و ملاحظات اخلاقی موضوعات مطرح شده در این فصل می باشد.

۳-۱-۱ نوع پژوهش
پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی می باشد.
۳-۱-۲ جامعه پژوهش:
در مجموع ۲۸ نفر از دست اندرکاران برنامه راهبردی دانشگاه شامل ۱۴ نفر اعضای کمیته راهبردی و ارزشیابی ( از هر حوزه ذیربط یک نفربه عنوان نماینده ) به همراه ۱۴ نفر مدیران ارشد حوزه های مربوط جامعه مطالعه را تشکیل دادند.
۳-۱-۳ محیط و زمان پژوهش:
پژوهش در ۱۴ حوزه ذیربط دانشگاه علوم پزشکی قزوین شامل حوزه های ریاست، معاونت آموزشی، معاونت پژوهشی، معاونت دانشجویی، معاونت بهداشتی، معاونت درمان، معاونت غذا و دارو، معاونت توسعه مدیریت و منابع، مرکز فوریت های پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشکده بهداشت، دانشکده پیراپزشکی، دانشکده پرستاری و مامایی و در سال های ۱۳۹۰ – ۱۳۸۹ انجام گرفت..
۳-۱-۴ نمونه پژوهش و روش انتخاب آن:
به دلیل کم بودن حجم جامعه مورد مطالعه از هیچ روش نمونه گیری استفاده نشد و تمامی افراد جامعه پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند..
۳-۱-۵ روش گردآوری داده ها:
در راستای اهداف ۱-۳ پژوهش، گزارشات سالانه ۱۴ حوزه دانشگاه (شامل حوزه های ریاست، معاونت آموزشی، معاونت پژوهشی، معاونت دانشجویی، معاونت بهداشتی، معاونت درمان، معاونت غذا و دارو، معاونت توسعه مدیریت و منابع، مرکز فوریت های پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشکده بهداشت، دانشکده پیراپزشکی، دانشکده پرستاری و مامایی) طی سه ساله اخیر مورد ارزیابی قرار می گیرد تا میزان دستیابی هر حوزه به اهداف معین شده و در نهایت اثربخشی برنامه راهبردی دانشگاه سنجیده شود. گزارشات بر اساس فرم هایی که کمیته راهبردی دانشگاه طراحی نموده و پایایی و روایی آن نیز مورد تایید می باشد گردآوری شده اند که در ۴ حیطه میزان پیشرفت اهداف را سنجیده اند: دستیابی ۱۰۰% ، دستیابی ۵۰%-۹۹% ، دستیابی زیر ۵۰% و در نهایت میزان دستیابی صفر . لازم به توضیح است که اطلاعات مربوط به سال های ۸۶-۸۸ هر ۶ ماه گردآوری شده و در دسترس می باشند.
در راستای هدف شماره ۴ پژوهشگران پرسشنامه ۱۹ سوالی را جهت ارزیابی دیدگاه اعضای کمیته راهبردی و ارزشیابی برنامه استراتژیک دانشگاه در خصوص اثربخشی برنامه، طراحی نموده اند. قابلیت استفاده از پرسشنامه در شرایط کنونی مورد سنجش و بررسی قرار گرفته است. روایی محتوایی آن با بررسی متون و مقالات مرتبط و نظر اساتید و پایایی آن از طریق روش آزمون و بازآزمون سنجیده شده است.( r= 95%) . بدین ترتیب که پرشسنامه بین ۲۵ درصد از افراد جامعه مورد مطالعه که اعضای اصلی کمیته راهبردی برنامه بودند توزیع و جمع آوری گردید. مجددا پس از ۱۰ روز پرسشنامه ها بین همان افراد توزیع شد و در نهایت مقایسه داده های حاصل روایی پرسشنامه طراحی شده را مورد تایید قرار داد. جهت جمع آوری اطلاعات، قبل از توزیع پرسشنامه برای جامعه مورد مطالعه توضیحاتی در ارتباط با پرسشنامه داده می شود و در عین حال پرسشنامه با تعدادی سوال باز به پایان می رسد. جهت جمع آوری اطلاعات کامل تر و در راستای هدف شماره ۶ مصاحبه ای با ریاست دانشگاه و معاونین مربوطه ترتیب داده شده است تا نظر مدیران ارشد دانشگاه در خصوص اثربخشی برنامه راهبردی مورد بررسی قرار گیرد. سوالات مصاحبه از قبل مشخص گردیده و همه مسئولین به سوالات مشابهی پاسخ خواهند داد. از طرفی جهت به حداقل رساندن توروش های موجود در حین مصاحبه، تنها یک پژوهشگر تمامی مصاحبه ها را به صورت انفرادی انجام می دهد که البته تمامی مصاحبه ها در ساعت کاری و با تعیین وقت قبلی صورت می گیرند و پژوهشگر سعی در یکسان سازی شرایط مصاحبه دارد.
۳-۱-۶ روش تجزیه و تحلیل داده ها:
پس از توزیع و جمع آوری پرسشنامه ها، داده های حاصل با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل می گردد. علاوه بر استفاده از آمار توصیفی برای مقایسه میانگین امتیازات به دست آمده از آزمون آنالیز و واریانس استفاده می شود. بدین ترتیب که داده های حاصل از پژوهش به صورت جداول توزیع و فراوانی نشان داده می شوند و همچنین شاخص های موجود در آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار، جهت ارائه یک توصیف کلی مورد استفاده قرار می گیرند.
۳-۲ ملاحظات اخلاقی
نکات اخلاقی که در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته و محققین ملزم به رعایت آن ها بودند به قرار زیر می باشد:

1. 1. دریافت معرفی نامه از دانشگاه جهت ارائه به مراکز

1. 1. حفظ احترام و رعایت حقوق و کسب اعتماد هر یک از افراد مورد پژوهش

1. 1. تشریح هدف و ماهیت پژوهش برای هر یک از افراد مورد پژوهش

1. 1. ذکر نکردن نام و نام خانوادگی افراد

1. 1. تضمین محرمانه ماندن کلیه اطلاعات کسب شده از جامعه مورد مطالعه

1. 1. در دسترس قرار دادن نتایج پژوهش در صورت درخواست اعضای تیم مورد پژوهش

یافته ها
FINDHNGS
فصل چهارم
این فصل شامل:
مقدمه
یافته ها
در راستای اهداف شماره ۱ و ۲ پژوهش میزان دستیابی به اهداف استراتژیک تدوین شده در حوزه های ۱۴ گانه دانشگاه طی ۴ سال گذشته (۸۹- ۸۶ ) در ۱۶ جدول نشان داده شده اند که این ۱۴ حوزه عبارتند از معاونت آموزشی، ریاست، معاونت پژوهشی، معاونت دانشجویی، معاونت بهداشتی، معاونت درمان،معاونت غذا و دارو، معاونت توسعه مدیریت و منابع، مرکز فوریت های پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشکده بهداشت، دانشکده پیراپزشکی، دانشکده پرستاری و مامایی. در ادامه سیر پیشرفت اهداف ۴ ساله بر روی نمودارهای شماره ۱ تا ۴۳ نیز نمایش داده شده است.
در راستای اهداف ۳ و۴ و۵ و ۶ مطالعه که داده ها به روش کیفی از طریق مصاحبه و پرسشنامه گردآوری شدند نیز یافته های حاصل طی جداول ۱۷ تا ۳۱ نشان داده شده اند.
جدول شماره ۱ . میزان دستیابی به اهداف تدوین شده در واحد ریاست دانشگاه طی ۴ سال (۸۹- ۸۶)

بار کار از جنبهْ کیفی سطح تلاش های روانی و جسمی مورد نیاز یک کار را بار کاری گویند .و از جنبهْ کمی ، بار کاری ، مقدار کاری است که یک کارمند باید انجام دهد مانند کار سخت و رضایت شغلی ، بارکاری ،نارضایتی شغلی با هم ارتباط دارند. (Beenher & jex 1991)
۱۹۹۱)) دییر و گانستر^[۶۴]درکارکنان کارخانه تولیدی ارتباط بین رضایت شغلی و بارکاری را در حدود ۳۷% به تأیید رساندند .و در تحقیقاتی که به وسیلهْ دانشمندانی از جمله سپکتر در رضایت شغلی به صورت جامع صورت گرفته است بین ۲۷ – و ۱۷- روی کارکنان اداری می باشد و متأسفانه برای محققان واضح نیست که چرا نتایج مطالعات متناقض است و اگرچه احتمال دارد ابزار سنجش متفاوتی در مطالعات به کار رفته باشد ) paul sepector ,1997;43 ).

کنترل آزادی که به کارکنان در مورد تصمیم گیری در مورد کارشان داده می شود را کنترل گویند .و استقلال بدین معنی است که کارمند آزادی کامل و خود مختاری جهت تعین چگونگی انجام کار را دارد .کنترل واژهْ وسیعی است که سازمان هایی را در بر می گیرد که به طور مستقیمی با کارکنان سر و کار دارند و اغلب شغل های مستقل افراد را مسئول به بار می آورد و به کاری که آنها انجام می دهند ارج می نهد و چنین کنترلی می تواند بر رضایت شغلی کارکنان تأثیر داشته باشد و ارتباط مهمی با سه مقولهْ استرس شغلی ،کار سخت ،و روان افراد دارد .
دییر و گانستر(۱۹۹۱) اثر کنترل و کار سخت را بر رضایت شغلی پیش بینی نمودند و سطوح پایین رضایت شغلی برای افرادی بودکه کنترل بالا در کارهای سبک را گزارش دادند و پیش بینی شده بود که کنترل بالا و کارهای سخت سطح نارضایتی را بسیار بالا می برد.
۲-۲-۵-۱- ۶- جدول های کاری استاندارد هر شیفت کاری در روز برای کارکنان ۸ ساعت و ۵ روز در هفته می باشد جداول کاری غیر استاندارد شیفت های طولانی کار و روزهای کاری گوناگون و زمان های طولانی را در بر می گیرد بیشترکارفرمایان جداول کاری غیر قابل انعطاف را برای رسیدگی بیشتر کارمندان به زندگی وخانوادهْ شان به وجود آورده اند یک جدول های کاری غیر قابل انعطاف شامل ، شیفتهای طولانی ،شیفت شب ،کار پاره وقت می باشد .
۲-۲-۵-۱-۷- جدول کاری قابل انعطاف بر اساس این نوع برنامه کاری ،کارکنان ساعات کاری ثابت و به خصوصی را کار کرده اما این آزادی عمل را دارند که زمان های شروع وخاتمهْ کار را خود تنظیم نمایند بر اساس این نوع برنامهْ کاری ،کارکنان این آزادی عمل را دارند که ۱یا۲ ساعت دیر سر کار حاضر شوند و به جای آن در ساعات آخر کار این تأخیر را جبران نمایند مزایای این برنامه برای کارفرمایان این است که کارکنان تشویق می شوند در ساعات آخر کاری به نحو احسن کار کنند .و محققان ثابت نموده اند که جداول کاری قابل انعطاف بیشتر از جداول کاری ثابت باعث رضایت شغلی می شود .
۲-۲-۵-۱- ۸- شیفت طولانی شیفت طولانی متجاوز از ۸ ساعت کار در هر روز می باشد سازمانهایی با تجربهْ شیفتهای طولانی ۱۰ تا ۱۲ ساعت کار در روز مزایا و معایبی را گزارش داده اند ۱۰ ساعت کار در روز به کارکنان اجازه می دهد که در هر هفته ۴ روز کار کنند و۱۲ ساعت کار در یک شیفت کارکنان را تشویق می نماید که ۲۴ ساعت روز را به جای سه شیفت ترجیح دهند چون برای آنها روزهای تعطیلی بیشتری فراهم می نماید و تأثیر شیفت های طولانی معمولاً روی رضایت شغلی مثبت است اگرچه کارکنان ممکن است احساس خستگی نمایند ولی شیفت های طولانی را به خاطر کار در روزهای کمتر ترجیح می دهند. Ronen & primps 1981)).
و بررسی ها نتایج متفاوتی در مورد رضایت شغلی و مشکلات جسمی و روانی و پیامدهای استرس ناشی از این وضعیت را نشان داده اند از جمله:
۱- مصرف الکل
۲- نارضایتی شغلی
۳- مصرف قرص
۴- خواب آلودگی
و نارضایتی شغلی با عواملی مانند تصادف ،بیماری ،خواب آلودگی ،علائم استرس روانی مواجه می باشد .
۲-۲-۵-۱-۹- شیفت شب تعداد زیادی از سازمانها مانند بیمارستان ها و اداره های پلیس در ۲۴ ساعت روز احتیاج به ۲ تا ۳ شیفت کاری دارند و کارفرمایان کارکنان را به صورت چرخشی در عصر و شب به کار مشغول می دارند و تحقیقات زیادی روی کارهای شیفتی انجام شده است و بزرگترین مشکل را اختلال در سیستم خواب کارکنان و سلامت جسمی ،فشار خون ،گزارش داده اند تحقیقات نشان می دهد کارکنانی که به صورت دائم و به صورت شیفت شب استخدام شده اند احساس رضایت شغلی کمتری نسبت به کارکنانی که به صورت موقت در شیفت شب کار می کنند دارند وعلاوه بر این شیفت شب ممکن است بر رضایت کارکنان تأثیری نداشته باشد اما به صورت گردشی ممکن است عامل تعیین کننده ای روی احساس کارکنان در مورد کار باشد .
۲-۲-۵-۱-۱۰- کار پاره وقت سازمانها به هنگام افزایش تقاضای نیروی کار ،از کارکنان پاره وقت استفاده می نمایند بر این اساس افراد ساعاتی از ایام روز یا هفته و یا ماه را جهت خدمت به سازمان اختصاص می دهند و به دلیل این که کار پاره وقت مزایایی از جمله بیمه درمانی ،پاداش را در برنمی گیرد بعضی از افراد آن را به کار تمام وقت ترجیح نمی دهند و رضایت شغلی در کار تمام وقت نسبت به کار پاره وقت بیشتر است.با تحقیقاتی که انجام شده کارهای پاره وقت در بعضی از مشاغل مانند بیمارستان ها اثر مثبتی بر رضایت شغلی دارد وجداول کاری قابل انعطاف به جای دادن مزایایی از جمله پاداش ها و ترفیع ها اثر بیشتری بر رضایت کارکنان داشته است.
فلدم(۱۹۹۰) ^[۶۵] یادآور می شود که رضایت شغلی در بعضی موارد در کارهای پاره وقت و تمام وقت متفاوت است برای مثال تعداد زیادی ازکارمندانی که کارهای موقتی را ترجیح می دهند مشغول به تحصیل هستند (paul sepector , 1997 ; 49) .
۲-۲-۵-۲- عوامل فردی مؤثر بر رضایت شغلی
۲-۲-۵-۲-۱- اگرچه تفاوت های مهم فردی روی تجربهْ رضایت شغلی تشخیص داده شده است و دامنهْ این تحقیقات به مطالعات هاژورن در سال ۱۹۸۰ بر می گردد و تأثیر شخصیت بر رضایت شغلی و دلایل عامل شخصیت ر ا به طور واضح ثابت نمودند و بعضی از مطالعات عوامل ژنتیکی را در دوست داشتن یا تنفر دخالت دادند .
استو و روس^[۶۶] (۱۹۸۵) با بررسی رضایت شغلی و ارزیابی رضایت شغلی در افرادی که نوع شغل و کار فرمایان آنها تغییر داده شده بود ثابت نمودندکه رضایت شغلی در افرادی که شغل خود را تغییر داده بودند نسبتاً ثابت بود افرادی که یک شغل را دوست داشتند مشاغل دیگر را نیز دوست داشتند و نتیجه گرفتند که رضایت شغلی قسمتی از شخصیت است و بعضی افراد شغلشان را دوست دارند و بعضی دیگر نه .
و بعضی از محققان تأیید نمودند که وقتی شغل با شخصیت تطابق داشته باشد رضایت شغلی افزایش می یابد و تا حدود ۳۰% رضایت شغلی را یک ویژگی ژنتیکی بر آورد نمودند و ویژگی های مؤثر بر رضایت شغلی را مرکز کنترل ،نگرش منفی ،تطابق شغل با شخصیت عنوان نمودند.
۲-۲-۵-۲-۲- مرکز کنترل یک عامل نگرشی است که اعتقاد افراد و توان افراد را در کنترل سرنوشت مثبت یا منفی زندگی نشان می دهد کسی که برون گرا است اعتقاد دارد که با عوامل بیرونی و افراد کنترل می شود و کسی که درون گرا است اعتقاد دارد که می تواند برسرنوشت خود تأثیر بگذارد اعتقاد در مورد کنترل و سرنوشت می تواند بر نگرش کاری تأثیر بگذارد و مطالعات زیادی ارتباط اساسی بین مرکز کنترل و تعداد زیادی از عوامل کاری را روشن نموده است برای مثال کنترل با عملکرد شغلی ،سبک رهبری ،درک شغل ،انگیزش کاری و به صورت اساسی با رضایت شغلی مرتبط است .در این مطالعات نمرهْ افراد درون گرا از رضایت شغلی بیشتر است .
چندین عامل ممکن است در ارتباط با مرکز کنترل و رضایت شغلی باشند .
سپکتر(۱۹۸۲) فرض نمود که ارتباط این دو متغیر ممکن است با عملکرد شغلی نزدیک باشد درون گرایان تمایل دارند کارشان را بهتر از برون گرایان انجام دهند و پاداش های سازمانی را در برابر عملکرد شغلی خود می دانند و رضایت شغلی زیادی دارند .
وادل^[۶۷])(۱۹۸۳) تفاوت هایی را در میان زنان در شغل های متفاوت پیدا نمود و تأیید کرد که افراد برون گرا نسبت به شغل خود از درون گرایان ناراضی می باشند و تفاوت هایی را در میان رضایت شغلی افراد بر آورد نمود .
۲-۲-۵-۲-۳- نگرش منفی یک عامل شخصیتی که گرایش و احساس منفی افراد مانند خستگی ،دلتنگی را منعکس می کند و تحقیقات تأیید می کند که افرادی که نگرش منفی در آنها بالا باشد رضایت شغلی پایینی دارند و همچنین درک مرکز کنترل را برای ارتباط بین نگرش منفی و رضایت شغلی مهم می دانند .
۲-۲-۵-۲-۴- تطابق شخص با کار نظریهْ تطابق شخص با شغل یعنی ویژگی های شغل با ویژگی های فرد مطابقت داشته باشد ادوارد^[۶۸] (۱۹۹۱) یک شغل که نیازمند قدرت و توان برای حمل می باشد نیازمند شخصی با ویژگی توان و قدرت جسمی بالایی می باشد.بر طبق مدل ویژگی های شغل آلدمن هاکمن ویژگی های یک شغل با توجه به نیازهای رشد افراد در نظر گرفته می شود.
(paul sepector ,1997;53).
۲-۲-۵-۳- پیامد های رضایت شغلی
۱)-سلامت جسمی و آسایش روانی سلامت جسمانی و روانی ممکن است بر نگرش کارکنان تأثیر داشته باشد افرادی که نسبت به کارشان متنفر هستند پیامد های سلامتی منفی را تجربه می کنند و محققان نتیجهْ نارضایتی شغلی را طول عمر کوتاه می دانند و بر این اساس رضایت شغلی را یک عامل مهم اجتماعی می شمارند و تعداد زیادی از مطالعات ارتباط بین سلامت جسمی و رضایت شغلی را نشان داده است .
۲)- رضایت زندگی رضایت شغلی به احساس افراد در مورد زندگی به صورت کلی است کارکنان با رویدادها و موقعیت های بیرونی مکانشان در کار تحت تأثیر قرار می گیرند .چون کار عنصر اصلی زندگی برای افراد است به نظر می رسد که رضایت شغلی و رضایت زندگی به هم مرتبط باشند چون رضایت در قسمتی از زندگی بر قسمت های دیگر تأثیر دارد کسی که از کارش راضی باشد به صورت کلی از زندگی راضی است .کسی که از کارش ناراضی است به صورت کلی انرژی او به سمت فعالیت های غیر کاری می باشد و نارضایتی در جاهای دیگر ممکن است باعث شود که انرژی فرد به سمت فعالیت های کاری سوق داده شود.
مطالعات به صورت منظم رضایت شغلی و رضایت از زندگی را به صورت مثبت به هم ربط می دهد و همبستگی ۵۸% را بین این دو تأیید می نماید.(paul sepector ,1997:70)
۲-۲-۵-۴- پیامد های نارضایتی شغلی
تئوریهای زیادی فرض می نمایند که مردمی که از شغل شان متنفرند با غیبت دائم و موقت یا با تأخیر سر کار حاضر شدن از آن اجتناب می کنند .محققان یادآوری نموده اند که رضایت شغلی یک عامل مرکزی در همهْ تئوریهای مشکلات رفتاری می باشد و غیبت در کار و ترک خدمت را با هم مرتبط دانسته اند و مشاهده نموده اند که کسانی که شغل خود را رها نموده اند سطح بالایی ازغیبت در کار را داشته اند اگرچه این ارتباط را حتمی ندانسته ولی غیبت و ترک خدمت نارضایتی شغلی را منعکس می کند و باعث افزایش هزینهْ جایگزینی برای سازمان ها می شود.
۱)- غیبت پدیده ای است که می تواند باعث کاهش کارایی سازمانی و افزایش هزینهْ کار شود و در تعداد زیادی از مشاغل شناور و قابل جایگزین مشاهده می شود .نظریهْ های غیبت درمورد تصمیم گیری در مورد این پیامد نقش رضایت شغلی را بحرانی فرض می کنند. ومحققان متذکر شده اند که به نظر می رسد ارتباط بین رضایت شغلی و غیبت زیاد نباشد زیرا غیبت عامل پیچیده ای است که می تواند دلایل چندگانه ای داشته باشد ممکن است این شخص یا خانوادهْ او بیمار بوده ویا علت آن کار شخصی یا خستگی باشد .محققان دلایل غیبت را به دو دسته تقسیم بندی نموده اند .۱- غیبت برای بیماری که ارتباط مستقیمی با رضایت شغلی داشت ۲- غیبتی که با خط مشی های اخراج و استخدام در سازمان سر و کار داردکه با رضایت شغلی مرتبط نیست. مانند مسئولیت مراقبت از بچه ها.
۲)- ترک خدمت بیشتر نظریه های ترک خدمت آن را دلیل نارضایتی شغلی فرد می دانند .
۳)- خستگی احساس ناراحتی یا حالت روانی تجربه شدهْ فرد در جایی که نارضایتی شغلی وجود دارد . و این حالت بیشتر برای پرستاران و کارکنانی که به کارهای خدماتی مشغول اند مشاهده می شود . و محققان تحلیل رفتگی احساسی و کاهش انگیزش کاری را عکس العمل منفی فردی که از شغل خود ناراضی است می دانند .(paul sepector,1997;66)
۴)- رفتارهای معکوس رفتارهای هیجانی یا غیر هیجانی کارکنان که به سازمان صدمه می زند و شامل حمله به کارفرمایان ،خراب کاری ،دزدی می باشد و این رفتارها دلایل زیای دارند اما اغلب آنها را با نارضایتی از کار و ابهام در کار مرتبط دانسته اند .رفتارهای معکوس غالباً نتیجهْ نارضایتی شغلی نیستند اگرچه ناراحتی های زیادی در سازمان ایجاد می نمایند و یک عامل ایجاد این رفتارها را کنترل در کار دانسته اند و کسانی که اعتقاد دارند در کار زیاد تحت کنترل هستند نسبت به درون گرایان بیشتر این رفتارها را نشان می دهند و ساختار سازمانی را به دلیل ارتباط نزدیکی که با ابهام در کار دارد را نیز ربط داده اند و سازمانها با ساده نمودن ساختارها و با مشارکت دادن بیشتر کارکنان در تصمیم گیری باعث کاهش این رفتارها خواهند شد.(paul sepector ,1997 ;68)
۲-۲- ۶- رضایت شغلی بر اساس نظریات دانشمندان علوم رفتاری
همهْ دانشمندان علوم رفتاری عواملی را با بهره گرفتن از تحقیقات و ابزار سنجشی وگسترهْ تحقیق در فرهنگها و ملیت های مختلف که بر رضایت شغلی با توجه به این که کارکنان از سازمان تولیدی وصنعتی یا از سازمان های اداری و با در نظرگرفتن اشتغال افراد در بخشهای مدیریتی ،تولیدی ،خدماتی ، مؤثرمی دانند ،و با توجه به این که نیروی انسانی وکارکنان عنصر اساسی و هستهْ مرکزی و به اصطلاح روح هر سازمان می باشند وکارکنان هر سازمان ،تمایلات ،احساسات ،انگیزش ها ،صفات و ویژگی های رفتاری گوناگون و روابط عملکرد سازمانی را در چارچوب ساختار رسمی شکل می دهند لذا توجه به این پدیده که با نگرش و طرز تلقی کارکنان در ارتباط است بسیار مهم می باشد.
در این قسمت یک مدل از ادوین لاک^[۶۹] ارائه شده و هر یک از عوامل مؤثر بر این پدیده با توجه به نظرات مختلف دانشمندان علوم رفتاری توضیح داده شده است .ادوین لاک عوامل مؤثر بر رضایت شغلی را به عوامل مؤثر بر رضایت شغلی را به :
الف)- عوامل سازمانی ب)- ماهیت کار ج)- محیط کار د)- عوامل فردی تقسیم بندی نموده و پیامدهای مثبت این پدیده را افزایش بهره وری ،افزایش روحیه ،تعهد سازمانی ،سلامت فیزیکی و ذهنی ،رضایت از زندگی ،سرعت در آموزش مهارتهای جدید ،و پیامدهای منفی این پدیده را تشویش ، غیبت ،تأخیردرکار ،ترک خدمت ،فعالیت اتحادیه ای ،بازنشستگی زود رس می داند.(مقیمی،۱۸۵:۱۳۷۷)
۲-۲- ۶-۱- عوامل سازمانی هنگامی که کارکنان به سازمانی می پیوندند ،مجموعه ای ازخواست ها ،نیازها ،آرزوها ،آزمودگی های گذشته را که به روی هم انتظارهای شغلی را می آفرینند ،با خود به همراه می آورند .خوشنودی شغلی نشانی از همداستانی توقعات نوخاستهْ انسان با پاداش هایی است که کار فراهم می آورد . (طوسی،۱۶۹:۱۳۷۵).
عوامل سازمانی شامل حقوق و دستمزد ،ترفیعات وخط مشی های سازمان می باشد.
۱-حقوق و دستمزد در سال های اخیر تمایل به استفاده از اشکال مختلف دستمزد برای بهبود رضایت کارکنان و افزایش عملکرد فردی و سازمانی رشد کرده است بین رضایت شغلی و دستمزد دو عامل ارتباطی وجود دارد نخست آن که آیا درآمد حاصل از شغل ،کافی به نظرمی رسد و دوم آن که آیا این درآمد در مقایسه با آنچه دیگران دریافت می کنند مناسبت و برابری دارد یا نه ،ازآن جایی که بیشتر افراد برای زندگی نیاز به حداقل معینی از درآمد دارند ، بنابراین به نظر می رسد رابطهْ بین دستمزد و رضایت شغلی بسیار پیچیده تراز این باشد. برای برخی از افراد ،دستمزد بیانگر اندازهْ تلاش های آنهاست مقصود آن است که دستمزد یک مؤلفهْ درونی^[۷۰] است هرچند اثرات خالص بیرونی آن نیز عمومیت بسیار دارد. علاوه بر این ،بسیاری از پاداش ها مانند مزایای جانبی (درمانی) از نظر مادی هم ارز هستند . از این رو دستمزد تنها یک عامل ساده وعینی نیست . به اعتقاد روانشناسان تفاوتهای فردی نقش مهمی در معنا دادن به پول بازی می کند .این تفاوتها با تغییر سطح زندگی، تجربه های شخصی ، جنسیت ، وضعیت اقتصادی و ویژگی های فردی تغییر می کند .بنابراین ،هیچ فرمول واحدی نمی تواند رضایت شغلی را با توجه به دستمزد تعیین نماید.(هومن ، ۴۱:۱۳۸۱)
و برحسب نظریهْ روان شناسی که مطرح می کند که از میان نیازهای متعدد و متنوع انسان ،تنها معدودی را می توان مستقیماً با پول ارضا نمود و انگیزه های غیر مادی بسیاری چون میل به کسب موفقیت و قدرت و میل به کمال جویی وخود یابی در اعمال و رفتار انسان تأثیر می گذارد .با وجود این جای هیچ شک و تردیدی نیست که هنوز پول از جمله مهمترین انگیزه هاست وپرداخت های نقدی هنوز از اهمیت زیادی برخوردار است و سیستم پاداش (که حقوق و دستمزد ،جزیی از آن را تشکیل می دهد) تأثیر به سزایی در جذب و رضایت کارکنان و ایجاد انگیزه در آنان دارد (سعادت ، ۱۳۸۵ : ۲۷۲).

۵-۴-نتیجه گیری
بطور خلاصه، با بهره گرفتن از شبیه سازی MD مقید شدن پروتئین روی سطح گرافن مشاهده شده و در انتهای این فصل به توضیح یافته ها پرداختیم. با توجه به آنچه که مشاهده شد انرژی برهمکنشی واندروالسی در هر دو محیط آبی و بدون آب کاهش می یابد. که این مسئله می تواند تاثیر بسزایی در مقید شدن پروتئین بر سطح گرافن داشته باشد. با برهمکنش پروتئین و گرافن، پروتئین شروع به حرکت کرده و چگونگی باز و بسته شدن آن با توجه به شعاع ژیراسیون مشخص شده است. پروتئین تمایل دارد دور از لبه ها و نزدیک مرکز گرافن شروع به بر همکنش کند. نتیجه گرفتیم که قید پروتئین به گرافن همیشگی بوده مگر اینکه نیروی خارجی در آن دخالت کند. این قید به یک طرف صفحه گرافن مربوط می شود . پروتئین نمی تواند وارد آن طرف صفحه گرافن شود. نتیجه دیگری که بدست آمد این بود که این ماده بعنوان ماده خطرناک برای بدن شناخته شد، چرا که در صورت ورود به بدن باعث خواهد شد پروتئین ها جذب شوند و شعاع ژیراسیون آنها تغییر کند و ممکن است منجر به از بین رفتن کارایی پروتئین گردد.

فهرست منابع
۱.Users manual of Lammps
۲.MacKerell, Jr. AD, et al. “All-atom empirical potential for molecular odeling and dynamics studies of proteins". (۱۹۹۸).

3. 3. MacKerell, Jr. AD, Feig M, Brooks"Extending the treatment of backbone energetics in protein force fields: limitations of gas-phase quantum mechanics in reproducing protein conformational distributions in molecular dynamics simulationsm. (2004).

3. 3. J. Tersoff, Phys. Rev. B ۳۷, ۶۹۹۱ (۱۹۸۸).

3. 3. D. W. Brenner, Phys. Rev. B ۴۲, ۹۴۵۸ (۱۹۹۰).

3. 3. Allen and Tildesley. Computer Simulation of Liquids. (1987).

3. 3. Kirby BJ. Micro- and Nanoscale Fluid Mechanics: Transport in Microfluidic Devices.2010

۸.Lennard-Jones, J. E. Cohesion. Proceedings of the Physical Society, ۴۳, ۴۶۱-۴۸۲. ۱۹۳۱
۹.Blake, A. N. Grigorenko, et al. Fine structure constant defines visual transparency of graphene. Science 320 (5881):1308 . 2008
۱۰.Geim, A. K. , and P. Kim. Carbon wonderland. Scientific American 298 (4):90–۹۷. Geim, A. K. , and K. S. Novoselov. 2008
۱۹.Allen, M. J , V. C. Tung, and R. B. Kaner. Honeycomb carbon: A review of graphene.2009.

20. 20. Geim, A. K, “Graphene prehistory”,۲۰۱۲.

20. 20. Oshima, C, Nagashima, A, “Ultra-Thin Epitaxial Films of Graphite and Hexagonal Boron Nitride on Solid Surfaces”, Journal of Physics: Condensed Matter.(1997).

20. 20. K. Seibert, G. C. Cho, W. Kütt, H. Kurz, D. H. Reitze, J. I. Dadap, H. Ahn, M. C. Downer, and A. M. Malvezz. Femtosecond carrier dynamics in graphit.(1990).

۲۳.k.S.novoselov,A.K.Geim,S.V.Morozov,D.Jiang,Y.Zihang,S.V.Dubonos,I.V.Grigorieva,A.A.Firsov,Electric Field Effect in Atomically Thin Carbon Films,(2004).

24. 24. Chen. D,Tang. L,Li. J, Graphene-Based Materials in Electrochemistry,(2010).

۲۵.گریسو دابلیو.جی، لافلر اِی.اِل، سوآلا کِی.سی، ریشتر اچ، تقی‌زاده ک، هوآرد جِی بی،، کامبوست ۱۹۹۸;۲۷:۱۶۶۹
۲۶.هوآرد جِی.بی، مک‌کینون جی.تی، ماکاروسکی ی، لافلر اِی.اِل، جانسون ام.ای، در مجله طبیعت ۱۹۹۱;۳۵۲:۱۳۹
۲۷.هوآرد جِی.بی، لافلر اِی.اِل، ماکاروسکی ی، میترا س، پاپ سی‌جِی، یاداو تی‌کی، در کربن ۱۹۹۲;۳۰:۱۱۸۳

28. 28. الفت پور،محمدعلی،گزارش مصور از هفتاد دستاورد برتر جهانی جمهوری اسلامی ایران،.۱۳۹۱.

۲۹.آلبرت لنینگر، مایکل کاک،س دیویدلی نلسون . اصول بیوشیمی لنینجر .ترجمه رضا محمدی آییژ،۱۳۸۵.

30. 30. G. C. Barrett and D. T. Elmore, Amino Acids and Peptides,( 2013).

۳۱.Zumdahl.Steven.s,water.(2014).

32. 32. M. P. Allen,D. J. Tildesley,Computer Simulation of Liquids.(1989).

۳۳.Kirby BJ ,Micro and Nanoscale Fluid Mechanics: Transport in Microfluidic Devices.(2013).
۳۴.Dyer KM.Perkyns JS. Stell G. Pettitt BM, Site-Renormalized molecular fluid theory: on the utility of a two-site model of water.(2009).
۳۵.Jorgensen, W. L. Quantum and statistical mechanical studies of liquids. 10. Transferable intermolecular potential functions for water, alcohols, and ethers. Application to liquid water.(1981).
۳۶.H.J.C. Berendsen, J.P.M. Postma, W.F. van Gunsteren, and J. Hermans, In Intermolecular Forces.(1981).
۳۷.Jorgensen, W. L. Chandrasekhar, J. Madura, J. D. Impey, R. W.; Klein, M. L. Comparison of simple potential functions for simulating liquid water.(1983)
۳۸.H. J. C. Berendsen, J. R. Grigera, and T. P. Straatsma. The Missing Term in Effective Pair Potentials.(1987).
۳۹.A Theory of water and lonic Solution,Bernal, J. D.; Fowler, R.H.(2004).
۴۰.Jorgensen, W. L. Revised TIPS for simulations of liquid water and aqueous.(1982).
۴۱.P. Florova, P. Sklenovsky, P. Banas, M. Otyepka. J. Chem. Theory Comput.(2011).
۴۲.S. Izvekov, G. A. Voth. Multiscale coarse graining of liquid-state systems.(2005).

43. 43. Deuflhard, P. Hermans, J. Leimkuhler, B. Mark, A.E., Reich, S, Skeel, R.D. (Eds.),Computational Molecular Dynamics:Chalenges,Methods,Ideas.(1997).

۴۴.گوهرشادی،الهه؛موسوی، مجید؛موسوی، فاطمه؛۱۳۸۷،۹۷-۱۰۳
۴۵ نیک عمل، مهدی؛ واعظ، امین الله؛ لهراسبی، امیر؛ آشنایی با روش های شبیه سازی در فیزیک، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۸۶)

اما در تعریف مضیق بزه دیده، خاستگاه آسیب اهمیت دارد و آن انحصاراً واقعه ای است به نام جرم.
ماده۱ بخش الف از اعلامیه اصول بنیادی عدالت برای بزه دیدگان جرم و قربانیان سوء استفاده از قدرت مجمع عمومی سازمان ملل متحد (۱۹۸۵) نیز با همین رویکرد مقرر می دارد: بزه دیدگان اشخاصی اند که در پی فعل ها و ترک فعل های ناقض قوانین کیفری دولت های عضو از جمله قوانینی که سوء استفاده های مجرمانه از قدرت را ممنوع کرده اند به صورت فردی یا گروهی به آسیب از جمله آسیب بدنی و روانی درد و رنج عاطفی، زیان اقتصادی با آسیب اساسی به حقوق بنیادی خود دچار شدهاند.

با این وصف، ظاهراً لازم نیست هر بزه دیده جرمی، متضرر از آن هم باشد. در نتیجه کسانی که جرایم ناقص همچون شروع به جرم، جرم محال و جرم عقیم به فرض جرم انگاری دو دسته اخیر علیه ایشان رخ داده است، بزه دیده هستند، گرچه متضرر نیستند. بر این اساس بهتر است بزه دیده با رویکرد مضیق چنین تعریف شود:
بزه دیده شخصی است حقیقی یا حقوقی که در پی وقوع فعل یا ترک فعل مجرمانه، متحمل ضرر مادی، جسمی، روانی و یا معنوی شده، یا در معرض خطر واقع شده و یا به یکی از حقوق اساسی به رسمیت شناخته شده قانونی او لطمه وارد شده است.^[۳۹]
روشن است که بحث جبران خسارت بزه دیده به هزینه دولت، تنها در صورتی است که بزه دیده متحمل خسارت شده باشد.
ج: عاقله
کلمه عاقله مفرد مونث است و تاء تأنیث آن به اعتبار جماعت است که در معنی آن مندرج
می باشد. مانند جامعه، و جمع آن عواقل است و از ریشه عَقَل گرفته شده است.^[۴۰] عقل دارای سه معنی
میباشد:
۱-اگر عاقله مشتق از کلمه «عِقل» باشد به معنای «السّد» یعنی بستن و محکم کردن است. و به همین خاطر ریسمان را «عِقال» می گویند، از این جهت، که هنگام پرداخت دیه به اولیای مقتول شترهایی را که به عنوان خونبهای مقتول است، در کنار درب خانه آنها آورده و زانوهایشان را عقال
می کردند، به آنها عقال گویند. به تعبیر دیگر، چون با دادن دیه و خونبها به اولیای مقتول دهان آنها را بسته و از هرگونه تعرض باز می دارند، به آنها عاقله اطلاق می شود.^[۴۱]
۲-اگر ریشه عاقله از عَقل به معنای منع و بازداشتن باشد، وجه تسمیه عاقله آن است، که خویشاوندان قاتل با دادن خونبها مانع تعرض اولیای مقتول نسبت به قاتل می شوند.^[۴۲]
۳-همچنین ممکن است عاقله از ریشه عقل به معنای دیه باشد که به پرداخت کنندگان آن عاقله اطلاق می شود.^[۴۳]
دیه از آن جهت عقل نامیده می شد زیرا شتر را که به عنوان دیه پرداخت می شد در آستانه خانه اولیای مقتول می بستند. آنگاه استعمال لفظ عقل در دیه آنچنان زیاد شد که دیگر عقل را بر دیه، چه به صورت نقدی باشد یا شتر، اطلاق می کردند.^[۴۴] در هر حال به نظر برخی فلسفه وضع عاقله به معنای منع و بازداشتن مناسب تر می باشد.^[۴۵] اما در اصطلاح فقها عاقله را چنین تعریف کرده اند: «پدر و مردان بالغ و عاقل و ثروتمند از خویشاوندان پدری او که باید دیه قتل خطا را که جانی مرتکب شده و نیز برخی از جراحات را طبق شرایط مسطور در کتب فقهی بپردازد.»^[۴۶] گروهی دیگر گفته اند عاقله کسانی هستند که واجد سه شرط باشند؛ ۱-وارث قاتل باشند. ۲-مردانی باشند که از طریق پدر یا مادر قاتل به او نزدیک باشند. ۳-عاقل باشند. این قول اشهر بین فقهای متأخر است.^[۴۷] البته لازم به ذکر است که عاقله دارای دو معنای عام و خاص است. عاقله در معنای خاص، همان عصبه یا خویشاوندان نسبی پدری و مادری است و در مفهوم عام، شامل عصبه، معتق، ضمان جریره و امام است. که به اختصار هر یک از این مصادیق را مورد بررسی قرار می دهیم:
۱-عصبه:
در لغت از عَصَب گرفته شده که به معنای احاطه کردن، در برگرفتن و شامل شدن است.^[۴۸] و عصبه به معنای خویشاوندان شخصی است. وجه تسمیه آن هم در این است که خویشاوندان یک شخص اعم از پدر، برادر، عمو و … بواسطه خویشاوندی در اطراف او هستند و در هنگام مشکلات او را یاری می کنند.^[۴۹] اما معیار در عصبه بنابر آنچه که در کلمات فقها به چشم می خورد مطابق قول مشهور، خویشاوندان ذکور پدری شخص هستند. اگرچه همگی فی الحال جزء کسانی که ارث می برند، نباشند مانند برادران، عموها و فرزندان ایشان.^[۵۰] اما قانونگذار در ماده ۳۰۷ قانون مجازات اسلامی عاقله را بستگان ذکور نسبی می داند که حین الفوت می توانند ارث ببرند.^[۵۱]
۲-ضامن جریره:
جریره به فتح جیم به معنی بزه است. ضمان جریره رابطه ای است بین کسی با دیگری که در اثر عقد مخصوص بوجود می آید و در نتیجه آن از یکدیگر ارث می برند.^[۵۲] در عقد ضمان جریره، ضامن، جنایات خطایی شخص را ضمانت می کند و در مقابل، طرف دیگر او را وارث خود پس از مرگ
می نماید، اگرچه ممکن است ارث و ضامن طرفینی نیز باشد. این عقد به عدم وجود عصبه یا مجهول بودن نَسَب مضمون و عدم وارث مشروط شده است و لذا با وجود هر یک از آنها عقد ضمان صحیح نخواهد بود. ضمان جریره از نسخ بیمه مسئولیت است.^[۵۳] قانونگذار در تبصره ماده ۳۰۷ ضمان جریره را ذکر کرده است.
۳-معتق (آزادکننده برده):
معتق یعنی کسی که عبد خود را به صورت مجانی آزاد کرده است. حال اگر این برده آزاد شده مرتکب جنایت خطایی گردد و خود عاقله ای نداشته باشد، معتق، یعنی مولای سابق او مسئول پرداخت دیه جنایت او خواهد بود. همانطور که اگر بمیرد و وارثی نداشته باشد، ارث او به مولای سابق و آزاد کننده اش می رسد.
این بحث به دلیل اینکه در حال حاضر موضوعیت نداشته، در قانون نیامده است.
۴-امام مسلمین:
امام در لغت به معنای راهنما، معیار و اصل، رهبر و پیشوا امده است.^[۵۴] امام از ریشه اَمَّ و به معنای قصد کردن است امام را از آن جهت امام گویند که محل نظر و قصد جامعه است.^[۵۵] امام در اصطلاح رئیس حکومت اسلامی و حاکم شرعی مسلمین را گویند. امام منصبی است از طرف خداوند به شخصی که دارای فضایل انسانی بالا باشد، اعطا می شود.
در روایات مربوط به پرداخت دیه هرگاه سخن از پرداخت دیه توسط امام به میان آمده، ظاهراً مقصود شخصی است که از سوی خداوند دارای منصب امامت بوده و در ضمن در رأس حکومت اسلامی نیز قرار دارد، زیرا در غیر این صورت امکان پرداخت دیه از سوی امام به دلیل عدم دسترسی او به اموالی که باید در اختیار او باشد، وجود ندارد. البته روشن است که در زمان غیبت امام، وظایف و اختیارات او به فقهای جامع الشرایط موکول می شود، در این صورت ولی فقیه به نیابت از امام در مواردی که امام مسئول پرداخت دیه است، دیه را می پردازد و در مواردی هم که دیه به امام می رسد، ولی فقیه دیه مقتول را می گیرد.
در انتهای بحث عاقله ذکر این نکته ضروریست که مسئولیت افراد عاقله ترتیبی است به این گونه که با وجود عصبه نوبت به معتق، ضامن جریره و امام نمی رسد. به این ترتیب مسئولیت امام و
بیت المال در پرداخت دیه زمانی مطرح می شود که افراد دیگر عاقله که در مراحل قبلی قرار دارند وجود نداشته و یا قادر به پرداخت دیه نباشند.^[۵۶]
مبحث دوم : درآمدها و مصارف دولت اسلامی
گفتار نخست : درآمدها
در تمامی دولتها و حکومتها اموال خاصی در اختیار قدرت عمومی قرار دارد که از آن در جهت اجرا و پیشبرد برنامه های آن دولت استفاده می شود که در دولت اسلامی این اموال شامل انفال ، زکات، خمس ، فی ، مالیات ، درآمدهای عمومی ، اموال مجهول المالک …… می شود که در زمان حضور امام معصوم زیر نظر وی ، و در زمان غیبت تحت نظر ولی فقیه جهت اداره دولت اسلامی به مصرف
میرسد. که البته بعضی از این منابع درآمد دولت اسلامی دارای موارد مصرف خاص و مشخصی هستند از جمله زکات و خمس، اما رهبر جامعه اسلامی می تواند در صورت اقتضای مصلحت موارد مصرف این وجوهات را تغییر دهد.^[۵۷] در ادامه توضیحاتی کوتاه در مورد هر یک از این منابع درآمدی دولت اسلامی برای آشنایی بیشتر داده خواهد شد .
الف: خمس :
خمس در هفت چیز واجب است که یک پنجم از آنها در اختیار دولت اسلامی قرار می گیرد:
منافع کسب و کار که انسان از طریق زراعت ، صنعت ، تجارت ، کارگری …… بدست می آورد ، چنانچه از مخارج سال او و همسر و فرزندان و سایرافراد واجب النفقه او زیاد آید ، یک پنجم آن را به عنوان خمس باید بپردازد.
معادن طلا ، نقره ، مس، آهن و …. و هر آنچه که از زمین استخراج می شود و نصاب معینی در آن نیست، یعنی آنچه از معدن استخراج می شود کم باشد یا زیاد خمس دارد .^[۵۸]
گنجها و دفینه ها که دارای نصاب می باشد .
مال حلال مخلوط به حرام در صورتی که مقدار مال حرام و صاحب آن معلوم نباشد.
جواهرات ، مرجان و مروارید و هر آنچه که بواسطه غواصی بدست می آید در صورتی که به نصاب برسد.
غنایم جنگی که مسلمانان در جنگ با کفار بدست می آورند .
زمینی که کافر ذمی از مسلمان می خرد .
ب: زکات :
زکات اموالی است که از اقلام نه گانه گندم ، جو ، کشمش ، طلا ، نقره ، گاو ، گوسفند و شتر گرفته می شود که هر کدام از آنها دارای نصاب خاصی می باشد و به کمتر از آن زکات تعلق نمی گیرد.
اما نکته قابل توجه در مورد خمس و زکات اینکه نباید خمس به اقلام هفت گانه و زکات به اقلام نه گانه منحصر شود .
چرا که این دو جزء منابع مالی مهم حکومت اسلامی هستند و اداره جامعه بویژه وقتی که منابع مالی دیگر منتفی باشد امری دشوار خواهد بود به همین دلیل برخی معتقدند که : «امام می تواند علاوه بر موارد معین خمس و زکات از درآمدهای دیگر نیز وجوهی را به عنوان زکات و خمس دریافت دارد»^[۵۹]
ج: انفال:
انفال در لغت به معنای غنیمت و زیاده آمده است . اما بر اساس مضمون روایات ، انفال به معنای اموال خاصی مانند زمین های موات ، جنگل ها ، سرکوه ها ، وسط دره ها ، آبادی های بدون صاحب ، نی زارها ، بیشه ها و دریاهاست که در اختیار پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) قرار داده شده است ، لیکن این اموال « مال شخصی نبوده و در راه اعتلای مکتب و مصالح مسلمین مصرف می شود.»^[۶۰]
از دلایلی که چنین ثروتی در اختیار امام قرار گرفته «برقراری عدالت ، توازن در توزیع ثروتها و درآمدهای جامعه است.»^[۶۱]
د: فیء
از جمله تعاریفی که برای فی شده می توان موارد ذیل را ذکر کرد :
«فی به آن دسته از اموال کافران گفته می شود که بدون جنگ و خونریزی نصیب مسلمانان شود»^[۶۲]
فی به اموالی که بدون جنگ و خونریزی از کفار به دست آمده باشد اطلاق می گردد.^[۶۳]

*مرحله اول، فاقد قابلیت: در این مرحله شرکت فاقد وب سایت است و به وب سایت سایر شرکت ها هم دسترسی وجود ندارد . در این سطح اطلاعات و اسناد و مدارک به صورت غیرالکترونیکی و به شکل دستی یا با بهره گرفتن از ابزارهایی مانند تلفن و فاکس بین سازمان ها مبادله می شود.
*مرحله دوم، دسترسی: در این سطح هنوز شرکت فاقد وب سایت است، ولی به وب سایت سایر سازمان ها دسترسی دارد.در این سطح هنوز اطلاعات و اسناد و مدارک به صورت غیرالکترونیکی مبادله می شود.
*مرحله سوم، ایستا: در این سطح سازمان دارای وب سایت می شود و اطلاعات به صورت الکترونیکی بین سازمان ها مبادله می شود. ولی هنوز هم اسناد و مدارک مانند مراحل قبلی به صورت غیرالکترونیکی مبادله می شود.
*مرحله چهارم، تعاملی: در این سطح مبادله اطلاعات حالت فعال تری پیدا می کند، و فرم ها به صورت الکترونیکی تکمیل می شوند. ولی در این سطح نیز مبادله اسناد و مدارک همانند مراحل قبلی، به صورت غیرالکترونیکی است. البته ممکن است که اسناد و مدارک بسیار محدودی به صورت الکترونیکی و یک طرفه مبادله شوند.
*مرحله پنجم، مبادله ای: در این سطح مبادله اطلاعات شکل کامل تر و فعال تری پیدا می کند و امکان مبادله الکترونیکی اسناد و مدارک نیز فراهم می شود. ولی با توجه به این که سطح مبادله ای، اولین سطح مبادله الکترونیکی اسناد و مدارک است، ممکن است این مبادله به صورت کامل نباشد یا در صورت کامل بودن فقط بین دو سازمان مبادله شود و از یک پارچگی لازم برخوردار نباشد. در این مرحله سفارشات و پرداخت ها به صورت باز صورت می پذیرد.در این مرحله انتقال وجوه مالی نیز به صورت الکترونیکی امکان پذیر می شود.
*مرحله ششم، یک پارچه: سطح یک پارچه، سطح مطلوب بلوغ مبادله الکترونیکی اطلاعات، اسناد و مدارک است. پیشرفتی که در این سطح نسبت به سطح قبلی روی می دهد، این امکان را فراهم می آورد که اطلاعات، اسناد و مدارک نه تنها بین دو سازمان بلکه به صورت یک پارچه بین تمام سازمان های مرتبط مبادله شود. در این سطح جریان کار بین سازمان ها به صورت یک پارچه و منسجم می شود.
۲-۵-۹ الگوی دموکراسی الکترونیکی
ویلیامسون^[۴۷] در سال ٢٠٠٣ یک مدل پنج بعدی برای بلوغ الکترونیکی جامعه ارائه داده است.

این مدل یک مدل غیرخطی است که می تواند برای ارزیابی توانایی و وضعیت بلوغ فناوری در جامعه مورد استفاده قرار گیرد. این مراحل عبارتند از: (ویلیامسون، ۲۰۰۳) .
١. دسترسی ،
٢. سواد ،
٣. محتوا ،

4. 4. خلق نمودن و

۵. تسهیم و انتشار
۲-۵-۱۰ الگوی بلوغ دو بعدی
مدل ارائه شده توسط فریدون قاسم زاده، ا ز ترکیب دو مدل سازمان ملل متحد برای بلوغ تجارت الکترونیکی و مدل میسرا و دینگرا برای بلوغ دولت الکترونیکی توسعه یافته است .
مدل سازمان ملل متحد دارای دید کاربردی و مدل میسرا و دینگرا دارای دید سازمانی است. پس مدل دوبعدی قاسم زاده هر دو نگرش کاربرد و سازمان ر ا مورد توجه قرار می دهد. این مدل به مدیران کمک می کند تا موقعیت فعلی تجارت الکترونیکی سازمان خود را از دو دیدگاه کاربردی و سازمانی مشخص کرده و بر این مبنا برای بهبود آن در آینده برنامه ریزی کنند (قاسم زاده ، ۱۳۸۴). شکل(۲-۲) مراحل مختلف مدل های یازده گانه بلوغ تجارت و دولت الکترونیک را نشان می دهد.
جدول(۲-۲) مراحل مختلف مدل های یازده گانه بلوغ تجارت و دولت الکترونیک

الف
معاونت پژوهش و فناوری
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به اینکه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری، ما دانشجویان و اعضاءهیات علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت های پژوهشی مد نظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم :
۱-اصل برائت : التزام به برائت جویی از هر گونه رفتار غیر حرفه ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبه های غیر علمی می آلایند.
۲-اصل رعایت انصاف و امانت :تعهد به اجتناب از هر گونه جانب داری غیر علمی و حفاظت از اموال ،تجهیزات و منابع در اختیار.
۳-اصل ترویج :تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد.
۴-اصل احترام :تعهد به رعایت حریم ها و حرمت ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت شکنی .
۵-اصل رعایت حقوق :التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان (انسان ،حیوان و نبات )و سایر صاحبان حق.
۶-اصل رازداری :تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد،سازمان ها و کشور و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق.
۷-اصل حقیقت جویی :تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هرگونه پنهان سازی حقیقت.
۸-اصل مالکیت مادی و معنوی :تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش.
۹-اصل منافع ملی :تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظرداشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش .
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم و تحقیقات کرمان
تعهدنامه اصالت پایان نامه
اینجانب ابراهیم مددی زاده دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته حسابداری که در تاریخ ۱۳/۶/۱۳۹۲ از پایان نامه خود تحت عنوان «بررسی رابطه ساختار مالکیت و نگهداری موجودی های نقدی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران» با کسب نمره ۲۵/۱۸ و درجه عالی دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم:
این پایان نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رودیه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
این پایان نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است.

چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی:
ابراهیم مددی زاده
تاریخ، امضاء:
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم و تحقیقات کرمان
دانشکده علوم انسانی، گروه حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حسابداری (M.A)
عنوان:
بررسی رابطه ساختار مالکیت و نگهداری موجودی های نقدی در شرکت های پذیرفته
شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما:
دکتر امید پورحیدری
استاد مشاور:
دکتر مهدی بهار مقدم
نگارش:
ابراهیم مددی زاده
تابستان ۱۳۹۲
سپاس و تقدیر از
استاد ارجمند جناب آقای دکتر امید پور حیدری که اندیشمندانه و با صبر و بزرگواری مرا در انجام این پژوهش مساعدت نمودند، و استاد گرامی جناب آقای دکترمهدی بهارمقدم که با رهنمودها و نظرات عالمانه خویش، انجام این دشوار را ممکن ساختند، همچنین استاد محترم جناب آقای دکتر احمد خدامی پور که مسئولیت نظارت و داوری این پژوهش را بر عهده داشتند.
بی‌شک افتخار شاگردی این بزرگواران برای همیشه برایم به یادگار خواهد ماند.
تقدیم به
ای پدر از تو هر چه می گویم باز هم کم می آورم
خورشیدی شدی و از روشنایی ات جان گرفتم و در ناامیدی ها نازم را
کشیدی و لبریزم کردی از شوق
اکنون حاصل دستان خسته ات رمز موفقیتم شد
و ای کاش امروز در کنارم بودی
تقدیم به روح پرفتوح پدر بزرگوارم.

فصل اول: کلیات پژوهش
مقدمه و طرح موضوع
امروزه تفاوتی عمیق در درآمد سرانه بین کشورها در سطح جهان مشاهده می‏شود به طوری که در آمد سرانه کشورهای برخوردار ۳۰ برابر کشورهای فقیر است (Acemoglu, 2008). این تفاوت زمانی بیشتر نمود می‏یابد که دریابیم این محاسبات براساس ppp تعدیل شده است. ناگوارتر آنکه تفاوت میان کشورهای غنی و فقیر در ۵۰ سال گذشته نه فقط کاهش نیافته بلکه افزایش نیز داشته است.
سوال اساسی آن است که دلیل این تفاوت شدید درآمدی بین کشورهای مختلف چیست؟ چرا این تفاوت پس از ۱۹۶۰ به وخامت گراییده است؟ چگونه پیشرفت‏ ارتباطات و نیز افزایش سطح تجارت بین‏الملل و انتقال تکنولوژی نتوانسته به کاهش تفاوت کیفیت زندگی میان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه منتهی شود؟ چرا و چگونه انتقالهای مالی نظیر وامها، کمکهای بلاعوض و سرمایه‏گذاری‏های خارجی از کشورهای ثروتمند به سوی مناطق کمتر توسعه یافته در بسیاری مواقع به بدتر شدن شرایط منتهی شده است؟ چرا و چگونه ممکن است درآمد حاصل از فروش منابع طبیعی خود به مانعی در برابر رشد اقتصادی مبدل شود؟
تئوری پیشرفته رشد اقتصادی در خلال نیم ‏قرن گذشته به موفقیتهایی در پاسخدهی به سوالات فوق رسیده است. ولی فجایعی نظیر کاهش استانداردهای زندگی در کشورهای جنوب صحرای آفریقا از عدم موفقیت کامل تئوری‏های رشد و توسعه در ارائه سیاستهای کارگشا جهت کاهش فقر حکایت دارد.
نظریه پیشرفته رشد از مدل سولو- سوان (Solow, 1956) آغاز شد که عامل رشد را انباشت عوامل تولید نظیر سرمایه فیزیکی، نیروی کار و سرمایه انسانی می‏دانست. براساس مدل سولو- سوان، در دراز مدت، متغیر برون‏زای پیشرفت فنی بر رشد درآمد سرانه موثر است. در نتیجه افزایش متغیر برونزای پس‏انداز ملی به انباشت سرمایه بیشتر و رشد اقتصادی بالاتر تنها در کوتاه مدت منجر می شود.
در دهه‏ی ۱۹۸۰، مدلهای لوکاس (Lucas, 1988) و رومر (Romer P., 1986) بر نقش سرمایه انسانی تاکید نمودند. این مدلها سرآغاز مدلهای رشد درونزا بودند که چگونگی پیشرفت فنی را توضیح می‏داد. در این مدلها آثار مثبت خارجی و سرریز دانش، توابع تولیدی را فراهم می کنند که نسبت به مقیاس صعودی هستند و بنابراین امکان می دهند اقتصاد به رشد خود بی‏وقفه ادامه دهد.

در دهه‏های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ مدلهای متعددی درباره پیشرفت درونزای تکنولوژی، نوآوری و اختراعات، انتقال نوآوری از کشورهای پیشرو به کشورهای پیرو و آثار فضای باز تجاری برارتقای فن‏آوری معرفی شدند.
آنچه در تمامی مدلهای رشد عمومیت دارد توجه به ارتقای انباشت سرمایه است. به عبارت دیگر مدلهای رشد در نیم قرن گذشته بر ورودی سرمایه به اقتصاد تمرکز یافته‏اند درحالیکه چه بسا معضل کشورهای گرفتار در تله فقر، خروجی سرمایه باشد. اتلاف، هدرروی و «استهلاک سرمایه»^[۱] در کشورهای درحال توسعه به وفور دیده می‏شود. در این کشورها، حوادث طبیعی خسارت‏های جبران ناپذیری به جا می‏گذارد. تلفات انسانی زلزله کوبه ژاپن کمتر از یک پنجم زلزله بم ایران بوده است. فرسایش خاک، آلودگی‏های زیست محیطی، شوری آب، تخریب جنگلها درکشورهای فقیر معضلات بیشتری نسبت به کشورهای برخوردار ایجاد می‏کنند. در تخریب سرمایه فیزیکی علاوه بر عوامل طبیعی، عوامل انسانی نقش غیرقابل انکاری ایفا می‏کند. تصادفات جاده‏ای و سوانحی مانند آتش سوزی نه فقط موجب به هدررفتن سرمایه فیزیکی می‏شود بلکه با افزایش مرگ‏ومیر گروه سنی مولّد، نقصان سرمایه انسانی را نیز در پی دارد.
براساس ادبیات موضوعی نظریه رشد، سرمایه انسانی نیز مانند سرمایه فیزیکی مستهلک می شود. با بکارگیری نیروی ماهر در زمینه‏ای غیر از تخصص وی، استهلاک سرمایه انسانی افزایش می‏یابد. این معضل در کشورهای درحال توسعه که بازار کار سامان نیافته است بیشتر مشاهده می‏شود.
تغییر مداوم قوانین، عدم اعمال قانون و فساد اداری به فرسایش شدید و استهلاک سرمایه اجتماعی درکشورهای کمتر توسعه یافته منتهی شده است. نقصان در سرمایه اجتماعی به کاهش سرمایه‏گذاری در کالاهای عمومی و شکست بازار می‏انجامد. کاهش سرمایه‏گذاری درکالاهای عمومی به نوبه خود استهلاک سرمایه کالاهای خصوصی را افزایش می دهد. این دایره خبیث، جامعه را به وضعیتی می‏رساند که تولید یا به مصرف می‏رسد و یا استهلاک سرمایه را جبران می‏کند. بنابراین سرمایه‏گذاری واقعی به صفر نزدیک می‏شود. در چنین حالتی نوآوری، انتقال تکنولوژی و پیشرفت فنی تاثیری در ارتقای سطح زندگی عامه نخواهد داشت. بنابراین کشوری مانند هند که از نظر فن‏آوری پیشرو است در ارتقای سطح زندگی عامه با مشکل مواجه می‏شود.
نتیجه آنکه بررسی چگونگی تغییر استهلاک سرمایه در نظریه رشد اقتصادی ضروری خواهد بود.
هدف و محدوده تحقیق
درباره عوامل تعیین کننده استهلاک سرمایه، نظریه رشد اقتصادی در فقر به سر می‏برد. یکی از معدود تحقیقات نظری درباره استهلاک، مقاله گیلفاسون و زیگا (Gylfason & Zoega, 2007) است که یک قانون طلایی برای استهلاک ارائه می‏کند. هدف ما در این تحقیق ارائه مدلهای نظری درباره عوامل محدودکننده رشد به طور عام و عوامل موثر بر استهلاک سرمایه به طور خاص است.
در پژوهش پیش رو بر تفاوت بین انواع مختلف سرمایه (فیزیکی، انسانی یا اجتماعی) متمرکز نمی‏شویم. در واقع اندرکنش بین انواع مختلف سرمایه و تاثیر آن بر استهلاک موضوعی ارزشمند است ولی از حیطه کار این تحقیق خارج است.
پیشینه تحقیق و ادبیات موضوعی
نظریه پیشرفته رشد اقتصادی با مقاله تاثیرگذار سولو (Solow, 1956) آغاز شد که با تغییراتی اندک ولی موثر در فروض مدلهای هارود (Harrod, 1939) و دومار(Domar, 1946) به نتایجی مهم مانند همگرایی شرطی و نقش پیشرفت فنی (برونزا) دست یافت. کاس (Cass, 1965) و کوپمنس (Koopmans, 1965) ، نرخ پس انداز را متغیری درون‏زا در نظر گرفتند که تاثیر چندانی در نتایج مدل نداشت.
نظریه رشد اقتصادی براساس فروضی مانند رقابت کامل، بازده ثابت به مقیاس و بازده نزولی بهره‏وری سرمایه شکل گرفته بود. در دهه ۱۹۸۰ این فروض به تدریج تغییر یافت. رومر (Romer P. , 1986) و لوکاس (Lucas, 1988) بر نقش سرمایه انسانی و سرریز دانش تاکید کردند. از آنجا که پیشرفت فنی، کالای عمومی به حساب می‏آید که آثار خارجی مثبت بر بهره‏وری کل جامعه باقی می‏گذارد، فرض بازده ثابت به مقیاس به بازده فزاینده به مقیاس تغییر یافت. درواقع این دو مقاله سرآغاز عصر جدیدی در نظریه اقتصاد بود که درآن پیشرفت فنی، درونزا درنظر گرفته می‏شد.
رومر (Romer P., 1987 & 2000) وگروسمن و هلپمن(Grossman & Helpman, 1991) و آقیون و هویت (Aghion & Howitt, 1998) مدلهایی ارائه کردند که هزینه‏ های تخصیص یافته به تحقیق و توسعه را عامل پیشرفت فنی می‏دانست. پیشرفت فنی در مدلهای درونزای رشد بر ارتقای بهره‏وری و کارایی سرمایه تاکید می‏کند.
پیشرفت کیفی سرمایه دو وجه دارد. ارتقای بهره‏وری یکی از وجوه ارتقای کیفیت می‏باشد و وجه دیگر آن ماندگاری کالای سرمایه‏ای است که در ادبیات موضوعی علم اقتصاد چندان مورد توجه نبوده است. اما حرکت نوینی در این عرصه با مقاله گلیفاسون و زیگا (Gylfason & Zoega, 2007) تحت عنوان «یک قاعده طلایی برای استهلاک» آغاز شده است. در این مقاله یک قاعده طلایی برای زوال سرمایه فیزیکی ارائه شده است. همچنین نشان داده شده که ماندگاری بهینه سرمایه با رشد جمعیت و نرخ پیشرفت فنی رابطه معکوس دارد. افزایش نرخ رشد جمعیت و پیشرفت فنی استهلاک را افزایش می‏دهد زیرا تجهیز جمعیتی روبه رشد که از نظر بهره‏وری نیز در حال به پیشرفت است با سرمایه کیفی مستلزم صرف‏نظر گسترده از مصرف فعلی است.
ایده اصلی تحقیق حاضر آن است که در مقطعی از فرایند توسعه تصمیم‏گیران اقتصادی به جانشینی کیفیت سرمایه به جای کمیت آن توجه می‏کنند. این نظریه در واقع گسترش نظریه‏های بکر (Becker & Barro, 1988) و (Becker & Lewis, 1973) است که پایه‏گذار نظریه اقتصاد جمعیت است. به همان صورت که بکر معتقد است درگذار جمعیتی و با افزایش سطح درآمد، والدین، فرزندان کمتر اما با کیفیت بالاتر را به فرزندان بیشتر اما با کیفیت پایین‏تر ترجیح می‏دهند، ما نیز معتقدیم با افزایش سطح درآمد ممکن است به نقطه‏ای دست یافت که تصمیم‏گیران، سرمایه‏گذاری در انواع سرمایه‏های فیزیکی، انسانی و اجتماعی با کیفیت اما پرهزینه را به سرمایه های پست اما ارزان ترجیح دهند. به این مرحله گذار کیفیتی می‏گوییم.
اگر فرض گذار کیفیتی صادق باشد، کیفیت کالاها در کشورهای توسعه یافته بالاتر از کشورهای درحال توسعه است. بنابراین مقایسه کمّی آمارهای تولید که رشد پایین کشورهای غنی و رشد بالای برخی کشورهای نوظهور را به نمایش می‏گذارد ممکن است گمراه کننده باشد. در این جهت بیلز و کلنو (Bils & Klenow, 2001) رشد کیفی ۶۶ کالای با دوام را در آمریکا اندازه‏گیری کرده‏اند. طبق برآورد آنها متوسط رشد کیفیت کالاهای بادوام ۷/۳% است که ۲/۲% از آن به جای آنکه به عنوان رشد بخش حقیقی اقتصاد مطرح شود تحت عنوان تورم بالاتر در حسابهای ملی قلمداد شده است.
شاید نزدیک‏ترین رشته علوم اقتصادی به مبحث عوامل تعیین کننده استهلاک، تحقیقات مشترک در حوزه های اقتصاد محیط زیست و اقتصاد رشد و توسعه باشد. عاقلی (۱۳۸۲) در پایان‏ نامه دکترای خود تحت عنوان «محاسبه GNP سبز و درجه پایداری درآمد ملی در ایران» استهلاک منابع را که ممکن است بخش قابل توجهی از کل استهلاک را در ایران تشکیل دهد محاسبه کرده است. وی برای محاسبه استهلاک سرمایه زیست محیطی، منابع پایان پذیر (انرژی و معادن) و منابع تجدیدپذیر (منابع ماهی، مراتع، جنگل‏ها) و منابع نیمه تجدیدپذیر (فرسایش خاک و آلودگی هوا) را مورد مطالعه قرار داده است. عاقلی مجموعه استهلاک سرمایه فیزیکی و سرمایه زیست محیطی را ۴۰ درصد تولید ناخالص ملی برآورد می‏کند. قابل توجه است که حداکثر برآورد پس انداز ملی (سرمایه‏گذاری سالیانه) در اقتصاد ایران نیز در همین حدود است. به عبارت دیگر کل تولید ناخالص سالیانه یا به مصرف می رسد و یا استهلاک سرمایه را پوشش می دهد. عاقلی با کمک گرفتن از محاسبات فازی و مدل پس انداز ناب، پایداری ضعیف را برای اقتصاد ایران تایید کرده است.
یکی از مدلهای تحقیق حاضر درباره «تله استهلاک» است که در قالب ادبیات موضوعی «تله فقر»^[۲] قرار می گیرد. طلیعه دار نظریه تله فقر و مدل «جهش بزرگ» لوییس (Lewis, 1954) است. مقاله مورفی، اشلیفر، ویشنی (Murphy, Shleifer, & Vishny, 1989) فرمول بندی نوینی برای این مبحث ارائه داد. در آن مدل، تعادل چندگانه وجود دارد که در آن بخت یا شرایط اولیه تعیین می کند که اقتصاد در نهایت به کدام تعادل می رسد. در واقع تله فقر یک حالت ایستاست که در آن سرمایه گذاری محدود و سطح تولید پایین است. این حالت ایستا، پایدار بوده و نقطه زینی نیست. بنابر این هر تلاش محدود برای فرار از تله محکوم به شکست است چرا که اقتصاد به سوی تله برمی گردد. خروج از تله فقر مستلزم تلاش جمعی گسترده یا «جهش بزرگ»^[۳] است.
مقاله مورفی، اشلیفر، ویشنی نشان می دهد که هر چند هیچ بخش اقتصادی به تنهایی نمی تواند صنعتی شود ولی تلاش همزمان بسیاری از بخشها، منفعت همگانی را به همراه دارد. یکی از موانع صنعتی شدن کشورهای در حال توسعه بازار داخلی محدود است که امکان استفاده از تکنولوژی افزاینده نسبت به مقیاس را از آنان سلب می کند. بنابراین، این مقاله نقش هماهنگی^[۴] بین بخشها را در اقتصادهای نسبتاً کوچک حیاتی می داند.
از سوی دیگر گیلور و زیرا (Galor & Zeira, 1993) مدلی با دو تکنولوژی برای آموزش ارائه کردند. مدل آنها نیز امکان افتادن در تله فقر را نشان می دهد که مدل تحقیق ما با آن قرابت دارد.
فرضیه های تحقیق
در فرایند توسعه، انباشت سرمایه بر تابع استهلاک تاثیر می گذارد.
در تحقیق حاضر برهم‏کنش تابع استهلاک و انباشت سرمایه درمقاطع مختلف توسعه مدنظر است. آیا با انباشت سرمایه استهلاک کاهش یا افزایش می‏یابد؟ در ادبیات موضوعی اقتصاد محیط زیست رابطه زیست‏محیطی کوزنتس مشاهده شده است (Taskin & Zaim, 2000). همچنین، استوکی (Stokey, 1998) رابطه U شکل معکوس بین درآمد سرانه و کیفیت زیست محیطی ارائه کرده است. آیا چنین رابطه U شکل معکوسی بین درآمد سرانه و استهلاک سرمایه نیز برقرار است؟
شکل تابع استهلاک غیر خطی و پویاست.
در ادبیات موضوعی رشد، تابع استهلاک همواره خطی فرض می‏شود. به عبارت دیگر، میزان استهلاک ضریبی ثابت از سرمایه انباشت شده، ، است. در تحقیق حاضر فرض می شود که درصورت متنوع شدن اقتصاد، چرخه‏های بازیافت سرمایه در جامعه شکل می‏گیرد. از سوی دیگر فرض می‏شود که با انباشت سرمایه، اقتصاد از تنوع بیشتری برخوردار خواهد شد. بنابراین هرچه انباشت سرمایه افزایش یابد، «اثر شبکه ای سرمایه‏»که ناشی از تنوع بیشتر فعالیتهای اقتصادی است موجب می‏شود بخشی از استهلاک بازیافت شود. بنابراین انباشت سرمایه اثرخارجی منفی بر تابع استهلاک دارد و سبب می‏شود توان k در تابع استهلاک به کمتر از یک برسد:
از سوی دیگر، در مرحله‏ای از مسیر توسعه، اقتصاد به موانع متعدد ناشی از سرمایه گذاری‏های پیشین برمی‏خورد که در ابتدای سرمایه‏گذاری محدودکننده نبوده ولی اکنون به افزایش میزان استهلاک منتهی می‏شود. به این حالت «اثر اختناقی سرمایه» می‏گوییم که باعث می‏شود توان k در تابع استهلاک به بیش از یک افزایش یابد:
لازم به ذکر است که اثر اختناقی درمرحله‏ای از توسعه آغاز شده، افزایش یافته و سپس در صورت توسعه بیشتر ثابت می ماند.
ترکیب دواثر فوق، تابع استهلاکی ارائه می دهد که غیرخطی بوده و توان آن با توجه به سطح سرمایه انباشت شده، کمتر یا بیش از یک خواهد بود:
وقوع تله استهلاک امکان پذیر است.
تله فقر مبحث شناخته شده‏ای در نظریه‏ رشد است. براساس این نظریه برای برون رفت از تله فقر احتیاج به یک تلاش گسترده یا جهش بزرگ است. در مدلهای متفاوت مانند مورفی، اشلیفر، ویشنی (Murphy, Shleifer, & Vishny, 1989)، نیاز به بازده صعودی به مقیاس و مهمتر از آن هزینه ثابت ارتقای بهره‏وری برای توسعه به تله فقر منتهی می شود. یکی از اهداف تحقیق حاضر آن است که وجود تله استهلاک به اثبات برسد. درواقع اگر افزایش ماندگاری سرمایه (کاهش استهلاک) منوط به هزینه ثابت باشد حالتی ممکن است به وجود آید که بدون پرداخت هزینه سنگین، اقتصاد قادر نباشد از تعادل ماندگاری کم به تعادل ماندگاری بالا برسد.
براساس آنچه در بالا گفته شد ارتقای کیفیت کالاهای سرمایه‏ای به دو صورت نمود پیدا می‏کند: (۱) بهره‏وری بالاتر (۲) ماندگاری طولانی تر. در حقیقت تمرکز این رساله بر وجه دوم کیفیت کالای سرمایه‏ای، ماندگاری طولانی تر است. در مبحث نظریه رشد اقتصادی درونزا به تفصیل به افزایش بهره‏وری و کارایی به لحاظ نظری پرداخته شده است. در این تحقیق، به شق دیگر کیفیت کالای سرمایه‏ای یعنی ماندگاری (استهلاک) می‏پردازیم.
سوالات تحقیق
نقش آثار خارجی منفی (شبکه ای) و مثبت (اختناقی) براستهلاک چیست؟ چگونه تابع استهلاک پویا و غیرخطی ممکن است تفاوت استاندارد زندگی را بین کشورهای فقیر و برخوردار توضیح دهد؟
چرا تزریق سرمایه، ممکن است در نهایت به کاهش سطح استاندارد زندگی و افزایش استهلاک (درحالت تعادل) در کشورهای کمتر توسعه یافته منجر شود؟
چگونه نیاز به هزینه ثابت برای افزایش ماندگاری کالا (کاهش استهلاک) به تله استهلاک می انجامد؟
روش انجام تحقیق و گردآوری اطلاعات
روش این رساله تحلیلی-توصیفی بوده و شامل سه مدل اصلی است. از سه مدل ارائه شده دو مدل نظری و یک مدل شبیه‏سازی فازی است که مدل نخست، یک مدل ریاضی بر مبنای سولو با تابع استهلاک غیرخطی است. در این مدل کششهایی تعریف می‏شود که نشان می‏دهد چگونه تغییر اندک توان تابع استهلاک به تفاوتی بزرگ در انباشت سرمایه منتهی می شود. همچنین در این مدل از تحلیل پویا و نمودارهای حالت برای توضیح فرایند تاثیر متقابل توان استهلاک و انباشت سرمایه استفاده می شود.
مدل دوم، به شبیه‏سازی فازی مدل اول می‏پردازد و هدف آن است که برآوردی از نرخ استهلاک برای کشورهای در حال توسعه ارائه شود.
مدل سوم نیز یک مدل ریاضی است که تله استهلاک را نشان می‏دهد. آنچه دراین نوع مدلها حائز اهمیت است دستیابی به تعادل چندگانه است. در واقع مدل نظری نشان می دهد که کمبود سرمایه محافظ در کشورهای فقیر و بالاخیز به تله فقر (استهلاک) منتهی می شود. این نظریه در چند مدل تجربی اقتصاد سنجی آزمون شده است که نشان می دهد شاخصهای فقر با بلاخیزی رابطه مستقیم دارد.
فصل دوم:
استهلاک و عوامل تعیین کننده آن
فصل دوم: استهلاک و عوامل تعیین کننده آن

آگاهی اجتماعی در متعجب شدن به عکسالعمل دیگران

۴۳,۰

۵-۲-۳) نتایج حاصل از تحلیل داده ها
۵-۲-۳-۱) فرضیه اصلی: بین هوش اجتماعی با میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی رابطه وجود دارد.
در خصوص فرضیه اصلی، با توجه به ضریب همبستگی پیرسون میان هوش اجتماعی و رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی براساس خروجی نرم افزار ۶۹۳/۰ می باشد. و با توجه به سطح معناداری بین دو متغیر رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد. بنابراین هرچه هوش اجتماعی بالا رود، میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی بالا می رود.

۵-۲-۳-۲) فرضیه فرعی اول: بین مهارت اجتماعی با میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی رابطه وجود دارد.
در خصوص فرضیه فوق، با توجه به ضریب همبستگی پیرسون میان مهارت اجتماعی و رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی براساس خروجی نرم افزار ۴۶۷/۰ می باشد. و با توجه به سطح معناداری بین دو متغیر رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد. بنابراین هرچه مهارت اجتماعی بالا رود، میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی بالا می رود.
متغیر مستقل متغیر مهارت اجتماعی در این تحقیق شامل ۷ فاکتور می باشد و برای سنجش میزان تأثیر این فاکتورها بر متغیر وابسته رضایت مشتریان، با بهره گرفتن از معادلات ساختاری ضرایب استاندارد هر یک از فاکتور ها تعیین شد و با توجه به ضرایب مذکور، ترتیب میزان تأثیر هر یک از آنها بر رضایت مشتریان به شرح زیر برآورد گردید: ۱) مهارت اجتماعی در درک احساسات دیگران ۲) مهارت اجتماعی در درک آرزوهای دیگران ۳) مهارت اجتماعی در توانایی پیشبینی رفتار دیگران ۴) مهارت اجتماعی در تأثیر گذاشتن بر احساسات دیگران ۵) مهارت اجتماعی در درک منظور دیگران از جملاتشان ۶) مهارت اجتماعی در درک دیگران در تلاش برای انجام کاری ۷) مهارت اجتماعی در توانایی پیشبینی عکسالعمل دیگران نسبت به رفتار شخص تأثیر بیشتری بر روی متغیر وابسته دارد.
۵-۲-۳-۳) فرضیه فرعی دوم: بین پردازش اطلاعات اجتماعی با میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی رابطه وجود دارد.
در خصوص فرضیه فوق، با توجه به ضریب همبستگی پیرسون میان پردازش اطلاعات اجتماعی و رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی براساس خروجی نرم افزار ۳۶۱/۰ می باشد. و با توجه به سطح معناداری بین دو متغیر رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد. بنابراین هرچه پردازش اطلاعات اجتماعی بالا رود، میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی بالا می رود.
متغیر مستقل متغیر پردازش اطلاعات اجتماعی در این تحقیق شامل ۷ فاکتور می باشد و برای سنجش میزان تأثیر این فاکتورها بر متغیر وابسته رضایت مشتریان، با بهره گرفتن از معادلات ساختاری ضرایب استاندارد هر یک از فاکتور ها تعیین شد و با توجه به ضرایب مذکور، ترتیب میزان تأثیر هر یک از آنها بر رضایت مشتریان به شرح زیر برآورد گردید: ۱) پردازش اطلاعات اجتماعی در سازگاری به آسانی با افراد جدید مهارت اجتماعی در درک ۲) پردازش اطلاعات اجتماعی در شناخت افراد به مدت زمان کوتاه ۳) پردازش اطلاعات اجتماعی در گفتگو موضوعات خوبی ۴) پردازش اطلاعات اجتماعی در به سهولت همراه شدن با سایر افراد ۵) پردازش اطلاعات اجتماعی در آسانی به موقعیتها و جلسات جدید ۶) پردازش اطلاعات اجتماعی در همسازی آسان با موقعیتهای اجتماعی ۷) پردازش اطلاعات اجتماعی در احساس اطمینان در مورد افراد جدیدی تأثیر بیشتری بر روی متغیر وابسته دارد.
۵-۲-۳-۴) فرضیه فرعی سوم: بین آگاهی اجتماعی با میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی رابطه وجود دارد.
در خصوص فرضیه فوق، با توجه به ضریب همبستگی پیرسون میان آگاهی اجتماعی و رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی براساس خروجی نرم افزار ۷۸۶/۰ می باشد. و با توجه به سطح معناداری بین دو متغیر رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد. بنابراین هرچه آگاهی اجتماعی بالا رود، میزان رضایت مشتریان (مؤدیان) در امور مالیاتی بالا می رود.
متغیر مستقل متغیر آگاهی اجتماعی در این تحقیق شامل ۷ فاکتور می باشد و برای سنجش میزان تأثیر این فاکتورها بر متغیر وابسته رضایت مشتریان، با بهره گرفتن از معادلات ساختاری ضرایب استاندارد هر یک از فاکتور ها تعیین شد و با توجه به ضرایب مذکور، ترتیب میزان تأثیر هر یک از آنها بر رضایت مشتریان به شرح زیر برآورد گردید: ۱) آگاهی اجتماعی در قابل پیشبینی بودن افراد ۲) آگاهی اجتماعی در متعجب شدن به عکسالعمل دیگران ۳) آگاهی اجتماعی در درک ناراحتی ایجاد شده افراد ۴) آگاهی اجتماعی در خشمگین شدن افراد نسبت به نظر خواهی افکار شخص ۵) آگاهی اجتماعی در آسان بودن درک انتخابهای دیگران ۶) آگاهی اجتماعی در شگفتزده شدن نسبت به کارهای دیگران ۷) آگاهی اجتماعی در تشریح کردن عادت عصبانی شدن افراد تأثیر بیشتری بر روی متغیر وابسته دارد.
۵-۲-۴) نتیجهگیری کلی:
در این تحقیق، تأثیر متغیرهای مستقل هوش اجتماعی، مهارت اجتماعی، پردازش اطلاعات اجتماعی، آگاهی اجتماعی، بر متغیر وابسته رضایت مشتریان (مؤدیان) مورد آزمون قرار گرفته است. برای هریک از متغیرهای مستقل مذکور، فاکتورهایی در نظر گرفته شده و با بهره گرفتن از ابزار پرسشنامه و پیمایش آماری در جامعه مورد نظر، تجزیه و تحلیل نتایج با بهره گرفتن از روش همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری و نرم افزارهای SPSS و AMOS همبستگی متغیرهای مستقل و وابسته مورد آزمون و تأیید قرار گرفته است. همچنین ضریب تأثیر هریک از فاکتورهای ذکر شده بر رضایت مشتریان مورد سنجش قرار گرفته که در اینجا بیشترین و کمترین فاکتورهای تأثیر گذار بر رضایت مشتریان ذکر می گردد: - از فاکتورهای در نظر گرفته شده برای متغیر (مهارت اجتماعی) متغیر مهارت اجتماعی در درک احساسات دیگران بیشترین تأثیر و متغیر مهارت اجتماعی در توانایی پیشبینی عکسالعمل دیگران نسبت به رفتار شخص کمترین تأثیر بر متغیر وابسته داشته اند.–از فاکتورهای در نظر گرفته شده برای متغیر (پردازش اطلاعات اجتماعی) متغیر پردازش اطلاعات اجتماعی در سازگاری به آسانی با افراد جدید بیشترین تأثیر و متغیر پردازش اطلاعات اجتماعی در احساس اطمینان در مورد افراد جدیدی کمترین تأثیر بر متغیر وابسته داشته اند.– از فاکتورهای در نظر گرفته شده برای متغیر (آگاهی اجتماعی) متغیر آگاهی اجتماعی در قابل پیشبینی بودن افراد بیشترین تأثیر و متغیر آگاهی اجتماعی در تشریح کردن عادت عصبانی شدن افراد کمترین تأثیر بر متغیر وابسته داشته اند.
در پایان نیز مدل بهینه تحقیق با بهره گرفتن از معیارهای انتخاب مدل استخراج گردیده است. برای مدل ۱ میزان آماره  ، و سطح معنی داری برابر ۰۰۰/۰ است. برای مدل ۲ میزان آماره  ، و سطح معنی داری برابر ۰۰۰/۰ است. برای مدل ۳ میزان آماره  ، و سطح معنی داری برابر ۰۰۰/۰ است. برای مدل کلی میزان آماره  ، و سطح معنی داری برابر ۰۰۰/۰ است. در نتیجه، مدل رگرسیونی برازش داده شده که میان متغیرهای مستقل و وابسته در مدل های ۱ و ۲ و ۳ و کلی معنی دار و مناسب می باشند.
به منظور بررسی مناسبت مدل از معیارهای زیر استفاده شده است. هرچه مقادیر به ۱ نزدیک تر باشند مدل مناسب تر است. همانطور که در جدول زیر مشاهده می کنیم مدل برازش داده شده به داده ها در مدل کلی مناسب و به عنوان بهترین مدل ها انتخاب می شوند.
مقادیر NFI، RFI، IFI، TLI و CFI مربوط به مدل های ۱ تا ۳ و مدل کلی است.
جدول (۵-۳): مقایسه معیارهای بررسی مناسبت مدلها

مدل

NFI

RFI

IFI

TLI

CFI

مدل ۱

۵۵۴/۰

۳۳۱/۰

۵۵۹/۰

۳۳۶/۰

۵۵۷/۰

مدل ۲

۵۸۲/۰

۳۷۲/۰

۵۹۲/۰

۳۸۲/۰

۵۸۸/۰

در این فصل ابتدا، نوع پژوهش، جامعه آماری، روش نمونهگیری و حجم نمونه توضیح داده میشود. معرفی ابزار اندازه گیری و تعیین روایی و پایایی آنها، بخش بعدی این فصل را تشکیل داده است. در پایان، روش های جمعآوری اطلاعات و شیوه های تجزیه و تحلیل داده ها معرفی شده است.
طرح کلی پژوهش:
روش پژوهش حاضر روش توصیفی از نوع همبستگی می باشد، در واقع زمانی که رابطه بین دوتا متغیر را مورد بررسی قرار می دهیم از روش همبستگی استفاده می کنیم.
جامعه آماری:
جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی کارکنان کارکنان شبکه بهداشت شهرستان پاسارگاد به تعداد ۲۵۰ نفر می باشد که در سال ۹۳-۹۲ مشغول به انجام وظیفه می باشند.
نمونه آماری و روش نمونه‌گیری :
در این پژوهش برای نمونهگیری از روش نمونهگیری تصادفی سیستماتیک استفاده شده است. برای تعیین حجم نمونه با بهره گرفتن از جدول مورگان تعداد ۱۳۲ نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شده اند، بدین صورت که ابتدا فهرست کلیه کارکنان از مدیریت منابع انسانی و امور اداری درخواست شد. سپس با بهره گرفتن از جدول اعداد تصادفی، عده ای از آنها برای قرار گرفتن در نمونه، انتخاب شدند.

ویژگی های جمعیت شناختی گروه نمونه
جدول ۱-۳: توزیع جنسیت آزمودنی ها

همانطور که مشاهده می گردد فراوانی و درصد فراوانی جنسیت آزمودنی ها در جدول بالا مشاهده می گردد.
روش گردآوری اطلاعات :
ابزار پژوهش و روایی و پایایی آن:
در این پژوهش برای جمعآوری داده ها از سه مقیاس اندازه گیری استفاده شده است که یک نسخه از پرسشنامه در (پیوست شماره ۱) ارائه شده است.
الف) پرسشنامه رضایت شغلی
این پرسشنامه توسط اسمیت، کندال و هیولین (۱۹۶۹) ساخته شد و یکی از رایج ترین و دقیق ترین ابزارهای اندازه گیری رضایت شغلی است. این پرسشنامه شامل عباراتی توصیفی است و پنج جنبه خشنودی را می سنجد که عبارتند از:

1. 1. ماهیت کار ۲- سرپرستی ۳- حقوق ۴- ترفیعات ۵- همکاران

ماهیت کار؛ نمره ای است که از گویه های ۱ تا ۲۸ بدست میآید.
سرپرستی؛ نمره ای است که از گویه های ۱۹ تا ۴۶ بدست میآید.
حقوق؛ نمره ای است که از گویه های ۴۷ تا ۵۵ بدست میآید.
ترفیعات؛ نمره ای است که از گویه های ۵۶ تا ۶۵ بدست میآید.
همکاران؛ نمره ای است که از گویه های ۶۶ تا ۷۲ گویه بدست میآید.
این پرسشنامه در ایران توسط حسین شکرکن (۱۳۷۲) ترجمه و توسط تعدادی از دانشجویان کارشناسی ارشد مورد استفاده قرار گرفته (ارشدی، امیری، ملائکه پور ۱۳۶۹؛ غنی، ۱۳۷۳).
نحوه نمره گذاری برای پاسخ ها «کاملاً صحیح»، «تا حدودی صحیح» و «ناصحیح» می باشد که امتیاز آنها از نمرات ۲-۱-۰ به تناسب سئوال استفاده گردید.
اعتبار و پایایی پرسشنامه رضایت شغلی^[۹۰]
مطالعات انجام شده توسط کندال و هیولین (۱۹۷۲) نشان داده است که ضریب پایایی این آزمون بالا و قابل قبول است (۸۹/۰). ضریب پایایی خرده آزمون ها در مطالعه ذکر شده ۶۲/۰ تا ۹۳/۰ گزارش شده است.
ضریب پایایی در مطالعات انجام شده در ایران نیز رضایت بخش است. در مطالعه ای که ارشدی (۱۳۶۹) بر روی کارکنان صنعت نفت جنوب انجام داد ضرایب پایایی کل JDI 71/0 و ضریب پایایی خرده آزمون ها بین ۷۳/۰ تا ۸۵/۰ گزارش شده است. همچنین در مطالعه غنی (۱۳۷۳) بر روی معلم های مدارس راهنمایی اهواز، ضریب پایایی کل ۸۵/۰ و در خرده آزمون ها بین ۶۵/۰ تا ۸۹/۰ متغیر می باشد. اسمیت، کندال و هیولین (۱۹۶۹) در مقایسه نتایج این آزمون با سایر روش های اندازه گیری خشنودی شغلی این آزمون را معتبر شناخته اند.
مطالعه ارشدی (۱۳۶۹) نشان داد که همبستگی نمره کل JDI با پرسشنامه کوئین شیارد ۶۶/۰ و اعتبار خرده آزمون ها بین ۳۳/۰ و ۷۱/۰ در نوسان می باشد. همچنین ضریب اعتبار JDI در مطالعه غنی (۱۳۷۳)، ۵۶/۰ و ضریب خرده آزمون ها بین ۴۲/۰ تا ۵۹/۰ گزارش شده است.

برای ساخت موجهای مورد نظر در شکل ۳-۱ باید بتوان شکل موجهایی مانند شکل ۳-۹ را ابتدا تولید کرد. در مدار مولد مارکس تک قطبی معرفی شده در شکل ۳-۵ اگر هر طبقه را جداگانه تحریک کنیم می توانیم شکل موج دلخواه جریان یا ولتاژ مورد نظر خود را تولید کنیم. برای این منظور می بایست زمان روشن و خاموش شدن هر بلوک تعیین گردد. برای مثال در یک مولد مارکس تک قطبی با دوازده طبقه برای تولید شکل ۳-۹ باید واحد ها را به نوبت وارد مدار تخلیه کرده و در زمان t₁ همه واحدها را خارج کنیم تا شکل ۳-۹ب بدست آید. برای این منظور جریان هر واحد به صورت تابع تعریف می شود چون واحد ها مشابه است جریان آنها یکسان در نظر گرفته می شود. تنها تفاوت جریان واحد ها در زمان روشن شدن و خاموش شدن آنها است. مقدار اختلاف مقدار جریان پارامتری و مقدار جریان الگو به صورت مجموع مربعات خطا تعریف می شود.

^-۱ (۳-۶)
در این رابطه
جریان هرواحد با تاخیر t_n
جریان الگو
شکل ۳-۹ پالس الگو
با الگوریتم ژنتیک زمان های تاخیر هر واحد را به گونه ای بدست می آوریم که تابع error کمترین مقدار شود.[۲۰]
۳-۴-۱ الگورییتم ژنتیک
الگوریتم ژنتیک، دارای رفتاری است که از مکانیسم تکامل در طبیعت الهام گرفته است. این روش با ایجاد جمعیتی از افراد که در قالب کروموزوم ارائه می شود، پیاده سازی می گردد. سپس افراد موجود در جمعیت در اختیار فرایند تکامل قرار می گیرند. در عمل مدل ژنتیک محاسباتیی می تواند با آرایه ای از بیتها و یا کاراکتر ها در قالب کروموزوم پیاده سازی شود. به این ترتیب عملیات جهش و ترکیب با دستکاری این بیت ها و کروموزومها ممکن خواهد بود. هر چند تحقیقات زیادی روی کروموزومها با طول نتغیر انجام گردیده است اما عمده کاربران الگوریتم ژنتیک از رشته ای از کاراکتر ها با طول ثابت به عنوان کروموزوم استفتده می کنند. به این ترتیب کاربران با دو محدودیت یعنی طول ثابت رشته کاراکتر ها و نحوه ارائه مسئله در قالب این رشته ها مواجهند. این دو محدودیت باعث پیدایش یک روش جدید تحت عنوان برنامه نویسی ژنتیک گردیده است که در آن طول ثابت و تبدیل مسئله به رشته های رمز شده مطرح نمی باشد.
مفهوم الگوریتم ژنتیک برای اولین بار توسط جان هالند مطرح گردید. این الگوریتم یک مدل از الگوریتم های تکاملی است و بر خلاف روش های بهینه سازی کلاسیک جهت شروع فرایند جستجو به جای تنها یک جواب با مجموعه ای تصادفی از جوابها کار خود را شروع می کند و سپس مورد ارزیابی قرار می گیرد. این ارزیابی شامل محاسبه مقدار تابع هدف و انحراف آن از محدودیت ها می باشد.
با بهره گرفتن از مقدار تابع هدف و انحراف از محدودیت ها باید اندازه ای تعریف شود تا شایستگی هر جواب مشخص گردد. در اغلب مسایل میزان شایستگی معادل با مقدار تابع هدف در نظر گرفته می شود. اگر معیار ها برآورده نشوند جمعیت جوابها با بهره گرفتن از سه عملگر انتخاب تقاطع و جهش تعدیل شده و یک جمعیت جدید که انتظار می رود بهتر باشد ایجاد می گردد؛ و شمارشگر نسل افزایش می یابد تا نشان دهد که یک نسل یا یک تکرار کامل شده است.
روند کلی الگوریتم ژنتیک به صورت شبه کد در ضمیمه ارائه می شود.
منظور از بهینه سازی سراسری یافتن مجموعه ای از بهترین پارامتر ها برای بهینه سازی تابع هدف^[۱۸] می باشد. عموما علاوه بر جواب بهینه سراسری چندین جواب بهینه موضعی نیز برای مسائل وجود دارد. این جوابهای موضعی مسائل بهینه سازی را با چالش مواجه می کند.
نمودار گذر کارکرد یک الگوریتم ژنتیک به صورت شکل ۳-۱۰ است.
.
شکل۳-۱۰ فلوچارت الگوریتم ژنتیک
در یک الگوریتم ژنتیک استاندارد ابتدا یک جمعیت اولیه به صورت تصادفی تولید می شود. هر مرحله تکاملی یک نسل نامیده می شود. برای شکل گیری یک جمعیت جدید (نسل بعدی) افراد بر مبنای میزان شایستگیشان انتخاب می شوند.
ساده ترین روش برای انجام این انتخاب انتخاب متناسب با شایستگی می باشد. در این روش افراد با احتمالی متناسب با میزان شایستگی شان انتخاب می شوند.
به این ترتیب افراد شایسته تر شانس بیشتری برای تولید مثل خواهند داشت. این در حالی است که افراد با شایستگی کمتر محو شده و شانسی برای انتخاب و تولید مثل پیدا نمی کنند.
روال انتخاب به تنهایی نمی تواند هیچ فرد جدیدی را به جمعیت اضافه کند و همچنین نقطه جدیدی را به فضای جستجو پیدا نمی کند، بلکه این کار با بهره گرفتن از عملگر های تقتطع، و جهش انجام می شود.
عملگر تقاطع با بهره گرفتن از یک احتمال تحت عنوان احتمال تقاطع و یا نرخ تقاطع P_c بین دو فرد انتخاب شده انجام می شود. این دو فرد والدین نامگذاری می شوند. به این ترتیب دو فرد جدید به وجود می آیند به نام فرزندان. عملگر تقاطع باعث می شود تا عملیات جستجو به مناطق جدیدی در فضای جستجو گسترش یابد.
عملگر جهش در راستای جلوگیری از همگرایی زودرس در کمینه های موضعی به کار گرفته می شود و نقاط جدیدی را به صورت تصادفی در فضای جستجو ایجاد می کند. این عملگر یک تغییر تصادفی را با احتمال اندک p_m اعمال می کند.
البته هر تقاطعی الزاما منجر به جوابهای بهتر نمی شود اما ما نگران چنین امری نیستیم زیرا جوابهای بد ایجاد شده در عملیات انتخاب مجدد حذف خواهند شد و عمر کوتاهی خواهند داشت.
سه عملگر مذکور عملگرهای ساده ای هستند و عملگر انتخاب مجدد، رشته های خوبی را ناتخاب می نماید.، عملگر تقاطع زیر رشته های خوب دو کروموزوم را به امید شکل گیری کروموزومهای بهتر مجددا تقاطع می دهد و در نهایت عملگر جهش نیز مکانی را در کروموزوم به امید یافتن فرد بهتری تغییر می دهد.
الگوریتهای ژنتیک از سازماندهی دودویی خطی استفاده می کنند. به این معنی که به جای خود متغیرها با مقادیر کد گذاری شده متغیرهای تصمیم کار می کنند. آنها با یک فضای جستجوی گسسته حتی اگر تابع پیوسته باشد کار می کنند. این امر الگوریتمهای ژنتیک را قادر می سازد تا در حوزه وسیعی از مسایل کاربرد داشته باشد. فایده دیگر این امر آن است که عملگر های ژنتیک از تشابهات ساختار رشته بهره گرفته و جستجوی موثری را انجام می دهند.
تابع شایستگی به منزله یک جعبه سیاه از دید الگوریتم ژنتیک می باشد. افراد به این جعبه سیاه اعمال شده و مقدار شایستگی آنها توسط این تابع محاسبه می شود.
۳-۴-۲ مزایای استفاده از الگوریتم ژنتیک
الگوریتم ژنتیک به سرعت می تواند یک مجموعه بزرگ از جوابها را پویش نماید. همچنین جوابهای بد تاثیری بر روی جوابها نداشته و به آسانی حذف می شوند.
طبیعت الگوریتم ژنتیک به گونه ای است که نیازی به داشتن هیچ قاعده ای در ارتباط با مسئله مورد حل ندارد و تنها با قوائد داخلی خودش کار می کند. این نکته در مورد مسائل پیچیده بسیار مفید واقع می شود.
این روش نیازی به محاسبات مشتق جزئی ندارد.
الگوریتم ژنتیک بر خلاف سایر الگوریتمها ی بهینه سازی نیازی به حدس اولیه در ارتباط با جواب نمی باشد با توجه به اینکه حدس اولیه تاثیر زیادی بر روی نتیجه نهایی دارد الگوریتم ژنتیک تنها نیازمند یک محدوده جستجو می باشد که این محدوده با توجه به دانش اولیه از خصوصیات فیزیکی سامانه قابل طرح است.
الگوریتم ژنتیک به صورت موثر کل فضای جوابها را جستجو می کند که این نوع از جستجو بر خلاف سایر روشها از افتادن در تله نقاط بهینه موضعی جلوگیری می کند.[۵]
۳-۵ جبران سازی لبه پالس ولتاژ
شکل۳-۱۱ مدار معادل تخلیه خازن
در کاربردهای موج مربعی زمانی که عرض پالس طولانی می شود لبه پالس دچار افت می گردد. این افت به دلیل تخلیه شدن خازن است. در شکل ۳-۱۱ مدار معادل یک مولد پالسی، رابطه ۳-۷ ثابت زمانی تخلیه خازن و شکل ۳-۱۲ ولتاژ خازن را در این مدت نشان می دهد.
(۳-۷)
(۳-۸)
خازن معادل
مقاومت بار
ثابت زمانی تخلیه خازن معادل
ولتاژ منبع تغذیه
ولتاژ خازن
شکل ۳-۱۲ شکل موج ولتاژ خازن در زمان تخلیه
اگر زمان تخلیه خازن t_d که با سوییچ S2 کنترل می شود از ۵ بزرگتر باشد طبق رابطه ۳-۸ تقریبا تمامی ولتاژ خازن میرا می شود.
در زمان های تخلیه کوچکتر از ۵ پالس خروجی دچار افت می شود. این افت را به صورت درصدی از حداکثر مقدار پالس نشان می دهند. در مورد پالس ولتاژ:
(۳-۹)
افت پالس ولتاژ
درصد افت
ولتاژ منبع تغذیه دی-سی یا بیشینه ولتاژ خازن
در کاربرد هایی که نیاز به پالس مربعی دارند مانند مولد موج میکروویو «مگنترون»[۲۱]، ساخت ورقهای فلزی با بهره گرفتن از الکترولیز[فصل ۲] و غیر فعال سازی میکروبی، نا صافی عرض پالس مربعی بازده عملیات را کاهش می دهد و در نتیجه هزینه بهره برداری بالا رفته و استفاده از مولد پالسی ناکارآمد می شود. بنابراین می بایست به منظور بهینه سازی مولد پالسی این افت را جبران نموده و سطح صافی از پالس بوجود آید. روش سنتی برای جبران سازی افت پالس که در دهه های پیشین استفاده می شده است مدار بازتاب دهنده^[۱۹] است. در این روش مدار شکل ۳-۱۳ به صورت سری با مولد پالس قرار می گیرد و با تخلیه انرژی القاگر در در زمان های افت ولتاژ روی بار، جبران سازی صورت می گیرد. این روش اگر چه از نظر ایده ساده است اما تنظیم پارامتر های آن پیچیده می باشد. مشکلاتی مانند تنظیم زمانبندی کلید زنی و شروع به کار،لزوم استفاده از سوییچ هایی که جریان پیک تا ۲.۵ برابر جریان بار را تحمل کنند و به کارگیری عنصر القاگر بسیار بزرگ [۲۱] سبب شده که به دنبال روش های دیگری برای جبران سازی باشیم.
در این پایان نامه به منظور جبران سطح پالس مولد پالسی مارکس از روش فعال جبران سازی مدولاسیون عرض پالس^[۲۰] استفاده می کنیم.
۳-۵-۱ روش جبران سازی مدولاسیون عرض پالس
ایده اصلی این روش این است که به منظور جبران افت ولتاژ خازن اصلی یا مجموعه خازنها در مولد مارکس که در شکل ۳-۱۴ با C_T نشان داده شده، خازنی دیگر را که با منبع ولتاژ کمکی شارژ شده است به کار بگیریم.
شکل ۳-۱۳ مدار بازتاب دهنده
شکل ۳-۱۴ مدار معادل مولد مارکس متوالی با جبران کننده PWM
خازن C_cp را که با منبع تغذیه فرعی شارژ می شود، با دوره کاری متغیر بین ۰ تا ۱ و با فرکانس چندین برابر پالس اصلی کلید زنی می کنیم. نحوه کلید زنی باید به گونه ای باشد که در ابتدای دوره کاری ۰ و به تدریج با افزایش افت ولتاژ، این مقدار نیز افزایش یابد و در نهایت به ۱ برسد. شکل ۳-۱۵ روش کار را نشان می دهد.[۲۱]

ورود رقبای بخش خصوصی، پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی (WTO) پایین بودن سطح درآمد جامعه، تحریم های بین المللی
قوت ها
سرمایه و پشتوانه مالی قوی و نیروهای متخصص و خبره، سابقه طولانی در امر بیمه، شبکه توزیع گسترده
ضعف ها
پایین بودن میزان تبلیغات ، تاخیر درصدور بیمه نامه ها، تاخیر در پرداخت خسارات.
مدل سلسه مراتبی و شبکه ای که برای تحلیل SWOT در اینجا پیشنهاد می‌شود از چهار سطح تشکیل شده است. هدف (بهترین استراتژی) نشان دهنده ای سطح اول می‌باشد. سطح دوم گروه های SWOT می‌باشند و سطح سوم عوامل یا فاکتورهای هر گروه SWOT سطح چهارم هم گزینه ها یا استراتژی‎های بدلیل.

در مطالعه موردی صورت گرفته مشاهده می‌شود که وابستگی های میان فاکتورهای هم بر انتخاب استراتژی تاثیر می‌گذارد و هم بر اولویت بندی استراتژی ها در نهایت و برمبنای تحلیل های صورت گرفته می‌توان اینطور گفت که شرکت باید تمرکز خود را برروی دو استراتژی نوآوری وتبلیغات بگذارد.
۲) انصاری و همکارانش در سال ۱۳۸۸ تحقیقاتی با عنوان ” تحلیل استراتژی و دورنی و بیرونی SWOT دانشکده ی مدیریت واطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان “ انجام داده اند. هدف از این مطالعه، شناخت وضعیت موجود دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشک اصفهان از طریق تحلیل درونی و بیرونی در سال ۱۳۸۶ است در این تحقیق از ترکیب دو روش تحقیق کمی‌و کیفی استفاده شده : افراد جامعه ی تحقیق شامل مدیران و معاونین و کارشناسان و کارمندان دانشکده بودند ۸۵ نفرکه به عنوان نمونه در نظر گرفته شدند. ابزار مورداستفاده دو پرسشنامه ی محقق ساخته و مصاحبه به شیوه جلسات بحث گروهی بود برای تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و تحلیل SWOT استفاده شد یافته ها نشان داد که دانشکده مدیریت از نظر عوامل داخلی و خارجی از نقاط قوت و فرصت های بیشتری برخوردار است و در شرایطی است که میتواند با کمک استراتژی های مورد نظر، به بهره برداری از فرصت های درجهت کاهش ضعف ها و تهدیدات به پردازد. موارد زیر به عنوان عوامل داخلی ( قوت و ضعف ) و عوامل ( فرصت و تهدید ) دانشکده مدیریت واطلاع رسانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان معرفی شدند:
نقاط قوت : محیط فیزیکی مناسب، انتشار مجله علمی‌تحقیقی ؛ دسترسی اعضا هیأت علمی‌به اینترنت وجود مراکز تحقیقاتی سه گانه وجود کتابخانه با منابع کم نظیر؛ وجود سه سایت جهت اتصال دانشجویان وارائه آموزش های الکترو نیک ، وجود امکانات سخت افزاری و تجهیزات کمک آموزشی، بها دادن به تشکیل های دانشجویی، تبدیل پروژه های تحقیقاتی دانشجویان به طرح های تحقیقی، وجود اساتید جوان، با انگیزه و متخصص در رشته خود، برگزاری پودمان ها و همایش‎های وزارت بهداشت و دعوت از متخصصین، ارتباط آموزشی و تحقیقی با وزارت بهداشت و پیشگامی‌درارائه طرحهای جدید:
زمینه های قابل بهبود: کمبود اعضای هیأت علمی‌به ویژه استادیار به بالا، تخصیص بیش از حد واحد درسی به هر هیأت علمی‌در طول ترم و نداشتن فرصت مطالعه و تحقیق پایین بودن امکانات رفاهی و ورزشی کارکنان، شفاف نبودن شرح وظایف و مسئولی تها بین نیرو ها؛ کمرنگ شدن انجام کارگروهی در میان اعضای هیأت.
فرصت ها : نیاز به علوم مدیریت وکاربرد آن در سطح جامعه، پذیرش دانشجویان مستعد و جوان، افزایش سازمان های بهداشتی، درمانی جامعه و تنوع نیازهای مدیریتی آنها مهم شدن جنبه های اقتصادی بهداشت و درمانی حتی نزد مدیران غیر بهداشتی، تاکید وزارتخانه بر تاسیس رشته های جدید در دوره های کارشناسی و راه اندازی مقاطع بالاتر، زمینه همکاری دانشکده با بیمارستان ها و ارائه خدمات مشاوره‎ای به آنها ارتقا سطح تکنولوژی اطلاعاتی و ارتباطی در جامعه حرفه گرایی در کل کشور و نیاز شدید تکنیکهای مدیریتی و اطلاع رسانی.
تهدیدات: عدم وجود تسهیلات لازم در دانشگاه های علوم پزشکی جهت ادامه تحصیل اساتید عدم شناخت جامعه از رشته های دانشکده و مبهم بودن جایگاه فارغ التحضیلان، نوسانات اقتصادی جامعه که بودجه دانشگاه را متاثر کرده است، تغییرات شدید مدیریتی در سطح دانشگاه و سازمان ها عدم وجود تفکر و نگرش سرمایه ای بودن به بهداشت و درمان، پرداخت دیرهنگام بعضی از کمکهای مالی، اضافه کار به دانشکده، عدم شناخت کافی دانشگاه و جامعه از کارکردهای دانشکده.
نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بخش های تحقیقی و دانشجویی از نقاط قوت بیشتری برخوردارند و بخش فرهنگی با ضعف های بیشتری مواجه است از جمله مشکلاتی که این دانشکده با آن رویه رو است تغییرات شدید مدیریتی، متمرکز بودن نظام مدیریتی، فقدان تفکر و نگری و برنامه ریزی استراتژیک و بهره برداری از فرصت ها و قوتها می‌تواند برضعف ها و مشکلات فایق اید.
علمی‌و کارکنان جذب نسبتاً بالای نیروی انسانی غیر متخصص در واحدهای دانشکده وجود چارتهای نیروی انسانی قدیمی.
۳) ملکی و همکارانش در سال ۱۳۸۹ تحقیقی با عنوان” طراحی و مدلسازی یک ساختار یکپارچه QFD FMEA در مراکز خدمت درمانی “ انجام دادند. روش تحقیق، شامل مطالعات جامع کتابخانه ای تحقیق گسترده در منابع اطلاعات و سایت های شبکه جهانی اینترنت و نیز مطالعات میدانی است.
هدف این مقاله با تمرکز بر نقاط ضعف و قوت کارهای پیشین ، ارائه یک ساختار یکپارچه از دو ابزار گسترش عملکرد کیفیQuality Func
tion Development – QFD) ( و تجزیه و تحلیل اثرات و حالات خطا ) Faliure mode and effect analysis – FMEA) است که در نهایت بهبود خدمات بهداشتی و درمانی به گونه ای که بیشترین رضایت را در مشتریان ایجاد نماید. ساختار پیشنهادی دارای چهارمرحله بوده که سه مرحله اول آن استفاده از رویکردQFD است. ورودی مرحله اول خواسته های مشتریان است که از طریق رویکردتعالی سازمانی شناسایی شد و خروجی آن تعیین درجه اهمیت مشخصه‎های کیفی خدمات درمانی است. این مرحله خانه کیفیت مدل QFD را تشکیل می‌دهد در مرحله دوم ترکیب بهینه ای از فعالیت های درمانی قابل اندازه گیری که برای پیاده سازی مشخصه‎ های کیفی در یک مرکز خدمات درمانی مورد نیاز هستند از طریق یک مدل برنامه ریزی عدد صحیح و با توجه به محدودیت های موجود در سیستم تعیین می‌شود در مرحله سوم، خطاهای بالقوه ناشی از اجرای مهمترین فعالیت های درمانی مرحله دوم که سبب نارضایتی مشتریان شده و کیفیت خدمات ارائه شده را کاهش می‌دهند تعیین می‌شوند در مرحله چهارم به منظور کاهش اثرات مهمترین خطاهای بالقوه خروجی مرحله سوم، رویکرد FMEA اجرا شده و با تعیین درجه خطرآنها، اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه لازم جهت حذف و یا کاهش اثرات آنها در سیستم برنامه ریزی می‌شوند به منظور ارزیابی مدل پیشنهادی یک مثال نیز ارائه شده است که نتایج به دست آمده حاکی از عملکرد مناسب ساختار پیشنهادی است.
۴) خاتون و همکارانش در سال ۱۳۹۰ تحقیقی با عنوان ” سنجش اراکان چهارگانه گردشگری روستایی با بهره گرفتن از تکنیک SWOT مطالعه موردی: روستاهای هدف گردشگری استان چهارمحال و بختیاری “ انجام داده اند از اینرو هدف این مطالعه با بهره گرفتن از تکنیک SWOT وضعیت گرد شگری روستایی در روستاهای هدف گردشگری استان چهارمحال و بختیاری مشخص و وزن هر کدام از ارکان چهارگانه SWOT روستایی سنجیده شود. جامعه آماری این مطالعه شامل هیجده نفر ازکارشناسان و مسئولین مرتبط با علوم توسعه روستایی و گردشگری بوده است.
نقاط قوت :
وجود زمین جهت واگذاری به سرمایه گذاران در روستاهای هدف گردشگری وجود محصولات و فراورده های محلی برای ارائه به گردشگران وجود مردم ساده و بی تکلف در روستاهای هدف گردشگری ، وجود اداب و رسوم محلی و سنی در روستاهای هدف گردشگری، وجود آداب و رسوم محلی و سنتی در روستاهای هدف گردشگری، وجود طبیعت بکر و چشم اندازهای زیبا، داشتن محیط آرام و ساکت، وجود جاذبه یکتای گردشگری در محیط روستا، نزدیکی با حیات وحش و احتمال تماشای آنها، برخورداری از آب و هوای کاملاً پاک، وجود پتانسیل برای اجرای انواع فعالیت های گردشگری همچون انواع ورزشها، باور مسئولین به دستیابی به محتوی توسعه با مهیا سازی قابلیت‌های گردشگری در روستاهای هدف.
نقاط ضعف :
نارضایتی مردم روستا جهت سرمایه گذاری دربخش گردشگری، عدم وجود برنامه ریزی مدون دولت جهت هدایت سرمایه گذاری روستاهای هدف، نامناسب بودن وضعیت امنیت اجتماعی گردشگران، نامناسب بودن تسهیلات خدمانی، عدم وجود نیروی متخصص و آموزش دیده در روستاهای هدف، توزیع نامناسب گردشگران در فصول مختلف، تضاد میان فرهنگ گردشگران و مردم روستا، تمایل به استفاده اختصاصی از فضای روستادر قالب ویلا و باغ خصوصی، نامناسب بودن زیر ساخت های و امکانات موجود در روستاهای هدف، نامناسب بودن امکانات مربوط به تفریح و ورزشی، عدم آشنایی ساکنان روستا در برخورد با گردشگران، افزایش توجه دولت به برنامه یزی و سرمایه گذاری در بخش گردشگر، وجود تمایل در بخش خصوصی جهت سرمایه گذاری.
فرصت :
افزایش تمایل جهت گردشگری در بین مردم شهری، وجود دو استان اصفهان و خوزستان به عنوان مراکز گردشگری فرصت، افزایش تمایل به بهره مندی از این فرصت جهت استغالزایی و جلوگیری از مهاجرت، روستائیان در دولت، وجود آژانس های علاقه مند به استفاده از قابلیت‌های روستاهای هدف، وجود نیروی متحصص در مراکز گردشگری.
تهدید :
افزایش قیمت زمین و خدمات بوجود آمدن مراکز گردشگر پذیر در نقاط دیگر، تراکم جمعیتی در روستاها در فصول گردشگر ناپذیر، ازدیار تخلفات اجتماعی با ورود گردشگر، از بین رفتن فرهنگ محلی وسنتی، تمایل به نزدیک شدن به فرهنگ گردشگران از سوی ساکنان روستا، همسویی ادارات و سازمانهای دولتی جهت گسترش تجهیزات و تاسیسات گردشگری، از بین رفتن پوشش گیاهی و درختان و فرار حیات وحش، افزایش آلودگی منابع آی و خاک و هوا.
نتایج نشان می‌دهد میزان محدودیت ها (شامل نقاط ضعف و تهدید) در سطح بالاترین نسبت به میزان مزیت ها (شامل نقاط قوت و فرصت ها) است اگر چه مولفه به وجود آمدن مراکز گردشگر پذیر در نقاط دیگر به عنوان مهمترین مولفه تهدید مشخص شد امابه دلیل / فرصت مناسب بودن زیر ساخت های گردشگری همچون راه دسترسی، اماکن اقامتی و تسهیلات رفاهی و همچنین شناخت نادرست گردشگران از گردشگری روستایی در روستاهای مورد مطالعه، همین مولفه موجب تخفیف آسیب پذیری و نیز کاهش تخریب طبیعت بکر و چشم اندازهای زیبا به عنوان مهمترین مولفه قوت توسعه گردشگری روستایی شده است.
۵) قزآانی قمصری و همکارانش در سال ۱۳۹۰ تحقیقی با عنوان ” عوامل موثر برصادرات فرش دستبافت در قالب ماتریس سوات (SWOT) مطالعه موردی تعاونیهای فرش در استان اصفهان “ انجام داده اند هدف این تحقق، مطالعه دقیق
ودرک نقاط قوت و فرصتهای موجود و شناخت، نقاط ضعف و تهدید های موجود تعاونیهای فرش استانی اصفهان در نه ماهه اول سال ۱۳۸۸ وارایه راهبردی های مناسبی جهت افزایش توان رقابتی و در نتیجه افزایش میزان صادرات این محصول و از اصل اقتصادی مزیت نسبی در تجارت جهان برای تخصیص بین المللی منابع و عوامل تولید در این صنعت بومی‌و ملی و تاریخی به نحو احسن در جهت رشد و توسعه اقتصادی در مناطق تولید فرش استفاده شود این تحقیق از نظر ماهیت و اهداف از نوع کاربردی و از نظر نحوه گرد آوری داده ها برای آزمون فرضیات از نوع توصیفی و پیمایشی است و بعد از تهیه پرسشنامه و بررسی روایی و پایایی آن، یافته های تحقیق به وسیله نرم افزار SPSS تحلیل شد. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه مدیران تعاونی فرش استان اصفهان در سال ۱۳۸۸ است از ۲۵ تعاونی شهری تعداد ۲۲ پرسشنامه و از ۲۴ تعاونی روستایی۲۰ پرسشنامه تکمیل شده ۲۹ پرسشنامه نیز به صورت تصادفی ساده از ۱۷۰ نفر از صادر کنندگان فرش تکمیل گردید مدل تحقیق براساس آیتم‎های SWOT است که در قالب ۴ فرضیه در زمینه تعاونیهای فرش دستبافت و براساس اهمیت آنها در افزایش صادرات فرش در تحقق آورده شدند فرش دستبافت و براساس اهمیت آنها در افزایش صادرات فرش در تحقق اورده شدند.
فرضیات و تحقق عبارتند از:

1. 1. تبلیغات مناسب با رویکرد برندسازی در تعاونیهای فرش دستبافت برافزایش صادرات فرش موثر است (تبلیغات )

1. 1. گرایش به سمت سفارش پذیری در تعاونیهای فرش دستبافت برافزایش صادارت فرش موثر است (سفارش پذیرد)

1. 1. توجه تعاونیهای فرش دستباف به خواست و نیاز و سلیقه بازارهای جهانی بر افزایش صادرات فرش موثر است ( سلیقه مشتریان)

1. 1. اعمال مدیریت هزینه در مراحل تولیدو تکمیل فرش دستبافت در تعاونیهای فرش برافزایش صادرات فرش موثر است. ( هزینه یا قیمت تمام شده فرش)

نتایج نشان داد که تبلیغات، شفارش پذیری، توجه به نیاز بازار و مدیریت هزینه توسط تعاونیهای فرش در افزایش صادرات موثرند دراین باره سفارش پذیری فرش کمترین هزینه در فرش دستی بیشترین تاثیر پذیری را ازخصوصیات اجتماعی پاسخگویان دارند.
۲-۶-۲ مطالعات خارجی
۶) آی پی و کو ۱ در سال ۲۰۰۴ در تحقیقی با عنوان: در چارچوب تدوین استراتژی BSQ : ترکیبی ازکارت امتیاز متوازن، SWOT و تجزیه و تحلیل مشخصه های کیفی: انجام داده اند هدف از این تحقیق نشان دادن دستورالعمل های رویه ای به جای ارائه استراتژی واقعی است روش تحقیق یک چارچوب یکپارچه متشکل از BSC (کارت امتیاز متوازن) تجزیه و تحلیل نقاط قوت، نقاط ضعف: فرصت و تهدیدها (SWOT) و گسترش عملکرد کیفی QFD است که نظر سنجی با بهره گرفتن از ۱۳ نفر از اعضای کمیته اجرایی در موسسات موسسه حرفه ای در هنگ کنگ صورت گرفته است و پرسشنامه مقیاس لیکرت ده نقطه، که در آن عدد ۱ اشاره به کم اهمیت بودن و عدد ۱۰ اشاره به مهمترین استفاده شده است.
فرصت ها
گواهی نامه های به رسمیت شناخته شده در هنگ کنگ، مطالبات خدمات با کیفیت، استانداردهای عملیاتی برای شرکتهای متوسط، همکاری بین چین هنگ کنگ و ماکائو T توصیه دولتی برای فن آوری بالا
تهدید
وخامت مالی فردی، فن آوری عالی، رقبا، حمایت کم از دولت های محلی، رکود اقتصادی
نقاط قوت
ثبات مالی، پوشش جغرافیایی مشتری، شهرت شرکت نزد مشتری ، کیفیت محصول نرد مشتری ، یادگیری با گرایش کار آفرینی.
نقاط ضعف
حفظ مشتری، مشتری گرایی، رضایت مشتری، یادگیری انعطاف پذیر و پاسخگو، کیفیت خدمات به مشتریان درآمد (مالی ) چشم انداز(یادگیری)
نتایج تحقیق بیانگر این است که در موسسات حرفه ای هنگ گنک ، نقاط ضعف درآمد و در نقاط قوت ثبات مایل در فرصت ها گواهی نامه های به رسمیت شناخته شده در هنگ کنگ و وخامت مالی فردی دارای بالاترین نمره اهمیت هستند.
۷) ساریسیک و همکارانش^[۳۷] در سال ۲۰۱۱ تحقیقی با عنوان ” نحوه مدیریت گردشگری قایق بادبانی در ترکیه : تحلیل SWOT و استراتژی های مرتبط “ انجام داده اند هدف اصلی از این تحقیق ارائه وضعیت فعلی و تجزیه و تحلیل شرایط مدیریتی قایق بادبانی گردشگری در ترکیه با اجرای تجزیه و تحلیل فراشناختی و دیدگاه کیفی است.
نقاط قوت

۲-۱-۱۳- نیاز سنجی آموزشی:
آموزش در هر سازمانی بر حسب داده های نیازسنجی صورت می گیرد .
نیاز آموزشی عبارت است از تغییرات مطلوبی که در فرد یا افراد یک سازمان از نظر دانش، مهارت یا رفتار باید به وجود آید تا فرد یا افراد مزبور بتوانند وظایف و مسئولیت های مربوط به شغل خود را در حد مطلوب، قابل قبول و منطبق با استانداردهای کاری ، انجام داده و در صورت امکان زمینه های رشد و تعالی کارکنان را در ابعاد مختلف به وجود آورد . ( ابطحی ، ۱۳۶۸ ، صص ۲۳ و ۲۴ )
نیاز آموزشی به نیازهایی اطلاق می شود که از طریق آموزش قابل رفع است.این گونه نیازها تنها در حوزه های دانشی، مهارتی و نگرش مطرح می شود.اغلب صاحب نظران نیاز آموزشی کارکنان را به عنوان فاصله یا شکاف بین وضع مطلوب و موجود در زمینه عملکردو سایر الزامات شغلی کارکنان تعریف کرده اند . پاره ای نیز آن را به مفهوم نقصان تعریف کرده اند.بر اساس این تعاریف، شناسایی نیازهای آموزشی معادل شناخت فقدان،کاستی یا زمینه های گسترش دانش، مهارت و نگرش های مرتبط با عملکرد رضایت بخش شغلی است. ( سلیمان پور ، ۱۳۸۱ ، ص ۹۴ )
در برنامه ریزی آموزش کارکنان،تعیین نیاز آموزشی، بعد از شناخت دقیق سازمان با توجه به واحدها و نمودار سازمانی و همچنین شناخت سازمان از نظر نیروی انسانی،از طریق تجزیه وتحلیل شغل می باشد. یکی از فعالیت های فنی در برنامه ریزی تجزیه شغل به اجزا و مراحل تشکیل دهنده آن و تحلیل چگونگی انجام کار در هر یک از مراحل می باشد. هدف از تجزیه وتحلیل شغل ، شناسایی رفتار موجود ، شناسایی رفتار مطلوب و بررسی تفاوت ها و تشابهات به طوری که به نیازهای فعلی برسیم. مقصود از تجزیه و تحلیل شغل، شناسایی دقیق نیازهای فعلی می باشد و در این راستا « نیاز » عبارت است از حد فاصل بین وضع موجود تا وضع مطلوب .و محقق لازم است از فنون مختلف نیاز شناسی در این فعالیت کارشناسانه استفاده کند. در تعیین نیازها،از نظریه ها و تجارب متخصصان نیز استفاده می شود و نیازها با توجه به اهمیت و فوریت آنها اولویت بندی می شوند و در مرحله بعد ، اهداف برنامه با توجه به نیازهای اولویت بندی شده ، تنظیم می شود به گونه ای که قابل فهم ، تجزیه شده ، روشن و قابل وصول و طبقه بندی شده باشد.اولین قدم برای آماده نمودن برنامه های آموزش و توسعه منابع انسانی عبارت است از تعیین نیازهای آموزشی کارکنانی که باید در برنامه آموزشی شرکت کنند .

۲-۱-۱۴- تعیین اهداف:
هدف ها عمدتاَ از طریق نیاز سنجی آموزشی به دست می آیند. معمولاَ انتظار می رود که نتیجه و ماحصل فرایند نیاز سنجی آموزشی ، مجموعه ای از مهارت ها و دانش ها و نگرش های جدید باشد که کارکنان برای مسئولیت های حرفه ای خود بدانها نیاز دارند. بنابراین می توان گفت که منظور اصلی از مطالعات نیازسنجی، دستیابی به هدف های دقیق و واقعی در فرایند برنامه ریزی آموزش کارکنان است .
هدف ها از اهمیت و نقش محوری در برنامه ریزی آموزش کارکنان برخوردارند. مهمترین دلایلی که ضرورت تدوین اهداف آموزشی در برنامه ریزی آموزش کارکنان را توجیه می کنند ، عبارتند از :
الف : هدف ها ، منظور و مقصد روشنی برای آموزش کارکنان ترسیم می کنند .
ب : هدف ها ، به طراحان برنامه های آموزشی کمک می کنند تا در خصوص محتوا ، روش ها ، فعالیت ها و ساختار برنامه آموزشی تصمیم گیری نمایند .
ج : کارکنان و افراد متقاضی شرکت در دوره های آموزشی نیاز دارند که بدانند که آیا آموزش چیز جدیدی به آنها خواهد آموخت یا خیر ؟
د : هدف ها این امکان را فراهم می کنند تا مدیران در خصوص تناسب دوره های آموزشی با نیازهای کارکنان تصمیم گیری کنند .
ه : هدف ها برای مدرسان و کارآموزان جهت وسیر مشخصی را تعریف می کند، به نحوی که آنان می توانند در طی فرایند اجرای دوره آموزشی در چارچوب هدف ها فعالیت نمایند .
و سرانجام هدف ها به ارزشیابان دوره های آموزش کارکنان کمک می کند از اثر بخشی دوره های آموزشی و میزان تحقق مورد انتظار، ارزیابی واقع گرایانه ای به عمل آورد. ( فتحی واجارگاه ، ۱۳۸۳ ، صص ۱۴۴-۱۴۳)
صاحبنظران تربیت نیروی انسانی هدف های متنوعی را برای آموزش ذکر کرده اند، در یک جمع بندی کلی این اهداف را می توان به صورت زیر نام برد : هماهنگی با تغییرات و پیشرفت های علمی و تکنولوژیک – هماهنگی با تحولات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی وسیاسی جامعه – هماهنگی با نیازهای جدید جامعه و ارباب رجوع – توسعه مهارت های ادراکی ، روابط انسانی و فنی– کسب نگرش درست و آمادگی برای ایجاد تغییر در سازمان – توسعه شناختی، نگرش و دید کلی افراد نسبت به سازمان – تأمین نیروی انسانی به منظور جایگزین کردن افراد جدید به جای افراد خارج شده از خدمت– هماهنگی سیستم ها و فرا سیستم های سازمان– فراهم آوردن زمینه های ارتقاء ، ترفیعات و چرخش شغلی نیروی انسانی – بروز استعداد و توان بالقوه نیروی انسانی– رشد کمی وکیفی تولید– اثر بخشی و کارآمد ساختن نیروی انسانی با افزایش نگرش ، رضایت شغلی و بهره وری کارکنان – بهره گیری مناسب از امکانات و پرهیز از ضایعات کاری . (میر کمالی ، ۱۳۷۷ ، ۲۲)
۲-۱-۱۵- محتوای برنامه درسی آموزش کارکنان :
نخستین گام برای تحقق اهداف در برنامه درسی انتخاب محتوای آموزشی مناسب است . از مباحثی که امروز به شدت روی آن تأکید می شود ، یادگیری « چگونه فکر کردن و چگونه یاد گرفتن است » و به اینکه « چه باید یاد گرفته شود » کمتر اهمیت داده می شود . در حالی که در جهان یادگیری چگونه یاد گرفتن مهم است و به صلاح نیست که چگونه یاد گرفتن از چه یاد گرفتن جدا گردد و فاصله بگیرد . هر چند می توان گفت همان چیزی که به قصد یاد دادن یا چگونه یاد گرفتن تهیه می کنیم محتوای برنامه درسی است.اصول انتخاب محتوا در آموزش ضمن خدمت اولاَ تابع معیارهای علمی است و ثانیاَ بر اساس نتایج تحقیقات حاصل از تجزیه وتحلیل شغل و نیازسنجی می باشد . ضمناَ با شناختی که از رفتارهای ورودی فراگیران حاصل می گردد می توان محتوا و فعالیت های یادگیری متناسب گروه را جهت وصول به هدف های تعیین شده ارائه نمود . ( سلیمان پور ، ۱۳۸۱ ، ص ۸۵)
محتوا و مواد آموزشی در یک برنامه آموزش ضمن خدمت تابع اهداف ویژه ای است که برای دوره تدوین شده است.بنابراین در صورتی که هدف،از جامعیت و شفافیت لازم برخوردار باشد ، مشخص کردن رئوس اساسی مطالب مورد بحث در دوره آموزشی،تا حد زیادی آسان می شود . علاوه بر مشخص کردن سرفصل های اصلی هر درس در یک دوره آموزش، ضرورت دارد کمیته آموزش ضمن خدمت در تصمیم گیری درباره محتوا و مواد آموزشی بهتر است به موارد زیر توجه کنند :
به منظور دستیابی به منابع آموزشی مفید وجامع ، از صاحبنظران و کارشناسان ذیصلاح به طور نظام دار نظرخواهی شود.
در تدوین منابع آموزشی، تناسب آن با ویژگی های آموزش گیرندگان نظیر اطلاعات قبلی ، تجارب شغلی و مسائل و مشکلات آنان مورد توجه قرار گیرد .
در تدوین منابع آموزشی، تناسب آن با هدف ها و سر فصل های تعیین شده برای دوره به دقت مورد توجه قرار می گیرد .
منابع آموزشی‌‌‌دست کم به صورت عملی و قابل کاربرد در محیط کار افراد تدوین شود .
در منابع آموزشی دروس مختلف ، منابع اضافی برای مطالعه بیشتر کارکنان معرفی می شود . ( فتحی واجارگاه ، ۱۳۸۳ ، ص ۱۵۰)
۲-۱-۱۶- اصول سازماندهی محتوای آموزشی:
ترتیب ارائه محتوا مرحله مهمی در فرایند تدوین برنامه درسی تلقی می شود . اگر محتوای آموزشی از تجریه وتحلیل شغل و وظیفه منتج شده باشد واضح است که شغل و وظایف آن دارای ترتیب منطقی ولازم خواهد بود.
اصل اول : ترتیب محتوای آموزشی باید از مطالب ساده به طرف مطالب مشکل و پیچیده باشد .
اصل دوم : از کل به جزء حرکت کند . اغلب مردم با مفاهیم کلی آشناتر هستند تا مفاهیم جزئی . این امر به ویژه وقتی صادق است که مفاهیم کلی را به آسانی می توان درک کرد .
اصل سوم : از یک روش سازماندهی رایج استفاده کنید . محتوای پاره ای از مطالب دارای یک نظم منطقی ذاتی و طبیعی است و باید در ارائه محتوا ترتیب زمانی رعایت شود .
اصل چهارم : مسیر حرکت از معلوم به طرف مجهول باشد. مربی و برنامه ریز آموزش باید ترکیب وترتیب محتوای آموزش را طوری تعیین کند که با معلومات فعلی فراگیران شروع شود و به طرف دانش جدید حرکت کند .
اصل پنجم : استفاده از ترتیب عملکرد شغلی ؛ یعنی اینکه ترتیب آموزش طبق روال عادی انجام وظایف شغلی تنظیم شود . ( ونتلینگ , ۱۳۷۵ ، ص ۹۳)
۲-۱-۱۷- روش های آموزش کارکنان :
روش به کلیه کوشش هایی که در جهت ارتقای سطح دانش و آگاهی ، مهارت های فنی و حرفه ای و شغلی و همچنین ایجاد رفتار مطلوب در کارکنان یک سازمان به عمل می آید و آنان را آماده انجام و پذیرش مسئولیت های شغلی خود می نماید (ابطحی ، ۱۳۷۹، ص ۲۹)
در بحث از روش های آموزش می توان از دو دسته عمده شیوه هایی که در آموزش کارکنان کاربرد دارد نام برد :
۲-۱-۱۷-۱- روش های آموزش گروهی:
( کنفرانس ، سمپوزیوم ، سمینار ، فوریوم ، روش کارگاهی ، قضایای اداری ، روش تحریک مغزی ، شبیه سازی ، ایفای نقش ، بازی های مدیریتی ، روش کازیه ، آموزش حساسیت )
الف )کنفرانس ^[۳۵]:اجتماع بین دو یا چند نفر که با بحث وتبادل نظر وبیان عقاید خود سعی در حل مسائل و مشکلات سازمان دارند.
ب) سمپوزیوم ^[۳۶]: شیوه ای است که در آن افراد دور هم جمع می شوند و به بحث ها وسخنرانی های گروهی کوچک در خصوص موضوعی خاص گوش فرا می دهندوسپس به پرسش از گروه کوچک سخنرانان می پردازند.
ج) سمینار^[۳۷]: افراد درباره موضوعی خاص از نقطه نظرهای متفاوت بحث کرده وآن را تجزیه و تحلیل می کنند.درسمینارها معمولاً برقراری تفاهم و روابط غیررسمی حاکم است.
د) فوریوم: جلسه ای که با بحث یا ایراد مقدمه ای درباره موضوع مورد نظر به وسیله یک نفر سخنران آغاز می شود.سپس شرکت کنندگان به سوال یا اظهار نظر درباره موضوع مورد بحث می پردازند.
ه) روش کارگاهی : دراین روش ، یک سخنران با هیاتی خاص عقاید ونظریاتی را به گروه ارائه می دهد. سپس جلسه به گروه های کوچکتر تقسیم می شود تا افراد درباره موضوع، به بحث و بررسی بپردازند. هرگروه فرعی رئیس و منشی خود را انتخاب کرده ، به بحث ادامه می دهند.
و) قضایای اداری: در این روش، هدف عمده حل یک مشکل یا مسأله زمانی است.نظریه های افراد درباره موضوع مطرح شده بیان می شودو شرکت کنندگان ضمن آگاهی از نظریه ها و تجارب یکدیگر، راه حل معینی برای مشکل به دست می آورند.
ز) روش تحریک مغزی^[۳۸]: برایجاد خلاقیت فکری و فعال بودن ذهن شرکت کنندگان تأکید می شود.
ح) شبیه سازی^[۳۹]: روش آموزش بر ۳ نوع است: ایفای نقش، بازی های مدیریت ، روش کازیه دراین روش به فراگیران اطلاعاتی درباره ساختار تشکیلاتی سازمان، روابط کارکنان با همدیگر و با رؤساو… داده می شودو سپس پاکتی حاوی چند برگه به فراگیران داده وازآنان خواسته می شود در مورد موضوع بخصوصی که در محیط کار انجام می دهند تصمیم گیری کنند. افراد نظرات خود را نوشته و تحویل می دهند وسپس مربی آن ها را بررسی می کند ومورد بحث قرار می دهد.
۲-۱-۱۷-۲ - روش های آموزش فردی :
( آموزش به طریق مکاتبه ، روش کارآموزی ، آموزش خصوصی ، آموزش در مشاغل مختلف ، تجربه های برنامه ریزی شده )

و به نوعی می توانیم بگوییم از مؤثرترین و مهمترین شیوه های دعوت اسلامی و بطورکلی تبلیغ دینی، روش بشارت و انذار(مژده و بیم دادن) است. بشارت و انذار در تبلیغ و دعوت همان نقش و اهمیت را دارد که تشویق و تنبیه در تربیت، لذا استاد مطهری می گوید:«تبشیر، مژده دادن و از مقوله تشویق است»^[۲۸۴].
گرچه بشارت به انواع پاداش های مادی و معنوی و بیم دادن و انذار از کیفرهای سخت روحانی و جسمانی، وسیله ای است برای اجرای تعلیم و تربیت، و عاملی است برای خارج کردن از ظلمت ها به نور، ولی چون قرآن به خصوص روی آن تکیه کرده، می توان آن را به عنوان یکی از اهداف برانگیختن پیامبران شمرد.

خداوند در قرآن کریم، به این معنی اشاره کرده، می فرماید: «وَ مَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِینَ إِلَّا مُبَشرِِّینَ وَ مُنذِرِینَ ^[۲۸۵]»؛ تفسیر اطیب البیان در ذیل این آیه آورده است:«وظیفه اولیه انبیاء و مقصود الهى از ارسال رسل ارشاد امّت است بتوحید و سایر عقائد حقّه و اخلاق حمیده و اعمال صالحه از عبادات واجبه و مندوبه که موجب کمال نفس و ترقى و تعالى روح شود تا قابلیت شمول رحمت و نیل بسعادت و وصله بنعم اخرویه و فیوضات الهیه پیدا کنند و همین مفاد إِلَّا مُبَشِّرِینَ است و بیم و خوف از سخت و غضب الهى و عذاب شدید ابدى الهى و جهنم دهند که براى کفار و مشرکین و مخالفین و معاندین مهیّا شده که مفاد وَ مُنْذِرِینَ است.^[۲۸۶]»
این آیه و آیات مشابه آن در قرآن مجید که «بشارت» و «انذار» را به عنوان برنامه اصلی انبیاء می شمرد هم پاسخی است به کسانی که انبیاء را خدایان می شمردند، و انتظار هرگونه قدرت نمایی الهی از آنها داشتند، و هم کسانی که به دعوت آنها پشت کرده، و راه خلاف را می پیمودند، می فرماید:«وظیفه آنها فقط بشارت و انذار است» و بقیه امور مربوط به خدا است، و قبول هدایت مربوط به خود مردم می باشد. لذا در پایان همین آیه می خوانیم: «کسانی که ایمان بیاورند و خویش را اصلاح کنند نه ترسی دارند و نه غمگین می شوند و کسانی که آیات ما را تکذیب کنند، عذاب الهی به خاطر نافرمانی هایی که می کردند به آنها می رسد».^[۲۸۷]
۳-۱-۱-۲-۱٫ رابطه بشارت و انذار
تبشیر و انذار دو شیوه مکمل یکدیگرند که مبلغ باید همزمان به هر دو توجه داشته باشد، بشارت و انذار به مثابه دو رکن تبلیغ باید توأم باشند آنگونه که از ظاهر آیات قرآن و سنت انبیا و اولیای الهی بر می آید، بشارت مقدم بر انذار است، همانطور که در تربیت تکیه و عنایت به تشویق بیش از تنبیه است. شاید بدین جهت است که قرآن کریم، تبشیر را مقدم بر انذار ذکر می کند؛^[۲۸۸]«إِنَّا أَرْسَلْنَاکَ بِالحَْقّ‏ِ بَشِیرًا وَ نَذِیرًا^[۲۸۹]»
هماهنگی میان تبشیر و انذار، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است و از این رو باید در کنار هم و هریک به تناسب شرایط بکار روند.
استاد شهید مطهری در این زمینه ضمن بیان جالب خود، تبشیر را به «قائد» و انذار را به «سائق» تشبیه نموده است.«قائد» آن کسی است که از جلو مهار اسب یا شتر را گرفته و او را حرکت می دهد و «سائق» آن است که از پشت سر حیوان را می راند، اما هر دوی قائد و سائق یک کار را انجام می دهند که همان هدایت حیوان است. همینطور که مبشر و منذر هر دو یک هدف و کار را دنبال می کنند.^[۲۹۰]
فخررازی به بیان دیگری در ذیل آیه ۲۱۳سوره بقره، به تفسیر این دو واژه پرداخته است. وی می گوید: «در این آیه، واژه «مبشرین» پیش از «منذرین» آمده است؛ زیرا تبشیر بسان پیشگیری از بیماری است، در حالی که انذار همانند درمان بیماری پس از وقوع آن است. بی تردید همیشه، تبشیر و پیشگیری قبل از درمان ایفای نقش می کند.^[۲۹۱]»
قرآن کریم نسبت به جامعه بشری بشیر است و نذیر و در آیاتی چند، این دو عنوان با هم آمده، لیکن در برخی آیات، خداوند هدف نزول را تنها انذار خوانده است؛ «تَنزِیلَ الْعَزِیزِ الرَّحِیمِ لِتُنذِرَ قَوْمًا مَّا أُنذِرَ ءَابَاؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ»^[۲۹۲] این نشانگر نقش اساسی انذار در هدایت انسانهاست.
در آیاتی که خداوند سمت های رسول اکرم(ص) را بیان می فرماید، او را در کنار اوصاف دیگر، جامع دو صفت «مبشر» و «منذر» می نامد؛«یَأَیهَُّا النَّبىِ‏ُّ إِنَّا أَرْسَلْنَکَ شَاهِدًا وَ مُبَشِّرًا وَ نَذِیرًا»^[۲۹۳].
علامه طباطبایی در ذیل این آیه در معنای «مبشّر»و«نذیر» اینگونه می گوید: معناى” مبشر” و” نذیر” بودن پیامبر این است که مؤمنین مطیع خدا و رسول را، به ثواب خدا و بهشت، بشارت و کفار عاصى را به عذاب خدا و آتش او انذار مى‏دهد.^[۲۹۴]
علت انحصار هدف وحی و رسالت در انذار
در گروهی دیگر از آیات، انذار و منذر بودن تنها هدف رسالت بیان شده است، نه تبشیر ومبشر بودن؛ «وَ أُوحِىَ إِلىَّ‏َّ هَذَا الْقُرْءَانُ لِأُنذِرَکُم بِهِ وَ مَن بَلَغ^[۲۹۵]؛ این قرآن برای من نازل شده که شما و جوامع بشری دیگر را بترسانم تا به گناه آلوده نشوید.»
تفسیر المیزان از این قسمت از آیه ۱۹ انعام، در می یابد که انذار و تخویف، در دعوت نبوت مؤثرتر از تبشیر و تطمیع بوده است. و برای این بیان خود دو دلیل آورده است: اولا اینکه گر چه تطمیع و امیدوار ساختن مردم نیز راهى براى دعوت انبیا است و قرآن نیز تا اندازه‏اى این طریقه را به کار برده، اما اصولا امیدوارى، آدمى را به طور الزام وادار به طلب نمى‏کند، و بیش از ایجاد شوق و رغبت در آدمى، اثر ندارد، به خلاف تخویف و تهدید که به حکم عقلى وجوب دفع ضرر احتمالى، احتراز از آنچه تهدید به آن شده واجب و آدمى به دفع آن ملزم مى‏شود.
ثانیا اگر مردم در گمراهى خود هیچ گونه تقصیرى نمى‏داشتند، مناسب بود که دعوت الهى از راه تطمیع آغاز گردد، لیکن مردم در گمراهى خود مقصر هستند، زیرا دعوت اسلام، دعوت به دین فطرت است که سرچشمه‏اش در نهاد خود بشر است، و این خود او است که با دست خویش و با ارتکاب شرک و گناه، فطرت خود را پشت سر افکنده و شقاوت را بر دل خود چیره نموده و در نتیجه دچار سخط الهى شده است، و چون چنین است حزم و حکمت اقتضا مى‏کند که دعوت آنان از راه انذار و هشدار آغاز گردد.^[۲۹۶]
تفسیر نمونه ذیل این آیه، علت منحصر آمدن انذار در این آیه را به خاطر آن می داند که در اینجا سخن در برابر افراد لجوجى بوده که اصرار در مخالفت داشته‏اند.^[۲۹۷]
خداوند در آیه دیگر به رسولش می فرماید:« إِنَّمَا أَنتَ نَذِیر»^[۲۹۸] کار تو فقط ترساندن بشر است، خواه آنها ایمان بیاورند یا نه. نیز می فرماید:«وَ هَذَا کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَکٌ مُّصَدِّقُ الَّذِى بَینْ‏َ یَدَیْهِ وَ لِتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى‏ وَ مَنْ حَوْلهََا»^[۲۹۹]؛ این کتاب مبارک و مصدق را نازل کردیم تا هسته مرکزی حجاز ، مکه و اطرافش را بترسانی. همچنین می فرماید:«تَبَارَکَ الَّذِى نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلىَ‏ عَبْدِهِ لِیَکُونَ لِلْعَلَمِینَ نَذِیرًا»^[۳۰۰] که همگی نشان این است که هسته مرکزی هدایت و تبلیغ پیامبر گرامی همان انذار است.^[۳۰۱]
«نکته مهم در این آیه این است که قرآن کریم هرگز عنوان «بشیر» یا «مُبشّر» را به عنوان یک جایگزین مستقل برای مقام نبوی در نظر نگرفته است. بر خلاف واژه های «نذیر» و «منذر» که به تنهایی استفاده می شود. این تفاوت نشانگر یک نکته تربیتی است مبنی بر آنکه نقش عنصر ترس و تهدید در موضوع تربیت انسان بیش از عنصر «امید» می باشد بویژه در شرایطی که از او، می خواهیم در برابر واقعیاتی که هیچگونه ارتباط ظاهری با آنها ندارد، تسلیم شود و از کششها و خواسته های نفسانی خویش صرف نظرکند، در چنین شرایطی نقش عامل تهدید بسیار اساسی خواهد بود.^[۳۰۲]» نکته دیگری که می توانیم ازاین اختلاف بدست آوریم اینکه پیامبران(علیهم السلام)پیش از ترغیب مردم به انجام اعمال نیک، به هدایت پیروانشان از بستر بازداری آنان از گمراهی (انذار) توجه داشته اند این فرضیه هنگامی با احتمال بیش تری موردقبول است که ما به این حقیقت توجه کنیم که حرکت های هدایتگرانه انبیاء(علیهم السلام)معمولاً با سختی و دشواری همراه بوده است و این همراهی دعوت با دشواری موجب می شده که مردم به سمت پیامبران(علیهم السلام)رهنمون شوند و دعوت آن ها را لبّیک گویند. خداوند در آیه نود و چهار سوره اعراف می فرماید: «ما هیچ پیامبری را در هیچ شهری نفرستادیم، مگر آن که مردم آن جا را به سختی گزند گرفتار کردیم تا شاید خضوع و زاری کنند.» این مطلب در آیه چهل ودوم سوره انعام نیز تکرار شده است.
قرآن کریم هنگام یادآوری قیامت می فرماید که در آن روز خداوند به جن و انس می فرماید:«یَامَعْشرََ الجِْنّ‏ِ وَ الْانسِ أَ لَمْ یَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِّنکُمْ یَقُصُّونَ عَلَیْکُمْ ءَایَتىِ وَ یُنذِرُونَکمُ‏ْ لِقَاءَ یَوْمِکُمْ هَذَا »^[۳۰۳]؛ ای گروه جن و انس، آیا رسولان الهی که از خود شما بودند، آیات مرا بر شما نخواندند و آیا شما را نترساندند از اینکه در چنین روزی، به دیدار پروردگارتان می رسید؟نیز می فرماید:«کلَُّمَا أُلْقِىَ فِیهَا فَوْجٌ سَأَلهَُمْ خَزَنَتهَُا أَ لَمْ یَأْتِکمُ‏ْ نَذِیر»^[۳۰۴]؛ هر وقت گروه تبهکاران به جهنم انداخته شدند، خازنان جهنم از آنها می پرسند که آیا بیم دهنده ای به سوی شما نیامده بود؟
۳-۱-۱-۲-۲٫ روش تربیتی تبشیر و انذار:
«تبشیر و انذار از اوصاف ممتاز همه انبیای الهی است:«رُّسُلًا مُّبَشرِِّینَ وَ مُنذِرِینَ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلىَ اللَّهِ حُجَّهُ بَعْدَ الرُّسُلِ»^[۳۰۵]؛ انبیا با این دو جناح آمده اند، تا هم به فضیلت هدایت کرده و بشارت دهند، و هم از رذیلت بازدارند و انذار کنند. پیامبر اسلام نیز با رسالت تبشیر و انذار مبعوث شده است:«یَأَیهَُّا النَّبىِ‏ُّ إِنَّا أَرْسَلْنَکَ شَهِدًا وَ مُبَشِّرًا وَ نَذِیرًا»^[۳۰۶].
خدای سبحان درباره بسیاری از انبیا می فرماید: آنان رسالت دارند که مردم را به بهشت بشارت دهند و از جهنم بیمناک کنند، و از آن جا که همه انبیا از یک هدایت خاص الهی برخوردارند و همگان وظیفه مشترکی دارند. بنابراین، همه برای تبشیر و انذار آمده اند.^[۳۰۷]»
در امر تعلیم و تربیت اسلامی برای ایجاد روحیه ای متعادل و دارای توازن صحیح و منطقی از تشویق و تنبیه صرف، پرهیز می شود. زیرا بسنده نمودن به هریک از این دو، شکننده و موجب به دست دادن روحیه ای ناموزون و مشکل آفرین می گردد.
پیامبران الهی در مقام مربی، از شیوه تبشیر بسیار بهره گرفته اند. چنانکه همه آنان مبشّر نامیده شده اند و کوشش آنان همواره بر آن بوده است تا امید برخاسته از بشارت را در مخاطبین خود زنده کنند:
«وَ إِلىَ‏ مَدْیَنَ أَخَاهُمْ شُعَیْبًا فَقَالَ یَاقَوْمِ اعْبُدُواْ اللَّهَ وَ ارْجُواْ الْیَوْمَ الاَْخِر^[۳۰۸]»؛ و ما به سوی مدین برادرشان شعیب را فرستادیم؛ گفت ای قوم من! خدا را بپرستید و به روز واپسین امیدوار باشید.
تربیت یافتگان الهی با این امید در نیمه های شب به عبادت و راز و نیاز می پردازند: «أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ ءَانَاءَ الَّیْلِ سَاجِدًا وَ قَائمًا … وَ یَرْجُواْ رَحْمَهَ رَبِّهِ^[۳۰۹] »؛ کسی که در ساعات شب به عبادت مشغول است و در حال سجده و قیام… به رحمت پروردگارش امیدوار است.
بشارتی که پیامبران از آن بهره جسته اند، گسترده دامن است و تنها درخور انسان های برجسته نیست، بلکه نفوس ضعیف را؛ یعنی، کسانی که عبادت آنان عبادت تجّار نامیده شده است نیز مخاطب ساخته است. بنابراین انبیا مردم را به بهشتی بشارت داده اند که در آن هرچه میل داشته باشند و هرچه چشم ها را شیفته نگریستن باشد، مهیاست«… وَ فِیهَا مَا تَشْتَهِیهِ الْأَنفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْینُ^[۳۱۰]‏ُ » این نکته قابل تأملی است و نباید از آن غفلت کرد.
آدمیان استعدادهای مختلفی دارند. انذار، ذکر را جایگزین نسیان کند، تا پس از آن، عذاب از پیرایه ظلم به دور باشد:وَ مَا أَهْلَکْنَا مِن قَرْیَهٍ إِلَّا لهََا مُنذِرُونَ ذِکْرَى‏ وَ مَا کُنَّا ظَلِمِین^[۳۱۱]؛ ما هیچ شهر و دیاری را هلاک نکردیم مگر اینکه انذارکنندگانی(از پیامبران الهی علیهم السلام) داشتند، تا مذکّر شوند و ما هرگز ستمکار نبودیم! (که بدون اتمام حجت مجازات کنیم)
تأثیر تبشیر و انذار در امر تبلیغ معارف و احکام دینی بر کسی پوشیده نیست. چنانچه مبلغان مذهبی در امر تبلیغ تنها به پیام های امید بخش رو کنند و یا صرفا به بیان پیام های بیم دهنده اکتفا نمایند و یا در این دو افراط و تفریط کنند، شنونده را از مسیر صحیح هدایت بیرون خواهند برد. آیه شریفه:«إِنَّا أَرْسَلْنَاکَ بِالْحَقّ‏ِ بَشِیرًا وَ نَذِیرًا» و آیات متعدد قرآن کریم به وظیفه خطیر و حساس پیامبران(علیهم السلام) و مخصوصا پیامبر اسلام(ص) که خاتم انبیا است اشاره کرده و می فرماید: ما تو را به حق فرستادیم،تو وظیفه داری دستورات ما را برای مردم بیان نمایی، البته دعوتی که توأم با تشویق و بیم باشد.
و بالاخره نکته دیگری که از آیات کریمه درک می شود این است که گاهی انسان چیزی را می داند و حتی ممکن است توجه هم داشته باشد، اما انگیزه عمل ندارد؛ در این صورت باید در انسان انگیزه ای پدید آید تا او را به حرکت آورد. انبیاء به عنوان «منذر و مبشر» این کار را انجام می دهند. انگیزه ها را در مردم به وجود می آورند، گرایشات خفته را بیدار می کنند . هر انسانی از عذاب می ترسد و حتی احتمالش ولو ضعیف هم باشد باید مؤثر باشد ولی عملا در مردم چنین تأثیری دیده نمی شود، اما وقتی پیامبر بیاید و عذابهای اخروی را توضیح دهد، نعمتهای بهشتی را برشمارد، نتیجه آن این خواهد بود که گرایشها را به فعلیت، و عملها را به آگاهی می رساند. با توجه به اینکه در روح انسان دو دستگاه کار می کند: یکی دستگاه بینش و دیگری گرایش. پیغمبران بوسیله انذار و تبشیر و با بیاناتی که نسبت به نعمتهای الهی و عذابهای او دارند گرایشهای انسان را تحریک می کنند.^[۳۱۲]
این دو شیوه انگیزشی چنان از اهمیت برخوردار است که گاهی به عنوان ویژگی های جایگزین برای اصل مقام نبوت تلقّی می شود. قرآن کریم در مواردی حضرت محمد(صلی الله علیه وآله) را به عنوان بیم دهنده آشکار «نذیرٌ مبینٌ» ذکر کرده است. ^[۳۱۳]
برداشت های تعلیم و تربیتی از انذار و تبشیر
با بررسی کاربردهای قرآنی واژه های انذار و تبشیر، می توانیم به یک درک جدید از ابعاد تعلیم و تربیتی این واژگان دست یابیم. ابتدا باید بدانیم که این دو، شیوه های ساده ای برای آگاه ساختن مردم از پاداش و کیفر است. این نظریه به روشنی در آیه ۱۶۵ سوره نساء باز شده است که می فرماید: پیامبران(علیهم السلام) به عنوان بیم دهندگان و نویددهندگان برانگیخته شده اند تا حجت را بر مردم تمام (آنان را ازجهالت و سرگردانی رهایی بخشند) و راه هرگونه عذر و بهانه واماندگی را بر آنان ببندند. بر اساس این آیه، پیامبران(علیهم السلام) و رسالت آن ها به عنوان بیم دهنده و نویددهنده، هرگونه عذری را از مردم سلب می کند. هنگامی که مردم با دریافت پیام انبیاء(علیهم السلام) کاملاً آگاه شوند، نمی توانند ادعا کنند که برهان کافی در دسترس نداشته اند. با توجه به این که انذار و تبشیر در کاربرد قرآنی، به عنوان یک برهان محکم (حجّت) در نظر گرفته شده، یک روایت شیعی به نقل از امام مجتبی(علیه السلام) آمده است که این دو روش را همانند دو ابزار روشنگر می شمرد.
امام حسن مجتبی(علیه السلام)می فرماید: پیامبران(علیهم السلام) به عنوان بیم دهندگان و نوید دهندگان برانگیخته شده اند تا شیوه صحیح زندگی را تبیین نمایند. بنابراین، هر کس گمراه شود و هر کس به صراط مستقیم دست یابد، آگاهانه بوده است.^[۳۱۴]
۲-۱-۱-۳٫ تعلیم کتاب و حکمت
هر فردی هرچه با نظر سطحی نیز به جهان آفرینش بنگرد، نمی تواند باور کند که هستی بی هدف بوده، وآفریدگار بزرگ، جهان آفرینش را بدون هدف پدید آورده است.زیرا خداوند جهان «حکیم» است و شخص حکیم کار لغو و عبث انجام نمی دهد. نظام و پیوستگی جهان آفرینش، و هماهنگی همه موجودات جهان با یکدیگر ، حاکی از یک هدف مشخص و معین دراصل آفرینش می باشد، و شاید تردیدی نکنیم که غرض از خلقت این است که هر پدیده ای از گیاه و جاندار و خصوصا انسان به کمال شایسته خود برسد.
اکنون باید دید راه وصول به این تکامل چیست؟ نبات و گیاه در پرتو یک رهبری درونی از هر نوع معلم و آموزگاری بی نیاز می باشند و حیوان ها رموز زندگی را در مکتب غریزه آموخته و در حقیقت غرائز درونی جایگزین عقل و خرد، و هر نوع هدایت خارجی می شود. و همین هدایت درونی آنان را از هر راهنمائی بی نیاز ساخته است.
ولی نیازمندی های انسان به اندازه ای زیاد است که غرائز درونی نمی تواند یک صدم از آنها را برطرف سازد، و زمام امور زندگی را به دست گیرد. چراغ عقل و خرد هر چند بخشی از نقائص را برطرف می کند، و افق زندگی را در یک محدوده خاصی برای بشر روشن می سازد و لی هرگز نمی تواند تمام کسر بهائی را که از ناحیه کمبود غرائز متوجه انسان می گردد، جبران کند.
وقتی بخشی از مسیر هدف، تاریک بود و انسان علم و احاطه به آن نداشت، در صورتی آزمایش و اعمال اختیاری مفهوم می تواند پیدا کند که انسان نسبت به بخش تاریک و یا عالم غیب در آگاهی قرار گیرد-اما نه در حد شهود- و همینجا است که می گوئیم برای ایجاد هماهنگی و مفهوم پیداکردن آزمایش و اعمال اختیاری، لازم است از ناحیه آفریدگار هستی که عالم الغیب و الشهاده است کسانی برای اطلاع دادن به انسان و توجه دادن به او که آثار عملش در آن عالم چه خواهد بود مبعوث گردند.
«زیرا بشر در افکار و عقاید خود، مصون از خطا نیست و در بسیاری از موضوعات جزئی و نامرئی دچار اشتباه و خطا می گردد، و هر روز در مسائل زندگی و امور مربوط به علوم، فرضیه ای جایگزین فرضیه دیگر شده و افکار تازه تری به محافل علمی عرضه می شود، از این نظر معلومات و دانش های بشری در مسائلی که پایه سعادت و اساس تکامل روحی او را تشکیل می دهند مورد اعتماد نیست.
ولی وحی آسمانی که یگانه مصدر و منبع علوم پیامبران به شمارمی رود یک علم خطا ناپذیر است زیرا ادراکی است مرموز و پیراسته از هر نوع اشتباه و تعلیماتی که براساس چنین ادراک استوار گردد، به طور مسلم مورد وثوق و اعتماد بوده و راهنمای واقعی بشر به سوی سعادت خواهد بود.^[۳۱۵]»
از این بیان روشن گردید که یکی از اهداف پیامبران و یا به تعبیر دیگر یکی از علل بعثت آنان، همان موضوع تعلیم بشر و تکمیل عقل و دانش ناقص انسان است.
پیامبر عالیقدر اسلام ضمن روایتی تصریح می کند که هدف از بعثت تکمیل عقول بشر است و از این جهت است که باید عقل و دانش هر پیامبری از عقل و دانش امت وی بالاتر و برتر باشد چنانکه می فرماید:
«و لا بعث الله نبیا و لارسولا حتی یستکمل العقل و یکون عقله و افضل من عقول امته.^[۳۱۶]»؛

۱- سیستم‌های کنترلی بهینه ^[۳۴]
۲- سیستم‌های کنترلی تصادفی^[۳۵]
۳- سیستم‌های کنترلی انطباقی^[۳۶]
۴- سیستم‌های کنترلی هوشمند^[۳۷]
۵- سیستم‌های کنترلی لغزشی^[۳۸]
۶- سیستم‌های کنترلی قدرتمند^[۳۹] [۵۰]
۲-۴-۱-۳ سیستم کنترل‌کننده پیوندی
ازآنجائیکه میراگرهای فعال هزینه بالایی دارند و قابلیت اطمینان آن‌ها کم است و از طرفی وسایل کنترل غیرفعال هزینه پایین و قابلیت اطمینان بالایی را دارا می‌باشند، بدین‌جهت این دو سیستم با یکدیگر ترکیب‌شده و سیستم کنترل دوگانه یا هیبریدی ساخته شد، به‌طوری‌که در هنگام فعالیت می‌توان از هر دو مکانیزم استفاده کرد . در هنگامی‌که سیستم به‌طور کامل کار می‌کند، کارایی بسیار بالایی دارد، اما اگر منبع انرژی قطع شود، سیستم غیرفعال به کار خود ادامه می‌دهد و بدین‌جهت قابلیت اطمینان این سیستم‌ها نسبتاً بالا است[۴۹].
از انواع سیستم‌های کنترل پیوندی می‌توان دودسته زیر را نام برد:
۱- میراگرهای جرمی پیوندی^[۴۰]
۲- سیستم‌های جداساز پایه پیوندی^[۴۱][۵۰].
۲-۴-۱-۴ سیستم کنترل‌کننده نیمه فعال
این وسایل مانند وسایل کنترل پیوندی بین دو حالت فعال و غیرفعال قرار می‌گیرند. این وسایل نمی‌توانند به سازه انرژی وارد کنند، اما خواص مکانیکی دارند که می‌تواند برای بهبود عملکرد آن‌ها تنظیم شود. این تنظیم بر اساس پاسخ‌های اندازه‌گیری شده بوده و نیروی خارجی تنها برای تغییر و تنظیم خواص وسیله مانند میرایی و سختی بوده و برای تولید یک نیروی کنترلی نیست. از مزایای این وسیله نیازهای کم انرژی آن و عملکرد بهتر نسبت به میراگرهای غیرفعال و تطبیق‌پذیری آن مانند میراگرهای فعال است. از طرفی این وسیله در هنگام قطع منبع انرژی به‌صورت غیرفعال به کار خودش ادامه می‌دهد و درنتیجه قابلیت اطمینان آن بالا است[۴۹].

از وسایل کنترل نیمه فعال می‌توان موارد زیر را نام برد:
۱- میراگرهای روزنه- متغیر^[۴۲]
۲- میراگرهای اصطکاک – متغیر^[۴۳]
۳- میراگرهای مایع تنظیم‌شده قابل‌کنترل^[۴۴]
۴- میراگرهای سیال قابل‌کنترل^[۴۵] (در دو نوع جریان یابنده الکتریکی(ER) و جریان یابنده مغناطیسی(MR))
۵- میراگرهای ضربه‌ای نیمه فعال^[۴۶]
۶- میراگرهای جرمی نیمه فعال^[۴۷] [۵۰]
بحث مفصل و جزئی در مورد سیستم‌های کنترلی خارج از محدوده این مجموعه می‌باشد. در ادامه به توضیح انواع میراگرها و به‌ خصوص میراگرهای ویسکوالاستیک می‌پردازیم. همه میراگرهای موردبحث در محدوده وسایل غیرفعال قرار می‌گیرند.
میراگرها
انرژی ورودی به سازه را در حالت غیرخطی می­توان به چهار قسمت انرژی جنبشی، انرژی میرایی، انرژی کرنشی (پتانسیل) و انرژی تسلیم (هسترتیک) تقسیم کرد[۵۲]. هر چه انرژی کرنشی سازه کاهش یابد، سازه به سمت ایمنی و اعضای تسلیم‌شده کمتر پیش می‌رود، که این امر با افزایش هر یک از سه انرژی دیگر در سمت راست معادله (۲-۱۹) امکان‌پذیر است. بر این اساس می‌توان سه دسته میراگر تعریف کرد.
۱- میراگرهای متناسب باانرژی جنبشی و به عبارتی وابسته به‌شتاب، مانند: میراگرهای جرمی
۲- میراگرهای متناسب باانرژی ویسکوز و به عبارتی وابسته به‌سرعت، مانند: میراگرهای ویسکوز
۳- میراگرهای متناسب باانرژی هسترتیک و به عبارتی وابسته به تغییر مکان، مانند: میراگرهای تسلیمی و میراگرهای اصطکاکی
میراگرهای ویسکوالاستیک و ویسکوپلاستیک، ترکیبی از حالت ویسکوز و حالت تسلیمی بوده و بنابراین هم وابسته به‌سرعت و هم وابسته به تغییر مکان هستند، اما به‌طور کل آن‌ها را وابسته به‌سرعت فرض می‌کنیم.
سه مورد از میراگرها در هیچ‌کدام از این طبقه‌بندی‌ها جای نمی‌گیرند که این میراگرها عبارت از میراگرهای آلیاژی با تغییر شکل حافظه‌ای (در حالت فوق الاستیک)، میراگرهای فنر اصطکاکی و وسایل میرایی دوباره ذخیره کننده نیرو، هستند[۵۳].
در ادامه به توضیح مختصری در مورد انواع میراگرهای غیرفعال می‌پردازیم.
۲-۵-۱ میراگرهای جرمی تنظیم‌شده
زمینه میراگر جرمی تنظیم‌شده برای اولین بار توسط فرام^[۴۸] در سال ۱۹۰۹ برای کاهش حرکات سالن کشتی مورداستفاده قرار گرفت . بعدها تئوری میراگر جرمی تنظیم به‌وسیله هارتوق و موندروید^[۴۹]در مقاله‌ای در سال ۱۹۲۸ ارائه گردید. و بحث‌های مفصل‌تری راجع به تنظیمات و پارامترهای میرایی بهینه در کتاب «ارتعاشات دینامیکی» هارتوق (۱۹۴۰) پیگیری شد.
این نوع میراگر شامل اجزای زیر می‌باشد :
۱-جرم: که می‌تواند هر چیزی شامل بتن، سرب، آب و .. باشد. وزن جرم متحرک بین ۱/۰ تا ۵/۲ درصد وزن ساختمان می‌باشد و معمولاً در طبقات بالای ساختمان قرار می‌گیرد.
۲- فنر: می‌تواند هر نوع سیستم فنری حلقه‌ای، بادی و … باشد.
۳- میراگر: که می‌تواند میراگر ویسکوز (لزج) باشد.
میراگرهای جرمی تنظیم‌شده جدید تکیه‌گاه‌هایی دارند که خود وظیفه فنر و میراگر را به‌خوبی انجام می‌دهند.
به دلیل اینکه فرکانس این میراگرها با فرکانس طبیعی سازه تنظیم‌شده است ، به این وسایل، میراگرهای جرمی تنظیم‌شده می‌گویند. این میراگر تحت بار جانبی سازه حرکت می‌کند. این میراگر از انرژی نیروی اینرسی استفاده می‌کند. حرکت میراگر ۹۰ درجه با فاز حرکت سازه اختلاف دارد. می‌توان گفت جرم میراگر نسبت به یک نقطه بیرون ساختمان ساکن است . هنگامی‌که مثلاً ساختمان به سمت چپ حرکت می‌کند ، جرم در جای خودش مانده و ساختمان را به سمت راست می‌کشد و عمل بالعکس نیز انجام می‌شود اگر فنر دوطرفه باشد درواقع یکی ساختان را می‌کشد و یکی ساختمان را هل می‌دهد. این مکانیزم در شکل‌های (۲-۳) دیده می‌شود.
نحوه عملکرد میراگر جرمی، راست - چگونگی وارد شدن نیروی اینرسی میراگر، وسط - حرکت ساختمان به سمت راست، ثابت ماندن جرم و جمع وکشیده شدن فنرها، چپ - حرکت ساختمان به سمت چپ، ثابت ماندن جرم و جمع وکشیده شدن فنرها[۵۴]
اگر یک دوربین ویدئوئی در کف ساختمان باشد، حس می‌شود که ساختمان ثابت است و میراگر حرکت می‌کند. جرم مربوطه به دیوارهای ساختمان متصل می‌باشد. میراگرهایی در انتهای فنرها قرار دارند، که وظیفه‌ آن‌ها انتقال نیروی میراگر جرمی است و اثر ضربه و نوسانات بعد از ارتعاش توسط میراگرهای متصل دیگر خنثی می‌شود. در ساختمان‌های بلند که نیروی باد مؤثرتر است، میراگرهای جرمی تنظیم‌شده بیشتر کاربرد دارند. برای کارکرد بهتر میراگر آن را در طبقات بالاتر ساختمان قرار می‌دهند و هر چه که میراگر بالاتر باشد به جرم کمتری از آن نیاز است. جرم میراگرها معمولاً از جنس بتن ، سرب ، فولاد و یا آب است.
این نوع میراگرها به‌طور وسیعی در موارد زیر کاربرد دارند :
۱-سازه‌های با دهانه‌های عریض (پل‌ها ، جایگاه‌های تماشاچیان ، پله‌های پیاده‌رو ، سقف‌های استادیوم و… )
۴-سازه‌های بلند و باریک (دودکش‌ها، پله‌های بلند، برج‌های تلویزیونی و ساختمان‌های بلند ، و به‌طور کل تمام سازه‌هایی که تمایل به ارتعاش با دامنه‌های بالا دریکی از شکل‌های مود اصلی خود را دارند ، و ممکن است توسط بار زلزله ، دویدن افراد و.. فراهم شود.)
۳-کف‌های کارخانه‌ها که توسط ارتعاش دستگاه‌ها تحریک می‌شوند مثل غربال‌ها ،دستگاه‌های گریز از مرکز ، فن‌ها و…
۴-کشتی‌ها که در فرکانس اصلی‌شان با موتورهای اصلی و حتی حرکات کشتی تحریک می‌شوند.
به‌طور کل میراگرها را می‌توان ازنظر روابط حاکم در سه دسته میراگرهای جرمی تنظیم‌شده و میراگرهای جرمی تنظیم‌شده پاندولی و میراگرهای جرمی تنظیم‌شده ضربه‌ای تقسیم‌بندی کرد، که هرکدام روابط مربوط به خود را می‌طلبد[۵۴].

سبب بروز رقابت برای بهبود عملکرد می‌شود

تعارض سبب می‌شود برخی سازمانها، افراد و گروه ها تلاش کنند تا دیگران را کنار بزنند یا صلاحیت خود را به نمایش بگذارند.

سبب افزایش ارتباطات می‌شود

فرایند ارتباطات بهبود میابد بدلیل اینکه سطوح بالایی از اطلاعات تبادل می‌شودو سطح بالایی از ادراک نیز بوجود می‌آید.

به روابط بدون بهره وری پایان می‌دهد

زمانی که تفاوتهای عقاید یا ایده آلها مورد بررسی یا حل و فصل واقع نشوند ارتباطها برای سازمان بعید و بی فایده می‌شود. شرایط سبب می‌شود که سازمان به طور قابل توجهی پایین تر از قابلیت نهایی قرار بگیرد. از طریق حل تعارضات این مسائل می‌توانند مورد توجه قرار بگیرند که توجه به آنها نیز سبب افزایش ارتباطات و ادراک می‌شود.

منبع: دانت^[۲۳۹] (۱۹۷۵)
۲-۴-۹-۳- انواع و سطوح تعارض سازمانی
لوتانز (۱۹۹۲) به شناسایی سه نوع تعارض می‌پردازد: یک نوع تعارض آنست که فرد در درون با آن درگیر است، نوع دوم به صورت بین فردی است و نوع سوم که بیشتر مد نظر است تعارض بین گروه ها را شامل می‌شودکه اغلب به خاطر رقابت بر سر منابع، وابستگی درونی، وظایف و حدود اختیارات قانونی رخ می‌دهد. شرمرهورن و همکاران (۲۰۰۳) از طرف دیگر انواع تعارض در بین اعضای گروه را شامل تعارض بنیادین و عاطفی می‌دانند. براین اساس،تعارض بنیادین شامل عدم توافق اساسی بر سر اهداف و وسایل تحقق (اهداف سازمانی، تخصیص منابع، پخش پاداش، سیاستها و روشها، تنظیم وظایف) و تعارض عاطفی شامل تعارضهای بین فردی است که بر اساس احساس خشم، عدم اطمینان، تنفر، ترس، یا رنجش و دلخوری پدیدار می‌شود. این نوع تعارض با عنوان برخورد شخصیتها معروف است و ممکن است انرژی افراد را تحلیل برد و آنها را از حیطه کاری خود منحرف کند.
از طرف دیگر افرادی مثل رابینز و جاج ( ۲۰۰۸) تعارضات را بر اساس کارکردی و غیر کارکردی بودن آنها به صورت زیر بیان می‌کنند:
تعارض کارکردی(سازنده): مشکلات را مطرح می‌کند،افراد تصمیمات را با دقت می‌گیرند،فرصت خلاقیت به افراد سازمان می‌دهد
تعارض غیر کارکردی(مخرب): بازدهی کاری و رضایت شغلی را کاهش می‌دهد،و سبب غیبت و جابجایی در محل کار می‌شود.
به زعم آنها تعارض وظیفه به محتوا و اهداف مربوط به کار مربوط می‌شود که معمولاً غیر کارکردی هستند.
تعارض روابط به روابط بین افراد مربوط می‌شود که غیر کارکردی هستند
و تعارض فرایند به امنیت و چگونگی انجام کار مربوط می‌شود و معمولاً کارکردی هستند.
رضائیان (۱۳۸۲) و شرمرهورن و همکاران (۲۰۰۳) سطوح تعارض را به طور کلی شامل؛ تعارض درون فرد، میان فردی، میان گروهی، و سازمانی تقسیم می‌کنند که در زیر به طور خلاصه به آنها اشاره می‌شود.
تعارض درون فرد شامل تعارض ناخواست-خواست بر سر انتخاب دو گزینه مثبت و همسان است.
تعارض خواست- ناخواست بر سر اجتناب از دو رویکرد مشابه منفی است و در نهایت در تعارض ناخواست-ناخواست فرد بر سر پیامد مثبت و منفی یک عمل تردید دارد.
تعارض بین افراد که از نوع عاطفی و بنیادین است شامل تعارض در نقش و تعارض شخصیتی است.
تعارض بین گروه ها: در بین گروه ها در یک سازمان تعارض وجود دارد که از رایج ترین نوع تعارضات است که شامل تعارض عمودی، تعارض افقی، تعارض صف و ستاد و تعارض مبتنی بر تنوع است.
تعارض سازمانی: از دو دسته عوامل نشأت می‌گیرد: عوامل ساختاری که از ماهیت سازمان و نحوه سازماندهی کار سرچشمه می‌گیرد مثل؛ تخصص گرایی، به هم وابستگی برای تصمیم گیری، منابع مشترک، هدفهای متفاوت، سلسله مراتب اختیار، تفاوت زیاد وجهه و اعتبار مشاغل با هم و ابهام در مسئولیت و پاسخگویی. و عوامل فردی شامل مهارتها و توانایی ها، شخصیت، ادراک، ارزشها، احساسها، موانع ارتباطی، و تفاوتهای فرهنگی است.
تعارض سازنده
تعارض بر حسب طرفهای تعارض
تعارض مخرب
تعارض درون‌فرد
تعارض بین افراد
تعارض بین گروهی
تعارض بین سازمانی
تعارض درون گروهی
تعارض میان‌اشخاص و گروه ها
تعارض وظیفه
تعارض صف و ستاد
تعارض در سطح عمودی
تعارض در سطح افقی
ابهام در نقش
تعارض در نقش
تعارض ناخواست-ناخواست
تعارض ناخواست-خواست
تعارض خواست-ناخواست

۸۰
۸۲
۸۲
۸۳

شکل۱-۱: فرایند تصمیم ­گیری خرید ورزشی سه مرحله­ ای ……………………………………………….……..
شکل۲-۱: فرایند تصمیم ­گیری خرید ورزشی پنج مرحله­ ای ……………………………………………………..
شکل۳-۱: مدل تصمیم مشتری هووارد (۱۹۹۴) ………………………………………………………………
شکل۱-۲: فرایند بازاریابی …………………………………………………………………………………..
شکل ۲‑۲: مقایسه آمیخته بازاریابی در مورد کالاو خدمات ………………………………………………………
شکل ‏۰‑۲: چهار ویژگی خدمات ……………………………………………………………………………..
شکل ‏۰‑۲: اجزای یکپارچه آمیخته بازاریابی خدمات …………………………………………………………..
شکل۵-۲: فرایند تصمیم ­گیری خرید ورزشی سه مرحله­ ای ……………………………………………………….
شکل۶-۲: فرایند تصمیم ­گیری خرید ورزشی پنج مرحله­ ای ………………………………………………………
شکل ۷-۲: فرایند کامل تصمیم ­گیری خرید ورزشی ……………………………………………………………
شکل ۸-۲: عوامل موثر ( غیرقابل کنترل ). بر رفتار مخاطبان ورزشی ……………………………………………..
شکل ۹-۲: تأثیر موقعیت در رفتار مصرف کننده ورزشی …………………………………………………………
شکل۱۰-۲: عوامل مؤثر در فرایند تصمیم گیری خرید …………………………………………………………
شکل ۱-۴: توزیع فراوانی متغیر سن آزمودنی ها ……………………………………………………………….
شکل ۲-۴: توزیع فراوانی متغیر وضعیت تاهل آزمودنی ها ………………………………………………………
شکل ۳-۴: توزیع فراوانی متغیر وضعیت شغلی …………………………………………………………………
شکل ۴-۴: توزیع فراوانی متغیر سطح تحصیلات ……………………………………………………………….
شکل ۵-۴: توزیع فراوانی متغیر سابقه فعالیت ورزشی ………………………………………………………….
شکل ۶-۴: توزیع فراوانی فاصله منزل تا باشگاه مشتریان ……………………………………………………….
شکل ۷-۴: توزیع فراوانی نحوه آشنایی مشتریان با باشگاه ………………………………………………………
شکل ۸-۴: توزیع فراوانی متغیر هدف و انگیزه از تمرین در باشگاه ………………………………………………..
شکل ۹-۴: اطلاع از وضعیت امکانات سایر باشگاه های آزمودنی­ها …………………………………………………
شکل ۱۰-۴: توزیع فراوانی میزان استفاده هفتگی مشتریان از امکانات باشگاه ………………………………………
شکل ۱۱-۴: مدل مفهومی ترجیحات مشتریان در انتخاب یک باشگاه بر اساس عوامل ۴گانه آمیخته بازاریابی………….
شکل ۱۲-۴: رابطه بین عامل قیمت با هر کدام از سؤالات ۱ تا ۴ …………………………………………………
شکل ۱۳-۴: رابطه بین عامل قیمت با هر کدام از سؤالات ۵ تا ۹ …………………………………………………
شکل ۱۴-۴:. رابطه بین عامل ترویج با هر کدام از سؤالات ۱۰ تا ۱۵ ……………………………………………..
شکل ۱۵-۴: رابطه بین عامل محصول با هر کدام از سؤالات ۱۷ تا ۲۰ ………………….……………….………۸۳
شکل ۱۶-۴: خروجی نرم افزار لیزرل در حالت معنی داری: آزمون رابطه علی بین سئوالات و عامل ها ……………………….۸۷
شکل ۱۷-۴: خروجی نرم افزار لیزرل در حالت استاندارد: آزمون رابطه علی بین سئوالات و عامل ها ……………………..…۸۸
فصل اول
طرح پژوهش
مقدمه
در عصر حاضر ورزش بعنوان ابزاری چند بعدی در حوزه های مختلف تاثیرات گسترده ای به جا گذاشته است. امروزه ورزش در سلامت افراد، گذراندن اوقات فراغت سالم و با نشاط و لذت بخش، آموزش و پرورش بویژه در نسل نوجوان، ایجاد روابط اجتماعی سالم، پیشگیری از ابتلا به بیماری ها، پیشگیری از مفاسد اجتماعی و انحرافات اخلاقی نقش خود را متجلی ساخته است (بهلکه، ۱۳۸۷).
با توجه به اهمیت نقش ورزش، بخش خدمات به علت ویژگی­های آن یعنی: ناملموس بودن، فناپذیر بودن، تعامل زیاد با مشتری، همزمانی تولید و مصرف و ناهمگون بودن در سال­های اخیر از رشد چشمگیری برخوردار بوده است (هات و توماس^[۱]، ۲۰۰۱). این ویژگی­ها به همراه افزایش بخش خدمات، باعث افزایش نیاز به کیفیت بهتر خدمات برای سازمان­هایی شده است که به دنبال بهبود عملکرد مالی و جذب مشتریان در محیط بسیار رقابتی می­باشند (وانگ و هوی^[۲]، ۲۰۰۳). بر همین اساس خدمات نقش مهمی را در برنامه ­های بازاریابی بسیاری از شرکت­های تجاری ایفا می­ کند و برتری خدمت، بخشی از بسته ارزش مورد تقاضای مشتریان است. از این رو در بازارهای رقابتی و آزاد، راهبردهایی از قبیل ارائه خدمات با کیفیت، بیشترین توجه را به سوی خود جلب کرده است. از طرفی، به نظر برخی از صاحب نظران، مشتری محوری معادل و هم معنی مدیریت خوب و موثر تلقی می شود. مشتری عامل کلیدی و محوری در تقویت، سود آوری و بقاء سازمان قلمداد شده و جهت­گیری کلیه اهداف، استراتژی­ها و منابع حول محور جذب و نگه­داری مشتری می­باشد (کاتلر^[۳]، ۱۳۸۲). از طرفی، درک نیازها و خواسته های هر مشتری، مهم ترین مرحله جذب مشتری است. بنابراین هر سازمانی که بتواند نیازها و خواسته های مشتری را به طور موثرتر تشخیص دهد، می تواند هم در بحث درآمد زایی و هم در رقابت بازار موفق تر باشد (حسن زاده، ۱۳۸۴).

با توجه به اهمیت میادین ورزشی در این زمینه، شناسایی عوامل مهم و موثر در جذب افراد و تداوم شرکت آنان در فعالیتهای بدنی موجب می شود تا مسئولین مکانهایی را فراهم ساخته و خدماتی را ارائه کرده که افراد بتوانند ساعاتی را به دور از مسائل اجتماعی و خانوادگی و با علاقه و تمایل به ورزش و فعالیتهای بدنی بپردازند. همچنین اهمیت نقش بازاریابی در جذب مشتریان و تحقیق در زمینه بازاریابی اماکن ورزشی، به مدیران و برنامه ریزان فرصت برنامه ریزی های بهتر برای فعالیتهای ورزشی افراد جامعه را خواهد کرد و به سرمایه گزاران در بخش خصوصی کمک می کند تا با اطمینان خاطر از سودآوری مناسب در این راه سرمایه گزاری کنند (رمضانی، ۱۳۸۷). بطوریکه یکی از اهداف مدیریت، افزایش منابع است که از طریق بازاریابی می توان به این مهم دست یافت.
با توجه به این موضوع که نخستین و مهمترین اصل بازاریابی، توجه به خواسته مشتری است، سازمانها بدون توجه به خواسته مشتری نمی توانند به حیات خود ادامه دهند. توجه به خواسته و ترجیحات مشتری، موجب رضایت و وفاداری او می گردد و در نتیجه، افزایش شهرت و اعتبار شرکت و همچنین افزایش سودآوری آتی شرکت را بدنبال دارد. لذا آگاه بودن از ترجیحات مشتریان بالقوه می تواند دارای اهمیت بسیار باشد. اگر ترجیحات مردم را شناسایی شود، می توان رفتار آنها را پیش بینی کرده و بر رفتار آنها تا حدی کنترل داشت. ترجیح مشتری ناشی از نگرشی است که به یک محصول یا نام تجاری خاص دارد (رنجبریان، ۱۳۸۵).
در همین راستا باشگاه­های ورزشی با تعیین استراتژی های جذب و حفظ مشتری می­توانند منافع خود را افزایش دهند و خود را از سایر باشگاه­ها متمایز کنند. بازاریابان برای افزایش مشارکت مردم باید از عواملی که باعث جلب توجه مردم به شرکت در رویدادهای ورزشی می­شوند اطلاع داشته باشند. این موضوع به بازاریابان امکان تقسیم کارآمد بازار و اهداف را می­دهد. همچنین می ­تواند به عنوان وسیله­ای برای کمک به مدیران برای شناسایی خدمات مورد نیاز مشتریان، طراحی و بازاریابی رویدادها، بهبود موقعیت شغلی، و ابداع روش­هایی برای بهبود تکرار حضور و افزایش درآمدها مد نظر قرار گیرد (ساعت چیان، ۱۳۹۰).
بیان مسأله

تلفن منزل یا محل کار: ۳۳۹۳۷۸۴-۰۴۱۱
نام و نام خانوادگی به زبان انگلیسی: Qader karimian khosroshahi
نحوه همکاری با واحد علوم و تحقیقات:
تمام وقت نیمه وقت مدعو
اطلاعات مربوط به استاد مشاور دوم:
نام و نام خانوادگی: آخرین مدرک تحصیلی :
تخصص اصلی: رتبه دانشگاهی (مرتبه علمی): تلفن همراه:
تلفن منزل یا محل کار: نام و نام خانوادگی به زبان انگلیسی:
نحوه همکاری با واحد علوم و تحقیقات:
تمام وقت نیمه وقت مدعو
۴- اطلاعات مربوط به پایان‏ نامه:
الف- عنوان تحقیق

1. 1. 1. عنوان به زبان فارسی:طراحی فیلتر دیجیتال با استفاده ازنرم افزارهای پیشرفته برای پردازش سیگنال ECG

   

عنوان به زبان انگلیسی:

1. 1. Design of digital filter using by advanced tools due to processing ECG signal

تذکر: صرفاً دانشجویان رشته‏های زبان آلمانی،‌فرانسه و عربی مجازند عنوان پایان‏ نامه خود را به زبان مربوطه در این بخش درج نمایند و برای بقیه دانشجویان، عنوان بایستی به زبان انگلیسی ذکر شود.
ب – تعداد واحد پایان‏ نامه: ۶
.
پرسش اصلی تحقیق (مسأله تحقیق)
ج- بیان مسأله اساسی تحقیق به طور کلی (شامل تشریح مسأله و معرفی آن، بیان جنبه‏ه ای مجهول و مبهم، بیان متغیرهای مربوطه و منظور از تحقیق) :
یکی از دستگاه های بسیار مهم در کاربردهای پزشکی، دستگاه الکتروکاردیوگرام (ECG) است. امروزه در معاینات اولیه بیماران قلبی و در تشخیصهای پزشکی استفاده از این دستگاه جزو لاینفک درمان میباشد و سیگنالهای خروجی این دستگاه، پزشکان را در امر درمان بیماران قلبی کمک مینماید. در حالت کلی، دستگاه الکتروکاردیوگرآم، سیگنال الکتریکی قلب را بصورت نموداری بر حسب ولتاژ نمایش میدهد. آشکارسازی پیکهای R و کمپلکس QRS در یک سیگنال ECG اطلاعاتی را در مورد ریتم قلبی، سرعت هدایت، شرایط بافتهای داخلی قلبی، عوارض قلبی و پاسخ قلب بیمار در برابر داروهای مختلف را آشکار میسازد. بطور معمول، تغییرات ریتم قلبی و کمپلکس ECG دو پارامتر اندازه گیری هستند که میتوانند از ECG استخراج شوند. هدف از این تحقیق، استخراج سیگنال قلبی با بهره گرفتن از فیلترهای دیجیتال میباشد. بطور کلی سیگنال ECG ثبت شده اغلب توسط نویز و آرتیفکت آلوده میشود، این نویزها عبارتند از:

• • تداخل خطوط نیرو

• • آرتیفکتهای حرکتی

• • نویز ناشی از دیگر بیوپتانسیلهای حیاتی(EEG-EMG و …)

• • انحراف از خط مبنا

هدف از این پایان نامه، شبیه ساز ی و استخراج این سیگنال بطور دقیق و عاری از هرگونه نویر با بهره گرفتن از فیلترهای دیجیتال تحت نرم افزارهای پیشرفته مدلسازی میباشد. فیلترینگ در حقیقت عبور بخشی از فرکانسها و حذف بخش دیگری از آنها میباشد. نیازمندی به فیلترینگ در حوزه های مختلف علم از قبیل، پردازش سیگنال دیجیتال(DSP) در مخابرات داده و تصویربرداری و مخابرات صدا و … بسیار زیاد احساس میشود. فیلترهای دیجیتال بصورت سیستمهای زمان گسسته میباشند که در ورودی و خروجی دارای سیگنالهای گسسته هستند. فیلترهای دیجیتال با بهره گرفتن از مدارات دیجیتال الکترونیکی که اعمال تاخیر، ضرب و جمع را انجام میدهد، پیادهسازی میشوند. ضرایب بهم فزآینده، فیلترهای دیجیتال با بهره گرفتن از مداربندی کردن ایجاد میگردد و برای بالابردن دقت عملکردی فیلتر، باید ضرایب فیلتر با دقت بالا انتخاب شوند و این عمل با افزایش پیچیدگی مداربندی ساخته میشود. یکی دیگر از ویژگیهای بارز این فیلترها مجتمع بودن و کم حجم بودن آنها میباشد و میتوان آنها را با مدارات مجتمع ساخت و در صرف هزینه صرفجویی کرد. در بیان کلان مساله میتوان گفت که میخواهیم شرایطی را با بهره گرفتن از فیلتر دیجیتال ایجاد کنیم که سیگنال خروجی دستگاه کاردیوگرام با عبور از این فیلتر دارای حداقل نویز و دارای پیکهایی با دقت مناسب و در خور نظر باشد و شبیه سازی این ساختارها با بهره گرفتن از نرمافزارهای پیشرفته مانند MATLAB و Labview مورد توجه میباشد.
د - اهمیت و ضرورت انجام تحقیق (شامل اختلاف نظرها و خلاءهای تحقیقاتی موجود، میزان نیاز به موضوع، فواید احتمالی نظری و عملی آن و همچنین مواد، روش و یا فرایند تحقیقی احتمالاً جدیدی که در این تحقیق مورد استفاده قرار می‏گیرد):
در حالت کلی، داشتن یک سیگنال خروجی عاری از نویز و تداخل و بالا بودن دقت عملکرد دستگاه امکام تشخیص درست را بالا برده و احتمال مرگ بیماران قلبی را کاهش میدهد. همچنین پیشرفت الگوریتمی فیلتر دیجیتال و داستانهای بسیار دراز و طولانی و هزینه های گران در حوزه تحلیل الکتروکاردیوگرآم و فیلترینگ باعث شده که در چند دهه گذشته تلاشهای بسیار زیادی در آشکارسازی نویز سیگنال ECG و استخراج داده دقیق آن صورت پذیرد و بسیاری از نتایج آن در مقالات مختلف چاپ شده است ولی با پیشرفتهای تکنولوژیکی در حوزه الکترونیک روزبروز میتوان بر دقت دستگاه افزوده شود. بنابراین ضروری است که با تکنولوزی روز همراه شده و با ترکیبی از مطالعات گذشته و فناوریهای روز دنیا سعی در طراحی فیلتری دیجیتال با عملکردی خوب به منظور داشتن خروجی مناسب داشته باشیم.
ه- مرور ادبیات و سوابق مربوطه (بیان مختصر پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور پیرامون موضوع تحقیق و نتایج آنها و مرور ادبیات و چارچوب نظری تحقیق):
بسیاری از دانشمندان با کار بر روی روش های کاهش تداخلات نقش بسیار موثری در حوزه ثبت خروجی دقیق و مناسب دستگاه ECG داشتند. Huhta و Webstar ، هردو با پیچاندن لیدهای ورودی دستگاه به یکدیگر باعث حذف القای مغناطیسی در لیدها شدند و نقش کلیدی در کاهش اثر تداخل خروجی این دستگاه داشتن[۱] جابجایی جریانها در لیدها و سطح بدن میتواند باعث بالا رفتن کیفیت کابلهای شیلدی شود[۲]. در [۳]، روش های فیلتری خطی برای کاهش انحراف از خط مبنا مورد ارزیابی قرار گرفته است. E.Cramer ، نیز روشی را پیشنهاد کرد که در آن دو فیلتر مختلف طراحی شده بود که تخمین خط توان را همچون تفکیک سیگنال ECG از طریق مقایسه بدست میآورد[۴]. در[۵] ،تکنیکهای طراحی فیلترهای دیجیتال حوزه فرکانس برای حذف نویز خط توان بررسی شده است و بیان شده است که تداخل خارجی از خطوط توان ناشی میشود و تداخل داخلی ناشی از منابع توان داخلی دستگاه میباشد. در [۶]، دقت حذف تداخل در فرکانس ۵۰ هرتز از یک دستگاه الکتروکاردیوگرام مورد تست و ارزیابی قرار گرفته است. در [۷]، فیلترهای شکافدار برای حذف تداخل مورد بررسی قرار گرفته است. در [۸]، نیز تداخل خارجی ناشی از خطوط توان و تداخل داخلی ناشی از منابع توان داخلی بیان شده است. در [۹]، Mitov، بر روی روشی برای کاهش PLI در دستگاه الکتروکاردیوگرام متمرکز شد و با نرخ نمونه برداری مضرب عدد صحیح از فرکانس خط توان نامی با بهره گرفتن از دیتابیس سیگنالهای شبیه سازی را مورد ارزیابی قرار دادهاند. در [۱۰]، نیز نویز تخمین زده شده در ECG با فرایند کاهشی تخمین زده شده است.
و – جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق: (این قسمت توسط استاد راهنما تکمیل شود)
ز- اهداف مشخص تحقیق (شامل اهداف آرمانی، کلی، اهداف ویژه و کاربردی):

• • بیان رویکرد و روش های بهبود سیگنال ECG و حذف نویز

• • بیان مزایای روش پیشنهادی و استفاده از فیلترهای دیجیتال برای تفکیک سیگنال ECG سالم

• • پیش پردازش سیگنال ECG

• • استخراج ویژگیهای عملکردی سیگنال ECG

• • تاثیر بکارگیری فیلتر دیجیتال بر سیگنال ECG و بررسی میزان بهبود SNR

• • شبیه سازی نسبت SNR برای فیلتر دیجیتال پیشنهادی

• • ارائه راهکار مناسب به منظور بهبود عملکرد فیلتر

ح – در صورت داشتن هدف کاربردی، نام بهره‏وران (سازمان‏ها، صنایع و یا گروه ذینفعان) ذکر شود (به عبارت دیگر محل اجرای مطالعه موردی):
ط- سؤالات تحقیق:

• • چگونه میتوان سیگنال ECG را پردازش کرد؟

• • آیا استفاده از فیلتر دیجیتال بهترین روش برای تفکیک ECG از نویز است؟

• پیشرفت تکنولوژی های الکترونیکی تا چه میزان در بهبود ساختار و مجتمع کردن فیلتر موثر بوده است؟

هر گاه با مردم سخن میگفت، در حرف زدن تبسم میکرد.
رسول اکرمi فرمود: روز قیامت در ترازوی عمل کسی بهتر از خلق نیکو نهاده نشود و فرمود: خلق نیکو نیمی از دین است و نیز فرمود: دو خصلت است که در مسلمان جمع نشود: بخل و بدخلقی_{(حسینی دشتی سید مصطفی،۱۳۷۶،جلد۲ ص۱۸)}
حضرت علی ۸ فرمود: فساد اخلاق بر اثر معاشرت با بیخردان و سلامت اخلاق به برکت معاشرت با خردمندان است.
و آن حضرت در وصیت به فرزندش محمد حنفیه فرمود: از سه خصلت بدور باش که با داشتن آن سه، دوستی برای تو باقی نماند و دوستان از تو دوری گزینند؛ خود بینی و بد خلقی و کم صبری._{(همان،ص۱۸)}

نقل میکنند هنگامی که اسرای قبیله طی را نزد پیغمبرi آوردند. دختر حاتم که به زیور جمال و کمال آراسته بود به حضرتش عرض کرد: اگر صلاح بدانید مرا آزاد سازید تا مورد سرزنش قبایل عرب قرار نگیرم زیرا پدر من کسی بوده که بی پناهان را پناه میداد، اسیران را آزاد میساخته، گرسنه را سیر مینموده، برهنه را میپوشانده، از مهمانان به شایستگی پذیرائی میکرده، اطعام طعام و افشای سلام مینموده، هیچ گاه حاجتمندی را رد نکرده، من دختر حاتمم. پیغمبرi چون این سخنان را از او شنید فرمود: ای دختر آنچه تو گفتی صفات مومنان حقیقی است. حال که چنین است او را رها سازیدکه پدرش اخلاق نیکو را دوست میداشته. سپس فرمود: سوگند به آنکه جانم به دست اوست که کسی به بهشت نرود جز به اخلاق نیک._{( مطهری ، مرتضی، ۱۳۶۸،ج۱،ص۶۳)}
بدیهی است که همه انسان ها شیفته خلق نیکو میباشند و مهمترین راه موفقیت مربی در مسائل تعلیم و تربیت، رعایت حسن خلق است. امروزه وقتی به زندگی افراد موفق و کارآمد نگاه میکنیم نقش اخلاق نیکو را بسیار پررنگ می بینیم. گاهی حرکات و اعمال به ظاهر کوچک و معمولی تاثیر و نقش بزرگی پیدا میکنند که باید نسبت به آنها دقت نمود. باید از لحاظ نحوه ادا نمودن کلمات و جملات، رعایت تلطف را نمود. مربی باید ضمن آنکه مطالب خوب و با ارزش را مطرح مینماید، نحوه بیان مطالب را به شیواترین و مناسب ترین روش ها آراسته نماید. عدم مراعات آداب صحیح، عوارض و عقده هایی را ممکن است در مخاطب بوجود آورد. مربیان باید با بهره گرفتن از مناسب ترین کلمات در هنگام تدریس و سخن گفتن، به بهترین وجه در مسیر ترقی و تعالی شاگردان گام بردارند.
پس بر همه مومنان و بویژه بر مربیان جامعه است که با داشتن صفات اخلاقی والا، به تربیت جوانان و نوجوانان اقدام کنند تا به موفقیت بیش از پیش نائل گردند. در این فصل به طور خلاصه مهمترین ویژگیهایی را که برای مربیان ضرورت دارد بر می شمریم:
۴-۱-۱- تهذیب نفس:
مربّی و مبلغی که میخواهد در جامعه به تربیت و تبلیغ دین اسلام و ارشاد مردم بپردازد وظیفه دارد قبل از هر چیز خود را از نظر درونی به اوصاف شایسته تجهیز نموده و زمینه تاثیر در دیگران را فراهم سازد، زیرا بدون خودسازی نمیتوان بر دیگران تاثیر گذاشت. اگر رسول خدا در جامعه نیمه وحشی آن روز تحولی ایجاد کرد و آنان را به سعادت ابدی رساند، مرهون اخلاق نیک و خود سازی آن حضرت بود، که پروردگار عالم در قرآن مجید وی را مورد ستایش قرار داد و فرمود:
öqs9ur |MYä. $ˆàsù xá‹Î=xî É=ù=s)ø۹$# (#q‘ÒxÿR]w ô`ÏB y7Ï۹öqym (<sub>(آل عمران- ۱۵۹) ؛ </sub>و اگر خشن و سنگدل بودی از اطراف تو پراکنده میشدند.<br />امام علی ۸ میفرماید: مَن نَصَبَ نَفسَهُ اِماماً فَلیَبدَا بِتَعلیمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعلیمِ غَیرِهِ وَ لیَکُن تَأدیبُهُ بِسیرَتِهِ قبل تَأدیبِهِ بِلِسانِهِ <sub>( نهج البلاغه ، ۱۳۷۰، ص ۱۱۱۷ )</sub><br />هر کس خودش را در مقام پیشوایی و هدایت مردم قرار دهد، باید تعلیم را از خود آغاز کند و تأدیب از طریق عمل را بر گفتارش مقدّم بدارد.<br />دعوت عملی افراد نه به گفتار، بلکه با عمل همواره مورد تاکید قرار گرفته، چرا که آنچه از دل بر آید لاجرم بر دل نشیند. اساتیدی که تنها با زبان به تعلیم میپردازند و فاقد عمل هستند به موفقیت لازم دست<br />نمی یابند.<br />خداوند در سوره مائده در باره هوشیاری نسبت به نفس و خواسته های آن میفرماید:<br />$pkš‰r’¯»tƒ tûïÏ%©!$# (#qãZtB#uä öNä۳ø‹n=tæ öNä۳|¡àÿRr& ( Ÿw Nä.•ŽÛØtƒ `¨B ¨@|Ê #sŒÎ) óOçF÷ƒy‰tF÷d$# 4 ’n<Î) «!$# öNä۳ãèÅ_ótB $YèŠÏHsd Nä۳ã¥Îm;uZãŠsù $yJÎ/ öNçGZä. tbqè=yJ÷ès? _{(مائده-۱۰۵)}
ای کسانی که ایمان آورده اید. مراقب خود باشید. اگر شما هدایت یافته اید، گمراهی کسانی که گمراه شده اند به شما زیانی نمیرساند.
قرآن کریم برای انسان راهی تعیین کرده و هر کسی در این راه حرکت کند، به هدف میرسد. هدف مد نظر قرآن، جز سعادت انسان و وصول به سرانجام نیک نیست. البته موضوع بسیار مهم برای رسیدن به این هدف، شناخت نفس و سپس تهذیب و پاکیزه ساختن آن است.
نفس در قرآن کریم به اعتبار صفات مختلفی که در آن است به سه مرتبه تقسیم شده است:
۱- نفس امّاره: نفس سرکشی است که انسان را به گناه و کارهای ناشایست فرمان میدهد و به هر سوی
میکشاند. در این مرحله هنوز عقل و ایمان شخص، آن قدرت را پیدا نکرده که نفس سرکش را رام کند، بلکه در بسیاری از موارد در برابر او تسلیم میگردد و یا اگر بخواهد گلاویز شود، نفس سر کش او را به زمین
میکوبد و شکست میدهد:
¨bÎ) }§øÿ¨Z9$# 8ou‘$¨BV{ Ïäþq¡۹$$Î/ žwÎ) $tB zOÏmu‘ þ’În1u‘ ۴ ¨bÎ) ’În1u‘ ֑qàÿxî ×LìÏm§‘ _{( یوسف-۵۳ )}
۲- نفس لوّامه(سرزنش گر): نفس انسان پس از تعلیم و مجاهدت به این مرحله میرسد. در این مرحله ممکن است انسان بر اثر طغیان غرایز، گهگاه مرتکب خلافهایی شود، امّا فوراً پشیمان گشته و به ملامت و سرزنش خویش میپردازد و تصمیم به جبران گناه گرفته دل و جان را با آب توبه میشوید و معمولاً در مبارزه و ایمان با نفس، کفّه عقل و ایمان سنگین تر است. در قرآن کریم به آن چنین اشاره شده است:
Iwur ãNÅ¡ø%é& ħøÿ¨Z9$$Î/ ÏptB#§q¯=۹$# _{(قیامت -۲)}
در این مرحله انسان با سعی وتلاش مدام خویش میتواند جلوی نفس و خودستایی خویش را بگیرد و تسلط برنفس یابد.
۳- نفس مُطمَئنّه: انسان پس از تصفیه و تهذیب و تربیت کامل، به مرحله ای میرسد که عقل و ایمانش قوی میشود و غرایز سرکش وی توانایی مقابله با عقل و ایمانش را ندارند. این همان مرحله آرامش و سکینه و تسلط همه جانبه بر نفس است که مقام انبیاء و اولیای الهی و پیروان راستین آنها است؛ این گونه افراد کسانی اند که در مکتب مردان خدا درس ایمان و تقوا آموخته و سالهای متمادی به تهذیب نفس پرداختهاند و در جهاد اکبر به مرحله مطلوب خویش رسیدهاند. این همان مقامی است که در قرآن به آن اشاره شدهاست:
$pkçJ­ƒr’¯»tƒ ߧøÿ¨Z9$# èp¨ZÍ´yJôÜßJø۹$# ÇËÐÈ ûÓÉëÅ_ö‘$# ۴’n<Î) Å۷În/u‘ ZpuŠÅÊ#u‘ Zp¨ŠÅÊó£D ÇËÑÈ ’Í?ä{÷Š$$sù ’Îû “ω»t6Ïã ÇËÒÈ ’Í?ä{÷Š$#ur ÓÉL¨Zy_ ÇÌÉÈ _{( فجر- ۳۰)}
ای قوای روح آرام یافته، به سوی پروردگارت باز گرد و در حالی که هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود است، پس در سلک بندگانم درآی و در بهشتم وارد شو.
در این آیه، نفس مطمئنه را با وصف راضیه و مرضیه توصیف کرده برای آنکه اطمینان و سکون یافتن دل به پروردگار مستلزم آن است که هم او از خدا راضی باشد و هم خدا از او.
انسان هنگامی میتواند از خودستایی نجات یابد که بر شخصیت خویش یعنی نفس و روحش مسلط گردد و این مهم واقع نمیشود مگر اینکه تابع اوامر و نواهی الهی گردد و در مقابل خواسته های نا به جای نفس مقاومت کند و آنها را پشت سر بگذارد تا بتواند به چنین مقامی دست یابد. بنابر این، نفس آدمی بین دو نیروی شهوت و خرد قرار دارد که نیروی نخست میکوشد از این بدن حیوانی و از خوردن و آمیزش و مانند آن لذت زود گذر دنیوی ببرد و دومین نیرو تلاش میکند به حقایق عالم وجود پی ببرد و خود را به اخلاق ستوده ای متصف کند که وی را به سعادت جاوید برساند.
در کلام امیر المومنین علی۸ آمده است: نفس آدمی گوهری گرانبهاست؛ هرکه آن را (از آلودگی به رذائل) نگه داشت بدان رفعت بخشد و آن را بالا برد و هرکه آن را رها ساخت بر زمینش زد._{(حسینی دشتی، سید مصطفی، ۱۳۷۶،ج۱۰،ص۱۷۷)}
همه زندگی، مبارزه، پیکار، تلاش و کوشش است، هر انسانی در طول عمر، با صدها و بلکه هزارها مشکل مواجه میشود. برای اینکه زنده بماند و زندگی کند، ناچار است با قوای طبیعی عالم بجنگد، مهار آنها را به دست بگیرد، با بیماریها و عوامل آنها پیکار نماید. با تجاوزها، تعدی و عوامل مزاحم آسایش و آزادی مبارزه کند. در صحنه نبرد زندگی، کسی پیروز است که نفسی بزرگ، همتی عالی و اراده ای نیرومند داشته باشد، ریشه خوشبختی یا بدبختی هر انسانی، در وجودش نهفته است. پیروزی های درخشانی که نصیب مردان بزرگ جهان گشته، مرهون اتکای به نفس و اراده قوی و کوشش های مداوم آنان بوده است. مردان نیرومند و با شخصیت از مشکلات زندگی نمیهراسند و با استقلال نفس و اعتماد به خدا، به جنگ آنها
میروند و با پشتکار و فعالیت، آنها را مغلوب خود میسازند.
همت و اراده عالی هر دشواری را آسان، بلکه محالات را نیز ممکن میگرداند. انسان با اراده، در دریای ژرف زندگی، مانند پرکاهی نیست که با موج دریا بازی کند و این طرف و آن طرف برود، بلکه شناگر ماهری است که با بازوهای نیرومند و اراده آهنین و توکل بر خدا، به هر طرف خواست شنا میکند.
هر کس به مقدار استقلال وجودی و شخصیت نفسانی و اراده و کوششهای خود در زندگی موفقیت دارد. آیین مقدس اسلام نیز سعادت و شقاوت دنیوی و اخروی انسانها را در نتیجه اعمال، و سعی و کوشش آنان
میداند.
خداوند در قرآن کریم میفرماید: br&ur }§øŠ©۹ Ç`»|¡SM~Ï۹ žwÎ) $tB 4Ótëy™ _{(نجم-۳۹)}
انسان جز نتیجه سعی و کوشش خود چیزی ندارد و نتیجه کوشش خود را خواهد دید.
حضرت علی ۸ میفرماید: قَدرٌ الرَجُلِ عَلی قَدرِ همّتِهِ _{( نهج البلاغه، حکمت ۴۴ )}
ارزش هر کس، به مقدار همت اوست.
کسی که استقلال و اعتماد به نفس داشته باشد، برای حل مشکلات در انتظار دیگران نمینشیند، بلکه با همت عالی و اراده آهنین، وارد میدان عمل میشود و تا به هدف نرسد، دست از کوشش و فعالیت برنمیدارد.
امام سجاد ۸ میفرماید: رَأیتَ الخیرَ کُلَّهُ قد اجتَمََعَ فی قَطعِ الطمعَ عمّا فی ایدی الناس _{( کلینی، ج۲، ص ۱۴۸ )}
دیدم که تمام خوبیها در این جمع است که انسان به دیگران چشم طمع نداشته باشد.
مردمان ضعیف النفس که به خویشتن اعتماد ندارند، خود را کوچک و ناتوان میشمارند و در برابر مشکلات زندگی خود را میبازند. آنان جرات مبارزه و کوشش را ندارند و از کارهای دشوار و قبول مسئولیت فرار میکنند.
با توجه به مباحثی که گذشت بر مربی است که ابتدا به نفس خود بپردازد و سپس راه شناخت نفس و مبارزه با آن را برای متربیان هموار نماید، چراکه رستگاری یا حرمان آدمی به تزکیه نفس یا آلودگی آن بر میگردد و انسان برای رسیدن به سعادت حقیقی باید برای اصلاح نفس خود اهتمام ورزد و به هیچ وجه از این امر غفلت نورزد که اصلاح خود برترین اصلاحات است.

۳-۲ شناسایی و بررسی دو کاتالیزگر ناهمگن AC-dien-MoO₂(acac) و AC-Schiff-base-MoO₂(acac)
۳-۲-۱ کربن فعال عامل­دار شده بوسیله گروه کربوکسیلیک اسید
یکی از روش­های اصلاح سطح کربن فعال اکسایش می­باشد که شامل بکارگیری گازهای اکسنده مانند بخار آب،اکسیژن، دی­اکسیدکربن و… یا محلول­های اکسنده نظیر اسید نیتریک، هیدروژن پراکسید و… می­باشد.
از واکنش کربن فعال بوسیله نیتریک اسید طبق روش شرح داده شده در بخش ۲-۱-۳-۱، گروه عاملی کربوکسیلیک اسید روی آن ایجاد می­ شود. با این کار سطح گروه ­های اکسیژنی افزایش می­یابد.
۳-۲-۲ آسیل­دار کردن کربن فعال
گروه ­های COOH ایجاد شده روی بستر کربن فعال می­توانند تبدیل به گروه ­های آسیل­کلراید شوند، سپس از این گروه­ ها برای نشاندن کمپلکس­های فلزی به کمک واکنش­های سطح استفاده کرد.

این کار سبب افزایش واکنش پذیری بستر برای اتصال به لیگاند می­ شود. در بیشتر پژوهش­های صورت گرفته از تیونیل کلرید برای این منظور استفاده شده است]۴۴و۳۴[. شکل ۳-۳ مربوط به طیف FT-IR کربن فعال آسیل­کلرایددار شده است که نوار در محدوده ۱۷۲۵ نشان­دهنده گروه کربونیل مربوط به آسیل­کلراید است.
شکل ۳-۳ : طیف FT-IR کربن فعال آسیل­کلرایددار شده.
۳-۲-۳ آمین­دار کردن کربن فعال
در شکل ۳-۴ نشان می­دهد پس از آمین­دار کردن کربن فعال آسیل­کلرایددار شده، نوارهای جدید مربوط به دی­اتیلن­تری­آمین در طیف IR ظاهر می­شوند. نوار موجود در ناحیه cm^-1 ۱۲۱۱ مربوط به ارتعاش کششی CN لیگاند دی­اتیلن­تری­آمین و نوار موجود در cm^-1 ۱۵۱۶ مربوط به ارتعاش های خمشی NH لیگاند است. همچنین نوارهای موجود در cm^-1 ۲۸۰۰ و ۲۷۰۰ به CHهای اتیلن مربوط می­باشد.
شکل ۳-۴ : طیف FT-IR کربن فعال عامل­دار شده با دی­اتیلن­تری­آمین.
۳-۲-۴ کمپلکس کاتالیزگر ناهمگن AC-dien-MoO2(acac)
کربن فعال دارای لیگاند دی­اتیلن­تری­آمین، با اضافه کردن MoO₂(acac)₂ فلزدار می­ شود که با بررسی طیف FT-IR مطابق شکل ۳-۵، قرارگرفتن دی­اکسو مولیبدن تایید می­گردد. یکی از مهم­ترین نوارهای مربوط به آرایش سیس دی­اکسو مولیبدن بر روی بستر، دو نوار در ناحیه ۹۵۰-۹۰۰ می­باشد ]۱۳٫[ از آنجایی­که نوار ضعیفی در ناحیه cm^-1 ۱۶۴۰ مربوط به ارتعاش C=N ظاهر شده است احتمال می­رود که ساختار C در شکل ۳-۱ ساختار صحیح باشد.
شکل ۳-۵ : طیف FT-IR کاتالیزگر ناهمگن AC-dien-MoO₂(acac).
۳-۲-۵ لیگاند باز شیف بر روی بستر کربن فعال
مطابق روش شرح داده شده در قسمت۲-۱-۳-۴، آمین به ایمین تبدیل می­ شود. مقاسیه طیف IR این ترکیب در شکل ۳-۶ با کربن فعال آسیل­کلرایددار شده در شکل ۳-۳ و طیف کربن فعال آمین­دار در شکل ۳-۴ ظهور نوارهای جدید را در نواحی ۱۳۶۴ و ۱۱۶۱نشان می­دهد که مربوط به حلقه آروماتیک می­باشند. همچنین نواردر ناحیه ۱۶۳۰ بیان­گر C=N ایمین است. در مقایسه با شکل ۳-۶ نوار در ناحیه ۳۴۰۰ که مربوط به NH های گروه آمین است به­ دلیل همپوشانی ، شدت گرفته­است.
شکل ۳-۶ : طیف FT-IR مربوط به AC-Schiff-base.
۳-۲-۶ کمپلکس کاتالیزگر ناهمگن AC-Schiff-base-MoO₂(acac)
در طیف شکل ۳-۷ نوار­های مربوط به ارتعاش­های کششی NH ضیف­تر شده ­اند و این پدیده می ­تواند مربوط به اتصال کمپلکس مولیبدن به ایمین بر روی بستر کربن فعال باشد. به­علاوه دو نوار جدید مشاهده شده درحدود cm^-1 ۹۳۸ و ۹۰۱ می ­تواند مربوط به ارتعاش کششی متقارن پیوند مولیبدن-اکسو باشد که­ آن نیز تاییدکننده­ی قرار گرفتن فلز مولیبدن بر روی بستر است.
شکل ۳-۷: طیف FT-IR کاتالیزگر ناهمگن (AC-Schiff-base-MoO₂(acac.
۳-۲-۷ بررسی مورفولوژی با میکروسکوپ الکترونی روبشی SEM
SEM نوعی میکروسکوپ الکترونی است که قابلیت عکس­برداری از سطوح با بزرگنمایی ۱۰ تا ۱۰۰۰۰۰ برابر با قدرت تفکیکی در حد ۳ تا ۱۰۰ نانومتر را دارد. با بهره گرفتن از آنالیز SEM می­توان اطلاعاتی نظیر شکل، اندازه و مشخصات سطحی ساختار را بدست آورد. از این­رو تصاویر SEM، کربن فعال از شرکت Fluka با نام ((Activated charcoal Norit با قطر ( mm8/0) و کربن فعال فلزدار شده بررسی گردید. همانطور که مشاهده می­ شود کربن فعال دارای ذراتی نامنظم و کلوخه­ای می­باشد. در شکل ۳-۸ که مربوط به تصاویرکربن فعال با دو بزرگ­نمایی ۱۰۰ و ۵۰ می­باشد، ذرات دارای اندازه بزرگ­تری نسبت به تصاویر کاتالیزگر AC-dien-MoO₂(acac) در شکل ۳-۹ با همان بزرگ­نمایی است. زیرا در طی فرایند آمین­دار و فلزدار کردن در شرایط رفلاکس و نیز در اثر هم زدن با همزن مغناطیسی، اندازه ذرات ریزتر شده اما  همچنان شکل و مورفولوژی ذرات نامنظم و کلوخه­ای است. در تمام تصاویر، ساختار متخلخل قابل مشاهده می­باشد.

شکل ۳-۸: SEM کربن فعال با بزرگنمایی­های ۵۰ و ۱۰۰

شکل۳-۹: SEM کاتالیزگر ناهمگن AC-dien-MoO₂(acac) با بزرگنمایی­های ۵۰ و ۱۰۰
۳-۲-۸ آنالیز عنصری CHN و ICP
با بکارگیری تکنیک CHN قرار گرفتن لیگاند dien و بازشیف روی بستر بررسی شد. مقدار نیتروژن AC-dien ، %۳/۷ (معادل mmol/g7/1 لیگاند) بدست آمد و میزان مولیبدن موجود در کاتالیزگر ناهمگن AC-dien-MoO₂(acac)بوسیله تکنیک ICP ،%۰۴/۷ (معادل mmol/g 734/0) تعیین شد. با توجه به این داده ­ها %۴۳ از آمین­های متصل به بستر بوسیله فلز مولیبدن اشغال شده است.
همچنین برای AC-Schiff-baseمقدار نیتروژن %۵ (معادل mmol/g19/1 لیگاند) بدست آمد و میزان مولیبدن موجود در نمونه AC-Schiff-base-MoO₂(acac)به­وسیله تکنیک ICP، %۰۶/۶ (معادل mmol/g 631/0) تعیین شد. با توجه به این داده ­ها %۵۳ از آمین­های متصل به بستر بوسیله فلز مولیبدن اشغال شده است.
۳-۲-۹ آنالیز حرارتی (TG/DTA)
جهت بررسی پایداری گرمایی نمونه­های AC-Schiff-base-MoO₂(acac)و AC-dien-MoO₂(acac) ومقایسه آن با بستر کربن فعال، آنالیز حرارتی TG/DTA بکار گرفته شد که در شکل­های ۳-۱۰ و ۳-۱۱ و ۳-۱۲ نشان داده شده است. شکل ۳-۱۰ نمودار آنالیز حرارتی نمونه کربن فعال را نشان می­دهد. همانطور که در شکل مشاهده می­ شود، یک نوار پهن با شدت کم که احتمالا مربوط به ناخالصی­های کربن فعال می­باشد، در محدوده C °۳۰۰-۲۰۰ مشاهده می­ شود و از آنجایی که منحنی TG شکست واضحی را نشان نمی­دهد، افت جرم واضحی را نمی­ توان به آن نسبت داد. همچنین یک نوار گرمازا در DTA مربوط به سوختن کربن مشاهده می­ شود. افت وزن کل تا C °۶۰۰ برای این نمونه %۸۳ و در انتها %۱۷ خاکستر باقی مانده است. در شکل۳-۱۱ نمودار TG/DTA کاتالیزگر ناهمگن AC-dien-MoO₂(acac) افت وزن حدود %۷۳ است و بخشی که ازC °۲۰۰ شروع به تخریب کرده و در یک مرحله شکسته شده احتمالا مربوط به کمپلکس نشانده شده بر روی بستر است که افت جرم واضحی را نمی­ توان به آن نسبت داد و اگر آن را با نمونه کربن فعال مقایسه کنیم شدت نوار بیشتر شده اما پایداری حرارتی تغییری نکرده است.

نشود منضج این مادح کز حکمت تو محتمل نیست زجلاب صبوری انضـاج
کوکب لطف تو گر در وتد طالع من آید اقبال مساعـــد شودم زان هیـلاج
وحشی بافقی، دراین ابیّات، طالع بینی منجّم اشاره کرده است :
حال نکو بگذرد ، بخت مددها کنــــد طالـــع خود دیده­ام، شاهد این حــال هست
داد منجّم نوید، گفت که با اختــرت ذلّت پارینه رفت، عــــزّت امســــال هســت
داد مریض مرا مژده صحــت طبیـــب گـــرچه هنوز اندکی مضطرب احوال هســت
طایر اقبال من شهپـــر دولت دمــاند رخصــت پرواز نیســت ورنــه پروبال هسـت
بخت زدنبال چشم اشک مرا پاک کرد مژده که این گریه را خنــده زدنبــال هســت
( وحشی بافقی، ۱۳۷۶: ۳۱)
برج، یکی از دوازده بخش فلک است، منجّمین منطقه البروج رابه دوازده تقسیم کرده ­اند و هرسه برج را به یکی از عناصراربعه، نسبت داده اند . برج آتش: حَمَل، اَسد و قوس، مزاجی گرم وخشک اند ،برج آب: سرطان، عقرب و حوت، برج باد: جوزا ، میزان ودلو (گوهری ،۱۳۶۲، ج۲: ۸۶) همچنین کلمۀ «برج» در قرآن کریم، در سوره­های «حُجَرات، فرقان وبروج »آمده­ است.
نظامی درداستان خسروشیرین، برتخت نشستن خسرو به مدائن باردوم را براساس بروج صورفلکی و طالع­بینی اعلام می­ کند:
چو سر بر کرد ماه از بــــرج ماهـــــی مه پرویز شد در بــــــرج شـــاهـــی
ز ثــورش زهره وز خـــرچنگ برجیس سعــــادت داده از تثلیث و تســـدیس
ز پـــــرگار حَمَل خورشید منظـــــــور بِــدَلـــو اندر فکنده بر زُحـــل نــــــور
عطـــــارد کرده ز اول خـــط جــــوزا سوی مریخ شیرافـکن تمــــــاشـــــــا
ذنب مریخ را مـــــی‌کرده در کــــاس شده چشم زُحـــــــل هــم کــاسه راس
بدین طالع کــــز او پیروز شد بخـــت ملک بنشست بر پیروزه گـــون تخــــت
بـــرآورد از سپیدی تــــا سیــاهـــی ز مغرب تــــا به مشرق نــــام شــــاهی
چــــو شد کار ممالک بــــــــرقرارش قـــــــوی‌تــر گشت روز از روزگـــارش
( نظامی،۱۳۷۸: ۲۱۱-۱۲)
ای مه برج منزلت چشم و چــراغ عالمــــی بـــادهٔ صاف دایمت در قدح و پیاله بــــاد
چون به هوای مدحتت زهره شود ترانه‌ســاز حاسدت از سماع آن محروم آه و نالـــه بـاد
نه طبق سپهر و آن قرصهٔ ماه و خور که هست بـر لب خوان قسمتت سهل ترین نواله بـــاد
( حافظ،۱۳۸۴: ۳۹۹)
می‌آید و می‌آید آن کس کــــه همی‌بایـــــد وز آمدنش شایـــد گـــر دل بجهد مـــا را
شمس الحق تبریزی در برج حمل آمـــــــد تا بر شجـــر فطرت خوش خوش بپزد ما را
(همان،۷۷)
نبود طلوع از برج ما، آن ماه مهر افــــروز را تغییر طالــع چــون کنم این اختر بد روز را
کی باشد ازتو طالعم کاین بخت اختر سوخته گرداند از تــأثیر خود، ســد اختـر فیــروز را
( وحشی بافقی،۱۳۷۶ : ۶)
حکیم قآآنی، از علم ستاره­شناسی آگاهی داشته و دراشعارش، عقیدۀ اوهمچون شاعران متأخربوده­است.« کوکبۀ ناصریت» همان ستارۀ بخت و طالع است.
تا کوکبۀ نــــاصریت گشت پــدیـدار هـــرروز بــه نـــام تــو زنــد بـخت تفــأّل
(قآآنی، ۱۳۸۰: ، ۵۱۶)
هـــــردم به خویشتن گویان به زیر لب کایـــدون شب مـــرا طــــالع شود سحــــر
( همان، ۲۲۲ )
گردون هنگ و هش دریـــای عز و مجـد گیهـــان داد و دیــن دنیـــای فـــال وفــــر
( همان، ۲۲۳)
ملک­الشعرای بهار، دردیوان اشعار خود اشاره به « گیهان پیکری هشیار» برای کیهان جان و روح قائل شده است.جانداری­کیهان، یک باورکهن است. «درکتاب مفاوضات افلاطون به نام تیمایوس، کیهان به مثابۀ موجودی جاندار و زنده که صاحب روان و شعور است، پنداشته می شود. » ( واندروردِن، ۱۳۷۲: ۲۰۱)

هست گیهان پیکری هشیار و ذرات وی اند این همه اختر که بینی برسپهر چنبـــری
( بهار، ۱۳۸۰: ۳۵۹)
فریدون مشیری، دراشعارش با ستاره­ها سخن می­گوید وآنها رابینا و شنوا تصوّر می­ کند به دنبال پاسخی از زبان­آنان برای پرسش­های خویش است.
ای ستاره­ها، که از جهان دور،
چشمتان به چشم بی فروغ ماست !
نامی از زمین و از بشر شنیده­اید ؟
در میان آبی زلال آسمان
موج دود و خون و آتشی ندیده­اید؟
( مشیری، ۱۳۸۴: ۱۲۷)

از مناطق شبه جزیره، حجاز در تاریخ بیشتر از مناطق دیگر مورد ذکر و عنایت بوده است و این به خاطر وجود کعبه معظمه در این منطقه بوده است.
کعبه نزد امت‌های مختلف، مقدس و معظّم بوده است: و هر امتی به نحوی به آن احترام می‌گذاشتند، به عنوان مثال: «هندوها آن را احترام می‌کردند و می‌گفتند: روح سیفا که همان اقنوم سوّم در عقاید آنها می‌باشد، در حجرالاسود حلول کرده است.
صابئین فارسی و کلدانی‌ها آن را یکی از خانه‌های هفت‌گانه مقدس می‌دانسته‌اند و چه بسا گفته می‌شده است: کعبه، خانه زحل در اعتقاد آنها است، چون بسیار قدیمی و تاریخی است.
یهودیان هم بدان احترام می‌گذاشتند و خدا را بر اساس دین ابراهیم در آن جا پرستش می‌کردند و در کعبه تصویرها و مجسمه‌هایی بود که از جمله آنها مجسمه ابراهیم و اسماعیل بوده است که در دست‌هایشان ازلام (چوب‌های مخصوص قمار) و هم‌چنین تصویر مسیح و مادرش قرار داشته است که همین دلیل بر این است که نصاری هم بدان احترام می‌گذاشته‌اند.
عرب‌ها نیز احترام فوق‌العاده‌ایی برای آن قائل بودند و به عنوان این که خانه‌ایی است که حضرت ابراهیم آن را بنا کرده است، به سوی آن بار سفر می‌بستند.

شهر مکه، یکی از مشهورترین شهرهای جهان به شمار می‌رود و یکی از پر جمعیت‌ترین شهرهای حجاز است که ۳۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و جعیت آن در حال حاضر به حدود صد و پنجاه هزار نفر می‌رسد و خاک آن غیر قابل کشت و زرع است.
سرزمین حجاز دارای دو بندر در ساحل دریای سرخ می‌باشد که یکی از آنها جدّه است که بندر اهل مکه است و دیگری بندر ینبع است که بندر اهل مدینه منوره در سابق بوده است.
در حجاز شهرهای مهم دیگری غیر از مکه وجود دارد که عبارت است از مدینه و طائف.
مدینه منوره در ۴۵۰ کیلومتری شمال مکه قرار دارد. در اطراف آن باغ‌ها و نخلستان‌های زیادی به خاطر مرغوبیت نسبی خاک آن وجود دارد. اسم این شهر قبل از اسلام یثرب بوده است و بعد از هجرت رسول اکرم (ص)مدینه الرسول نامیده شده است.^[۵۳]»
۳-۱-۱-۱- اوضاع فرهنگی عربستان
«فرهنگ جاهلیت همان گونه که از عنوان جاهلیت به دست می‌آید، فاقد روح تفکر و عمدتاً مشتی آداب و عادات متعصبانه عربی بود. در آن محیط تنها چیزی که به آن اهمیت داده نمی‌شد علم،‌فرهنگ و آگاهی بوده و معیار ارزشهای حیاتی آنها چیزی جز زور و شمشیر و نیزه، زبان چرب و نرم شعر و خطابه، جنگ و خونریزی و انتقام و ارزش نهادن به حسب و نسب نبود. زندگی، رفتار و حرکات فردی و اجتماعی آنها ناشی از جهل بوده است. به گفته ابن عباس^[۵۴] در جهالت عرب همین آیه بس که «قَد خَسرَ الذَّین قَتَلوُا اولادَهُم سَفَهاً بِغَیرِ علمٍ»^[۵۵] زیان کردند کسانی که به سفاهت، بی هیچ حجتی فرزندان خود را کشتند.^[۵۶]»
الف: خواندن و نوشتن
«قدرت برخواندن و نوشتن در یک جامعه نشانی است از معارف علمی و فرهنگ و تمدن و در صورتی که جامعه، از این مسأله بی‌بهره باشد زندگی او خالی از فرهنگ و دانش خواهد بود.
تجارب ملتهای گذشته و یا معاصر جز با خواندن و نوشتن نمی‌تواند به دیگران انتقال یابد، و ملتی که از این نعمت بی‌بهره باشد، نمی‌توان به رشد آن، حتی در طی قرون متمادی امیدی داشت.
آنچه از قرآن و روایات اسلامی و تاریخهای مورخان از قدیم و جدید بر می‌آید، همه حاکی از آن است که ملت عرب در جاهلیت به جز افراد معدودی،‌از نعمت سواد محروم بوده‌اند.
در قرآن آیاتی^[۵۷] به امّی بودن پیامبر(ص) و قوم او اشاره کرده است.^[۵۸]»
به عنوان مثال در آیه شریفه خداوند می‌فرماید:
« وَمِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ مَنْ إِن تَأْمَنْهُ بِقِنطَارٍ یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ وَمِنْهُم مَنْ إِن تَأْمَنْهُ بِدِینَارٍ لاَّ یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ إِلاَّ مَا دُمْتَ عَلَیْهِ قَآئِمًا ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ لَیْسَ عَلَیْنَا فِی الأُمِّیِّینَ سَبِیلٌ وَیَقُولُونَ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ وَهُمْ یَعْلَمُونَ»^[۵۹]
ترجمه: و از اهل کتاب کسی است که در درستکاری چنان است که اگر او را بر مال فراوانی امین شماری، آن را به تو باز می‌گرداند و از آنها کسی است که اگر او را بر دیناری امین شماری آن را به تو باز نخواهد گرداند مگر آن که پیوسته بالای سرش ایستاده باشی این بدان سبب است که آنها گفتند: ما در مورد کسانی که کتاب آسمانی و سواد ندارند مسؤل نیستیم بر خدا دروغ می‌بندند و خودشان هم می‌دانند.^[۶۰]
برای شناخت میزان ارزش علم، در میان عرب کافی است بدانید که در دوران طلوع ستاره اسلام، در میان قریش فقط هفده نفر توانایی خواندن و نوشتن داشتند. در مدینه، در میان دو گروه اوس و خزرج، فقط یازده نفر دارای چنین کمالی بودند.^[۶۱]
ب: شعر
یکی از جلوه‌های فرهنگ هر مملکتی، ادبیات آن، خاصه شعر شاعران می‌باشد و در بین عرب جاهلی
نیز: « عالی‌ترین تجلی و نمونه فرهنگ عرب، از حدود یک قرن قبل از اسلام، شعر بود و قبل از آن شعر هم در میان اعراب چندان جلوه‌ایی نداشت تا آنجا که یکی از نویسندگان تاریخ، «یعقوبی»^[۶۲]می‌نویسد که: شعر در میان اعراب جانشین علم و حکمت و فلسفه و تاریخ و… شده و همه چیز آنها بود.
اگر در میان اعراب کسی بود که حرف و فکر حسابی به ذهنش می‌رسید آنرا در قالب چند شعر در آورده و عرضه می‌کرد به طور خلاصه اگر کسی بخواهد بگوید که فرهنگ اعراب در آن موقع چه بوده است؟ باید گفت چند قطعه شعر. اعراب ملتی بوده‌اند شاعر پیشه و با اینکه سرزمینشان سرزمین گل و بلبل نبوده است بلکه سرزمین خاروشن بوده است در عین حال شاعر می‌پرورانده است. البته چون در آنجا شعر،‌عالی‌ترین مظهر و تجلی فرهنگ آنها بوده است شعرا به دنبال جایی می‌گشتند تا اشعار خود را عرضه کنند. وقتی که اشعار خود را عرضه می‌کردند بهترین نمونه‌های شعر را به دیوار کعبه که مرکز اجتماع سالانه اعراب بود آویزان می‌کردند که معلقات نام می‌گرفته، یعنی اشعاری که آویزان و معلق می‌شده است و جایزه‌ایی که به آن اشعار می‌دادند این بود که به دیوار کعبه آنها را آویزان کنند و به این ترتیب نام آن شاعر بر سر زبانها می‌افتاد.^[۶۳]»
ج: دانش تبارشناسی
«یکی دیگر از ضرورتهای زندگی عرب جاهلی، با آن همه تفرقه و تشتت، این بود که قبیله خود را شناخته در صورت امکان «نسب شناس» گردیده، و ریشه قبایل را دریافته، بر تقسیم بندی‌های داخلی و جدا شدن عشیره و مستقل شدن هر یک آگاه شده و تک تک آباء و اجداد قبایل و بعضاً اخبار و قهرمانیهای آنها را بشناسد. هیچ فردی جدای از قبیله خود و ارزشهای آن شخصیتی نداشت، بنابراین سعی می‌کرد هرگونه ارزشی که از گذشته قبیله‌اش بر جای مانده آن را حفظ کند و به رخ دیگران بکشد.^[۶۴]
به این نکته باید توجه داشت که آنها از این مساله در افتخارات و دفاع از مجد و شرافت قبیله خود بهره می‌گرفتند، از آنجا که رؤسا و قهرمانان قبیله، حلال‌زاده و پاک بودن مناکح و امثال اینها تعیین کننده ارزش بود، آگاهی نسبت به این مسائل و این که کدام قبیله رؤسای بهتری داشته و یا قهرمانان بیشتر دارد یا عرب زاده کامل هستند، همه ارزش برای یک قبیله بوده است.
شاهد این مساله این است که آنها نسب شناسان معروفی داشتند و به نام حکام در امر نسب مشهور بوده‌اند. وقتی بین دو نفر در این باب درگیری می‌شد آنها در این مورد قضاوت را به عهده داشتند؛ از جمله آنها: مخرمه بن نوفل، حویطب بن عبدالعزّی،‌ابوالجهم بن حذیفه و عقیل بن ابی طالب بوده‌اند.
شاهد دیگر این مساله این که اصولاً منشأ کلمه «منافره» همین مساله افتخار به ارزشهای نسبی است؛ اصل این کلمه «نفر» می‌باشد و می‌دانیم که یکی از افتخارات برای هر قبیله این بود که آنها در قیاس با دیگر قبایل نفرات بیشتری داشته باشند، لذا درگیری بر سر این مساله «منافره» نام گرفت.^[۶۵]»
د: علم الایام
«یکی از علوم عرب، که به عنوان نوعی «آگاهی علمی» تلقی شده، آگاهی به «ایام العرب» می‌باشد؛ این روزها که بر عرب گذشته روزهایی است که قتل و کشتار و جنگ و خونریزی بین قبایل مختلف صورت گرفته است،‌ روزهایی که برای فاتح افتخار، و برای مغلوب سر افکندگی محسوب می شود.
این جنگها نشانگر قدرت فاتح بود، و از آنجا که کثرت و قدرت و زور معیار برتری و شرافت بود پس فاتح شریفتر از قبیله مغلوب بود، وسعت این ایام و در واقع این جنگها به حدی است که ادبیات عرب از شعر و خطابه و حتی لغت عرب تا حد زیادی مدیون آنها است.^[۶۶]»
«نتیجه بحثهای گذشته، این سخن دکتر شوقی است که می‌گوید: این قسم از علوم، همگی از نوع ابتدایی و بر اساس تجارب ناقص بشری است و بر هیچ قاعده و اساسی قرار ندارد؛ اعراب در مجموع بدوی بوده و هیچ یک، اصحاب علم و اندیشه مبتنی بر یک شیوه علمی نبودند.^[۶۷]» و جزیره العرب در روزگاران جاهلی و در آستانه ظهور اسلام به شدت در فقر فرهنگی به سر می‌برد.
۴-۱-۱-۱- اوضاع اقتصادی عربستان
«از نظر اقتصادی شاه بیت اقتصاد اعراب در آن موقع از نظر تولید عبارت بود از دامداری و زراعت در جاهایی که میسر بود و از نظر داد و ستد و مقابله، قسمت مهم تجارت آنها تجارت خارجی بوده است. هم اعراب یمن و هم اعراب حجاز در کار تجارت خارجی فعالیت می‌کردند ولی از آنجا که تجارت خارجی بالاخره با تجارت داخلی ارتباط پیدا می‌کند، برای اینکه یا باید وارداتی داشته باشند و در داخل عرضه کنند یا باید چیزی از داخل بگیرند و به آن طرف برسانند- به این ترتیب بود که اعراب با سطح تمدن آن روزشان عملی را انجام می‌دادند که مردم دنیا امروز هم همان را انجام می‌دهند. امروز در دنیای پیشرفته یکی از مهمترین و حساسترین و ارزنده‌ترین پدیده‌های مربوط به اقتصاد ایجاد نمایشگاههای بازرگانی و صنعتی است. اعراب هم در آن موقع دارای نمایشگاهها یعنی بازارهای موسمی بوده‌اند.
چند نمونه از این نمایشگاههای معروف و بزرگ‌ در قسمت سرزمین عربستان حجاز و نجد عبارت بودند از:۱- نمایشگاه «دُومه الجَندَل» که در ماه ربیع الاول به ریاست دو طایفه محلی به نام «غسان» و «کلب» در نزدیکی شام برگزار می‌شد.
۲- نمایشگاه «مشقر»، که در تاریخ به نام همان محل نامیده شده در ماه جمادی الاولی به ریاست «بنوتیم» برگزار می‌شد.
۳- نمایشگاه «صُحار» که در اول ماه رجب تشکیل می‌شد.
۴- نمایشگاه «ریا» که بعد از نمایشگاه صحار» در همان ماه رجب به ریاست طایفه «جلندی» و در پناه جلندی برگزار می‌شد.
۵- نمایشگاه «عدن» در اول ماه رمضان تشکیل می‌شد و چنانکه مورخین می‌نویسند این نمایشگاه در حقیقت نمایشگاه کالاهای خوش بو بود، و «عطریات» کالای عمده‌ایی بود که در این نمایشگاه عرضه و مبادله می‌شد.
۶- نمایشگاه «صنعاء» که در نیمه ماه رمضان برگزار می‌شد.
۷- نمایشگاه «رابیه» که در حضر موت فعلی بود.
۸- نمایشگاه عکاظ در نزدیکی طائف در ماه ذی القعده برگزار می‌شد.
۹- ذی المَجاز.^[۶۸]»
۵-۱-۱-۱- اوضاع سیاسی و مذهبی عربستان
۱-۵-۱-۱-۱- اوضاع سیاسی عربستان
«از نظر عرب جاهلی، قبیله،‌بزرگترین واحد اجتماعی بوده و یک واحد سیاسی به شمار می‌آمده است.
قبیله از گروهی مردم تشکیل شده که انتساب به یک نیای مشترک عامل تجمع و وحدت آنها می‌شده و عصبیت نسبت به قوم و قبیله آنان را به یکدیگر پیوند می‌داده است.
عصبیت عبارت است از آگاهی نسبت به مسؤلیت مشترک و اتحاد میان کسانی که رابطه خونی آنان را به یکدیگرپیوند داده است. به این ترتیب، عصبیت منشأ قدرت سیاسی و دفاعی است که افراد قبیله را با همدیگر مرتبط می‌سازد و معادل آگاهی و شعور ملی در دولت های ملی است، با این تفاوت که عصبیت مبتنی بر رابطه خونی به مراتب نیرومندتر و آشکارتر از رابطه ملی است.^[۶۹]»
«عموماً جامعه قبیله‌ایی را جامعه‌ایی فاقد دولت تصور می‌کنند؛ این اندیشه بر این پایه استوار است که دولت به عنوان یک قدرت متمرکز، برتر از روابط نسبی و خانوادگی و مسلط بر آنها- نه به عنوان عضوی از آنها عمل می کند.
آنچه درباره جامعه جاهلی می‌توان گفت این است که در جامعه مزبور،‌ قبیله یک واحد سیاسی کوچکی تلقی می‌شود که به تناسب سنتها و آداب و رسوم سیاسی و مذهبی خود حوزه حاکم ومحکوم را مشخص می‌سازد.
در این واحد سیاسی کوچک، متنفذان قوم، سروری طبیعی و خانوادگی دارند.
قدرت در قبیله، برآیند آثار نسبتی، برتریهای خونی و نژادی است و از نظر اِعمال، جنبه ریش سفیدانه دارد.^[۷۰]»
الف: ساخت اجتماعی قبیله
ساخت اجتماعی قبیله جاهلی از الگویی واحد برخوردار بود. هر قبیله از دو عنصر یا دو رکن بنیادین تشکیل شده بود؛ اعضای اصلی قبیله،‌ وابستگان
اعضای اصلی قبیله آن گروه از فرزندان قبیله بودند که رابطه خونی، آنان را به یکدیگر پیوند می‌داد. اینان به مثابه ستون قبیله به شمار می‌آمدند و در پاسخ به ندای قبیله و انجام مسئولیت مشترک که در قبال آن داشتند، شمشیر بر کف به جنگ و دفاع بر می‌خاستند.
قبیله نیز، در مقابل، آنان را زیر چتر حمایت کامل قرار می‌داد و سهمی از غنیمت‌های جنگی را به آنان اختصاص می‌داد ولی در عین حال به آنان اجازه خروج از عرف، رسوم و موازین اعتقادی قبیله را نمی‌داد. بدین سان، قبیله، نظامی از زندگی بود که نسب، عقیده و غنیمت، ضلع‌های سه‌گانه آن را تشکیل می‌داد.

انتظار به تنهایی طولانی تر از انتظار جمعی به نظر میرسد :گفت و گو با دوستان گذر زمان را آسانتر می کند.
انتظار ناآشنا طولانی تر از انتظار آشنا به نظر می رسد : مشتریان همیشگی برعکس مشتریان جدید یک
خدمت از فرایند کار اطلاع دارند و لذا هنگام انتظار چندان دغدغه ی خاطر ندارند .
مفهوم این یافته ها چیست ؟ وقتی امکان افزایش عرضه نیست باید ابتکار به خرج دهید و به دنبال راه هایی باشید تا انتظار مشتریان خود را مطبوع و خوشایند کنید . یک بانک بزرگ در بوستون با نصب تابلوی الکترونیک اخبار در محل پذیرش به ابتکار جالبی دست زده است . این بانک با نصب این تابلو خبر مدت زمان انتظار خدمات تحویلداری را به هیچ وجه کاهش نداده ، اما این کار رضایت بیشتر مشتریان را در پی داشته است(لاولاک،۱۳۹۱، ۳۵۴-۳۵۲)^[۱۰۷].
۲-۲-۲۰)رابطه رضایت کارکنان با رضایت مشتری
نارضایتی یا رضایتمندی کارکنان رابطه‌ای مستقیم با نارضایتی یا رضایتمندی مشتریان دارد. این نکته را تمامی تحقیقات اثبات کرده‌اند که هر گاه میزان رضایت کارکنان افزایش می‌یابد میزان رضایت مشتریان نیز افزایش می‌یابد و هرگاه میزان رضایت کارکنان کاهش می‌یابد میزان رضایت مشتریان نیز کاهش می‌یابد. زیرا این کارکنان هستند که می‌توانند، مسئول هستند و وظیفه دارند که با تک تک مشتریان ارتباط برقرار کنند و بر میزان رضایتمندی آنان تأثیرگذار باشند.برای اینکه یک کارمند بتواند به مشتریان خود خوب خدمت کند، باید ۴ ویژگی اصلی داشته باشد. این ویژگی‌ها عبارتند از: مهارت، کارایی، ادب و غرور. برای اینکه کارکنان بتوانند کاری را به خوبی انجام دهند لازم است از دانش و مهارت انجام آن کار را فرا بگیرند(یحیائی ایله ای،۱۳۹۱، ۱۳۱-۱۲۶)

۲-۲-۲۱)کارمند موفق
کارمند ناموفق یک راه حل پیش پای مشتری می‌گذارد، ولی کارمند موفق همیشه راه‌ حل ‌های مختلفی را به مشتری پیشنهاد می‌کند.
کارمند موفق معمولاً به دنبال این است که مشتری چه چیزی را و چرا می‌خواهد؟
یک کارمند موفق، بدون شک، پدر خوبی برای فرزندان و شوهر خوبی برای همسرش است.
کارمند موفق کسی است که می‌داند کی شنونده باشد و کی گوینده؟
کارمند موفق به دنبال مشتری می‌گردد، ولی کارمند ناموفق به انتظار مشتری می‌نشیند.
کارمند موفق کسی است که به اعتراض مشتری ناراضی گوش می‌دهد و در کنار او قرار می‌گیرد، ولی کارمد ناموفق با مشتری بحث و مجادله می‌کند و در مقابل او موضع می‌گیرد.
کارمند موفق کسی است که به وعده‌ها و قول‌های خود به موقع عمل می‌کند.
کارمند موفق کسی است که خودش را در موقعیت مشتری قرار می‌دهد تا ببیند او واقعاً چه می‌خواهد(فاریابی،۱۳۹۱، ۵۵).
۲-۲-۲۲)رضایت مشتری و رابطه آن با وفاداری
بر مبنای مطالعه رفتار مشتریان اثبات شده است که تامین رضایت مشتری به تدریج سبب ایجاد حس وفاداری و
اعتماد به سازمان در مشتری خواهد شد. یک مشتری وفادار، علاوه بر ان که بارها و بارها جهت خرید مجدد محصولات و استفاده از خدمات به سازمان مورد علاقه خویش رجوع می کند، به عنوان یک عامل مضاعف در زمینهی تبلیغ محصولات و خدمات سازمان، از طریق توصیه و سفارش به خویشاوندان، دوستان و یا سایر
مردم، نقشی حائز اهمیت در ارتقای میزان سودآوری و بهبود تصویر سازمان در ذهن مشتریان بالقوه ایفا می کنند (شکل۲-۱۹)(دادخواه،۵۲،۱۳۹۲).
شکل۲-۱۹)ارتباط رضایت مشتری با وفاداری و سودآوری سازمان(همان منبع).
۲-۲-۲۳)راهکارهای رسیدن به رضایت مشتری
در این قسمت نحوه برقراری ارتباط موثر با مشتری و راهکارهای لازم جهت تأمین رضایت مشتری مورد بحث قرار می‌گیرد.رضایت مشتری موضوعی دائمی نیست بلکه می‌تواند طی زمان و با اتفاقات و رویدادهای متنوعی تغییر یابد. پس رضایت مشتری دائماً باید سنجیده شود.
ابتدا از خودمان شروع کنید.
شنوندۀ خوب باشیم.
ذهن و فکر خود را آکنده از علاقه و شور و شوق نمائیم.
نگرش مثبت داشته و همیشه به خود و کارهای خود افتخار کنیم.
شاد باشیم و به اطرافیان خود شادی هدیه کنیم.
یاد بگیریم که رفتار و خلق و خوی خوب داشته باشیم.
«نمی‌توانم»، «نمی‌شود» و «ممکن نیست» را از دبیات کاری خود حذف کنیم.
هیچ وقت بحث و مشاجره نکنیم.
برای تأمین رضایت خاطر مشتریان خود مبارزه کنیم.
خودمان را به جای مشتری بگذاریم.
همیشه مراقب مشتریان خود باشیم (فاریابی،۱۳۹۱، ۴۹-۲۶).
۲-۳)پیشینه تحقیق
۲-۳-۱) تحقیقات داخلی:
پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی با عنوان تأثیر ابعاد بازاریابی رابطه مند در رضایت مشتریان بانکهای دولتی و خصوصی شهرستان اردبیل به راهنمایی دکتر فرزین فرحبد توسط آقای جعفر شجاعی در دانشگاه آزاد واحد رشت در سال ۱۳۸۶، اجرا شد که در آن نگارنده در پی بررسی تأثیر ابعاد بازاریابی رابطه مند شامل اعتماد، کیفیت خدمات، نقش کارکنان و مدیریت شکایات به عنوان متغیر مستقل در رضایت مشتریان به عنوان متغیر وابسته مطرح و برای آزمون فرضیه ها از آزمون F و تحلیل واریانس استفاده شد. و نتایج آن اینکه همه فرضیه های این تحقیق در حضور متغیر تعدیل گر نوع بانک رد شدند ولی از نتایج دیگر این تحقیق این بود که معلوم شد که همه ابعاد بازاریابی رابطه مند در صورت عدم حضور متغیر تعدیل گرد (نوع بانک) در رضایت مشتری تأثیر داشتند.
پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی با عنوان سنجش رضایت مندی مشتریان بانک صادرات در راستای استراتژی مشتری مداری (مطالعه موردی شهرستان تنکابن) به راهنمایی آقای دکتر فرزین فرحبد توسط آقای مجتبی نصیری در دانشگاه آزاد واحد رشت در سال ۸۵ اجرا شد که در آن نگارنده در پی سنجش رابطه استراتژی های مشتری مداری بر رضایت مشتریان بود. استراتژی های مشتری مداری به اجزایی شامل کیفیت خدمات، هزینه دریافت خدمات، دسترسی به هنگام خدمات، ویژگی تنوع خدمات و نحوه پاسخگویی به شکایات به عنوان متغیر مستقل در رضایتمندی مشتری بعنوان متغیر وابسته مطرح و برای آزمون فرضیه ها از آزمون ۲X و برای اندازه گیری شدت رابطه از آزمون توافقی استفاده شد که در پایان بین کیفیت خدمات، دسترسی به هنگام خدمات، تنوع خدمات و نحوه پاسخگویی به شکایات با میزان رضایت مشتری رابطه معنی داری وجود دارد اما بین هزینه دریافت خدمات با رضایت مشتریان رابطه معنی داری وجود ندارد.
۳-)پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی با عنوان بررسی تاثیر تلاشهای رابطه مند بررضایت مشتریان سپرده گذار بانک ملی (مطالعه موردی شهرستان بندرانزلی) به راهنمایی آقای شاعربیابانی توسط آقای سیامک فتحی در دانشگاه آزاد واحد رشت در سال ۸۸ اجرا شد که در آن نگارنده در پی بررسی تاثیرابعادتلاش های رابطه مندشامل:۱- تاکتیک های پیوند مالی۲- تاکتیک های پیوند اجتماعی۳- تاکتیک های پیوند ساختاری بعنوان متغیرمستقل بررضایت مشتریان دارای سپرده بلندمدت با نک ملی بعنوان متغیروابسته بود.
تلاش های رابطه مند به تلاش هایی اطلاق می شود که جهت جلب مشتری انجام شود و هدف آن این باشد که با ارائه کالا و خدمات اساسی و مهم ارزش مشتری درک شود (لیانگ -۲۰۰۷-۳۳۷)^[۱۰۸].
جامعه آماری این تحقیق ، مشتریان دارای سپرده بلندمدت بانک ملی در سطح شهرستان بندرانزلی می باشد. برای نمونه گیری از روش غیر احتمالی در دسترس استفاده شده. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش از نوع علـی-مقایسه ای می باشد. همچنین دراین پژوهش برای گردآوری اطلاعات از روش میدانی با ابزار پرسشنامه استفاده شده. به منظور معرفی آزمون های تحقیق ازآمار توصیفی و جهت آزمون فرضیه ها از آمار استنباطی ، روش تجزیه وتحلیل واریانس به کمک نرم افزارspss استفاده شده که پس از تجزیه و تحلیل فرضیه ها همه فرضیه ها مورد تایید قرار گرفتند و با بهره گرفتن از آزمون دانکن مشخص شد که تاثیرسطوح بالاترهر یک از ابعاد تلاش های رابطه مند بیشتر از سطوح متوسط وسپس پایین می باشد. از طرف دیگر آزمون دانکن مشخص کرده است که تاکتیک های پیوند اجتماعی بیشترین تاثیر را در رضایت مشتریان دارای سپرده بلندمدت بانک ملی داشته بطوری که تاثیر تاکتیک های پیوند مالی و ساختاری در رتبه های بعدی می باشد.
۴ -مقاله ای تحت عنوان” تاثیر بنیا نهای بازاریابی رابطه مندبررضایت مشتریان :مقایسه بانک دولتی وخصوصی” توسط بهرام رنجبریان، مجتبی براری در نشریه مدیریت بازرگانی،بهاروتابستان۱۳۸۸به چاپ رسیده که دراین مقاله تاثیربنیانهای بازاریابی رابطه مندشامل تعهد، اعتماد، ارتباطات و مدیریت تعارض را بررضایت مشتریان، اهمیت این متغیر ها ازدید مشتریان و میزان توفیق بانک در زمینه ایجاد هر یک از این متغیر ها، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در بانک دولتی چهار بنیان بازاریابی رابطه مندتاثیرمثبت ومعناداری بر رضایت مشتریان داشته است.در بانک خصوصی نیز به غیرازمتغیرارتباطات بقیه متغیرها تاثیرمثبت و معناداری بررضایت مشتریان داشته اند.
مقاله ای تحت عنوان” بازاریابی رابطه مند، رویکردی برای بهبود رضایت مشتری"توسط بهرام رنجبریان ومجتبی براری درپژوهشنامه مدیریت اجرائی درنیمه دوم۱۳۸۸به چاپ رسیده که دراین مقاله ارتباط بنیان های بازاریابی رابطه مندازجمله اعتماد،تعهد،ارتباطات،مدیریت تعارض وشایستگی رابارضایت مشتری ازخدمات بانکی مورد بررسی قرار داده است. نتایج این تحقیق نشان می دهدکه به ترتیب الویت،شایستگی،ارتباطات،اعتمادومدیریت تعارض بر رضایت مشتری از خدمات بانک سامان رابطه داشته واماتعهد رابطه معناداری با رضایت آن ها نداشته است.
۶-مقاله ای تحت عنوان"بررسی عوامل موثربررضایت مندی مشتریان بانک صنعت ومعدن"توسط داوودحسینی هاشم زاده درنشریه مدیریت بازرگانی تابستان ۱۳۸۸به چاپ رسیده که یافته های پژوهش نشان می دهد که متغیرکیفیت خدمات(شامل پنج بعدآن)بیشترین تاثیررابررضایت مشتریان داردوبعدازآن به ترتیب نگرش مشتریان به کارکنان بانک،ارزیابی آنان ازقوانین ومقررات بانک ،تحصیلات مشتریان وپایگاه مشتریان تغیرات ،متغیررضایت مشتریان راتبین می کنند.
۲-۳-۲) تحقیقات خارجی:
۷-مقاله ای تحت عنوان"بازاریابی رابطه منددرویتنام:یک مطالعه تجربی"توسط نگوین ووینتگو^[۱۰۹]درنشریه Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics درسال ۲۰۱۲به چاپ رسیده که درآن تاثیرابعادبازاریابی رابطه مندبررضایت مشتری موردبررسی قرارگرفته که یافته هانشان می دهندکه درمیان مولفه های بازاریابی رابطه مند، اعتماد، تعهد، ارزش مشترک، روابط متقابل، اثر مثبتی بر رضایت مشتری دارند، در حالی که برقراری ارتباط وهمدلی چنین نیست. به طورجالب توجه،اعتمادوتعهددرمقایسه باارزش مشترک و روابط متقابل، در اثرگذاری بررضایت مشتری، اهمیت نسبتاً بیشتری دارند.
۸-درمقاله ای تحت عنوان"تاثیرکیفیت خدمات برروی رضایت مشتریان بانکی درایندیانا امریکا"توسط (کاورا و داتا)^[۱۱۰] درنشریهThe IUP Journal of Marketing Management درسال۲۰۱۲ به چاپ رسیده که یافته ها نشان می دهدکه بهبود کیفیت خدمات بانکی ایندیانادرافزایش رضایت مشتری موثر بوده است وهمچنین تکنولوژی می تواند در ارائه خدمات مستمر،قابلیت اعتماد،کیفیت خدمات،بهبودجنبه های فنی خدمات درافزایش رضایتمندی مشتریان موثرمی باشد.
۹-درمقاله ای تحت عنوان"اعتبارابعادراحتی خدمات ورضایت مشتریان مطالعه ای درزمینه خرده فروشی درهند"توسط(آگجا و همکاران درسال۲۰۱۱)^[۱۱۱]موردبررسی قرارگرفته که یافته ها نشان می دهدکه فناوری اطلاعات تاثیرمثبتی برروی رضایت مشتریان درهردوبخش بانکهای دولتی وخصوصی دارد،همچنین سهولت در تصمیم گیری تاثیرمعناداری برروی رضایت مشتریان دارد.
۱۰-درمقاله ای تحت عنوان"تاثیربهبود خدمات برضایت مشتری توسط کوماندا(کوماندا و اُسارنخو^[۱۱۲] ) درنشریه Business Process Management Journal درسال۲۰۱۲به چاپرسیده که یافته هانشان می دهدکه بهبود خدمات تاثیر مثبتی بر رضایت مشتریان دارد.
۱۱-درمقاله ای تحت تاثیرعنوان ابعادکیفیت خدمات مبتنی برفناوری های عمومی دربانکداری برروی رضایت مشتری توسط (گنگ لی و کومار روی)^[۱۱۳] درنشریه International Journal of Bank Marketing درسال ۲۰۱۱به چاپ رسیده که دراین مقاله چهاربعدکیفیت خدمات عمومی درفناوری مبتنی برشناسایی خدمات بانکی- خدمات به مشتریان شامل:امنیت خدمات،کیفیت اطلاعات،راحتی تکنولوژی وقابلیت استفاده واطمینان تکنولوژی مدنظرقرارگرفت که یافته ها نشان دادخدمات به مشتری سهولت استفاده وقابلیت اطمینان تاثیرمثبت ومعنی داری بررضایت مشتریان دارد.
۱۲-تحقیقی توسط دوبیسی و همکارانش در سال ۲۰۰۵ با عنوان تجزیه و تحلیل عاملی و تفکیکی محتوایی بازاریابی رابطه مند و رضایت مشتری انجام شده که هدف از انجام این تحقیق ارزیابی تاثیر بازاریابی رابطه مند روی کیفیت ادراک شده توسط رابطه مشتری محور و روی رضایت مشتریان در بخش بانکداری مالزی بود. نتایج حاصل نشان داد که پنج بعد شایستگی، ارتباطات، مدیریت تعارض و اعتماد و کیفیت روابط بر رضایت مشتریان و کیفیت روابط درک شده تاثیر دارد (دوبیسی، کوک واه، ۲۰۰۵ )
۱۳- یوکسل و همکاران در سال (۲۰۱۰ ) که هدف تحقیق با عنوان نقش فرهنگ سازمانی در بازاریابی رابطه مند که توسط ایگلسیاس و همکارانش، ارائه یک مدل برای فرهنگ سازمانی برای شرکت های بازاریابی رابطه مند دار است. نتایج حاصله نشان می دهد که ارزش های مشترک (اعتماد، تعهد، کارتیمی، نوآوری، انعطاف پذیری، نتیجه گرایی) بر تسهیل توسعهی بازاریابی رابطه مند تاثیر دارد. (ایگلسیاس، ۲۰۱۱ ).
شایان ذکر است درمجموع،نتایج بدست آمده ازتحقیقات پیشین حاکی ازآن است که ابعاد مختلف بازاریابی رابطه مند برروی رضایت مشتریان وافزایش رضایت آنان موثر می باشد ودربرخی تحقیقات تاثیر معناداری بین ابعادی چون تعهد، برقراری ارتباط و همدلی بر روی رضایت مشتری دیده نمی شود.در تحقیقی نیز درحضور متغیر تعدیل گر نوع بانک(خصوصی،دولتی) تاثیری دیده نشده اما درصورت عدم حضور متغیر تعدیل گر بر رضایت مشتری تا ثیر معناداری مشاهده می شود.

و) ترس، اضطراب، اجتناب توضیح بهتری توسط علایم سایر اختلال های روانی از جمله اختلال وحشت زدگی، اختلال بدشکلی بدنی، یا اختلال های طیف اتیسم^[۶۷]، نداشته باشد.
ی) اگر سایر شرایط پزشکی ( از جمله بیماری پارکینسون^[۶۸]، چاقی، بدشکلی در اثر سوختگی یا صدمه) وجود داشته باشد، ترس، اضطراب، اجتناب به طور واضح غیر مرتبط باشد یا بسیار شدیدتر باشد.
به طور خاص اگر:
فقط عملکردی: اگر ترس به صحبت کردن و عمل کردن در جمع محدود بشود.

۲-۲-۳-۲ تصریح کننده های اختلال اضطراب اجتماعی
ترس شدید و غیر منطقی از مورد بررسی قرار گرفتن و یا انجام دادن کارهایی در مقابل افراد غریبه، اصلی ترین ویژگی نشان دهنده اختلال اضطراب اجتماعی می باشد( موزینا^[۶۹] و ال سایچ^[۷۰]، ۲۰۰۱). اختلال اضطراب اجتماعی در DSM-4-TR با عنوان هراس اجتماعی شناخته می شد. اصطلاح اختلال اضطراب اجتماعی در DSM-5به خاطر نافذتر بودن و مشکلات و اختلال های بیشتری که نسبت به دیگر هراس ها، در فعالیت های بهنجار ایجاد می کرد، گذاشته شد( کرینگ و همکاران، ۲۰۱۲).
افراد با نوع صرفا عملکردی از اختلال اضطراب اجتماعی، ترس های عملکردی دارند که اغلب به زندگی حرفه ایشان یا نقش هایی که نیاز به صحبت های جمعی مرتب دارد، آسیب می زند. ترس های عملکردی اغلب در محیط های تحصیلی، شغلی و دانشگاهی که نیاز به صحبت های جمعی مرتب دارد، آشکار شود. افراد با اختلال اضطرابی صرفا عملکردی ترس یا اجتناب از موقعیت های غیر عملکردی اجتماعی ندارند(DSM-5,2013).
افراد با اختلال اضطراب اجتماعی ممکن است به اندازه کافی جراتمند نباشند یا به شدت سلطه پذیر، کمتر اجتماعی باشند و کنترل بسیارزیادی بر مکالمات بین فردی دارند. آنها معمولا ژست بدنی سخت و خشکی به خود می گیرند و تماس های چشمی ناکافی دارند و اغلب با صدای کم صحبت می کنند. این افراد ممکن است خجالتزده یا منزوی باشند، و آنها ممکن است در مکالمات کمتر باز باشند و برای خودشان محدودیت های بسیاری را اعمال می کنند. آنها معمولا به دنبال شغلی هستند که کمتر نیاز به تعامل های اجتماعی داشته باشد، اگرچه این مورد تنها برای افراد بااختلال اضطراب اجتماعی صدق نمی کند. این افراد برای مدت طولانی در خانه زندگی می کنند. مردان ممکن است ازدواج کردن و تشکیل خانواده را به تاخیر بیندازند و زنان به جای تعاملات خارج از خانه، به خانه داری و مادر بودن خود را محدود می کنند. خود درمانی با مواد در این افراد معمول می باشد( به طور مثال قبل از رفتن به مهمانی الکل مصرف می کنند). اضطراب اجتماعی بین سالمندان ممکن است موجب تشدید علایم بیماری ای پزشکی شود. سرخ شدن چهره، برجسته ترین پاسخ جسمانی اختلال اضطراب اجتماعی می باشد(DSM-5,2013).

۳-۲-۳-۲ همه گیری اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب اجتماعی یکی ازشایع ترین اختلال های روانی می باشد و همه گیری تمام عمر آن %۱۲ و همه گیری ۱۲ ماهه آن %۷٫۱ است( فینک^[۷۱] و همکاران، ۲۰۰۹). مطالعه NCS-R نشان داده است که %۱۲٫۱ از مردم اختلال اضطراب اجتماعی را در برخی از دوره های زندگی شان تجربه کرده اند. در این زمینه یابی اختلال اضطراب اجتماعی چهارمین اختلال شایع روانپزشکی، بعداز اختلال افسردگی، سوء مصرف الکل، و هراس خاص بوده است( بارلو^[۷۲]، ۲۰۰۸). اختلال اضطراب اجتماعی معمولا در دوران نوجوانی آغاز می شود. یک مطالعه فرانسوی در بیماران سرپایی دچار اختلال اضطراب اجتماعی مشخص کرده است که میانگین سن شروع اختلال ۱۵ سالگی می باشد و با %۹۰ احتمال این بیماری قبل از ۲۵ سالگی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد( فینکو همکاران، ۲۰۰۹). میزان همه گیری با افزایش سن، کاهش می یابد. همه گیری ۱۲ ماهه سالمندان بین۲% تا۵% بوده است. به طور کلی، در جمعیت عمومی، زنان میزان همه گیری بالاتری نسبت به مردان دارند و تفاوت های جنسیتی بیشتر در نوجوانان و جوانان دیده می شود. در نمونه های بالینی نسبت مردان و زنان تقریبا برابر و یا اندکی کمتر برای مردان می باشد( فهم^[۷۳] و همکاران،۲۰۰۷ ؛ DSM-5,2013)؛ بنابراین این گونه فرض می شود که نقش ها و انتظارات اجتماعی نقش مهمی را در توضیح برجسته بودن رفتارهای کمک طلبانه مراجعین مرد بازی می کند. همه گیری در ایلات متحده بین آمریکایی هندی ها بالاتر بوده است و در افراد آسیایی، لاتینی، آفریقایی آمریکایی و آفریقایی کارایبی پایین تر بوده است(DSM-5,2013).
۴-۲-۳-۲ پیامدهای عملکردی اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب اجتماعی با افزایش میزان ترک تحصیل و کاهش بهزیستی، اشتغال، تولید، خلاقیت در محیط کار، وضعیت اقتصادی اجتماعی و کیفیت زندگی همراه است. این اختلال با تجرد، طلاق و فرزند نداشتن به ویژه در مردان مرتبط می باشد(DSM-5,2013). افراد با اختلال اضطراب اجتماعی، به خاطر ترس اجتماعی شدیدشان، اغلب در محیط هایی پایین تر از استعدادهایشان کار می کنند. بسیاری از آنها ممکن است در کارهایی غیرپادش دهنده با تقاضاهای محدود اجتماعی کار می کنند (کرینگ و همکاران، ۲۰۱۲).
اختلال اضطراب اجتماعی همبودی بالایی با اختلال افسردگی اساسی را دارد، همبودی بالای این دو اختلال با هم افزایش خطر خودکشی را به همراه دارد. میزان بالای مصرف الکل و دارو در افراد مبتلا به این اختلال، احتمالا تمایل خود درمانی را برای کاهش اضطراب اجتماعی، در این افراد منعکس می کند (فینک و همکاران، ۲۰۰۹). علایم اضطراب اجتماعی مرتبط با رضایت از زندگی پایین تر می باشد. اگرچه بسیاری از افراد با اختلال اضطراب اجتماعی به دنبال درمان نیستند، اما اغلب اختلال های دیگر را نیز با خود دارند. حدود %۸۰-%۷۰ از افراد با اختلال اضطراب احتماعی، معیارهایی برای تشخیص دیگر نیز دارند، و در بسیاری از مواقع اختلال اضطراب احتماعی با شروع زودرس شرایط همبود همراه می شود. در نمونه های جمعیت عمومی، تشخیص های دیگر به همراه اختلال اضطراب اجتماعی شامل هراس خاص، گذرهراسی، افسردگی اساسی، و سوء مصرف الکل می باشد( بارلو، ۲۰۰۸).
در سالمندان، این اختلال ممکن است به وظایف مراقبت کنندگی و فعالیت های اجتماعی آسیب بزند. علی رغم آشفتگی و اختلال های بسیاری که همراه با اختلال اضطراب اجتماعی می باشد، در جوامع غربی تنها نیمی از افراد با این اختلال به دنبال درمان می روند. شاغل نبودن یکی از پیش بینی کننده های قوی برای تداوم این اختلال می باشد(DSM-5,2013).
۳-۳-۲ اختلال وحشت زدگی
۱-۳-۳-۲ ویژگی های تشخیصی اختلال وحشت زدگی بر مبنای ملاک های تشخیصی DSM-5
اختلال وحشت زدگی به حمله های وحشت زدگی بازگشتی غیرقابل انتظار اطلاق می شود( ملاک الف). حمله وحشت زدگی یک موج ناگهانی ترس یا ناراحتی شدید است که در مدت چند دقیقه به اوج خود می رسد، و در طول این مدت چهار یا بیشتر از ۱۳ علامت شناختی و جسمانی بروز پیدا می کند. اصطلاح برگشتی^[۷۴] به طور تحت الفظی به معنای بیشتر از یک حمله وحشت زدگی غیر منتظره می باشد. اصطلاح غیرمنتظره^[۷۵] به حمله وحشت زدگی اطلاق می شود که هیچ دلیل مشخصی را در مدت بروز ندارد به طور مثال زمانی که فرد در وضعیت آرام قرار دارد یا از خواب برخاسته است حمله بروز پیدا می کند. در مقابل حمله های وحشت زدگی منتظره^[۷۶]، حمله هایی هستند که یک دلیل مشخص برای آن وجود دارد از جمله موقعیتی که در آن به طور معمول حمله وحشت زدگی ظاهر می شود. تعیین منظره یا غیرمنتظره بودن حمله وحشت زدگی توسط بالینگر از طریق تلفیق اطلاعات حاصل از پرسشگری درباره توالی حوادثی که منجر به حمله می شود یا قضاوت فردی خود افراد درباره کدام حمله به خاطر دلیل مشخصی بوده یا نبوده؛ مشخص می شود. تفسیرهای فرهنگی ممکن است بر تعیین منتظره یا غیر منتظره بودن حمله وحشت زدگی تاثیر بگذارد.
فراوانی و شدت حمله های وحشت زدگی بسیار متفاوت است. در اصطلاحات فراوانی، ممکن است حمله ها با فراوانی متوسط (یک بار در هفته) به طور ماهیانه، حمله های با فراوانی بالاتر به صورت پشت سرهم (روزانه) و حمله های با فراوانی کم( دو بار در ماه) در طول سال ها، اتفاق می افتد. در مورد شدت، افراد با اختلال وحشت زدگی ممکن است با علایم کامل(چهار علامت یا بیشتر) و علایم محدود(کمتر از چهار علامت) همراه باشد و تعداد و نوع علایم حمله وحشت زدگی از نظر فراوانی، از یک حمله تا حمله بعدی متفاوت است. با این وجود، بیشتر از یک حمله وحشت زدگی غیرمنتظره با علایم کامل، نیازمند تشخیص اختلال وحشت زدگی است.
نگرانی ها درباره حمله های وحشت زدگی و پیامدهای آن معمولا نگرانی های جسمانی از قبیل اینکه حمله وحشت زدگی یک بیماری خطرناک را نشان بدهد( مانند اختلال صرع، بیماری قلبی)؛ نگرانی های اجتماعی از قبیل شرمنده شدن یا ترس از اینکه به خاطر علایم قابل دید وحشت زدگی به طور منفی توسط دیگران ارزیابی شود؛ و نگرانی هایی درباره عملکرد روانی از قبیل از دست دادن کنترل و یا دیوانه شدن، را شامل می شود(ملاک ب). تغییرات نابهنجار در رفتار نشان دهنده گرایش به کاهش یا اجتناب از حمله وحشت زدگی یا پیامدهای آن است. از جمله اجتناب از فشارهای جسمانی، بازسازی مجدد زندگی روزمره به سمتی که در لحظه حمله وحشت زدگی کمک در دسترس باشد، محدود کردن فعالیت های روزمره، اجتناب از موقعیت های نوع گذر هراسی از قبیل ترک کردن خانه، استفاده از حمل و نقل عمومی یا فروشگاه. اگر گذر هراسی وجود داشته باشد، یک تشخیص جداگانه با گذرهراسی باید داده شود.

جدول ۳-۲: ملاک های تشخیصی DSM-5 برای اختلال وحشت زدگی

الف) وقوع حمله های وحشتزدگی برگشت پذیر غیرقابل پیش بینی. حمله وحشتزدگی موج ناگهانی ترس یا ناراحتی شدید که ظرف چند ثانیه به اوج می رسد، و در این مدت چهار(یا بیشتر) از علایم ذیل وجود دارد:
توجه: موج ناگهانی ممکن است در حالت آرامش یا اضطرابی اتفاق بیفتد.
۱٫تپش قلب یا افزایش ضربان قلب
۲٫ تعریق
۳٫ لرزش
۴٫ حساسیت نسبت به کوتاهی تنفس یا خفگی
۵٫ احساس خفگی
۶٫ درد یا ناراحتی در قفسه سینه
۷٫ حالت تهوع یا اختلال در دستگاه معده ای روده ای
۸٫ احساس سرگیجه، لرزش، گیجی و یا ضعف وغش
۹٫ احساس سرما یا گرما
۱۰٫ نابهانجاری های بساوشی( بی حسی یا سوزش و خارش)
۱۱٫ واقعیت زدایی^[۷۷]( احساس غیرواقعی بودن) زوال شخصیت^[۷۸]( جدا بودن از خود)
۱۲٫ ترس از دست دادن کنترل یا “دیوانه شدن”
۱۳٫ ترس از مردن
توجه: علایم ویژه فرهنگی( از جمله زنگ زدن گوش، سردرد، درد در گردن، جیغ و گریه غیر قابل کنترل) ممکن است دیده شود. این علایم نباید به عنوان یکی از چهار علامت موردنیاز در نظر گرفته شود.
ب) حداقل یکی از حمله ها به مدت ۱ ماه( یا بیشتر) با یک یا هر دو مورد ذیل پیگیری شود:
۱٫ نگرانی و دلواپسی درباره وقوع حمله وحشتزدگی دیگر و یا پیامدهایش(از جمله از دست دادن کنترل، حمله قلبی داشتن، دیوانه شدن)
۲٫ تغییر معنادار ناسازگارانه در رفتار مرتبط با حمله ها( از جمله رفتارهایی که برای اجتناب از حمله وحشتزدگی انجام داده می شود، همانند اجتناب از ورزش کردن یا موقعیت ها ناآشنا).
ج) اختلال مرتبط با تاثیرات فیزیولوژیکی مواد( سوء مصرف مواد یا دارو) یا دیگر شرایط پزشکی نباشد.
د) سایر اختلال های روانی( اختلال اضطراب اجتماعی، هراس خاص، اختلال وسواسی اجبارف اختلال اضطراب پس از سانحه، اختلال اضطراب جدایی) توضیح بهتری برای این اختلال نباشند.

گفتار اول: رابطه ثبوت و اثبات
آیا هر ثبوتی نیازمند اثبات است؟ از بحث پیش گفته معلوم شد که ثبوت برای ثبوت بودن یعنی تحقق و وقوع نیازی به اثبات ندارد و امکان ثبوت بدون اثبات عقلا و منطقا وجود دارد ولی ثبوت بدون اثبات وابسته به اراده و خواست انشاء کننده یا طرفین هر ماهیت حقوقی است و به قول ملامحسن فیض کاشانی؛ مجرد تراضی و تقابض کافی است به شرط آن که قرینهای بر بیع بودنش دلالت کند و عین الفاظ همان حصول قرینه است نه سبب نقل^[۲۶].

ثبوت خلق ماهیت حقوقی است، تولد علی الاصول نیازمند شناسنامه نیست اما مخلوقی که شناسنامه نداشته باشد، شناخت آن، احراز آن، ارائه آن، استیفاء آن و… چگونه ممکن خواهد بود، مخلوقی که اثبات نگردد، شناسنامه دار نگردد مخلوقی طبیعی است. در عالم حقوق و اعتبار نیز ثبوت بدون اثبات مخلوقی طبیعی است ولکن شرایطی دشوارتر دارد و آن اینکه چون وجود خارجی و عینی ندارد و وجودی اعتباری و انتزاعی و انشائی است کأنه هیچ است، کأنه از کتم عدم بیرون نیامده است. ادعای ثبوت است، بنابراین اگر بخواهد ثبوت وارد دنیای حقوق گردد چاره ای ندارد به دلیلی اثبات گردد.
مدلل کردن ثبوت، یعنی راهی برای قطع بر واقع یا راهی یا نشانی یا دالی برای شناخت واقع و محقق شده. بنابراین علت وجودی دلیل؛ قائم بالذات خود نیست و برای شناخت واقع یا ثبوت است و مضافاً، دلیل باید امری یا چیزی باشد که اعتبار آن نزد مقنن و دلیلیت آن بر واقع معتبر و به رسمیت شناخته شده باشد. و دیگر اینکه ادله از حیث دلالت بر واقع دارای ارزش یکسانی نیستند و بسته به آنکه تا چه اندازه موجب حصول قطع و یقین شوند، متفاوت خواهند بود.
ادله تقسیمات متعددی دارد که بیان آن ضرورتی ندارد ولکن در اینجا به دلیل اهمیت ادله تمهیدی و ادله عارضی و ادله در مقام تنازع و ادله در مقام اثبات حق به این دو تقسیم اشاره میگردد و قبل از ان یادآور میگردد که ادله اثبات حق و دعوا در نهایت یکی است؛ لکن زمان کاربرد آن دو متفاوت است و اولی در هنگام خلق و ایجاد ثبوت بکار میرود و ادله اثبات دعوا در موقع وقوع نزاع و هنگام اقامه دعوا، لکن این اختلاف، سبب تفاوت ماهیتی آن دو نخواهد بود، چرا که ادله اثبات حق نیز در مقام تنازع خود ادله اثبات دعوا نیز محسوب است^[۲۷] و همان دلیل، در منازعه و هنگام اقامه دعوا ارائه و تقدیم خواهد شد.
گفتار دوم: ادله تمهیدی و ادله عارضی
۱- ادله در مقام اثبات حق و ادله اثبات دعوا
ادله تمهیدی یا اثبات حق، ادله ای است که ثبوت به آنها اثبات میگردد. معمولا ادله تمهیدی مکتوب است و سند نامیده می شوند. در بین ادله، تنها دلیلی که میتواند چنین کاربردی داشته باشد سند است، اعم از عادی یا رسمی و سایر ادله نظیر اقرار و شهادت و سوگند و … چنین توانی ندارند و ادله عارضی و اثبات دعوا و درمقام تنازع محسوب میشوند. و مراد از عارضی این است که به مناسبت تولید اختلاف و مرافعه و اقامه دعوا و در طول مدت بعد از ثبوت تا اقامه دعوا و در طول دادرسی عارض و واقع و حاصل می شود.
نکته مهم دیگری که به این بحث مربوط میشود، علاوه بر اینکه دلیل بر نقل و انتقال املاک دلیل تمهیدی و اثبات حق است و قبل از تولید اختلاف وبدون منازعه و قطعا وعموما برای پیشگیری ازتولید اختلاف تمهید و تهیه میشود، و منطقا منحصر به سند (عادی یا رسمی) است. باید دلیلی باشد که بتواند ثبوت و اثبات را یکجا در خود جمعکند و این ضرورت نیز فقط از سند بر می آید و سایر ادله چنین امکانی ندارند.
بنابراین سند به عنوان دلیل اثبات که ثبوت را در دل خود جمع دارد، دلیلی تمهیدی و قبل از تولید اختلاف و برای اثبات حق و تمهید و تعبیه و ارائه آن توسط اصحاب سند یا متعاملین است و «غیر» ، در آن حضور و نقشی ندارد.
اقرار نیز میتواند مثل سند باشد و معمولا از متعاملین متصور است یعنی من له الحق یا من علیه الحق، طرفین اقرار محسوب میشوند که منطقاً باید اصحاب معامله باشند، لکن در اقرار امکان جمع ثبوت در دل اقرار و تجمیع آن دو ممکن نیست.
در شهادت هیچ یک از دو مسئله فوق متصور نیست شاهد معمولا غیر است و امکان تجمیع این دلیل با ثبوت نیز وجود ندارد. در سایر ادله نیز عموما این چنین است.
۲- دو امتیاز خاص و برتری سند بر ادله دیگر
سند دلیلی است که در بین سایر ادله دو امتیاز خاص دارد. تجمیع ثبوت و اثبات، عدم دخالت غیر در این ثبوت و اثبات. البته حضور مقام رسمی در سند رسمی مانع صحت و عدم دخالت غیر نمیشود سند در واقع انشاء طرفین است و مقام رسمی تنظیم میکند و رسمیت به سند طرفین می دهد. نقش شاهد را در نظر آورید که بیگانهای است در ثبوت واقعهی بین طرفین، یا کارشناس و مطلع … عموما افراد خارج از طرفین ماهیت حقوقی هستند.
اهمیت این امتیاز خاص از این رو بیان میگردد که، ارزش سند هنگام وقوع اختلاف در مقایسه با سایر ادله روشن گردد، دلیلی است که طرفین دعوا یا معامله؛ به دست خود و به دلخواه خود یا به راهنمایی و نظارت و تسجیل مقام رسمی، و قبل از وقوع اختلاف و برای پیشگیری از اختلاف و برای پیش بینی راه حل و ضمانت اجرا بر احتمالات مختلف تهیه میکنند، کسانی که عموما عالمانه و آگاهانه و با علم به خواسته اصلی خود وملاحظه نفع و ضررخویش، نوشتهای تنظیم مینمایند، منطقی استکه نسبت به غیر (شاهد، کارشناس و…) بر کنه مطلب و ماوقع و اعمال خویش آگاهترند و قرار داد را به تعبیر حقوق فرانسه^[۲۸]، قانون اساسی خویش قرار دادهاند لذا به سادگی نمیتوان از این سند عدول کرد یا اهمیت و ارزش آن را نادیده گرفت و خصوصا با شهادت شهودی بیگانه و شهادتی کاملا متضاد و مخالف سند، از آن دست کشید. اقل مطلب اینکه، هرچند در سند عادی احتمالات متعدد و تردیدهای گوناگون روا باشد و محتمل تلقی گردد، بر سند رسمی نمی توان چنین تردیدی روا داشت. شاهدی بس ممتاز و منصوب حاکمیت در آن ایفای نقش کرده نقش او دارای ارزش و اعتبار خاص است.
گفتار سوم: ادله اثبات در حقوق ثبت
مسلم است که حقوق ثبت در پی تثبیت مالکیت بر غیر منقول است، تثبیت ملک و مالکیت هدف اصلی و اساسی حقوق ثبت است. حقوق ثبت برای «اثبات مالکیت» مقررات مختلفی وضع نموده و «اسباب تملک» مندرج در قانون مدنی را به رسمیت شناخته و مقررات شکلی آن را بیان داشته است. پیشتر آمد که اسباب تملک ماده ۱۴۰ قانون مدنی چگونه در حقوق ثبت انعکاس یافته است. در اینجا مجددا متذکر میشویم که؛ بخشی از اسباب تملک در ثبت ملک مورد توجه قرارگرفته است و در مرحله بعد از ثبت ملک امکان تجلی و استناد ندارند(مثل تصرف، احیاء اراضی موات) و بخشی؛ هم در ثبت ملک؛ و هم، در نقل و انتقالات ملک مورد توجه و شناسایی واقع شدهاند مثل عقود و تعهدات و ارث و وصیت.
بنابراین اثبات مالکیت ناشی از تصرف و احیای اراضی موات در املاک مشمول ثبت اجباری، به ثبت ملک ممکن است و تمام ادله اثباتی؛ در اثبات تصرف یا احیاء قابل کاربرد و ارائه هستند، و بعد از خاتمه عملیات ثبتی «سند مالکیت» دلیل اثباتی آن خواهد بود و ادله دیگر به غیر از دفتر املاک و سند مالکیت صادره، برای بعد از ثبت ملک، نه ضرورتی دارد و نه پیش بینی شده است.
اگر کسی علاوه بر سند مالکیت، بخواهد از اقرار مقر، یا شهادت شهودی استفاده یا بدان استنادی کند گرچه منع نشده است لیکن با وجود سند مالکیت؛ اگر اقرار مقر منطبق و مطابق سند مالکیت باشد و یا شهادت شهود نیز چنین باشد، ارزشی بیش از سند مالکیت نخواهد داشت و نیازی به دو یا سه دلیل اثباتی نیست و سند مالکیت کفایت خواهد کرد. و اما اگر اقرار یا شهادت و سایر ادله، اختلاف و تضادی با مفاد سند مالکیت و ثبت ملک داشته باشند، اساساًطبق حقوق ثبت اعتبار و کارایی نخواهند داشت، چون هیچ ادعایی مخالف ثبت ملک و سند مالکیت بعد از ثبت ملک مسموع نخواهد بود، هیچ ادعایی مسموع نیست، فارغ از آن که با چه دلیلی مطرح گردد یا اثبات گردد یا اساسا قابل اثبات باشد یا نباشد.
بنابراین بعد از ثبت ملک، ادله اثباتی مالکیت منحصر به سند مالکیت خواهد بود و از آنجا که هیچ ادعایی مسموع نیست هیچ دلیل دیگری هم مسموع نخواهد بود. لذا؛ دلیل مالکیت بعد از ثبت ملک منحصر به سند مالکیت صادره از اداره ثبت خواهد بود و این اسباب تملک(تصرف و احیاء) بعد از ثبت ملک، دیگر قابل کاربرد و استناد نخواهد بود. هیچ تصرفی منافی ثبت دفتر املاک قابل استماع نخواهد بود و تصرف یا احیاء نیز ناقل محسوب نخواهد شد فلذا بعد از ثبت ملک تصرف و احیاء نه مثبت مالکیت و نه سبب نقل مالکیت، هیچ یک نخواهد بود.
و اما بخش دیگری از اسباب تملک که گفتیم نقش دوگانه میتواند ایفا نماید، یعنی هم برای ثبت ملک و هم برای نقل و انتقالات بعدی ملک کاربرد داشته باشد؛ مثل عقود و تعهدات و ارث و وصیت، اگر در مرحله ثبت ملک مطرح شوند با هردلیل اثباتی قابل اثبات هستند و اداره ثبت، میتواند، به ادله اثباتی مختلفه ترتیب اثر دهد و نتیجه ترتیب اثر دادن به آنها در نهایت، ثبت ملک و صدور سند مالکیت به نام صاحب دلیل یا ذینفع دلیل خواهد بود. و اما کاربرد اسباب نقل که موجب تملک و مالک شدن هستند در ملک ثبت شده و برای ایجاد و وقوع نقل در قابلیت اثبات نقل با محدودیت مواجه هستند. بخلاف آزادی ادله و عمومیت مقبوله همگی آنها در مرحله ثبت، در مرحله بعد از ثبت و برای اثبات نقل و انتقال امکان کاربرد همه ادله در حقوق ثبت پیش بینی نشده است.
اولا؛ قانون ادله اثبات هنوز به تصویب نرسیده بود. ثانیا؛ ادله مورد نظر حقوق ثبت ادله تمهیدی اثبات حق و در غیر مقام تنازع است. و ثالثا؛ ادلهای که امکان تجمیع ثبوت و اثبات نقل را داشته باشند منحصر به سند است. بنابراین مقنن ثبتی لابد و ناچارا ادله اثبات نقل را فقط در سند متجلی و ممکن می دیده است و لذا فقط بدان پرداخته است.
صراحتا امکان پذیرش سند عادی و رسمی را برای نقل و انتقال املاک فاقد سابقه ثبتی و املاک در جریان عملیات مقدماتی ثبتی را تشریع و تشریح کرده است ولی امکان پذیرش سند عادی در نقل املاک ثبت شده را منع کرده و مردود دانسته و امر به تنظیم سند رسمی نموده است. آیا با وجود تصریح به قبول سایر ادله خصوصا سند عادی در ملک در جریان و تصریح به عدم قبول غیر رسمی در ملک ثبت شده، استنباط حصر غیر معقول است؟
اکنون معقول است که از این امر مقنن حصر استنباط گردد؟ این مسئله امروز به سختی و به شدت محل تردید افتاده است. تردید از چند جهت: آیا امر مقنن شامل ثبوت و اثبات هردو است؟ آیا امر مقنن منحصر به مقام اثبات حق و غیر تنازع است؟
در پاسخ به سوال اول مقدمتا و مختصرا میتوان گفت آنچه قطعی است، امر مقنن شامل اثبات هست، هرگونه که امریه مقنن تفسیر گردد؛ اثبات را شامل است، و در اثباتی بودن مأمور به، هیچ تردید و ابهامی نیست. متقابلا قطعی و یقینی است که، امر شامل ثبوت انحصاری نیز نمیتواند باشد. ثبت رسمی ثبوت به تنهایی عقلا و منطقا ممکن نیست چرا که ثبت رسمی فی نفسه اثبات هم هست. ثبت رسمی بالذاته دلیل اثباتی است و ثبت ثبوت انحصاری بدون اثبات غیر ممکن است فلذا تصور ثبت ثبوت بی اثبات بی معنی و تصوری خیالی و غیر واقعی و نامعقول است. اضافه می نمایم از آنجا که «امر» به «ثبت رسمی» فی حد ذاته و بنفسه تمهید دلیل اثباتی است، اثباتی منحصر دانستن آن نیز امر به اثبات برای اثبات است و در این برداشت نیز تردید بسیار است. چرا که اثبات لغیره است و اثبات لنفسه نیز خیال انتزاعی و غیر واقعی و نامعقول است.
در پاسخ سوال دوم نیز مقدمتاً و مختصراً میگوییم؛ پاسخ، بسته به نوع جواب سوال اول است، اگر پاسخ اول منحصر به اثباتی باشد احتمال انحصار و تقید در مقام اثبات غیر ترافعی و قبل از مرافعه هست. به عبارت دیگر امکان کاربرد ادله اثباتی دیگر در مقام تنازع و اثبات حق هست. ولکن اگر پاسخ سوال اول مثبت و امر شامل ثبوت و اثبات هر دو باشد؛ اساسا امکان تغایر ادله اثباتی در مقام تنازع و غیر تنازع نیست، وقتی ثبوت نیز باید رسمی باشد، امکان کاربرد ادله غیر از سند (مأمور به مقنن) در مقام اثبات حق یا اثبات دعوا، وجود ندارد؛ به عبارت دیگر دلیل اثباتی هر دو وجه منحصر به مأمور به امر مقنن (سند رسمی) خواهد بود.
بنابراین خلاصهً اختلاف نظر در این است که: امر به تنظیم سند: «ثبوتی و اثباتی» یا «اثباتی» است و اگر اثباتی است نقش آن درثبوت چیست؟ و اگر مراد مقنن تمهید دلیل اثبات حق و در قبل از بروز مخاصمه است نقش آن در پاسخ سوال اول چیست؟ و بالعکس اگر هر دو حالت مراد مقنن است، چه اثری دارد؟ هر یک از این دو؛ سبب «اثباتی منحصر» یا «اثباتی قاطع» و هرکدام دارنده نقش شکلی و ماهوی میتواند متصور گردد. مضافا اینکه عدهای نه انحصار در اثبات و نه قاطعیت در اثبات را پذیرفته اند و معتقد به نقش اثباتی محض شدهاند و به اقتضاء عدم دخالت و عدم اشتمال امر درثبوت، امکان اثبات ثبوت(غیر محقق به سندرسمی) را با هردلیل اثباتی و امکان اثبات ثبوت مخالف و مقدم بر سند رسمی را جایز شمردهاند.
متقابلا عدهای به دلیل اعتقاد به اشتمال امر به ثبوت و اثبات دقیقا عکس نظر فوق را اتخاذ کردهاند و در این گروه نیز عدهای هیچگونه ثبوتی بدون اثبات قائل نیستند و عدهای ثبوت بدون اثبات را میپذیرند ولی آن را ناقل نمیدانند و عدهای نیز اثبات را رکنی از ثبوت می شمرند.
فلذا ۶ نظریه در این زمینه ابراز شده که تفصیل آن در عقاید علمای حقوقی خواهد آمد.
گفتار چهارم: سابقه فقهی
مفاهیم امر و نهی در اصول و وجوب امتثال امر و لزوم برائت ذمه قطعی از تکلیف یقینی و استلزام برائت، به احتیاط؛ مقتضی اکتفاء به نص مأمور به یقینی، و دلالت امر بر طلب و انجام، و منع آن از نقیض و جعل زجر و تکلیف ردع بر نقیض. و در نهی؛ دلالت آن بر فساد در بعض احکام و مصادیق یا عدم آن در بعضی دیگر از احکام و مصادیق و تعریف آن به خودداری از انجام و ارتکاب منهی، یا کفایت کف نفس و صرف ترک و مباحث مختلف و شقوق متعدد آن بر اهل فضل روشن و معلوم و آشناست. از طرف دیگر در فقه و حقوق مدنی شرطیت قبض در عقود عینی و نقش آن در سبب، و لزوم احراز آن و نقش مثبت و ایجادی آن به عنوان جزئی از سبب و مانعیت بعضی موانع برای تأثیر اسباب و علل و کفایت احراز فقدان و عدم ضرورت اثبات فقدان و همچنین عقد فضولی و تلقی رضایت مالک به عنوان شرط مثبت و سازنده در سبب موجود و قبلی(قصد انشاء فضول) و همچنین مفهوم اکراه در حقوق مدنی و مانعیت آن در تأثیر سبب و لزوم رفع آن به تنفیذ عقد توسط مکره و عدم نیاز به تجدید رضایت یا اعلام مجدد آن و همین گونه مفهوم اجبار و اثر آن در عدم ایجاد سبب و لزوم رفع آن و انشاء سبب پس از رفع جبر، مفاهیم آشنایی در حقوق مدنی ایران است. علاوه بر آن مفاهیمی چون سبب و تام یا ناقص آن و شرط و داخلی بودن یا خارج بودن از ذات و ماهیت سبب، و مقتضی و مانع و تفاوت شرط و مانع و نحوه تأثیر آن دو، لزوم احراز بود یا نبود هریک و اینکه؛ عدم مانع سبب تأثیر سبب است و نقشی در ایجاد سبب ندارد، و وجودش مانع تأثیر سبب است و سبب را مهمل میگذارد، مفاهیمی آشنا و هرروزه مورد استفاده اهل فن و در حقوق بسیار مورد کاربرد است و جمیع این مفاهیم و مطالب نیازی به بیان مبنی و مستند ندارند و تکرار آنها نیز در اینجا ضروری و مناسب نیستند.
اکنون میخواهیم بدانیم نقش ثبت سند(تشریفات) درمعاملات املاک ثبت شده که مورد امر اکید مقنن است و عدم آن را نهی کرده است در پرتو مفاهیم فوق چگونه است؟ آیا تشریفات شرط است، وجودش برای وجود عقد لازم است و عدمش موجب عدم و یا عدم تشریفات مانع است و وجودش بدون دخالت در اسباب موجب وجود و تحقق عقد است و عدمش مانع تحقق است و در هر دو وجه(وجود و عدم مانع) نقشی در سبب و وقوع و تحقق ماهیت عقد ندارد؟ به عبارت دیگر اگر مانع است، مانع تأثیر سبب است، حصول سبب و تحقق آن ارتباطی به مانع ندارد، اثر و نتیجه سبب وابسته به بود و نبود مانع است. این مصداق در سوابق فقهی به روشنی و عیناً نیامده است و ثبت سند در فقه سابقه ندارد، فلذا در شرطیت یا مانعیت اختلاف است، لکن به نظر این حقیر آنچه قطعی است لزوم ثبت و اجبار به آن؛ امر مقنن است و اقتضاء امر، طلب انجام مأموربه و نهی از ترک و ارتکاب نقیض است، معمولاً قوانین شکلی و آمره، امرشان بسان وجوب و نهی آنان بسان حرمت در شرع و در احکام خمسه تکلیفیه است. در ترک امر و ارتکاب منهی، عقاب و عتاب نهفته است و مقنن نیز صراحتا چنین کرده، امر به انجام و منع از ضد کرده و نقیض امر را به نص، مردود کرده فلذا اقل مراتب آن است که؛ امتثال امر مستلزم اکتفاء به نص مأموربه(تنظیم سند) و اجتناب از نهی مستلزم ترک منهی(عدم تنظیم سند رسمی یا تنظیم سند عادی) است و این احتیاط شرط عقلی است. بنابراین تا نص جدیدی واصل نشده نمیتوان از متعلق امر تخطی کرد و تا رخصت جدیدی حاصل نشده نمی توان به متعلق نهی(سند غیر رسمی) دست زد.
نکته آخر در این مبحث اینکه؛ الزام و اجبار به تنظیم سند؛ متعلق امر، و اجتناب از غیر سند؛ متعلق نهی نیست، بلکه متعلق امر این است که طریق نقل منحصر به سند رسمی است و متقابلاً متعلق نهی، طرق غیر رسمی است. بنابراین تنقیح متعلق امر و نهی مهم و ضروری است و از مفاد مواد قانون ثبت به نظر ما این بر می آید که اینک گفته آمد.
گفتار پنجم: رویه قضایی
تقریبا مسجل است که تا قبل از اصلاحات سال ۱۳۶۰ رویه قضایی با اندکی اغماض مبتنی بر نظر ثبوتی و اثباتی بوده است ولکن بعد از انقلاب به تعبیر حضرت استاد دکتر کاتوزیان سه دوره متوالی را طی کرده است:
« الف) قولنامه یا پیش قرارداد، حاوی تعهد به بیع، پیش از تشکیل شورای عالی قضایی و زمانی که تنها حقوقدانان به تصدی کار قضا میپرداختند. دیوان کشور پذیرفته بود که قولنامه سند خرید و فروش نیست.(ادامه رویه قبل از انقلاب)
ب) حذف قولنامه به عنوان سند الزام آور، چندی این نظر قوت گرفت که چون قولنامه به صورت شرط ضمن عقد لازم نیامده است اعتبار ندارد.
ج) مبایعه نامه به جای قولنامه؛ در دوران سوم پس از آن افراط ناهنجار این تفریط عنوان شد که قولنامه خود سند بیع است و عقد با ایجاب و قبولی که در آن میآید واقع میشود^[۲۹]. »
بخش دوم: عقاید علمای حقوقی^[۳۰]
علمای حقوقی باتوجه به سوابق فقهی و حقوقی و سابقه تاریخی و اصول حقوقی و برداشتهای آنان از قوانین موجود و مطالعه رویه قضائی نظریات متعدد و کاملاً متضادی در این زمینه ابراز داشته اند، آنچه که علما تقریباً بر آن متفق بودهاند، وحدت نظر تا قبل از اصلاحات قانون مدنی در سال ۱۳۶۰ بوده است. تقریباً تا تاریخ مرقوم نظریه ثبوتی و اثباتی غلبه داشته است و اکثریت قریب به اتفاق علمای حقوقی و هم چنین رویه قضائی در آن اشتراک و اتفاق داشتهاند ونظر مخالف قابل اعتنائی وجود نداشته است و اساس اختلافات بعد از اصلاحات سال ۱۳۶۰ و خصوصاً در بحث ادله اثبات دعوا، رخ داده است. انطباق قوانین و محاکم با شرع و رفع محدودیت کاربرد شهادت به عنوان دلیل اثباتی و اعلام نظر شورای محترم نگهبان در این خصوص علت موجده اختلاف و مرکز تمرکز اختلافات بوده است همچنانکه اشاره شد عدهای نقشی ماهوی برای دلیل اثباتی نقل و انتقال املاک ثبت شده در ثبوت عقد ناقله قائل شده اند و عدهای بالعکس فقط نقشی شکلی برای آن قائلند و در هر گروه نیز با توجه به چگونگی ایفای نقش دلیل در مدلول یا اثبات در ثبوت اختلافاتی حاصل شده است که مجموعاًشش نظریه ارائه شده است.
در اینجا قصد نداریم به تفصیل این عقاید را ذکر کنیم. اصول کلی و رؤس هر نظریه و معایب و مزایای هریک را در حد کفایت و تفهیم مطلب بیان میکنیم^[۳۱].
گفتار اول: نظریه شکلی
الف) نقش صرفاً اثباتی
۱- مبانی نظریه
۱-اصل صحت
۲- اصل رضائی بودن عقود
۳- اصل آزادی قراردادی
۴- سابقه و دلایل فقهی رضائی بودن عقود
قائلین به نقش شکلی و اثباتی تشریفات در عقود و معاملات، معتقدند که در سوابق فقهی و حقوقی و در قانون مدنی مسجّل است که وقوع و تحقق عقود مبتنی بر حاکمیّت و آزادی اراده و رضایت باطنی طرفین است و ایجاد و نفوذ ماهیات حقوقی نیازمند تشریفات نبوده و نیست و در صورت شک و تردید، اصل صحت؛ هم در بعد موضوعی و هم در ابعاد حکمی، حاکم است، آزادی قراردادی در حقوق مدنی به رسمیت شناخته شده است و نقش قبض در بعضی عقود، استثنائی است و ارکان اساسی هر معامله همان ۴ رکن مندرج در ماده ۱۹۰ ق.م. است و اثبات هر نوع شرط و یا رکن اضافی یا موانع منوط به نص قانونی است و در بیع املاک ثبت شده چنین استثنائی به اثبات نرسیده و لزوم تنظیم سند رسمی فقط نقشی اثباتی دارد، و فقد آن سبب شک در وقوع و ایجاد ماهیات حقوقی نزد دولت و محکمه است، لذا سند رسمی نقشی در وقوع و تحقق عقود و معاملات املاک ثبت شده ندارد بلکه فقط دلیل موثر در اثبات است. بدون اینکه نقش انحصاری داشته باشد و بدون اینکه حتی در فرض وجودش قاطع و تخلف ناپذیر باشد بنابراین با سایر ادله قابل اثبات است و سایر ادله نیز قابل معارضه با سند رسمی است.

۱. تنوع مهارت: به وسعت یک کارگران از مهارتها وتواناییهای مختلف دریک شغل استفاده میکنند. یک شغل چالش برانگیز، یک شغل معنی دارخواهد بود.
۲. هویت وظیفه: یکپارچگی شغل یعنی اینکه آیا آن شامل انجام یک واحدکامل کاری یا تکمیل یک محصول میشود یافقط شامل یک جزءازیک محصول درخط وتولید.
۳. اهمیت وظیفه: اهمیت یک شغل برای زندگی ورفاه همکاران یامصرف کنندگان. برای مثال مکانیک یک هواپیما درزندگی انسانهای بسیاری تأثیردارد بنابراین چنین شغلی بسیار پراهمیت تراست تا اشتغال درشغل کارمند دفتری اداره پست.

۴. اختیار: میزان استقلال کارکنان دربرنامه ریزی و سازماندهی کار.
۵. بازخورد: میزان اطلاعات دریافتی کارکنان درباره اثربخشی و کیفیت عملکرد شغلی خویش. برای اساس مشاغل میتوانند برای به حداکثر رساندن این ویژگیها با روشی که هرزبرگ ارائه داده است به شرح زیر، دوباره طراحی شوند.
- ترکیب نمودن وظایف کوچک وتخصصی به واحدهای بزرگتر. این عامل سبب افزایش تنوع مهارت وهویت وظیفه می‌گردد.
- مرتب کردن وظایف به واحدهای کاری معنی دار وطبیعی برای مسئول ساختن فرد درقبال واحد دارای هویت که این عامل هویت و اهمیت وظیفه را افزایش می دهد.
- دادن مسئولیت به افراد برای رفتار مستقیم با مراجعه ان و یامصرف کننده نهایی که این عامل تنوع مهارت، اختیار و بازخور در افزایش می دهد.
-دادن اختیار،‌ مسئولیت ونظارت بروظایف شغلی به کارکنان،‌ این عامل تنوع مهارت،‌ هویت وظیفه واختیاررا افزایش می دهد.
- مهیا نمودن شرایطی برای کارکنان که به طورمنظم یاد بگیرندکه چگونه میتوانند شغل ودر بهترانجام دهند. که این عامل بازخورد را افزایش می دهد.
بازخورد × اختیار × ((تنوع مهارت + هویت وظیفه + اهمیت وظیفه) ÷ ۳) = نمره بالقوه انگیزشی (مهداد، ۱۳۸۹).
شایان ذکر است ویژگیهای شغلی از قبیل جایگاه شغلی وشرایط کاری روانی اجتماعی میتوانند باعملکردکاری درارتباط باشند (اینگرپلایزییرو همکاران^[۹۸]، ۲۰۱۲).
دیدگاه های تاریخی در انگیزشغلی
با وجود اینکه همه دیدگاه های تاریخی انگیزش درست نیستند، با این حال بررسی آنها به دلایل متعددی جالب به نظر می رسد. یکی از دلایل، ایجاد مبانی انگیزش برای تفکرات معاصر می باشد. دلیل دیگر اینکه، دیدگاه های تاریخی انگیزش بطور معمول بر مبنای استدلال های عقلی و بر پایه شعور انسان بنا شده است و دقت در نقاط ضعف و قوت این دیدگاه ها باعث می شود که مدیران با دیدگاه های مفیدی در ارتباط با انگیزش کارکنان در محیط کار آشنا شوند.
دیدگاه مدیریت علمی
تیلور بزرگترین نظریه پرداز مدیریت علمی عقیده داشت کارکنان دارای انگیزه اقتصادی هستند و برای کسب پول بیشتر تلاش می کنند.
دیدگاه روابط انسانی
روابط انسانی حاصل مطالعات هاثورن بود. طبق این نظریه انسانها بجز پول با عوامل دیگری نیز برانگیخته می شود. افراد با عنوان موجودات اجتماعی در پاسخ به محیط کار برانگیخته می شوند. طبق این نظریه وجود انگیزه مناسب مانند رضایت شغلی، موجب بالا رفتن عملکرد کارکنان می شود. دیدگاه روابط انسانی، بیشتر سوالات مربوط به رفتار انسان را بدون جواب باقی گذارده است. (مورهد^[۹۹] و گریفین، ۱۳۸۰).
نظریه های معاصر
در دیدگاه های کنونی انگیزشهای شغلی به عوامل زیادی توجه شده که موجب تحریک افراد می شود در یک دسته بندی کلی نظریه های ویژگیهای شغلی، این نظریات به بشرح زیر طبقه بندی می شوند:
نظریه های محتوائی
نظریه های فرآیندی
نظریه های مبنی بر تقویت
نظریه های محتوائی
نظریه های محتوائی می کوشند تا عواملی که افراد را به کار می انگیزند دقیقاً مشخص سازند. در این تئوری ها، نیازها و محرکهایی که موجب انگیزش می شوند برشمرده شده و غالبا نحوه ارضای آنها در سازمان بیان می گردد. به فرض در مکتب مدیریت علمی، پول و پاداشهای مادی به عنوان ابزارهای اصلی انگیزش عنوان گردیده، و در مکتب مدیریت روابط انسانی، نیازهای غیر مادی چون نیاز به محبت و صمیمیت، حرمت و احترام، و نحوه سرپرستی اساس انگیزش کارکنان قلمداد شده‌اند. همان طور که ملاحظه می شود در این تئوری تلاش بر آن بوده که عوامل موثر در انگیزش کارکنان دقیقاً تعیین شده ، و بیان گردد. (الوانی، ۱۳۸۵: ۱۵۲)
تئوری های محتوایی انگیزش توصیه های متعددی را به همراه دارند. اولاً ، رهبران شرکت باید مطمئن باشند که پاداش ها نیازهای افراد را برآورده می کنند. درغیر این صورت، پاداش ها ارزش اندکی خواهند داشت و در برخی موارد ممکن است کارکنان از قبول آن اجتناب کنند. تئوری های محتوایی انگیزش میگویند که ا فراد در زمان های مختلف دارای نیازهای متفاوتی هستند. برخی از کارمندان برای برآوردن نیازهای رشد آماده اند، در حالی که دیگران هنوز هم برای ارضای حداقل نیازهای زیستی تقلا می کنند.
نیازها با ورود افراد به مرحله جدیدی از زندگی تغییر می کنند، بنابراین پاداش هایی که موجب انگیزش فرد می شوند، ممکن است درسال های بعد ارزش انگیزشی اندکی داشته باشند. ثانیا مدیران باید به کارکنان حق انتخاب پاداش بدهند. شرکت (تورنل نتورک) برای پاداش دادن از این توصیه استفاده می کند. کارکنان این شرکت مخابراتی، چند گزینه برای انتخاب دارند که شامل هنرهای زیبا و مجسمه ها، جواهرات ، ساعت ها، چمدان و البسه چرمی می شود.
ثالثا این تئوری ها راجع به تکیه بیش از حد به پاداش های مالی به عنوان منبعی برای انگیزش کارکنان هشدار می دهند. هرچند که پول تا حدی کارکنان را برمی انگیزد، اما منابع بالقوه دیگری نیز برای انگیزش وجود دارد (مانند وظایف چالشی، فرصت های یادگیری، و تحسین شدن از جانب دانشگاهیان و رهبران شرکت) .
نظریه هائی مانند سلسله مراتب نیازها، نظریه نیازهای آشکار، عوامل نگهدارنده و انگیزاننده ، نظریه X,Y ، نظریه زیستی – تعلق – رشد و نظریه سطوح مختلف زندگی و نیازهای سه گانه مک گلند.
نظریه سلسله مراتب نیازهای مازلو
مازلو در این نظریه ، احتیاجات بشری را به پنج طبقه تقسیم بندی نموده و آن را سلسله مراتب نیازها
می نامد.
منظور از سلسله مراتب نیازها این است که وقتی یکی از احتیاجات تا حدی برطرف گردید، احتیاجات دیگری پدیدار می شود. برای مثال، وقتی احتیاجات جسمانی یک فرد که در پایین ترین طبقه سلسله مراتب نیازهای او قرار دارد، برطرف گردید، یا به بیان دیگر شخص از نظر خوراک، پوشاک، مسکن و……… مشکلی نداشت، دیگر این نیازها در ایجاد شکل گیری رفتار شخص، نقش مهمی نخواهند داشت، بلکه بلافاصله احتیاج دیگری از طبقه بالاتر ظهور می کند که آن نیاز در انسان ایجاد حرکت می نماید. پیروان مکتب کلاسیک معتقدند اگر احتیاجات جسمانی زیر دستان برآورده شود، آنان حداکثر تلاش خود را برای کسب هدفهای سازمانی به کار خواهند برد. این گونه مدیران معمولا از خود سوال می کنند که چرا کارائی سازمان اضافه نمی شود؟ در حالی که پول خوبی به کارکنان میپردازند و ماهیت کار نیز عالی است درحقیقت پولی که به کارمندان سازمان پرداخت می شود تا احتیاجات جسمانی خود را از قبیل خوراک، پوشاک و مسکن تامین نمایند، وقتی به مصرف می رسد که آن ها در خارج از محیط سازمان خود هستند و معمولاً هیچ کس پول را در موقع کار خرج نمی کند. بنابراین پول به تنهائی نمی تواند منبع انگیزش در کارمندان سازمان باشد. آنچه که باعث انگیزش می شود، تامین نیازهائی است که در سلسله مراتب نیازها در مرتبه بالاتری قرار دارند.(به شرط آنکه احتیاجات جسمانی آنان برطرف شده باشد). یعنی احتیاجاتی از قبیل امنیت و تامین، نیازهای اجتماعی و تعلق، احترام و مانند آن به ندرت به طور کامل ارضاء می شوند به خصوص برای افرادی که در رده های پایین سازمان قرار دارند و فوق العاده به پاداش متکی هستند.
ارضای نیاز قدر و منزلت، احساساتی مانند اتکای به نفس، ارزش داشتن، صلاحیت و قابلیت داشتن و نظایر آن را در فرد به وجود می آورد. حال آنکه عدم ارضای این نیازها باعث می شود که شخص احساس خود کم بینی، ضعف و بی پناهی کند و احتمالاً ناراحتی های عصبی در شخص ایجاد گردد. در شکل (۲-۱) به تفکیک سلسله مراتب نیازهای مازلو نشان داده می شود (سید جوادین، ۱۳۸۶: ۶۱-۶۲).
خودیابی
میل به کمال برای
دستیابی به بهترین ها ،
آنچه که فرد می تواند باشد.
( زیبایی، کسب معرفت، استقلال،
مسئولیت، چالش)
احترام
نیاز به شهرت، تشخیص، شناخت، نیاز به اعتماد به نفس، قدرت، کنترل و بازخور
تعلق و عشق
نیاز به عشق، یاور و همدم، نیاز به سمت و تعلق (تعامل اجتماعی، گروه و تیم)
امنیت و ایمنی
نیاز به ایمن بودن در برابر مخاطرات زیستی و مادی (حقوق مستمر، استانداردهای ایمنی روانی ، قرارداد رسمی)

«…روزهایى که عمر مسلمان شد، وضع رسول خدا صلی الله علیه و آله طورى نبود که مصحح چنین خطابى از خداى تعالى باشد. آن ایام، ایام فتنه و مشقت اسلام بوده، و تا چند سال بعد از آن هم، شدت و عسرت ادامه داشته است، و رسول خدا صلی الله علیه و آله قدرت جنگیدن و مبارزه علنى نداشته تا محتاج یاورى باشد…».^[۱۰۸۰]
مورد دوم، ذیل آیه Cوَ لَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ فَمَا اسْتَکانُوا لِرَبِّهِمْ وَ ما یَتَضَرَّعُونَB^[1081] اســت که از ابن عباس نقل شده است:
«ابو سفیان نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و گفت: اى محمد! تو را به خدا و به خویشاوندى سوگند مى‏دهم که به فریاد ما برس که از شدت قحطى کار به جایى رسید که «عَلهز» – یعنی کرک با خون - خوردیم. اینجا بود که این آیه شریفه نازل شد».^[۱۰۸۲]
در بررسی این روایت، علامه می گوید:
«روایات در این معنا مختلف است و آنچه ما نقل کردیم از سایر روایات به حد وســط نزدیک‏تر است و این آیه به قحطى مکه اشاره مى‏کند که با نفــرین رسول خداصلی الله علیه و آله مردم به آن دچار شدند، ولى ظاهر بیشتر روایات این است که بعد از هجرت اتفاق افتاده و این با اعتبار عقلى سازگار نیست».^[۱۰۸۳]
بنــابراین، علامه به علــت «عدم ســازگاری با عقل» این روایت را به عنــوان سبب نزول آیه نمی پذیرد.

۴-۱-۲-۲-۵٫ مخالفت با تاریخ نزول
معیــار پنجــم در رد روایات سبب نزول توسط علامه، ناســازگاری روایت با مکی یا مدنی بودن آیه می باشد:
یکی از نمونه های آن، ذیل آیه Cوَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ إِنَّما یُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسانُ الَّذِی یُلْحِدُونَ إِلَیْه أَعْجَمِیٌ…B^[1084] است که روایتی از ضحاک نقل شده و او سبب نزول آیه را «سلمان فارسی» دانسته است.^[۱۰۸۵] و علامه آن را به علت ناسازگاری با نزول آن در مکه، نمی پذیرد.^[۱۰۸۶]
مورد دیگر، ذیل آیه Cیَسْئَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی… ^[۱۰۸۷]B می باشد که ابن عباس شأن نزول آن را در مورد سؤالی دانسته که یهودیان از آن حضرت، پرسیدند.^[۱۰۸۸]
علامه این روایت را را به علت «مکی بودن آیات»، غیر قابل قبول می داند.^[۱۰۸۹]
مثال سوم ذیل آیه Cأَ فَرَأَیْتَ الَّذِی تَوَلَّىB^[1090] یافت می شود که زمخشری روایتی پیرامون سبب نزول آن آورده که مرحوم طبرسی،^[۱۰۹۱] آن را به ابن عباس، سدی و کلبی نسبت می دهد، در این روایت آمده:
«عثمان مال خود را در راه خیر انفاق مى‏کرد، عبد اللَّه بن سعد بن ابى سرح برادر رضاعیش به او گفت: این طور که تو گرفته‏اى، بیم آن هست که مالى برایت نماند. عثمان گفت: من خطایا و گناهانى دارم، مى‏خواهم با این عمل خود، رضاى خدا را جلب کنم، امید عفو او را دارم. عبد اللَّه گفت: تو این ماده شتر خود و بارش را به من بده، من همه گناهانت را به عهده مى‏گیرم، عثمان هم همین کار را کرد و چند نفر را شاهد معامله گرفت، و از آن پس دیگر در راه خیر چیزى نداد، بدین مناسبت بود که آیه مورد بحث نازل شد. و معناى جملهC تَوَلَّىB این است که در روز احد مرکز را ترک کرد. بعد از آنکه این آیات نازل شد، عثمان بهتر و بیشتر به عمل خیر خود برگشت».^[۱۰۹۲]
علامه در نقد این روایت با اینکه نزول آن را در مکه می داند، در این مطلب که آیه مربوط به جنگ احد باشد، خدشه وارد می کند.^[۱۰۹۳]
همچنین ذیل آیه Cیَسْئَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی…B^[1094] از ابن مسعود پیرامون شأن نزول آیه آمده است:
«با پیامبرصلی الله علیه و آله در زمین های سخت [و سنگلاخ] مدینه راه می رفتیم در حالی که آن حضرت بر شاخه نخلی تکیه زده بود به گروهی از یهود برخورد کردیم. به یکدیگر گفتند که از او در باره روح بپرسیم و برخی دیگر گفتند: از او نپرسید؛ ولی [سرانجام] پرسیدند و گفتند: ای محمد روح چیست؟ پیامبرصلی الله علیه و آله همچنان بر شاخه نخل تکیه زده بود و من فهمیدم که دارد به او وحی می شود، پس خداوند این آیه را نازل فرمود…».^[۱۰۹۵]
علامه مشابه این روایت را از ابن عباس نقل می کند^[۱۰۹۶] و فقط به روایت ابن مسعود اشاره نموده است. سپس در نقد این روایات به علت مکی بودن آیات، این روایات را قابل پذیرش نمی داند؛ زیرا روایت، حاکی از آن است که آیه در مدینه نازل شده است.^[۱۰۹۷]
۴-۱-۲-۳٫ دقّت های علامه در نقد و اصلاح روایات اسباب نزول
علاوه بر معیارهایی که مستقیماً در ارزیابی اسباب نزول نقش داشت، علامه در نقد این دسته از روایات ابزارهای دیگری را به کار گرفته است:
۴-۱-۲-۳-۱٫ اجتهاد راوی در تطبیق حادثه با آیه
همان طور که پیش تر بیان گردید ایشان، بر خلاف بسیاری از دانشمندان علوم قرآنی، در موارد فراوانی روایات اسباب نزول را «تطبیق اجتهادی راوی بر واقعه» می داند و نه حادثه ای که آن را به عنوان علت و سبب نزول آیه، از راه سَماع و یا مشاهده نقل نموده باشد.^[۱۰۹۸]
باید توجه داشت که در برخی موارد، به عاملی، اشاره می کند که باعث شده تا آن روایت را به عنوان سبب نزول آیه نپذیرفته و آن را از باب «تطبیق و استنباط راوی» تلقی کند. به عبارت دیگر، «تطبیق» عامل اصلی عدم پذیرش روایت، به عنوان سبب نزول نمی باشد؛ بلکه چنان که بیان شد «اجتهاد راوی» است که باعث شده نتوان به روایات سبب نزول به عنوان علت و سبب نزول آیه، نگریست.
از طرف دیگر، تعامل ایشان با روایات اسباب نزول، در اکثر موارد، این گونه است که تطبیق راوی را می پسندد و در مقامی می گوید: «…بیشتر روایات سبب نزول، به رغم ضعفی که دارند، تطبیق حوادث تاریخی بر آیات قرآنی مناسب آن هستند، که البته این هم خود اشکالی ندارد….».^[۱۰۹۹]
بر این اساس، در مواردی که روایت به عنوان سبب نزول قابل قبول نیست، می توان آن را صرفاً از باب «جری و تطبیق» قابل قبول دانست.
اما در همین موارد تطبیق چنانچه مخالفتی با اصول کلی قرآن مشاهده شود، قابل پذیرش نخواهد بود. بنابراین می توان عملکرد ایشان را در باب روایات سبب نزولی که قائل به تطبیق آن توسط راوی گشته، دو نوع دانست:
الف. پذیرش تطبیق راوی
در موارد بسیاری، علامه علی رغم عدم پذیرش روایت صحابی یا تابعی به عنوان سبب نزول، آن را از باب تطبیق قابل قبول می داند. در این باره به نمونه های زیر اشاره می کنیم:
ذیل آیه Cإِنَّ الَّذِینَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَهُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ…B^[1100] روایتی در سبب نزول آن را از ابن عباس نقل می کند:
«طایفه‏اى از اهل مکه مسلمان شدند و اسلام خود را از مشرکین مکه پنهان مى‏داشتند. و به همین جهت مشرکین به خیال اینکه آنان نیز مشرکند، همراه خود به جنگ بدر آوردند، و بعضى از آن مسلمانان در آن جنگ آسیب دیدند و بعضى دیگر کشته شدند. مسلمانان گفتند: ما اطلاع داریم که این چند نفر مسلمان بودند، و با اکراه مشرکین به جنگ ما آمدند، لازم است براى آنان طلب مغفرت کنید. در این جریان بود که این آیه نازل شد…‏».^[۱۱۰۱]
در ادامه به روایاتی مشابه آن از عکرمه^[۱۱۰۲] و ضحاک^[۱۱۰۳] نیز اشاره می کند و در مقام قضاوت روایات می گوید: «این روایات هر چند که ظاهرش بیشتر شبیه به تطبیق است، ولی تطبیق خوبى است».^[۱۱۰۴]
ذیل آیه Cوَ إِذا جاءَکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِآیاتِنا…B^[1105] طبق روایاتی از ابن عباس، سبب نزول این آیه، «امام علیعلیه السلام»، «زید» و «حمزهعلیه السلام» می باشد.^[۱۱۰۶]
علامه پس از اشاره به این روایات، آن را یا از باب «جری و تطبیق» صحیح می داند…^[۱۱۰۷]
نمونه دیگر، ذیل آیه Cإِذْ تَسْتَغِیثُونَ رَبَّکُمْ …B^[1108] است که ابن عباس سبب نزول آن را مربوط به استغاثه مسلمانان در روز بدر دانسته است.^[۱۱۰۹]
سدّی طی روایتی مشابه روایت بالا، نزول این آیه را مربوط به «جنگ بدر» دانسته است.^[۱۱۱۰]
چنان که در مباحث قبلی گذشت، علامه، روایت را به عللی همچون سیاق آیه به عنوان سبب نزول نمی پذیرد. اما آن را از نمونه های «تطبیق مضمون آیه با واقعه» عنوان می کند.^[۱۱۱۱]
مورد دیگر، ذیل آیه Cفَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَهِ رَبِّهِ أَحَداً…B^[1112] است که ابن عباس سبب نزول آیه را راجع به «جندب بن زهیر» دانسته که اعمال نیکی مانند نماز، روزه و صدقه دادن را به امید تعریف و تمجید مردم انجام می داد.^[۱۱۱۳]
علامه، این روایت را نقل می کند و در بررسی آن می گوید: «نظیر این روایت، روایات دیگرى بدون ذکر اسم شخص معینى وارد شده و جا دارد که همه آنها حمل بر انطباق آیه بر مورد شود، نه این که نزول آیه را در خصوص مورد بدانیم…».^[۱۱۱۴]
نمونه دیگر، ذیل آیه Cوَ کانَ الْکافِرُ عَلى‏ رَبِّهِ ظَهِیراً…B^[1115] است که روایتی در شـأن نزول آیه از ابن عباس نقل شده که مقصود از «کافر» در این آیه، «ابوالحکم» است که پیامبرصلی الله علیه و آله او را ابوجهل نامید.^[۱۱۱۶] علامه این روایت را «جری و تطبیق» یک مصداق بر عموم آیه تلقی می کند.^[۱۱۱۷]
همچنین ابن عباس و عکرمه، شأن نزول آیه Cأَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً…B^[1118] را «عمار یاسر» می دانند.^[۱۱۱۹]
علامه در مقام داوری پیرامون این نوع روایات، همه را از باب تطبیق عموم آیه به مورد، دانسته است.^[۱۱۲۰]
ذیــل آیه Cوَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ…B^[1121] طبق روایتــی از مجاهد، در مــورد «نضر بن حارث» نازل گردیده است.^[۱۱۲۲]
علامه در مقام سنجش روایت می گوید:
«…ظاهراً منظور وى، تطبیق نضر بن حارث با عنوان کلى آیه است، همان طور که روش راویانى که متعرض اسباب نزول شده‏اند، همین است که به جاى این که بگویند: فلان مورد یکى از مصادیق آیه است، مى‏گویند: آیه در باره فلان مورد نازل شده».^[۱۱۲۳]
ب. عدم پذیرش تطبیق راوی
در مواردی ایشان، تطبیق اجتهادی راوی صحابی یا تابعی را نمی پسندد:
مانند اینکه ذیل آیه Cیا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُم…B^[1124] و در بیان اینکه Cأُولِی الْأَمْرِB چه کسانی هستند، به اختلاف شدید در روایات شأن نزول این آیه اشاره کرده و همه آنها را «تطبیق» هایی اجتهادی می خواند که فایده ای در نقل آنها نیست.^[۱۱۲۵]
نمونه دیگر، ذیل آیات ۵۱ تا ۵۵ سوره مائده، است که روایتی از ابن عباس پیرامون سبب نزول این آیات نقل می کند به این مضمون که عبد اللَّه بن ابى بن سلول به بهانه اینکه بین او و بنى قریظه و بنى نضیر سوگندى برقرار است، ایمان آورد و سپس، مرتد گشت و به همین جهت، آیات Cأَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْیَهُودَ وَ النَّصارى‏ أَوْلِیاءَ…B^[1126] و Cفَتَرَى الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ یُسارِعُونَ فِیهِمB^[1127] در حق او نازل شد. و عباده بن صامت برای رضای خدا، از سوگندى که با بنى قریظه و بنى نضیر داشت بیزارى جسته و ولایت خدا، رسول او و مؤمنین را قبول نمود. و به همین جهت بود که آیه Cإِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ…B^[1128] نازل شد که منظور از این مؤمنین عباده بن صامت و همه اصحاب رسول خداصلی الله علیه و آله است.^[۱۱۲۹]

نتایج جدول فوق نشان می دهد که هیچکدام از شاخص های برازش مدل از مقدار قابل قبولی در جامعه ایرانی برخوردار نمی باشند. به عبارت دیگر مدل تجربی پژوهش قابلیت سازگاری با جامعه مورد مطالعه پژوهش یعنی کارکنان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی را ندارد.
86
90
نمودار 4-5– ضرایب مسیر در مدل تجربی پژوهش
87
فصل پنجم
نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1- نتیجه گیری:
توانمندسازی، دادن قدرت به افراد نیست، افراد به واسطه دانش و انگیزه خود صاحب قدرت هستند و در واقع توانمندسازی آزاد کردن این قدرت است. توانمندسازی ظرفیت های بالقوه ای را برای استفاده از توانایی های انسانی، که از آن استفاده نمی شود در اختیار می گذارد. در سازمان توانمند، کارکنان نیروی محرکه اصلی به شمار می روند، این کارکنان هستند که با احساس هیجان، مالکیت، افتخار و احساس مسئولیت ابداعات و افکار خود را پیاده سازی می کنند. با توجه به روند انجام امور در سازمانهای دولتی ایران، لزوم توانمندسازی کارکنان به شدت احساس می شود. چرا که بروکراسی شدید و قوانین و مقررات زیاد در این سازمانها، اجازه هرگونه فعالیت ابتکاری و خلاقیت را از کارکنان گرفته و مجال هیچگونه انعطاف در کار را به کارکنان نمی دهد. مدیران این سازمانها میتوانند با اجرای برنامه ها و اصول توانمندسازی، آزادی عمل لازم و اختیار کافی در انجام کار را به کارکنان زیر مجموعه خود داده و شرایط را به گونه ای فراهم سازند تا زمینه رشد و شکوفایی توانایی های بالقوه آن ها را بوجود آورند. به این ترتیب موجبات پیشرفت شغلی افراد و استفاده از تمام ظرفیتهای موجود در نیروی انسانی سازمان را مهیا می سازند. این موضوع در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، به عنوان یک سازمان دولتی نیز مصداق دارد.

5-2- پیشنهادات در راستای یافته های تحقیق:
5-2-1- پيشنهادهايي براي تيم سازي:
1- در زمينه روشن سازي اهداف سازماني و توجه به فرايندهاي كاري، حداكثر مساعي لازم را به كار بندند. تا فرايند تيم سازي با موفقيت بيشتر به انجام برسد.
2- تصميمات مهم، به وسيله اجماع همه اعضاي تيم گرفته شود(تا تمامی اعضای تیم احساس مسئولیت نموده و خود را در تصمیمات دخیل بدانند و از اقدامات و تصمیمات تیم حمایت و آن را لازم اجرا برای خود و سازمان بدانند).
89
3- سازمانها به تصميمات اتخاذ شده توسط تيمهاي كاري اهميت دهند(یعنی تیم را فقط ساختاری و برای سرگرم کردن کارکنان نبینند).
4- امورات سازمان بصورت کیس استادی تعریف و برای اجرا تیم سازی اتفاق بیافتد و کارها به تیمها واگذار گردد. حتی برای امورات کنترلی، کار به خود تیمها واگذار شود.
5- مربیگری و روان سازی در سازمان سرلوحه کار قرار گیرد که آن بیش از کنترل و نظارت موثر است.
6- تیمهای خودگردان را باید جایگزین سلسه مراتب نمود. تیمهای توانمند بیشتر از افراد توانمند کار انجام می دهند. افراد در آغاز کار نمی دانند چگونه در این تیمها کار کنند؛ در این فرایند، عدم رضایت یک گام طبیعی بوده، دلبستگی و حمایت باید از بالای سازمان سرچشمه بگیرد. کارمندان باید در مهارتهای تیمی آموزش ببیند. بنابراین تیمهایی که اطلاعات و مهارت دارند، می توانند جایگزین سلسله مراتب قدیمی شوند.
5-2-2- پيشنهادهايي براي خود مختاری از طریق مرزبندی و تعریف مسئولیتها:
1-اهداف کلان سازمان و اهداف عملیاتی که در جهت اهداف کلان تعریف شده برای کارکنان سازمان مشخص و وظیفه هر فرد در آن مشخص گردد.
2- مديران به كاركنان اجازه دهند كه كارهاي محول شده را به روش خودشان انجام دهند و آنها را مسئول نتایج کارشان بدانند.
3- عدم وجود موانع و تفويض اختيار و تشريفات اداري غير ضروري در تفويض اختيار موثر است.
4- کلیه مقررات و ارزشهای سازمان(که در زمان تشکیل تعریف شده است) بعنوان کتابچه در اختیار کارکنان قرار گیرد تا هر زمان که خواستند بدون فوت وقت به آن مراجعه نموده و احساس این نشود که این مقررات پنهانی است و ابزاری برای تحمیل کار به آنها.
5- هر روشی که موجب افزایش توانمندی کارکنان(ابلاغی و ابداعی) می شود، مورد حمایت قرار گیرد.
6- دانش و آگاهی لازم بصورت آموزشهای ضمن خدمت برای کارکنان تدارک دیده شود.
7- کارکنان میان ماموریت سازمان و طرز رفتار مدیران همخوانی مناسبی مشاهده نمایند. احساس کنند در کارها انسجامی وجود دارد و نیل به اهداف خود را در گرو نیل به اهداف سازمان بدانند.
90
5-2-3- پيشنهادهايي براي سهيم شدن دراطلاعات(مشاركت وشفاف سازي):
1- درجمع آوري اطلاعات سازماني دقت كرده و اطلاعات صحيح ارائه داده شود(اطلاعات واقعی بدست آید و ارائه گردد، نه تحلیل شخصی و اطلاعاتی که خوشایند مدیران می باشد).
2- با به كارگيري يك سيستم اطلاعاتي مناسب و فراگير، اطلاعات مورد نياز كاركنان، سريع و به موقع در اختيار آنان قرار گيرند.
3- كاركنان با ديگر پرسنل مستقر در سازمان، ارتباط بر قراركرده و اطلاعات را مبادله نمايند.(حوزه مربوطه) ارتباطات و اطلاعات شریان های حیاتی یا مایه زندگی توانمندسازی هستتند. سهیم شدن در اطلاعات با هر فردی در سازمان(اطلاعات کاری هر حوزه)، به کارکنان امکان می دهد که وضعیت فعلی سازمان را به روشنی درک کنند؛ همچنین باعث ایجاد اعتماد در سراسر سازمان شده، طرز فکر سلسله مراتبی سنتی را از میان بر می دارد و افراد را بر می انگیزد تا مانند مالکان سازمان عمل کنند.
4- اطلاعات مربوط به عملكرد بخش تحت مدیریت خود را در اختيار همه كاركنان قراردهيد و به افراد كمك كنيد تا كار را درك كنند.
5- گرامیداشت و تقدیر از افراد برای موفقیتهای آینده لازم است، از آنان صادقانه تشکر کنید تا رفتار های دلخواه تقویت گردد. رفتارهای موفق را الگو قرار دهید.
6- دیدگاه رهبری مشترک بوجود آورید. به کارکنان القا کنید که آنها و کارشان بیش از آنچه فکر می کنند ارزشمند است.
7- دیگران را در انتخاب وظائف شغلی‌شان و روش انجام دادن فعالیت ها درگیر سازید.
8- اشتباهات را به عنوان فرصتي براي يادگيري بدانيد.
9- معیار ارزش گذاری در موفقیت افراد، میزان تلاش آنان است.
5-2-4- پيشنهادهايي براي افزايش تواناسازي:
1- مشاركت دادن كاركنان در فرايند تصميم گيري با ارجاع مسائل سازماني و طرح مساله و خواستن راه حل ازآن ها در راستاي تصميم سازي و تصميم گيري.
2- طراحي سايت براي قسمت هاي مختلف، براي مشاركت و دسترسي كاركنان به اطلاعات ضروري
91
3- طراحي سازوكارهاي مناسب تا كاركنان دانش ضروري خود را براي انجام دادن بهتر وظايف از داخل و خارج سازمان به راحتي كسب كنند.
4- اعتماد و تعهد دو نکته کلیدی محسوب می شوند، با تسخیر افکار و روان کارکنان می توانید مشارکت آنان را در پیشنهاد دادن فراهم کرده و وفاداری و تلاش های آنان را مضاعف کنید.
5- توانمندسازی فرایند دشواری است و زمان زیادی می خواهد؛ چون به سادگی نمی توان باورها، خط مشی ها، روش های کار، ساختار سازمانی و رفتارها را تغییر داد. توانمندسازی جادو نیست. بلکه عبارت است از چند مرحله ساده و بردباری و استقامت زیاد. روی اعتقادتان بر توانمندسازی پافشاری کنید.
6- بعضی از مدیران می ترسند که چنانچه دیگران را توانمند سازند، شناسایی و پاداشهای مربوط به انجام دادن موفقیت کار را از دست بدهند. آنها ترس از دست دادن قدرت یا مقامشان، نسبت به تسهیم مهارت خود، میلی ندارند. آنان ترجیح می دهند به جای اینکه دیگران را درگیر کار کنند، خودشان، وظائف کار را انجام دهند. این مدیران باید توجیه شوند و توانمندی را از خود آغاز نمایند.
7- کارکنان عدالت و انصاف در محل کار را مشاهده و احساس کنند که سازمان مکان قابل اعتمادی است و حق هیچ فردی در آن ضایع نخواهد شد.
8- با کارکنان همیشه ملاقات شود، برای کارکنان سخت و نومید کننده است که برای مدیرانی کار کنند که برایشان فرصت دیدار ندارند.
9- هیچ گاه کارکنان را تحقیر نکنید( نه در حضورشان و نه در غیابشان) و به گونه ای قضاوت و انتقاد نکنید که اعتماد به نفس آنان خدشه دار گردد.
10- هر چند وقت یکبار جلساتی درون سازمانی برقار شود.
5-3- پیشنهاد در زمینه ادامه تحقیق:
5-3-1- از تمامی پزوهشگران، دانشجویان و … تقاضامندم در هر حوزه ای از سازمان های دولتی خود موضوع توانمندسازی کارکنان را بطور جدی در دستور کار برای تحقیق قرار دهند و بعنوان یک موضوع مغفول مورد توجه قرار دهند. باشد که مسئولین ذیربط و ذیمسئول بر این اعتقاد در آیند که کارکنان توانمند می توانند راه گشای خیلی از مشکلات سازمانی شان باشد.
92
5-3-2- پیشنهاد می نمایم بحث توانمندسازی از نگاه دینی و اسلام مورد تحقیق قرار گیرد، تا نتایج آن مورد توجه نهادهای دولتی ایزانی بیشتر قرار گیرد. البته این موضوع می تواند بر این ادعا که تعالیم اسلام در همه زمینه ها می تواند راه گشای تمامی مسائل از جمله مسائل اداری و … باشد، صحه بگذارد.(البته امید دارم در دوره دکترا این موضوع به عنوان ساختار اصلی پژوهشم مورد بررسی قرار گیرد)

آزمودنی کاملاً راحت، با بازوی شل و آویزان ایستاده و چربی زیرپوستی در ناحیه خط وسط پشت بازو، در سطح نیمه بین زائده آخرمی و زائده آرنجی اندازه‌گیری می‌شود.

۴۲٫۳٫ چربی زیرپوستی عضله سه سر
چربی زیرپوستی دوسربازویی
چربی زیرپوستی عمودی که در بخش قدامی عضله دوسر، در همان سطح افقی که چربی زیرپوستی عضله سه سر ایجاد شده است.

شکل ۴۳٫۳٫ چربی زیرپوستی عضله دو سر
چربی زیرپوستی ساق پا
آزمودنی روی صندلی نشسته و چربی زیرپوستی ساق پا به صورت عمودی در جانب داخلی پا و در سطح بیشترین محیط ساق پا اندازه‌گیری می‌شود.

شکل ۴۴٫۳٫ چربی زیرپوستی ساق پا
چربی زیرپوستی قسمت میانی ران
چربی زیرپوستی عمودی که در بخش قدامی قسمت میانی ران بین چین کشاله ران و نزدیک به تنه کشکک ایجاد شده است.

شکل ۴۵٫۳٫ چربی زیرپوستی ران
۲٫۷٫۳٫ روش اجرای تست­های بیومکانیکی
انعطاف پذیری
آزمون خمش بدن به جلو
هدف از اجرای این تست ارزیابی انعطاف پذیری مفصل ران و تنه است. آزمودنی باید در مقابل دیوار بنشیند، در حالی که پاها کاملاً به جلو کشیده شده و نوک انگشتان به طرف بالا قرار گرفته است. مطمئن شوید که قسمت بالا و پائین پشت تا جائی که ممکن است به دیوار چسبیده است. یک جعبه به ارتفاع ۵/۳۰ سانتی متر (۱۲ اینچی) را در مقابل پاها قرار داده و چوب مدرجی را در حالی که نقطه صفر آن به طرف آزمودنی قرار گرفته است، بر روی جعبه قرار دهید. بازوها به طور کامل در جلوی بدن کشیده شده و شانه‌ها به دیوار تکیه داده می‌شوند. هم زمان نقطه صفر چوب مدرج را به انگشت سبابه برسانید. سپس آزمودنی، تا جائی که ممکن است به طرف جلو خم می‌شود، در حالی که پاها بر روی کف زمین چسبیده است (زانوها خم نیستند) آزمودنی باید بدن خود را خم کرده و دستهای خود را بدون حرکت دادن چوب مدرج، در طول آن به طرف جلو حرکت دهد. فاصلهای را که دستها در طول چوب مدرج حرکت می‌کنند، اندازه گیری و ثبت کنید (پیوست ۳).

شکل ۴۶٫۳٫ نحوه انجام آزمون خمش بدن به جلو
استقامت عضلانی
آزمون اصلاح شده شناس سوئدی
هدف از اجرای این تست سنجش و اندازه‌گیری استقامت عضلات بالاتنه ورزشکار است. ابتدا ورزشکار رو به زمین دراز می‌کشد، دست‌ها به اندازه عرض شانه‌ها از یکدیگر بازاند، زانوها خمیده و دستها کاملاً کشیده اند (شکل الف). سپس بالاتنه، به پایین میآید تا جایی که زاویه آرنج ۹۰ درجه می‌شود (شکل ب). سپس بالاتنه دوباره بالا می ­آید و دستها صاف و کشیده می‌شوند. در این آزمون پاها درگیر نیستند. حرکت بدون مکث و استراحت بین تکرارها انجام می‌شود و تعداد آن در زمان یک دقیقه شمارش می‌شود (پیوست ۳).
شکل ۴۷٫۳٫ نحوه انجام آزمون شنای سوئدی اصلاح شده
آزمون دراز و نشست یک دقیقه­ای
هدف از اجرای این تست سنجش و اندازه‌گیری استقامت موضعی عضلات شکم است. الف) ابتدا ورزشکار در حالت شروع به صورت خوابیده به پشت با زانوهای خمیده با زاویه ۹۰ درجه قرار گیرد. پاها میتوانند به صورت جفت یا حداکثر با فاصله ۵/۲۹ سانتیمتر از همدیگر قرار گیرند. یک نفر یار کمکی قوزک پای آزمون شونده را با دستهای خود محکم نگه می‌دارد. پاهای آزمون شونده باید دائماً در تماس با زمین باشند. دست‌های آزمون شونده باید به همدیگر قفل شده و پشت سر قرار گیرند و پشت دست‌ها باید روی تشک قرار گیرد. ب) با گفتن کلمه (رو) ورزشکار بالاتنه خود را همانند شکل ذیل بالا می ­آورد. ج) ورزشکار بدن خود را تا جایی پایین می‌آورد که قسمت بالای پشت با تشک در تماس باشد. سر، دستها، بازوها و آرنج نباید زمین را لمس کنند. د) با انجام هر تکرار، شمارنده با صدای بلند تعداد انجام صحیح حرکت را شمارش می‌کند. ه) تعداد انجام صحیح حرکات دراز و نشست در یک دقیقه شمارش و ثبت می‌شود. اگر ورزشکار به طور کامل بالا نیاید، دستهای خود را در پشت گردن به هم قفل نکند، در کمر خود قوس ایجاد کند و باسن خود را برای بلند کردن بالاتنه از تشک جدا نماید (بالا بیاورد) یا زاویه زانوی خود را بیشتر از ۹۰ درجه کند، آن حرکت جزء حرکات صحیح قرار نگرفته و شمارش نمی شود (پیوست ۳)

شکل ۴۸٫۳٫ نحوه انجام آزمون دراز و نشست یک دقیقه ای
قدرت
دینامومتر
این تست برای اندازه گیری قدرت عمومی دست است و برای اندازه گیری قدرت عضلات آرنج لزومی به اندازه گیری گروه های عضلانی دیگر نیست، دینامومتر را باید به طور مرتب تنظیم کرد و باید با تکنیک صحیح و استراحت های منظم از آن استفاده کرد تا نتایج صحیحی حاصل گردد. آزمودنی دینامومتر را در دست خود می­گیرد به گونه ­ای که آرنج وی با بازو زاویه قائمه بسازد و درکنار بدن قرار گیرد. دستگیره دینامومتر را چنانچه لازم باشد تنظیم می­کنیم دستگیره آن باید سر اولین متاکارپال قرار گیرد. آزمودنی با حداکثر توانایی خود دستگیره را به مدت ۵ ثانیه می­فشارد و هیچ گونه حرکت دیگری در بدن نباید داشته باشد. نتیجه تلاش آزمودنی پس از چند بار فعالیت با فواصل استراحت ۱۵ ثانیه بر حسب کیلوگرم یادداشت می­شوند. بهتر است که مشخص شود آزمودنی راست دست و یا چپ دست است، چون دست غیر مسلط معمولا ۱۰ درصد ضعیف­تر از دست دیگر است. همچنین عضلات آرنج معمولا سریعتر خسته می­شوند لذا بهترین امتیازات در اولین یا دومین تلاش حاصل می­ شود (پیوست ۳).
شکل ۴۹٫۳٫ دینامومتر برای اندازه گیری قدرت مچ دست
سرعت حرکت
۴۵ متر سرعت
یک مسیر ۴۵ متری با مخروط­ها یا قیف­هایی که در سطح صاف و مناسب قرار داده شده ­اند، علامت گذاری می­ شود. این مسیر باید در جهت باد قرار بگیرد تا هر گونه اثر محیطی بر نمرات حاصل خنثی گردد. فرد پشت خط استارت می­ایستد و با علامت شروع (یک دستور کلامی – رو به اضافه یک عمل بصری نظیر پایین آوردن سریع دست) به سرعت از ۴۵ متر مورد نظر می­گذرد. دو نفر ثبت کننده­ زمان به همراه کرنومتر در ابتدا و انتهای مسیر ۴۵ متر قرار می­گیرند و با علامت شروع کننده، شروع به زمان گیری می­ کنند. هنگامی که تنه­ی دونده از ۴۵ متر مورد نظر عبور نمود کرنومترها متوقف می­شوند و میانگین زمان هر دو نفر ثبت کننده یادداشت می­ شود. دونده اجازه دارد تا دو بار این آزمون را انجام دهد و کم­ترین نمره­ی میانگین تا نزدیک­ترین ۱/۰ ثانیه ثبت می­ شود (پیوست ۳).
چابکی
ایلینویز
این آزمون یک نسخه­ اصلاح شده از آزمونی است که گشل (۱۹۸۵) شرح داده است و جهت اندازه گیری چابکی دختران و پسران بالای ۱۰ سال استفاده می‌شود. برای انجام این آزمون به یک زمین هموار یا سطحی که حداقل ۱۵ متر طول ۵/۶ متر عرض داشته باشد نیاز است. یک مستطیل به ابعاد ۱۴/۹ و ۶۵/۳ متر به وضوح علامت گذاری می‌شود و طول آن از وسط توسط چهار مخروط که به فواصل مساوی پشت سر هم قرار گرفته اند به دو نیم می‌شود.
مرکز مخروطهای اول و چهارم باید مستقیماً روی نقطه ی میانی دو عرض ۶۵/۳ متر قرار بگیرد. آزمودنی بایستی پشت خط شروع بایستد و با فرمان رو شروع به دویدن به طور مارپیچ از بین موانع کرده و آخرین مانع را دور زده و باز به طور مارپیچ به خط شروع برگردد. امتیاز آزمودنی با توجه به بهترین زمان به دست آمده در سه تکرار پس از طی مسیر محاسبه می‌شود.

شکل ۵۰٫۳٫ مسیر ایلینویز
توان عضلانی
پرش عمودی
هدف از اجرای این تست اندازه گیری توان پاهاست. ۱- آزمون شونده از پهلو کنار دیوار ایستاده و پاهایش را کنار یکدیگر قرار میدهد و انگشت وسطی دست مقابل دیوار خود را جهت علامت گذاری آغشته به گچ می‌کند (این فاصله یادداشت می‌شود) ۲- سپس روی زانوهای خود خم شده و دو دست را به پشت میبرد و در زمان پرش دستی که کنار دیوار قرار گرفته راست و کشیده شده و بر روی دیوار و مکان خط کشی شده علامت می‌گذارد. باید توجه داشت که در حین پرش کف دست مقابل دیوار باشد. روش امتیاز دهی به این صورت است که پس از اندازه‌گیری، مسافت بین اثر انگشت و مقدار پرش محاسبه می‌شود، سپس توان تست دهنده از فرمول زیر تعیین می‌شود (مسافت ضرب در وزن شخص تقسیم بر ۱۲).

شکل ۵۱٫۳٫ نحوه اجرای پرش عمودی
تعادل
تعادل ایستا- تست لک لک

- پاسخ­گویی عمومی: پاسخ­گویی در مورد قراردادهای عمومی.
بطور کلی نظریه­پردازانی مثل؛ رمزک، براونـل، پـاول، کامپبل، ازبـورن و هیـوز صراحتاً اهمیت پاسخ­گویی را بیان می­ کنند. همچنین نظریه­پردازانی مثل؛ میشل، سایمون و موسکا پاسخ­گویی سیاسی و بورکراتیک را در موقعیت­های مختلف مورد بررسی قرار می­ دهند (رفیع­زاده و منوریان، ۱۳۸۸).
- کات و ماری؛ استانداردهای مربوط به پاسخ­گویی را در سه دسته نوع اطلاعات، عملکرد اطلاعات و کیفیت اطلاعات مورد بررسی قرار می­دهد و عوامل قابل سنجش را در چهار سطح فردی، واحد سازمانی، سازمان و سیستم اجتماعی تقسیم ­بندی می­کـند و پاسخ­گویی در هر چهار سطح را سرلوحه مطالعات خود قرار می­دهد (Cut and Mury, 2002 ).
- اعرابی؛ نظام پاسخ­گویی را در سه محور کلی حقوق اساسی، نظام اداری و جامعه مدنی مورد بررسی قرار داده و پنج کشور: امریکا، فرانسه، انگلستان، ژاپن و ایران را با توجه به محورهای ذکرشده مقایسه کرده است. در بُعد نظام اداری سه شاخص شایسته سالاری، اصلاح اداری و بازرسی اداری را مرکز توجه به خود قرار داده و بررسی کرده است (رفیع­زاده و منوریان، ۱۳۸۸؛ به­نقل از اعرابی، ۱۳۸۰). بر اساس آنچه در این بخش بیان شد، می­توان اظهار داشت که همه نظریه­پردازان به­ نـوع وجود پاسخ­گویی را برای حفظ و بهبود اعتماد عمومی لازم دانسته و هر کدام جنبه­هایی از پاسخ­گویی را برای حفـظ و بهبـود اعتماد عمومی لازم دانسته و هر کدام جنبه­هایی از پاسخ­گویی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده­اند.

- براونل؛ پاسخ­گویی را یکی از راه­های ایجاد اعتماد عمـومی ­می­داند و بیـان می­ کند که مدیران دولتی باید پاسخ­گو باشند، از سرزنش پرهیز کنند و برای کمک به مشکلات مردم همکاری کنند و راه­کار بجویند (رفیع­زاده و منوریان، ۱۳۸۸؛ به­نقل از الوانی و دانایی­فرد، ۱۳۸۰).
۵- مدل پاسخ­گویی به فرادستان^[۱۸۳]: این مدل نشان­دهنده شکل مسئولیت­پرسی و پاسخ­گویی در مدیریت دولتی سنتی است. وزرا در مقابل پارلمان مسئول هستند و زمانی که نتوانند از عهده پاسخ­گویی برآیند، مجبور به کناره­گیری می­شوند.
انتقادی که به این مدل واردشده غیرواقعی بودن آن است، زیرا با پیچیده شدن وظایف سازمان­های دولـتی و وسعت آنها و محدودیت زمـانی و دانـش تخصصی نماینـدگان، به­سادگی نمی­ توان اطمینان یافت که این مدل نتایج درستی به­دست دهد. ویژگی­های مدیریت دولتی جدید مبنی بر عدم تمرکز، تصمیم ­گیری با توجه به نیروهای موجود در بازار و مدیریت پیمان با دیگر مؤسسات، سنخیت چندانی با این مدل پاسخ­گویی ندارد. در مدل پاسخ­گویی به بالا مدیریت به مقامات بالا توجه داشته و خود را نسبت به جامعه، شهروندان و ارباب­رجوع پاسخ­گو نمی­داند و این گرایش با مشتری­گرا شدن مدیریت دولتی سازگار نیست ( الوانی، ۱۳۷۹).
۶- مدل پاسخ­گویی به کارکنان^[۱۸۴]: در این مدل مدیران سازمان نسبت به کارکنان مسئول هستند و باید به آنها پاسخ­گو باشند. این مدل در دهه ۱۹۷۰ مقبولیت بسیاری یافت و با نهضت دموکراسی صنعتی^[۱۸۵] توسعه پیدا کرد.
انتقاد عمده بر این مدل، گرایش سازمان به سوی اهداف کارکنان و دور شدن از اهداف اصلی است، سازمان در چنین وضعیتی ممکن است تبدیل به ابزاری برای مقاصد فردی کارکنان شده و در تحقق اهداف خود ناتوان شود.
۷- مدل پاسخ­گویی به شهروندان^[۱۸۶]: مدل پاسخ­گویی به شهروندان بر مبنای دموکراسی مشارکتی^[۱۸۷] شکل گرفته و مردم در مسئولیت­پرسی از سازمان­ها در سطح محله و منطقه خود فعال می­باشند. این مدل جایگزین سیستم نمایندگی نیست، بلکه متمم آن به­شمار می ­آید و مردم با نمایندگان در امر مسئولیت­پرسی مشارکت و همکاری دارند.
انجمن­های مردمی و تشـکل­های داوطلـبانه از مکانیسم­هایی هستند که پاسخ­گویی شهـروندان را تسهیل می­ کنند.
نقدی که بر این مدل گرفته می­ شود، آنست که پاسخ­گویی به مردم محله و منطقه، ممکن است مصالح کلان کشور را تحت­الشعاع قرار دهد و با بهینه­سازی جزیی، بهینه­سازی کل نظام را مختل سازد.
۸- مدل پاسخ­گویی بازار مدل^[۱۸۸]: در این مدل پاسخ­گویی به­مشتریان و ارباب­رجـوع، هدف اصـلی را تشکیل می­دهد. سازمان­های دولتی مستقیماً باید به مشتریان و استفاده­کنندگان از خدمات خود پاسخ­گو باشند. قدرت از عرضه­کنندگان خدمت به استفاده­کنندگان از خدمت منتقل می­ شود و در این راه تلاش می­ شود تا از انحصاری بودن خدمات جلوگیری به­عمل آید. در این مدل نظرات استفاده­کنندگان و مشتریان خدمات بسیار مهم بوده و باید ترتیبی اتخاذ شود، تا اطلاعات مربوطه در این زمینه جمع­آوری شود.
انتقادی که بر این مدل واردشده مشخص نبودن «مشتری» در محیطی است که شبه بازار^[۱۸۹] نام نهاده شده است. اصولاً مشتری چه کسی است و چگونه می ­تواند حق انتخاب داشته باشد. در سازمان­های دولتی در اغلب موارد خدمات به­گونه ­ای ارائـه می­ شود و یا ماهیتاً در وضعیتی است که حق انتـخاب برای استفاده­کننده باقی نمی­گذارد و موضوعیت مدل را از جهت کاربرد در بخش دولتی زیر سؤال می­برد (Stewart & Clarko, 1986, 161).
۹- مدل خود مسئولیتی (خودپاسخ­گویی)^[۱۹۰]: در این مدل برخـلاف مدل­های پیش­گفته که کنترل از خـارج به سازمان اعمال می­شد، کنترل درونی بـوده و سازمان نسبت به خود پاسخ­گو است. مدیران در مقابل وجدان خود احساس مسئولیت کرده و می­کوشند تا عملی که انجام می­ دهند، نه تنها از نظر قانونی، بلکه از نظر اخلاقی نیز قابل قبول باشد. آنان در این حالت باید حاضر باشند، تا مشکلات و خطاهای خود را بازگو کرده و حتی در صورت لزوم تن به کناره­گیری داوطلبانه بدهند. آرمانی بودن، نداشتن تضمین اجرایی و عدم وجود ضابطه سنجش از انتقادات این مدل به­شمار می ­آید ( الوانی، ۱۳۷۹).
۱۰- مدل پاسخ­گویی اقتضایی: با پیچیده شدن فعالیت­های دولت، خصوصی­سازی، مدیریت بر اساس پیمان و سایر سازوکارهایی که به آنها اشاره شد، باید مجموعه ­ای از مدل­ها برای پاسخ­گویی به­کار گرفته شوند و سازمان و تشکیلات جدیدی برای پاسخ­گویی تدوین شود. بدین ترتیب یک مدل اقتضایی که تلفیقی از ۵ مدل پاسخ­گویی (خودپاسخ­گو، بازار مدار، مشتری­مدار، پاسخ­گویی به کارکنان، پاسخ­گویی به فرادستان، پاسخ­گویی به شهروندان) است که در شرایط مختلف مدیریت دولتی جدید می ­تواند، کاربرد داشته باشد. در این مدل اقتضایی هر یک از مدل­ها با جنبه­ای از مدیریت دولتی جدید سازگار شده و امر پاسخ­گویی را به­ طور مؤثر ممکن می­سازد (الوانی، ۱۳۷۹). شکل (۲۳-۲) مدل اقتضایی پاسخ­گویی و جنبه­ های مختلف مدیریت دولتی را نشان می­دهد.
شکل ۲۳-۲: مدل اقتضایی پاسخ­گویی (الوانی، ۱۳۷۹)
نتایج پژوهش (الوانی و معمارزاده طهران،۱۳۹۰) بر وجود ابعاد، مؤلفه­ های و شاخص­ های ذیل (جدول ۱۰-۲) در خصوص مفهوم پاسخ­گویی اجتماعی سازمانی در بخش دولتی اشاره دارد.
جدول ۱۰-۲: بسط مفهوم پاسخ­گویی اجتماعی سازمانی برای سازمان­های دولتی

در کشور ما معمولاً ارقام زودرس در نواحى آذربایجان و سردسیر کشت مى‌شوند. ارقام متوسط رس در نواحى شمالی، مرکزى و خراسان و ارقام دیررس در نواحى گرمسیرى همچون خوزستان کشت مى‌گردند.
روش کاشت سویا
مناسب‌ترین عمق کاشت ۵-۳ سانتى‌متر و فاصله ردیف‌ها ۸۰-۴۰ سانتى‌متر مى‌باشد. هر چه رقم زودرس‌تر باشد. تراکم زیادتر مطلوب خواهد بود. در صورتیکه خاک مورد کشت، سبک باشد و مشکل سله‌بندى وجود نداشته باشد، مى‌توان سویا را به‌صورت کرتى با فاصله ردیف ۴۰ سانتى‌متر کاشت.
قبل از کاشت مى‌بایست بذور سویا را آغشته به باکترى تثبیت‌کننده ازت کرد. این عمل به‌چند طریق صورت مى‌گیرد.
- پودر باکتری: مرسوم‌ترین روش بوده و شامل مواد آلى و باکترى است که بذر سویا با این پودر قبل از کاشت آغشته مى‌گردد.
- فرمول مایع: این فرمول شامل مایعى است که باکترى‌ها در آن معلق بوده و هم‌زمان با کشت بذر به داخل خاک ریخته مى‌شود.
- فرمول گرانول : این فرمول، همراه با حشره‌کش در زمان کاشت به داخل خاک افزوده مى‌شود.
- بذور آغشته شده: این فرمول تنها شامل رایزوبیوم بوده که قبل از کاشت، بذور را به آن آغشته نموده و سپس اقدام به کشت مى‌نمایند.
عملیات کشت در روش کرتى با بذر کار غلات و در ورش ردیفى با ردیف کار ذرت یا ردیف کار چغندرقند انجام مى‌گیرد. به‌طور کلى میزان بذر مصرفى و تراکم کاشت بسته به نوع رقم، شرایط اقلیمى و هدف تولید از ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار بوته در هکتار (۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار متفاوت است)
اهمیت غذایی و صنعتی سویا
سویا مهم‌ترین گیاه خانواده بقولا‌ت در توسعه تمدن‌های چین، کره و ژاپن بوده است. در ابتدا سویا برای تولید روغن کشت شد. از گیاه سویا می‌توان به عنوان مرتع، علوفه خشک، کود سبز یا علوفه تازه استفاده کرد. دانه‌های سویا ارزش غذایی زیادی دارند و در صنایع غذایی زیادی از آن استفاده می‌شود. از بخش‌های مختلف دانه، از روغن آن در ساخت محصول صنعتی بهره‌برداری می‌شود که کنجاله سویا نیز در تغذیه دام‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. بعضی از مهم‌ترین موارد مصرف سویا در جدول شماره آمده است.

جدول ۲-۱ مهم‌ترین موارد مصرف سویا در صنعت، غذای انسان و تغذیه دام

محراب مسجد شیخ لطف‌الله به خاطر رنگ تمیز و صافش، همچنین ترکیبات و خطوط هماهنگش بسیار گیرا است. قوس زیبایی در قسمت بالای محراب قرار دارد که طاق آنبا مقرنس‌های صدفی شکلی آراسته شده‌است. این قوس، «حد فاصل میان متافیزیک و فیزیک است و نشانی از رفعت، بلندی، پاکی است.» (بلخاری، ۱۳۹۰، ص۳۷۸) محراب با حالتی بسیار عرفانی از طریق شبکه چوبی روبروی آن، سرشار از نور می‌شود و توسط مقرنس‌های زیبای آن‌، نور همانند چلچراغ آویخته از آسمان پراکنده می‌شود و آن محل که مکان حضور خداوند است را هم‌چون آیه نور، منور می‌سازد.«خود مقرنس‌ها محصول موأنست و هم‌نشینی بس لطیف رنگ و نور در بستر معماری و بازتابی افلاک، آسمان‌ها است.»(همان، ص۳۷۷) ساخت مسجد شیخ لطف الله به صورتی است که هنگامی که در جلوی درب صحن مسجد قرار می‌‌گیریم‌، درست در روبرو با محراب زیبای مسجد با آن انفطار نور مواجه می‌شویم که این مسئله خود بیننده را به محضر حضرت دوست فرا‌می‌خواند.
همچنین فرم ساخت محراب شیخ لطف الله، مانند ساخت کلی مسجد است، یعنی پایین محراب فرم کاملاً استوار و ایستا و چهارگوش دارد، مانند قاعده مربع مسجد، و در قسمت بالای آن حالت انحنا پیدا کرده تا به بالاترین نقطه می‌رسد و منظور این است که از زمین خاکی که تکثر را در خود جای داده حرکت کرده و به یک نقطه که نورخداوندی است می‌رسیم، یعنی به وحدانیت مطلق،که البته این شاخصه در مورد تمامی مساجد اسلامی صدق می‌کند. طاق در واقع، بازتابی از شکل ظاهری آدمی است که بخش بالایی منحنی آن مانند سر انسان، نشانی از ساحت آسمانی و بخش پایینی آن که از شانه هایی چون کوه استوار، شروع می شود نشانی از ساحت جسمانی است.
۴-۴محراب مسجد شیخ لطف‌الله
منبع: www.tourism.isfahancht.ir
لحظه لحظه‌نماز نشانگر ارتباط متقابل انسان باخداست، و نقطه‌اوج این ارتباط به هنگام سجود است که پیشانی سجاده را در بخش بالایی آن لمس می‌کندو درطول نماز، این تنها زمانی است که نمازگزار با فرود آوردن سر تعظیم به نشانه ‌تسلیم محض، به لحاظ فیزیکی وارد بخش قوسی شکل،در نقش محراب روی سجاده می شود.
۴-۱-۲-۴ نور در مسجد شیخ لطف الله
«در ایران، به علت درخشندگی شدید اشعه آفتاب در اکثر پهنه این سرزمین و شفافیت هوا در مناطق مرتفع، تجربه نور و نیاز به زیستن به فضاهای روشن به عنوان جزئی از زندگی ایرانیان در سراسر تاریخ بوده است. معماری اسلامی به‌ویژه در ایران تاکید خاصی بر نور دارد. نور عنصر برجسته معماری ایرانی است نه به عنوان یک عنصر فیزیکی، بلکه به عنوان یک سمبل وجود. نور یک حضور روحانی است که در سختی ماده، نفوذ کرده آن را تبدیل به یک صورت شریف می‌کند و آن را آن‌چنان زیبا می‌سازد که محل استقرار روان انسانی باشد، که جوهر انسان نیز ریشه در عالم نور دارد، عالمی که جز عالم روح نیست.»(بورکهارت،۱۳۷۰، صص ۶۶-۶۵ )
نقش نور در معماری اسلامی، تاکید بسیار گسترده بر اصل تجلی و حضور خداوند دارد. نور، وظیفه روشن کردن بنا وکاستن ظلمت و سردی بنا را عهده دار است. نور به عنوان نمادی از وجود خداوند در فضای مسجد نازل می‌شود، نه تنها به عنوان سمبل عرفانی و معنوی، بلکه جزئی از تزیینات مسجد نیز به شمار می رود.
دلیل وجود مفهوم نور در عرفان اسلامی در دو چیز است:
«۱٫ جریان وجود از سوی وجود مطلق متعال، به صورت نور جلوه نموده و هر کجا که نشان از وجودی هست، به حقیقت، نوری است از انوار مشرقیه حضرت باریتعالی.

2. 2. صور مثال همه از جنس نورند و به یک عبارت حکیم و عارف و هنرمند در سیر صعودی و عروج خویش، با پیراسته شدن از ماده و بُعد، ورود به قلمرو «نوری» را تجربه می‌کند.» (بلخاری،۱۳۹۰، ص۳۳۹)

در واقع وجود نور، باعث صعود فکرو اندیشه انسان به ماورای محدودیت‌های مادی می‌شود. وجود نور در مساجد شور و حیات رابرای تزئینات اسلامی به ارمغان می‌آورد. نور و تزئینات مسجد، ذهن انسان را به جهانی خیالی رهنمون می‌کندکه تجلی حق در آن است. انعکاس منابع نور، طیف‌های رنگینی با سایه روشن های گوناگون ایجاد می‌کند و فضا و محیط را با درجات رنگین متکثر از تیره تا روشن،تلألو و جلوه‌ای بی‌انتها می‌بخشد و از هر زاویه دیدی، این جلوه‌گری ظهوری نو می یابد.

همچنین اصل وجود نور در مساجد را می‌توان این‌گونه اظهار کرد:
« در اسلام به دلیل حضور مطلق اصل تجلی، معماری اسلامی در اندیشه کاربرد طرح‌ها و موادی است که اصلی‌ترین مظهر تجلی «او» یعنی «نور» باشند زیرا کارکرد ایده و ماده در این جهان‌بینی، کارکرد انعکاس است نه اصالت. بنابراین بنا باید، نماد جلوه‌گری نورِ مطلقِ آسمان‌ها و زمین یعنی تنها وجود حقیقی باشد: الله نور السموات و الارض. نور در تجلی خود در معماری همچون نمادی از وجود و عقل الهی و چون جوهری معنوی است که به درون غلظت ماده نفوذ می‌کند و آن را تبدیل به صورتی شریف و شایسته می‌سازد که مناسب محل زندگی نفس آدمی است؛ نفسی که جوهره‌اش در عین حال ریشه در عالم نور دارد. نقش نور شفاف کردن ماده و کاستن از صعوبت و سردی بنا (معماری مقدس) است تا همچون قلب، مأمن و پناهگاهی برای روح گرفتار آمده در قلب ماده باشد.» (همان،ص۳۸۳)‌
بازی بس لطیف نور در مسجد شیخ لطف الله چشمگیر است.یکی از نکات بسیار جالب در مورد به‌کارگیری نور در این مسجد این است که هنگام صبح پرتوهای نور بر کاشی های مزین به سوره انفطار می تابند انفطار به معنای گشاینده است و خداوند در هر دو آیه اول این سوره می فرماید : «هنگامی که آسمان باز و گشاده شود و ستاره‌هاپراکنده شوند تاریکی کنار می رود»(سوره انفطار،آیه ۱و ۲) که این با طلوع خورشید همخوانی دارد.
۴-۵ کتیبه سوره انفطار
منبع: آرشیو نگارنده
ظهر نیز پرتوی نور خورشید بر روی سوره شمس می تابد (تصویر ۴-۶)که خداوند در این سوره می‌فرماید« و الشمس و ضحیها» (سوره شمس،آیه۱) یعنی وقتی که خورشید نور افشانی می کند.
۴-۶نورافشانی خورشید به هنگام روز روی سوره شمس
منبع: www.tourism.isfahancht.ir
شب هنگام پرتو نور مهتاب برروی سوره واللیل می تابد و در این سوره خدا می فرماید:« قسم به شب هنگامی که همه جا را تاریکی فرا می‌گیرد.»( سوره واللیل، آیه۱)
۴-۷کتیبه سوره لیل
منبع: آرشیو نگارنده
جلوه دیگر پرتو افشانی نور بر ترنج های لیمویی شکل گنبد است که شبیه پر طاووس است و دم آن نشان دهنده جهت قبله است.(تصویر۴-۸)
۴-۸شبکه‌های زیر گنبد، محل تشکیل پر طاووس
منبع: www.tourism.isfahancht.ir
۴-۱-۲-۵ خلاء
واقعیت محوری در مساجد، دقیقاً تهی بودن آن است که به نظاره‌کننده در پیشگاه حضرت حق احساس پوچی می‌دهد، حتی مسجد شیخ لطف الله با وجود تزیینات گسترده همیشه عنصر تهی بودن و خلاء را در خود داشته است.
این تهی بودن یا خلائی که در تمامی مساجد مشاهده می‌شود، چه در مساجدی که فاقد تزیینات است و چه در مساجدی چون شیخ لطف الله که سرشار از تزیینات است، دو تأثیر عمیق بر روح انسان می‌گذارد که هردو به وجود خداوند مربوط می‌شود. تأثیر نخست به ما کمک می‌کند تا از پوچی‌مان در برابر خداوند و از فقر معنوی‌مان، آگاه شویم. این نگرش به فقر معنوی مانع از آن می‌شود که فضای زندگی انسان بیش از حد از اشیا انباشته شود و این اندیشه مانع از آن می‌شود که قلب و ذهن مسلمانان و به ویژه کسانی که هنر اسلامی برای آن‌ها معنا می‌دهد، آنقدر از بت‌ها، اندیشه‌ها و تصاویر پراکنده پُر شود که نگذارد حقیقت الهی بر وجود آن‌ها غالب شود. هنر اسلامی از خلاء استفاده کرده است تا به انسان کمک کند وجود خود را از هر آنچه مانع از آن می‌شود که حقیقت خداوند را از درون و بیرون خود در‌یابد، خالی کند.
دومین تأتیر خلاء ایجاد فضای لازم برای تجلی حضور الهی و معنویات است. خلاء صرفاً هیچ نیست، بلکه حضور غیب، نماد ملموس غیب است. هنر اسلامی از خلاء در معماری مساجد استفاده کرد تا این حکم قرآن را که « خداوند غنی و شما فقیرید»(سوره فاطر، آیه۱۵) را دریابند. عظیم‌ترین ثروت انسان در این دنیا در واقع تحقق فقر کامل او در پیشگاه خداوندی است که تنها اوست که غنی است.
نصر درباره خلاء اینگونه اظهار می‌کند:
« فضای خالی، چه در هنر و چه در معماری اسلامی، از طریق شفاف کردن ماده و آشکارکردن سرشت فانی آن، و در عین حال در آمیختن حضور الهی با اشکال مادی،نقشی مثبت ایفا می‌کند.چون در اسلام الوهیت هرگز تنزل یا تجلی مادی یا تجسد در قالب خاصی پیدا نکرده است، در ذهن مسلمانان همواره مطلق و نامحدود باقی مانده است.در نتیجه، در عین حال که به خودی خود کمال و غنای تام تمام است،در نظر مردمی که در جهان مادی زندگی می کنند به صورت واقعیتی چنان متعالی و منزه و ورای امر مادی جلوه می‌کند که حضور او رادر این جهان فقط به مدد فضای خالی می‌توان حس کرد.بنابراین بکارگیری فضای خالی در هنر اسلامی،در کنار استفاده از سمبولیسم هندسی و دیگر اشکال تمثیل پردازی انتزاعی،به یگانه ابزار نشان دادن وحدت از طریق هنر و معماری بدل گردید،وحدتی که در همه جا حضور دارد و در عین حال ورای همه چیز است.هنر اسلامی با بکارگیری فضای خالی در هنر های تجسمی،که بی شباهت به استفاده از سکوت در موسیقی و شعر نیست،محملی شد برای بیان آن معنویتیکه در بطن اسلام جای دارد،وحدتی که سرآغاز و غایت القصوای ایمان است.»( نصر، ۱۳۹۰، ص۱۲۴)
۴-۲ عناصر تزیینی در مسجد شیخ لطف الله
هنر کاشیکاری، مُزین بنا‌های مذهبی در اسلام بوده است و هنوز هم ابهت و زیبایی خود را در بناهای دینی امروزه حفظ کرده است. کاشیکاری پایه پیشرفت و توسعه بی نظیر تزئینات در معماری اسلامی است و کاشیکار با مهارت، فنِ خود را به خدمت گرفته تاهنر را به صورت الوان‌ترین تزیینات در کنار ترسیمات و تناسبات عرضه کند.
در اسلام استفاده از تصاویر انسان‌نمایانه منع شده است( مددپور، ۱۳۸۷، ص۳۳) پس هنرمندِ مسلمان برای مُزین کردن کاشی‌ها از گونه‌ای نگاره‌های اسلیمی و گیاهی که مطابق با ریشه‌های عرفانی است استفاده می‌کرده است. اما باید به این نکته توجه داشت که اشکال اسلیمی به هیچ عنوان فقط برای جبران خلأ ناشی از تحریم تصاویر پدید نیامده است، « فقدان شمایل در اسلام صرفاً جنبه سلبی ندارد، بلکه واجد ارزش مثبت است. و در واقع نفی و نقیض هنر تصویری است. هنر اسلامی با حذف هرگونه تصویر انسان‌نگارانه، به بشر مدد می‌رساند تا کاملاً خودش باشد. »(بورکهارت،۱۳۷۰، ص۲۰)
درباره تزیینات اسلامی دیدگاهی وجود دارد که آن را هنری دو بعدی می‌پندارند، اما خصوصیات و فنون اجرایی تزیینات اسلامی سرشار از نشانه‌های یک دید هنری سه بعدی است.«یکی از ساده‌ترین نمونه‌های گرایش به القای بعد سوم، تضاد قوی بافت و لایه‌های متعددی است که در اثر نور و سایه روی سطوح ایجاد می‌شود. حتی کاشیکاری‌ها که تصوری از یک سطح صیقلی را در ذهن متبادر می‌کند به مدد تضاد و پیچیدگی رنگ‌ها چند لایه می‌شوند.(دبیر‌خانه ستاد عالی و هماهنگی و نظارت بر کانون فرهنگی هنری مساجد،۱۳۸۷، ص۴۵۹)
موازینی که درمسجد شیخ لطف الله، معمارآن به‌کار گرفته است، برگرفته از آن جهان است، همان جهانی که از آن هبوط کرده‌ و پیوسته دغدغه هایش را در راستای الحاق به آن سامان بخشیده است. پس عجب نیست اگر بکوشد حاصل دل و دست خود را به ناب ترین، متعال‌ترین و متوازن‌ترین حالات ممکن برساند. توجه به نظم و رعایت پیوسته تناسب، او را به سوی هندسه‌ای خالص، خاص و دقیق فرامی‌خواند. هندسه‌ایی که میان ماده و معنا، زمین و آسمان و خلوت و جلوت است. از این روست که شکل‌ها در خلوص و کمال غایی خود هستند.
نقوش گیاهی این مسجد، جلوه‌ای است کامل از قواعدی هم‌آهنگ در برابر دیدگان. شاخ و برگ‌ها و نقش‌های پیچاپیچ مستقر آن مانند موجی در نوسان و حرکت است.درک و شناخت این نقوش ورای حواس پنجگانه است. در واقع هدف هنرمندان مسجد شیخ لطف‌الله در به وجود آوردن این نقوش، پیچیدگی غیر قابل هضمی است که شناخت آن به جز با مراقبه ویاد خدا امکان‌پذیر نباشد. کوشش این هنرمندان بر این است که شاهد و دلیلی از خدا پدید بیاورند.
۴-۳-۱ تزیینات گنبد مسجد شیخ لطف الله
گنبد مسجد نیز با توجه به اشکال نقش بسته بر آن در تاریخ تکرار‌نشدنی است. در کل می‌توان ادعا کرد، خلق این آثار بدیع کاشی‌کاری در گنبدشیخ لطف الله بدون یک ایمان و عشق نمی توانست به وجودآید.نقش گنبد مسجد شیخ لطف‌الله در وسط تشکیل شده از یک شمسه زیبا،که درون آن با موتیف‌های گیاهی تزیین شده است و در ادامه نقوشی به صورت تکرار‌شونده در زمینه کرمی نقش بسته است. بسط و تکرار این نقوش از ثابت ماندن نگاه در یک نقطهجلوگیری می کند. اگر شمسه وسط گنبد را به صورت یک دایره تصور کنیم آنگاه طبق هندسه نقوش یک دایره داریم و یک مربع در وسط که نمادی از ماندالا است.(تصویر ۴-۹)
شمسه در اکثر هنرهای تزیینی چه در آثار مذهبی، مثل تذهیب صفحه آغازین قرآن،تزئینداخل و بیرون گنبدها،مساجد و…، یا در دیگر هنرهامثل کتاب‏آرائی و…به وفور مورداستفاده قرار گرفته‏ است.
نقش شمسه در مسجد شیخ لطف الله به وفور دیده می‌شود و زیباترین شمسه، شمسه وسط گنبد است که زیبایی معنوی خاصی دارد.
«نقش شمسه را می‌توان با توجه به معنای این آیه، « الله نور السموات و الارض »( سوره نور، آیه ۵۳) به عنواننماد الوهیت و نور وحدانیت معرفی کرد. علاوه بر این در بسیاری از منابع مذهبی وادبی،خورشید(آفتاب)را نماد پیامبر اسلام،ذکر کرده‏اند.این ایده ممکناست از مفهوم آیه ۱۷۴ سوره نساء اخذ شده باشد:
«یا ایهاالناس قَد جائکم برهان مِن‏ رَبِکم و اَنزلنا اِلیکم نوراً مبیناً »

۰٫۰۷

۰٫۱۲

آفتاب یزد

فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به این ارزش
فراوانی کل مطالب روزنامه
درصد فراوانی مطالب دارای موضع مثبت در فراوانی کل

۲

۱

۱۸۱۴

۱۳۷۵

۰٫۱۱

۰٫۰۷

میزان پرداختن به این ارزش آنقدر کم است(۶ مطلب در میان ۹۰۲۲ مطلب) که میتوان گفت هر سه روزنامه ـ که نمایندگان دو جریان عمده سیاسی هستند ـ تقریبا اهمیتی به این ارزش نداده اند. بنابراین «ساده زیستی و نفی تجمل گرایی» چه در میان جریانی که ادعای اصولگرایی دارد و چه در میان جریان مدعی اصلاح طلبی، اهمیت چندانی ندارد و این مسئله نشان دهنده غلبه وجه سیاسی بر وجه فرهنگی در هر دوی این جریان هاست. به عبارت دیگر علی­رغم اینکه ساده زیستی و نفی تجمل گرای از اصول مسلم زندگی اسلامی و نیز از اصول بنیانی انقلاب و نظام اسلامی است و تاکیدات فراوانی از طرف پیشوایان دین مبین اسلام و نیز رهبران جمهوری اسلامی به این مسئله شده است؛ شاهد هستیم که هر دو جریان سیاسی نسبت به آن بی تفاوت یا بسیار کم تفاوت هستند.

نمودار ۷- فراوانی مطالب ترویج دهنده ارزش «ساده زیستی و نفی تجمل گرایی»
در مورد چگونگی بازنمایی ارزش «ساده زیستی و نفی تجمل گرایی » در این سه روزنامه می­توان گفت که بیشترین توجه به این ارزش از طریق پرداختن به مقوله «نفی تجمل گرایی در مسئولان» بوده که شامل ۶۲٫۵ درصد از کل مطالب مربوط به این ارزش بوده است و پس از آن، «دیدگاه های نظری» و « نفی تجمل گرایی در خانواده ها» به ترتیب، ۲۵ و ۱۲٫۵ درصد از مطالب مربوط به این ارزش را به خود اختصاص داده اند. البته در اینجا هم به دلیل فراوانی بسیار پایین مطالب مرتبط با این ارزش، نمی توان قضاوت منطقی ای درباره چگونگی پرداختن به این ارزش انجام داد.
نمودار ۸- درصد فراوانی زیرمقوله های ارزش « ساده زیستی و نفی تجمل گرایی »

ارزش «حفظ کیان خانواده»
همانگونه که در جدول ۹ آمده است؛ در سال ۱۳۸۷، به ترتیب، ۰٫۶۸، ۱٫۰۱، ۰٫۸۸ درصد از مطالب روزنامه های کیهان، ایران و آفتاب یزد، مروج ارزش «حفظ کیان خانواده» بوده اند. این عدد برای این روزنامه ها در سال ۱۳۸۹ به ترتیب برابر ۰٫۳۱، ۱٫۱۱ و ۰٫۶۵ درصد بوده است.
جدول ۹- توزیع فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به «حفظ کیان خانواده»

روزنامه

توزیع فراوانی

۱۳۸۷

۱۳۸۹

جمع

کیهان

فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به این ارزش
فراوانی کل مطالب روزنامه
درصد فراوانی مطالب دارای موضع مثبت در فراوانی کل

۹

۴

۱۳

۱-۲۴-۱جوشانده عناب :
آب به مقدار کافی ،جو پوست گرفته ۵/۲ گرم ،۱۴ دانه عناب را خرد کرده و با جو مخلوط نمایند و بجوشانند تا شکفته شود مقدار آب باید آنقدر باشد که پس از جوشیدن ۱۵۰۰ گرم جوشاننده به دست آید و می گذارند ته نشین شود و صاف می کنند ، روی آنرا با انحراف ظرف بر می دارند و در تب های شدید یک فنجان از آنرا بنوشند.
۱-۲۴-۲جوشانده نوع دیگری از عناب :
عناب ۱۵ دانه ،تخم ختمی ۴ گرم ،گل بنفشه ۷ گرم ،گل نیلوفر ۳ تا ۵ عدد ، پرسیا وشان ۵ گرم ، رازیانه نیم کوفته ۳ گرم با هم ترکیب کرده و بعد این دارو را شب در آب خیسانده وصبح جوشانیده ، بگذارند تا خنک شود و پس از صاف کردن قدری شکر سرخ به تدریج بنوشند برای تسکین سرفه و نرم کردن سینه و اخلاط خیلی نافع است .

۱-۲۵خیس کرده عناب :
برای تهیه خیسانده ،عناب را به اندازه ذرهای ذکر شده در دستورالعمل در آورده ، و به اندازه مورد نظر ، آبی که دارای درجه حرارت اتاق می باشد روی آن ریخته و طی همزدن های متوالی ،آن را ۳۰ دقیقه تمام در حرارت اتاق باقی نگه می دارند. بعد از این زمان عصاره را صاف نموده و بعد از شستشو ، با آب مقدار وزن مورد نظر را تکمیل می نمایند. عمل خیساندن معمولا برای آن دسته از داروهایی بکار می رود که ساختمان سلولی کاملی نداشته و یا فاقد ساختمان سلولی می باشند.
در طریقه دیگر خیساندن عناب :
۲۰ دانه عناب ، ۳۰ دانه مویز دانه گرفته و سر شاخه گل دار بنفشه ۷ گرم اجزای فوق را شب در نیم لیتر آب خیسانده و صبح پس از صاف کردن ، ۵۰ گرم شیر خشت و ۵۰ گرم ترنجبین را به آن اضافه کرده خوب حل می کنند و پس از صاف کردن با قدری گلاب و عرق بید مشک مخلوط کرده میل میکنند. ( بیگی ،۱۳۷۶).
معمولا روش هیدرولیز و استخراج کلاسیک مستلزم هموژنیزاسیون ، همزدن ، تکان دادن و یا روش عصاره گیری از گیاهان و مواد خشک شدهسوکسلت^[۳۶]و با کمک حلال های الکلی آبکی می باشند.(پیتافی و بنگر^[۳۷] ۲۰۱۰)
طی دهه گذشته تکنیک های متعارف قدیمی جای خود را به تکنیکها و روش های استخراج جدید نظیر MAEعصاره گیری با کمک میکروویو.(لوتریا، ممون، استالیکاس^[۳۸]۲۰۰۷،مالیکارژونا، ژائو و سی اِن^[۳۹]، ۲۰۱۰)
بالارد^[۴۰]روش ple استخراج و عصاره گیری از مایع فشرده ویا روش SFE استخراج سیال فوق بحرانی معرفی کرد. مزیت این تکنیکهای جدید نسبت به تکنیکهای قدیمی و کلاسیک عبارتند از : ساده تر شدن اتوماتیک سازی ، قابلیت استخراج فزاینده در دماها و فشارهای بالاتر ، استفاده از کیفیتهای پایین تر حلال های ارگانیک و نمونه ها همواره تحت اتمسفر نیتروژنی قرار می گیرند.(سالتوفت، تی کریستنسین و تی نیلسن^[۴۱]،۲۰۰۹)
روایات در مورد خواص عناب :
امام علی (ع) فرمودند :
عناب تب را از بین می برد.
امام صادق (ع) فرمودند : برتری عناب بر سایر میوه ها مثل برتری ما بر سایر مردم است .
مسیح دانشمند عرب : نشان داد که عناب بیماری آسم را درمان کرده و کمی حافظه را بهبود می بخشد .
۱-۲۶خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی عناب :
عصاره عناب سبب مهار اثر رادیکال های آزاد ( به عنوان عامل افزایش التهاب ) می گردد. عناب حاوی آنتی اکسیدان های طبیعی چون ویتامین ث و کاروتنوئید ها و فلاوونوئیدها است و همچنین باعث تقویت سیستم ایمنی بدن و کمک به جلو گیری از سرطان می نماید(ژائو و همکاران^[۴۲]،۲۰۰۸).
۱-۲۶-۱آنتی اکسیدان :
اکسیداسیون یکی از ضروری ترین فر آیندهایی است که در طبیعت روی می دهد. این فرایند در نتیجه ترکیب و خروج اکسیژن در مواد ارگانیک و غیر ارگانیک صورت می پذیرد .در مورد مواد ارگانیک ، اکسیداسیون در مرحله سلولی رخ می دهد و می تواند تاثیرات مخربی در صورت عدم حضور مواد معدنی روی سیستم به جا گذارد. آنتی اکسیدان ها بیشتر آنزیم هایی هستند که اثرات مخرب اکسیداسیون را خنثی می کنند و از تجمع رادیکالهای آزاد در بدن می کاهند . این عمل باعث پالایش و تقویت سیستم ایمنی شده و عملکرد شیمیایی بدن را به صورت نرمال در می آورد. (کهرر و همکاران^[۴۳] ۲۰۰۴ )کارخانجات تولید کننده مواد غذایی در تلاش برای تولید مواد غذایی با کیفیت بالا از نظر طعم ، رنگ و ارزش غذایی هستند با این حال بسیاری از مواد غذایی در معرض عوامل مخرب کیفیت هستند در میان این عوامل نا مطلوب اتو اکسیداسیون چربی ها یکی از مسایل نگران کننده است به این منظور از آنتی اکسیداسیون ها به عنوان فاکتور حفاظت در ماده غذایی استفاده می شود. (ژانگ وهمکاران^[۴۴] ۲۰۰۶ ).
۱-۲۶-۲متداول ترین آنتی اکسیدان های طبیعی داخل میوه عناب :
فنول ها ،کاروتنوئید ها ، فلاوونوئیدها می باشند.
۱-۲۶-۳کاروتنوئیدها :
در اصل رنگدانه های طبیعی هستند که توسط گیاهان سنتز و ترکیب می شوند و مسئول رنگ دهی به میوه ها و سبزیجات مختلف می باشند. در میوه ها و سبزیجات ، کاروتنوئیدهای مختلفی وجود دارد مثلا آلفا کاروتن ، بتاکاروتن ، لوتیین و لیکوپن و اکثر این کاروتنوئیدها یی که درون عناب وجود دارند دارای فعالیت آنتی اکسیدانی می باشند. بتا کاروتن به وفور در میوه وسبزی یافت می شود (پایوا و راسل^[۴۵]،۱۹۹۹).در بسیاری مطالعات نشان داده شده است که ارتباط زیادی میان بتا کاروتن و آلفا کاروتن از لحاظزدودن و از بین بردن تاثیرات رادیکال های آزاد وجود دارد. (بوهم و همکاران^[۴۶]، ۱۹۹۷)
۱-۲۶-۴ویتامینA :
ویتامین دیگری که در میوه عناب یافت می شود این ویتامین است که برروی سلول های بینایی موثر بوده وسبب تقویت این دسته از سلولها می گردد همچنین این ویتامین روی برخی از سرطا ن ها اثر پیشگیری و مقاومتی از خود نشان می دهد. ویتامین A در رشد و تقویت سیستم ایمنی اثر بسزایی دارد.
۱-۲۶-۵ویتامینC:
این ویتامین نیز به مقدار فراوان در میوه عناب وجود دارد که در برابر تخریب سلولها مقاوم بوده و با رادیکالهای آزاد مقابله می کند. بر اساس سیستم کنترل سلامت ، ویتامین C جز قدرتمندترین آنتی اکسیدان ها است که در مقابل رادیکال های آزاد حاصل از آلودگی هوا و دود سیگار مبارزه می کند. بدن قادر به ساخت ویتامین c نیست بنابراین ویتامین باید از طریق مکمل های غذایی وغذاها به بدن برسد. خانواده توت ، گوجه فرنگی ، کلم بروکلی ، فلفل ، مرکبات و خود میوه عناب غنی از ویتامین c می باشند. این ویتامین به استخوان ها ، غضروف ، ماهیچه ها ، رگهای خونی در بردن کمک میکند وهمچنین در جذب آهن به بدن نقش مهمی را دارا می باشد. (گومز و همکاران^[۴۷] ، ۲۰۰۸ )
۱-۲۶-۶ویتامینE :
موسسه بین المللی مکمل ها و رژیم غذایی سلامت گزارش می دهد که ویتامین E تولید رادیکالهای آزاد را متوقف می کند ، این رادیکالهای آزاد دراثر شکستن چربیها وتجزیه آنها توسط بدن ایجاد شده اند. آنتی اکسیدان قدرتمندی همچون ویتامینE به سیستم ایمنی بدن کمک می کند وبافتهای تخریب شده را ترمیم می کند . (ترابر و همکاران^[۴۸] ۲۰۰۶ )
این ویتامین نیز یک ویتامین آنتی اکسیدانی و قابل حل می باشد که به خنثی کردن رادیکال های آزاد مخرب کمک می نماید. آنتی اکسیدان هایی نظیر ویتامین E از سلول های بدن در مقابل تاثیرات زیان بار رادیکال های آزاد محافظت می کنند.
۱-۲۶-۷توکوفرولها :
تو کوفرول TCP جز ترکیبات شیمیایی می باشد و ویتامین Eجز این گروه است . این ماده جز سری ترکیبات ارگانیک بوده وشامل انواعی از قبیل فنلها میباشد .فعالیت این ویتامین اولین بار در سال ۱۹۳۶ از طریق فاکتور باروری در موش صحرایی شناخته وکشف گردید. (کونتاش وهمکاران^[۴۹] ۲۰۰۶).
هشت نوع توکوفرول وجود دارد و از این میان ، آلفا توکوفرول یکی از مهمترین آنتی اکسیدان های قابل حل در چربی است که به وفور در عناب یافت می شود. (بری گلیوس، فلو و همکاران^[۵۰]، ۲۰۰۲)
۱-۲۶-۸فنول ها :
در میوه عناب مقدار زیادی ترکیبات فنولی نظیر اسید کلروژنیک ،اسید فرولیک ، اسید کافئیک و کاتچین واپی کاتچین و روتین وجود دارد. فنول و ترکیبات فنولی در میوه این درخت نقش فیزیولوژیکی دارد بویژه در افزایش مقاومت درخت با عوامل فشار محیطی و افزایش کیفیت میوه آن .
علاوه بر این ، ترکیبات فنولی دارای مقدار قابل توجهی فعالیت آنتی اکسیدانی هستند وجز زباله های رادیکالی آزاد محسوب می گردند.(لی و همکاران^[۵۱]،۲۰۰۵)
اما در رابطه با فنول ها تاثیر چندانی علیه سرطان ثبت نشده است. این ترکیبات مطمئنا در چرخه ای ابتدایی وسلامت در کاهش ابتلا به سرطان تاثیر گذار هستند (فینی وهمکاران^[۵۲] ۲۰۱۱)
اسیدهای فنولی معمولا به شکل آزاد و مزدوج (قابل حل و حل نشدنی ) در شکر ، اسیدها و سایر مولکولهای زیستی یافت می شوند. شهیدی و نزک^[۵۳]،(۱۹۹۲)براورد دقیق اسیدهای فنولی موجود در یک گیاه به یک مبنا ،اسید ویا هیدرولیز آنزیمی نیازمند است(استالیکاس^[۵۴]، ۲۰۰۷)
اسیدهای فنولی آزاد معمولا در حفره های سلول ذخیره می شوند. با بهره گرفتن از تکنیک های مختلفی نظیر shaker ویا روش UAE ویا Soxhlet از میوه گیاه Ber استخراج می شوند. به منظور شناسایی اسیدهای فنولی آزاد ،یک عصاره معمولا یا توسط کروماتوگرافی مایع ویا کروماتو گرافی گازی مورد تجزیه وتحلیل قرار می گیرد. در کروماتوگرافی مایع ، مایع باید عملکرد بالایی داشته باشد و در کروماتوگرافی گازی ، گاز باید با شناساگرهای مختلفی زوج شود.(آرایش دیودی ، یونیزاسیون اشتعال وطیف سنج توده ای). اسیدهای فنولی پیوندی پس از هیدرولیز با اسید و یا آنزیم ها وقبل از عصاره گیری و استخراج و تجزیه ، استخراج می شوند. (شهیدی و همکاران^[۵۵] ۲۰۰۴)
۱-۲۶-۹فلاوونوئیدها :
نوع دیگری از آنتی اکسیدان مهم که در عناب وجود دارد و در انواع گونه های عناب به وفور یافت می شود و راهای مختلفی برای شناسایی آنها وجود دارد .
از انواع این فلاوونوئیدهای موجود در عناب می توان به اپی کاتچین ، کوارستین ،نارنجنین وگلوکوزید نارنجنین که بر مبنای مقایسه زمان حفظ و نگهداری وطیف جذب UV با استانداردهای تجاری بدست آمده اند. (ممون و همکاران^[۵۶]، ۲۰۱۲)
۱-۲۷اسیدهای چرب شناسایی شده در میوه عناب عبارتند از :
اسید کافئیک ، اسید فلوریک، روتین ، اسید پی هیدرو کسی بنزوئیک ، اسید کلروژنیک ، اپی ژنین گلوکوزید ۷ ، کورستین ، از برگ میوه بدست آمدند.
محتوای روتین در تمامی برگهای عناب بیشتر و بالاتر بوده است . از دیگر اسیدهای چرب می توان به اسید اولئیک، اسید لینولئیک ، اسید پالمتیک واسیدپالمیتولئیک اشاره کرد.(ژائو و همکاران^[۵۷]، ۲۰۰۸)
۱-۲۷-۱ نقش اسیدهای چرب موجود در عناب :

۴-۴- بررسی تغییرات پارامترهای رنگی کمپلکس دی‌کرومات ـ دی فنیل کربازید
به منظور بررسی تغییرات پارامترهای رنگی کمپلکس ایجاد شده بین دی‌کرومات و دی فنیل کربازید، فیلم‌های تهیه شده (با شرایط mL 25 کلروفرم حاوی g DPC01/0)، برای مدت زمان ۶۰ دقیقه در محلول دی‌کرومات پتاسیم با غلظتهای مختلف قرار داده شد، پس از شویش و خشک شدن فیلم‌ها، اسکن انجام گرفت. تغییرات پارامترهای رنگی در شکل ۴-۲ نمایش داده شده است.

شکل ۴-۲- تغییرات پارامترهای رنگی قرمز، سبز و آبی در کمپلکس ایجاد شده بین دی‌کرومات و دی فنیل کربازید، (شرایط: حجم دی‌کرومات، mL10، حجم کلروفرم برای ساخت فیلم mL25، مقدار دی فنیل کربازید برای ساخت فیلم g01/0، مدت زمان تماس فیلم با محلول دی‌کرومات، ۶۰ دقیقه، میله‌های خطا برای ۵ نمونه‌برداری می‌باشد.)
با توجه به داده‌های شکل ۴-۲، با افزایش غلظت دی‌کرومات در محلول، مقدار هر سه پارامتر رنگی کاهش می‌یابد. بنابراین کاهش هر کدام از سه پارامتر رنگی به معنای افزایش شدت رنگ کمپلکس ایجاد شده می‌باشد.
۴-۵- تأثیر pH روی تشکیل کمپلکس بین دی‌کرومات و DPC
به منظور بررسی تأثیر pH روی کمپلکس ایجاد شده بین دی‌کرومات و دی فینل کربازید، فیلم های تهیه شده (با شرایط ۲۵ mL کلروفرم حاوی ۰۱/۰ گرم DPC )، به مدت ۶۰ دقیقه در محلول حای دی‌کرومات با غلظت ppm20، در pH‌های مختلف از ۱۲-۱ قرار داده شد. پارامترهای رنگی فیلمها پس از شویش با آب و اسکن، استخراج شد. شکل ۴-۴ این تغییرات را نشان می‌دهد.
شکل ۴-۳- نمودار تغییرات گونه‌های کروم ]۷۰[.
شکل ۴-۴- تأثیر pH روی پارامترهای رنگی کمپلکس ایجاد شده در بستر فیلم بین دی‌کرومات و دی فنیل کربازید (شرایط: دی‌کرومات ppm20، حجم دی‌کرومات، mL10، حجم کلروفرم برای ساخت فیلم mL25، مقدار دی فنیل کربازید برای ساخت فیلم g 01/0، مدت زمان تماس فیلم با محلول بافر، ۶۰ دقیقه، میله‌های خطا برای ۵ نمونه‌برداری می‌باشد.)
شکل ۴-۳ تغییرات گونه‌های مختلف کروم را برحسب pH نشان می‌دهد، در pHهای محدوده ۶- ۷، گونه دی‌کرومات به تدریج به کرومات تبدیل می‌شود.
با توجه به شکل ۴-۴، در نواحی pH معادل ۸- ۵ تغییرات هر سه پارامتر رنگی کم بوده و به مقدار کمینه خود رسیده است. در ۶=pH، هر سه پارامتر به طور همزمان در کمترین مقدار خود قرار دارند، به عبارتی دیگر در این pH، کمپلکس دارای بیشترین رنگ می‌باشد. بنابراین همین مقدار به عنوان pH بهینه برای اندازه‌گیری‌های بعدی استفاده خواهد شد.
۴-۶- بهینه‌سازی غلظت DPC برای تهیه فیلم
به منظور به دست آوردن غلظت بهینه دی‌ فنیل‌کربازید برای تهیه فیلم حسگر، فیلم‌هایی با غلظتهای مختلف از دی فنیل کربازید ساخته شد. غلظت دی فنیل‌کاربازید به صورت میزان گرم این ماده در mL25 کلروفرم گزارش شده است. سپس فیلمها به مدت ۶۰ دقیقه در تماس با محلول دی‌کرومات ppm20 با pH بهینه (pH معادل۶) قرار داده شد. پس از شویش و خشک شدن فیلمها، اسکن انجام گرفت و پارامترهای رنگی به دست آمد. این پارامترها در شکل ۴-۵ ترسیم شده است.
شکل ۴-۵- تأثیر غلظت دی فنیل‌کربازید روی پارامترهای رنگی کمپلکس ایجاد شده در بستر فیلم (شرایط: دی کرومات ۲۰ ppm، حجم دی‌کرومات،ml 10، حجم کلروفرم برای ساخت فیلم mL25، مدت زمان تماس فیلم با محلول بافر، ۶۰ دقیقه، میله های خطا برای ۵ نمونه‌برداری می‌باشد.)
با توجه به داده‌های شکل ۴-۵، با افزایش غلظت دی فنیل‌کربازید، با توجه به کاهش مقدار پارامترهای رنگی، میزان تشکیل کمپلکس و شدت رنگ آن افزایش می‌یابد. از غلظت g01/0 به ازای mL25 کلروفرم به بالاتر، مقدار پارامترهای رنگی تقریباً ثابت باقی می ماند، بنابراین غلظت g 01/0 به ازای mL15کلروفرم به عنوان غلظت بهینه دی فنیل‌کربازید در نظر گرفته می‌شود.
۴-۷- بررسی تأثیر زمان تماس فیلم حسگر با محلول دی‌کرومات (زمان پاسخگویی)
به منظور بررسی تأثیر میزان تماس فیلم حسگر با محلول دی‌کرومات، تعدادی فیلم آغشته به دی فنیل‌کربازید در شرایط بهینه (شامل ۰۱/۰گرم دی فنیل کربازید در mL25 کلروفرم) تهیه شد. سپس فیلم‌ها با مدت زمان‌های طولانی در تماس با محلول دی‌کرومات با غلظت ppm20 تماس داده شد. فیلم‌ها پس از شویش و خشک شدن اسکن شد. داده‌های مربوط به آنالیز تصاویر در شکل ۴-۶ ارائه شده است.
شکل ۴-۶- تأثیر زمان تماس فیلم حسگر با محلول دی‌کرومات (شرایط: غلظت دی‌کرومات، ppm20، حجم دی‌کرومات، mL 10، غلظت دی فنیل کاربازید برای تهیه فیلم: ۰۱/۰ گرم، حجم کلروفرم برای تهیه فیلم: mL 25، pH محلول دی‌کرومات، ۶، میله‌های خطا برای ۵ بار نمونه برداری گزارش شده است.)
با توجه به داده‌های شکل ۴-۶، مقدار پارامترهای رنگی تا مدت زمان ۲۰ دقیقه کاهش یافته (یعنی شدت رنگ کمپلکس افزایش می‌یابد.) پس از ۲۰ دقیقه، شدت رنگ ثابت باقی می‌ماند. بنابراین مدت زمان ۲۰ دقیقه به عنوان زمان بهینه آزمایش در نظر گرفته می‌شود.
۴-۸- بررسی ماندگاری فیلم حسگر
به منظور بررسی ماندگاری فیلم حسگر، تعدادی فیلم در شرایط بهینه تهیه شده (حجم mL25 کلروفرم حاوی g 01/0 دی فنیل کاربازید) تهیه شد. بلافاصله فیلمها در سه شرایط مختلف شامل هوای اتاق، آب مقطر و بافر فسفاتی ۷pH = در مدت زمان‌های مختلف نگه داشته شد. در بازه‌های زمانی مشخص یک فیلم از هر مجموعه برداشته شد و برای مدت زمان بهینه ۲۰ دقیقه با ۱۰ میلی لیتر محلول دی‌کرومات با غلظت ppm20 و ۶pH = روبرو شد. تمام نتایج به دست آمده با نتیجه به دست آمده از فیلم تازه مقایسه شد، و اختلاف پارامتر رنگی در هر مورد محاسبه شد. نتایج مربوط به آنالیز رنگ فیلم‌ها در شکلهای ۴- ۷ تا ۴- ۹ نشان داده شده است.
شکل ۴-۷- تأثیر شرایط نگهداری فیلم در هوای اتاق، روی میزان پاسخگویی (شرایط: غلظت دی‌کرومات،ppm 20، حجم دی کرومات، ml 10، غلظت دی فنیل کاربازید برای تهیه فیلم:g 01/0، حجم کلروفرم برای تهیه فیلم: mL25، pH محلول دی کرومات، ۶، میله‌های خطا برای ۵ بار نمونه‌برداری گزارش شده است).
با توجه به شکل ۴-۷، نگهداری فیلم در هوای اتاق، به تدریج فیلم را تخریب می‌کند. در این شرایط تا مدت زمان ۱۸۰ دقیقه، حداکثر اختلاف در پاسخگویی فیلم نسبت به فیلم تازه تهیه شده به حدود ۲۰ واحد برای پارامتر قرمز به ۱۵ برای دو رنگ سبز و آبی می رسد. همچنین تا مدت زمان ۳۰ دقیقه تغییرات بسیار ناچیز می‌باشد.
شکل ۴-۸- تأثیر شرایط نگهداری فیلم در آب مقطر، روی میزان پاسخگویی (شرایط: غلظت دی‌کرومات، ppm20، حجم دی‌کرومات، mL10، غلظت دی فنیل‌کاربازید برای تهیه فیلم: ۰۱/۰ گرم، حجم کلروفرم برای تهیه فیلم: mL 25، pH محلول دی‌کرومات، ۶، میله های خطا برای ۵ بار نمونه‌برداری گزارش شده است.)
با توجه به داده‌های شکل ۴-۸، فیلم‌های نگهداری شده در آب مقطر از دقیقه ۱۰ به بعد کاهش در حساسیت را نشان می‌دهند. از دقیقه ۲۰ به بعد، حساسیت فیلم‌های نگهداری شده در آب مقطر به کمترین مقدار خود می‌رسد.
شکل ۴-۹- تأثیر شرایط نگهداری فیلم در بافر فسفاتی ۷pH = ، روی میزان پاسخگویی (شرایط: غلظت دی‌کرومات، ۲۰ ppm، حجم دی‌کرومات، mL10 ، غلظت دی فنیل‌کاربازید برای تهیه فیلم: ۰۱/۰ گرم، حجم کلروفرم برای تهیه فیلم: ml25، pH محلول دی‌کرومات، ۶، میله های خطا برای ۵ بار نمونه‌برداری گزارش شده است.)
با توجه به داده‌های شکل ۴-۹، برخلاف دو حالت هوای اتاق و آب مقطر، نگهداری فیلم‌ها در بافر فسفاتی ۷، باعث پایداری فیلم‌ها شده و تا مدت زمان ۱۸۰ دقیقه تغییر محسوسی در حساسیت فیلم مشاهده نمی‌شود. بنابراین اگر نیاز است فیلمهای تهیه شده برای مدت طولانی قبل از انجام سنجش نگهداری شود، باید آن را در بافر فسفاتی با ۷pH = نگهداری نمود.
۴-۹- منحنی کالیبراسیون، ناحیه خطی، حد تشخیص و تکرار‌پذیری
تحت شرایط بهینه به دست آمده، فیلم‌های تهیه شده تحت اثر محلول دی‌کرومات با غلظتهای مختلف قرار گرفت و پارامترهای رنگی استخراج شد. نتایج به عنوان منحنی کالیبراسیون در شکل ۴-۱۰ نمایش داده شده است.
شکل ۴-۱۰- منحنی کالیبراسیون (شرایط: حجم دی‌کرومات، ml10، غلظت دی فنیل کاربازید برای تهیه فیلم: ۱/۰ گرم ،حجم کلروفرم برای تهیه فیلم: mL25، pH محلول دی‌کرومات، ۶، میله های خطا برای ۵ بار نمونه‌برداری گزارش شده است.) معادله خطوط و میزان خطی‌بودن در کنار هر خط نوشته شده است.
با توجه به نمودار کالیبراسیون در شکل ۴-۱۰، هر سه پارامتر رنگی، دامنه خطی معادل ppm 50 – ۵/۰ دی‌کرومات را نشان می‌دهند. حساسیت و میزان خطی‌بودن دو پارامتر قرمز و آبی چندان مطلوب نیست. اما پارامتر سبز هم حساسیت (شیب) مناسب و هم میزان خطی بودن خوبی را در ناحیه خطی از خود نشان می‌دهد.
میزان تکرار‌پذیری برای هر غلظت (برای ۵ بار اندازه‌گیری تکراری) نمایش داده شده است. برای تمام غلظتها در دامنه خطی، میزان انحراف استاندارد نسبی کمتر از ۵% می‌باشد.
همچنین به منظور محاسبه حد تشخیص، تعدادی فیلم شاهد (فیلمی که تازه در شرایط بهینه تهیه شده و تماسی با محلول دی‌کرومات نداشته است) تهیه شد. در نقاط مختلف این فیلمها پس از اسکن، باکسهای نمونه‌برداری قرار داده شد و انحراف استاندارد بلانک برای هر پارامتر رنگی محاسبه گردید. سپس از رابطه LOD = 3SD_Blank/m استفاده شد و میزان حد تشخیص برای پارامتر رنگی سبز معادل ppm 2/0 به دست آمد.
۴-۱۰- بررسی حضور مزاحمت‌ها
به منظور بررسی تأثیر گونه‌های مزاحم، تعدادی فیلم در شرایط بهینه تهیه شد. از طرفی دو سری محلول تهیه شد. در سری اول غلظت دی‌کرومات معادل ppm1/0 بود. سری دوم محلول‌ها حاوی ppm 1/0 از دی‌کرومات و غلظت ۱۰۰ برابر یعنی ۱۰ ppm از یون‌های مزاحم بود. سنجش با هر دو محلول انجام شد و خطا در مورد هر مزاحم محاسبه گردید. نتایج در جدول ۴-۱ نمایش داده شده است. با توجه به داده‌های این جدول خطا در هر سه پارامتر رنگی کمتر از ۱۰ درصد می‌باشد.
جدول ۴-۱- میزان خطای نسبی در روش ارائه شده، غلظت دی کرومات ppm1/0 و غلظت یون مزاحم ۱۰۰ برابر بیشتر

۱/۰

۸/۰± ۶۶/۵

۶۶/۰± ۴/۵

۳/۰

۶۱/۰±۱۷/۶

۶۴/۰ ± ۸/۷

۹/۰

۹۸/۰±۳۲/۸

۷۵/۰ ± ۶

جدول ۲-۴- اثر غلظت های مختلف BA و NAA بر تعداد شاخساره های نابجای باززایی شده از ریز نمونه های برگ رقم ’Panamera‘.

غلظت تنظیم کننده رشد (mg L^-1)

میانگین تعداد شاخساره های نابجا

BA

NAA

۱/۰

۶۳/۰ ± ۹/۵

۷۱/۰ ± ۶۵/۵

۳/۰

۰۳/۱ ± ۴/۵

۶۴/۰ ± ۶/۷

۹/۰

۶۱/۰ ± ۶۴/۷

۴۱/۰ ± ۴/۶

۴-۲- انتقال ژن توسط اگروباکتریوم

یک مشکل جدی انتقال ژن به میخک کارایی پایین انتقال ژن به آن می باشد. برخی پژوهش ها انتقال ژن موفقیت آمیز به این گیاه را گزارش کرده اند (Nontaswatsri and Fukai, 2005)، ولی راهکارهای انتقال ژن به میخک هنوز وابسته به آزمایشگاه بوده و به صورت معمول در نیامده است. راهکارهای انتقال ژن به میخک در مراحل مختلف فرایند انتقال ژن متغیر است و شرایط متفاوت محیط کشت در مورد گونه های مختلف لازم است (Altvorst et al, 2006 ). بنابراین، گسترش یک روش تراریختی کارآمد مستقل از ژنوتیپ ضروری است. با وجود این، برای تاسیس یک سیستم تراریختی ژنتیکی، نخست ایجاد یک روش کارآمد باززایی شاخساره ضروری است.

انتقال ژن موفقیت آمیز به میخک نیازمند سه عامل شامل بافت گیاهی هدف مستعد برای افزایش و باززایی، کاربرد یک روش کارآمد برای انتقال DNA و استفاده از مواد گزینشگر مناسب برای انتخاب بافت های تراریخت می باشد (Nontaswatsri and Fukai, 2005). در این پژوهش از آنجا که ریزنمونه های گلبرگ مواد شروع کننده مناسبی برای انتقال ژن نبودند، از ریزنمونه های برگ و پینه گیاهان کشت بافتی استفاده شد. کاربرد روش های قابل اعتماد و کارآمد برای انتقال ژن های همسانه سازی شده به درون گیاهان ضروری است. انتقال ژن با بهره گرفتن از دیسک های برگی اولین بار در تنباکو، اطلسی و گوجه فرنگی به کار برده شد (Horsch et al, 1984 ؛ Salehi et al, 2005). در گزینش روش کارآمد برای انتقال ژن از باکتری خاکزی Agrobacterium tumefaciens استفاده شد.
اگروباکتریوم فراوان ترین سیستمی است که در انتقال ژن به ریزنمونه های میخک به دست آمده از گیاهچه های رشد یافته در شرایط آزمایشگاهی یا شرایط گلخانه ای استفاده می شود. برای انتقال ژن به میخک از ریزنمونه های مختلفی مانند برگ و گلبرگ ( Altvorst et al, 1995؛ Nontaswatsri and Fukai, 2005) تگ گره (Nontaswatsri et al, 2003) و پینه (Fukai et al, 2006) استفاده می شود.

ایران

۴/۷۰%

۸۴%

پاکستان

۵/۲۸%

۵۳%

منبع: (گزارش توسعه‌ی انسانی ۲۰۰۴: ۲۲۵ـ۲۲۸)
رفع موانع و محدودیت‌های اشتغال زنان نقش بسیار مؤثری در بهبود اوضاع اقتصادی کشور و افزایش توان اقتصادی آن خواهد داشت. بررسی شاخص‌های توسعه‌ جنسیتی در ایران نشان می‌دهد که زنان در حوزه‌های زیر با مشکلات زیادی روبه رو هستند که نیازمند برنامه‌ریزی برای رفع آنها و ارتقای جایگاه ایران در گزارش‌های توسعه انسانی است:

ـ زنان مهارت‌های لازم را برای ورود به بخش صنعت ندارند.
ـ ارزش افزوده‌ کار زنان در بخش صنایع دستی به درستی برآورد نمی‌شود.
ـ زنان در بخش خدمات تنوع شغلی ندارند.
البته عوامل دیگری نیز وجود دارد که باعث می‌شود زنان نتوانند در محیط کاری حضور چشمگیر داشته باشند. بررسی‌ها ی انجام شده نشان می‌دهد که زنان شاغل در محیط کاری چنین مشکلاتی دارند.
ـ تفاوت در پرداخت دستمزد میان زنان و مردان در شرایط مساوی (صائمیان، ۱۳۷۶: ۴۶).
ـ تبعیض کارفرمایان در مورد زنان و مردان در شرایط مساوی کاری.
ـ نبود خط مشی جدی در مورد احقاق حقوق زنان.
ـ جبهه‌گیری مردان در برابر زنان موفق و کارشکنی آنان.
ـ نبود تنوع شغلی برای زنان و محدودیت‌ فرهنگی برای اشتغال زنان.
ـ گذاشته شدن خلاقیت و نوآوری‌های زنان به حساب کارفرمایان یا رؤسای آنان.
ـ وجود قوانین ناسازگار با روحیه‌ زنان.
ـ ایجاد موانعی برای ارتقای شغلی زنان.
ـ پرهیز زنان از زدوبند برای دسترسی به منابع قدرت و منابع مالی.
ـ کمتر بودن سهم زنان از مردان در فعالیت‌های اقتصادی.
ـ مشارکت محدود و ناچیز زنان در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و کلان کشور.
ـ پیشرفت اندک زنان در پست‌های مدیریتی در چند دهه‌ گذشته.
با توجه به جایگاه زنان و لزوم برنامه‌ریزی برای توانمندسازی مدیریتی آنها، دولت در برنامه‌ی چهارم توسعه به این مقوله توجه نموده است. بر سااس ماده‌ی ۱۸۰ این برنامه، دولت موظف است با هدف تقویت نقش تدوین، تصویب و اجرای برنامه‌ جامع توسعه‌ مشارکت زنان مشتمل بر:
زنان در جامعه و توسعه‌ فرصت‌ها و گسترش سطح مشارکت آنها در کشور اقدام‌های زیر را معمول دارد:
۱ـ بازنگری قوانین و مقررات، تقویت مهارت‌های زنان متناسب با نیازهای جامعه و تحولات فن‌آوری، سرمایه‌گذاری در فرصت‌های اشتغال‌زا، توجه به ترکیب جنسیتی عرضه‌ نیروی کار، ارتقای کیفیت زندگی زنان و نیز افزایش باورهای عمومی نسبت به شایستگی آنان.
۲ـ تنظیم و ارائه‌ لوایح مربوط به تحکیم نهاد خانواده برای تصویب در مراجع ذی‌صلاح.
۳ـ انجام اقدام‌های لازم برای رفع خشونت علیه زنان.
۴ـ حمایت از ایجاد و گسترش سازمان‌های غیردولتی، نهادهای مدنی و تشکل‌های زنان.
علل عدم پیشرفت زنان در مدیریت
بررسی‌ها نشان می‌دهد که زنان نه تنها در کشورهای در حال توسعه، که در کشورهای توسعه یافته نیز سهمی بسیار اندک از پست‌های مدیریتی دارند. به گونه‌ای که در ایالات متحده‌ی آمریکا سهم اشتغال زنان در سال ۱۹۸۹ حدود ۱۵ درصد بوده و تا سال ۱۹۹۵ به ۴۵ درصد رسیده است. علی‌رغم افزایش مشارکت زنان، تنها ۶ درصد از زنان آمریکا در رده‌ی پست‌های مدیریتی هستند.
از میان شرکت‌های بزرگ آمریکایی مجله‌ی فورچون ۵۰^[۱۰] ، تنها ۳/۱ درصد از مقامات بالای سازمان و در شرکت‌های فورچون ۵۰۰^[۱۱] ، ۷/۱ درصد را زنان تشکیل می‌دهند . در میان ۲۰۰ شرکت بزرگ آمریکایی، کمتر از ۲۵ درصد از شغل‌های مدیریت اجرایی و کمتر از ۵ درصد معاونان رؤسا زنان هستند.
در مورد علل عدم پیشرفت زنان در پست‌های مدیریتی پژوهش‌های گوناگونی انجام شده است که در این بخش به تحلیل این علل می‌پردازیم.
در مطالعه‌ای که با عنوان شناسایی موانع ارتقای شغلی زنان در وزارت خانه‌های موجود در تهران انجام شد نشان داده شد که عمده‌ترین موانع ارتقای زنان در پست‌های مدیریتی چنین است (فرهنگی و اسفیدانی، ۲۰۰۴: ۱۰۹ـ۱۱۷):
۱ـ باورهای فرهنگی موجود در جامعه و سازمان‌ها.
۲ـ نگرش مدیران سازمان‌ها نسبت به مهارت‌های مدیریتی زنان.
وجود تفاوت‌های واقعی بین مدیران زن و مرد در سال‌های زیادی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. چرا به مدیران زن نسبت به همکاران به دید دیگری نگاه می‌شود؟ هیل‌من^[۱۲]در پژوهش خود در سال ۱۹۸۹ نشان داد که زنان نسبت به مردان اعتماد به نفس کمتر، ثبات احساسی کمتر و توان تحلیل و رهبری کمتری دارند (اوون و ویلیام^[۱۳]، ۱۹۹۳: ۱۲). البته پژوهش‌های بعدی برخی از نتایج پژوهش هیل‌من را رد کرده است (فراهانی و دیگران، ۲۰۰۴: ۱۰۹ـ۱۱۷).
برخی از رفتارهای کلیشه‌ای که نسبت به مدیریت و کار زنان در میان جامعه و عرف وجود دارد چنین است:
زنان تمایل دارند که الزام‌های خانوادگی را بالاتر از ملاحظات کاری قرار دهند. آمارهای موجود در ایران نیز نشان می‌دهد که زنانی که مشاغل خود را ترک می‌کنند عمدتاً به دلیل الزام‌های برآمده از مسئولیت‌های شخصی و خانوادگی است تا عواملی مانند تعطیلی محل کار، مشکلات مربوط به محل کار و از این دست می‌باشد.
ـ زنان برای درآمد اضافی کار می‌کنند از این رو الزامی برای پیشرفت در کار ندارند.

سارکوزینات ها
مولکول این مواد شباهت زیادی به سارکوزین ( N- متیل گلایسین) دارند .این مواد با حالت دهنده های کاتیونی سازگاری نسبتا خوبی دارند و برای پوست و چشم ها ملایم می باشند. این سورفکتانت ها در فرآورده های اصلاح بیشتر مورد از شامپوها مورد استفاده قرار می گیرند.

کریپتوآنیونیک ها
این مواد طبیعتا آنیونی هستند اما به دلیل درجه کربوکسیلاسیون بالا رفتاری شبیه به سورفکتانتهای غیر یونی از خود نشان می دهند. این مواد هیچگاه به تنهایی استفاده نمی شوند بلکه به منظور کاهش اثرات تحریک کنندگی مواد بشدت آنیونی به این مواد اضافه می شوند ^(۶۶)
آسیگلوتامات ها
این مواد سورفکتانتهای آنیونی دی کربوکسیلات می باشند که بسیار ملایم بوده و در آب های سخت بخوبی کف می کنند، این مواد سازگاری خوبی با پوست دارند و بهمین دلیل با وجود قیمت بالا در فراورده های پاک کننده بدن مورد استفاده قرار می گیرند.
بررسی فسفات ها
این مواد به دلیل خواص کف کنندگی ضعیف و قیمت بالا کمتر در فرمولاسیون شامپوها و فراورده های پاک کننده بدن مورد استفاده قرار می گیرند. این سورفکتانتها عموما به عنوان امولسیفایر روغن در آب مورد استفاده قرار می گیرند. فسفات ها بصورت مونو، دی و تری استر موجود می باشند که با بالارفتن درجه استری از قدرت امولسیون کنندگی آنها کاسته می شود.
۴-۱۰-۱-۳- مواد فعال در سطح غیر یونی
مواد این دسته اغلب به عنوان مواد پاک کننده اصلی در شامپوها مورد استفاده قرار نمی گیرند. پلورونیک ها^[۵۰] از مهمترین مواد این دسته می باشند. این مواد درواقع بلاک کوپلیمرهائی از اتیلن و پروپیلن اکساید ها می باشند. پلورونیک ها مانند ایزوتیانات ها برای پوست و چشم ملایم می باشند. کاربرد اصلی سورفکتانت های غیر یونی در فرمولاسیون شامپوها برای اصلاح خصوصیات کف ایجاد شده توسط آنها خصوصا کیفیت و ثبات کف می باشد. سوپر آمید ها یا مونو – دی آآلکانولامیدها از این دسته بوده و برای اصلاح خصوصیات کف شامپوها بکار برده می شوند. این مواد در غلظت های پایین (۱-۳% وزنی / وزنی) میتوانند سبب افزایش ویسکوزیته و راحتی و ایمنی بیشتر شاموها گردند. استئاریک اتانولامیدها به عنوان صدفی کننده موثر در نظر گرفته می شوند. این مواد همچنین می توانند سبب افزایش میزان کف فراورده شوند
۴-۱۰-۱-۴- مواد فعال در سطح آمفوتری
این مواد دارای خصوصیات اسیدی و بازی بطور توام می باشند. مثال هایی از این مواد به شرح ذیل می باشند :
زنجیره های آلکیل بلند با استخلافات آمینو اسید بر روی N
زنجیره های آلکیل بلند با استخلافات بتائیــــن بر روی N
مشتقات ایمیدازول با زنجیره آلکیل بلند
ساختمان ویژه مشتقات بتائین آنها را قادر می سازد که در محلول های قلیایی بصورت آنیون و در محیط های اسیدی بصورت کاتیون رفتار نمایند. این مواد برای پوست و چشم ها ملایم بوده و ثبات زیادی در روی موها دارند، همچنین کف حاصل از این مواد کمتر تحت تاثیر تغییرات pH قرار می گیرد. مشتقات ایمیدازول نیز دارای خصوصیات مشابهی می باشند، این مواد همچنین قادرند محدوده وسیعی از غلظت های الکتروفیل را تحمل کنند. این مواد از نظر ملایمت قابل قیاس با ایزوتیانات ها و پلورونیک ها بوده و از مواد مناسب برای استفاده در شامپوهای روزانه و شامپوهای بچه به عنوان مواد پاک کننده اصلی می باشند.
۴-۱۰-۱-۵ مواد فعال در سطح کاتیونی
شامپوهای حاوی این مواد دارای کف کمتری می باشند. ^(۶۵)
سورفکتانتهای کاتیونی با انواع کاتیونی ناسازگاری داشته و در حضور غلظت های بالا از این مواد رسوب می کنند. این سورفکتانت ها بیشتر به منظور حالت دهندگی و خواص ضد میکروبی مورد استفاده قرار می گیرند تا بدلیل خواص پاک کنندگی.
۴-۱۰-۱-۶- سورفکتانت چند عاملی
این سورفکتانت ها حاصل آخرین تحقیقات و تکنولوژی نوین در صنایع شیمیایی و آرایشی و بهداشتی می باشد. این سورفکتانت ها در ساختار مولکولی خود دارای دو قسمت آبدوست و یا دو سه قسمت آبگریز می باشند. خواص این سورفکتانت ها به شرح ذیل می باشند:
۱ - این سورفکتانت ها نسبت به سورفکتانت های معمولی تمایل بیشتری به جذب در بین محصولات مائی نشان می دهند. میزان جذب این مواد در بین سطح مایع- هوا ، مایع- مایع، یا جامد- مایع در حدود ۱۰۰-۱۰۰۰ برابر بیش از سورفکتانت های سنتی است. به همین دلیل کارایی این مواد بسیار بالا بوده و به مقادیر بسیار کمتری از آنها نسبت به سورفکتانت های معمولی در فرمولاسیون ها نیاز می باشد.
۲ – غظت بحرانی تشکیل میسل ^[۵۱]
برای این مواد ۱۰ تا ۱۰۰ برابر کمتر از سورفکتانت های معمولی استو این بدان معنی است که میزان تحریککنندگی این مواد بسیار کمتر می باشد، زیرا مولکول های منفرد و تکی سورفکتانت سبب ایجاد تحریک می گردند نه مولکول های درگیر میسل. تشکیل میسل ها در غلظت پایین سبب می شود که این مواد بتوانند در غلظت های پایین محلولیت مواد کم محلول را افزایش دهن، زیرا افزایش دهندگی محلولیت تنها در غلظت های بالای CMC اتفاق می افتد. این مسئله در برخی از فرمولاسیون ها بسیار حائز اهمیت است، این مواد قادرند مواد مختلف از قبیل مواد هیدروکربنی مانند تولوئن یا هگزان، سورفکتانت های نامحلول، رنگ های نامحلول و لیپوزوم ها به صورت موثری در فرمولاسیون حل کنند.
۳ – گروه های فعال در این سورفکتانتها بطور نزدیکترو فشرده تری می توانند در بین سطح تجمع کنند. (خصوصا زمانی که فاصله این گروه ها در مولکول ۴ کربن با کمتر باشد) و بنابراین لایه یکنواخت تر و چسبنده تری در بین سطح از مولکول های این سورفکتانتها ایجاد می گردد و این به معنی پایداری بیشتر لایه ایجاد شده و کاهش بسیار بیشتر در کشش سطحی توسط این مواد نسبت به سورفکتانت های سنتی می باشد. این فرایند در بین سطح مایع و هوا موجب پایداری بیشتر کف، در بین سطح مایع – مایع سبب پایداری بیشتر امولسیون و در بین سطح مایع – جامد سبب پراکندگی مطلوب تر ذرات ماده جامد و پایدارتر شدن سوسپانسیون می گردد.
۴ – در انواع یونی این سورفکتانت ها شارژ الکتریکی دو برابر این مولکول ها سبب پراکندگی موثرتر ذرات جامد در مایع و برهمکنش قوی تر با سایر انواع سورفکتانت ها می گردد. این برهمکنش قوی تر می تواند سبب ایجاد اثرات تقویت کنندگی ( سینرژیستی ) سورفکتانتها بر یکدیگر گردد. این مسئله بیشتر بدلیل برهم کنش گروه های آبدوست این مولکولها صورت می گیرد.
۵ – شارژ الکتریکی قوی تر در انواع یونی این سورفکتانت ها، سبب کاهش حساسیت و تداخل آنها با الکترولیت ها در فرمولاسیون می گردد. ^(۶۷)
۴-۱۱- افزودنی های ساختمانی ^(۷۲)
وظیفه این مواد متمایز از عمل اصلی شامپوها یعنی خواص پاک کنندگی آنها می باشد. این افزودنی ها باعث بهبود شکل ظاهری و خصوصیات فیزیکی فرمولاسیون شامپوها می گردند. شکل ظاهری فرآورده از نظر پذیرش و انتخاب آن از سوی مصرف کننده بسیار مهم است. برای ایجاد اثرات خاص در محصول باید مواد افزودنی در فرمولاسیون شامپو محلول نبوده و یک سوسپانسیون پایدار ایجاد نماید. طیف گسترده ای از مواد مات کننده موجود است که موارد زیر نمونه هایی از این مواد هستند :
ترکیبات حاصل از اسید های چرب سنگین با اتیلن اکساید
استئاریک مونو اتانل آمید
۱و۳- پروپیلن گلیکول استئارات
منیزیم استئارات
استئارات مونو اتانل آمید و ۱و۳- پروپلن گلیکول استئارات می توانند با کریستالیزه شدن کنترل شده سبب ایجاد حالت صدفی و براق در فرآورده شوند. برای ایجاد حالت شفاف در این محصول کافیست مقدار کمی حلال مانند اتانل به این فرمولاسیون افزود. نتیجه مشابه با ماده ارزان قیمت اوره قابل دستیابی است. به این موارد اصطلاحا هیدروتروپ اطلاق می گردد. مواد صدفی کننده را همچنین به منظور افزایش ویسکوزیته شامپو می توان به فرمولاسیون اضافه کرد ولی این امر فقط در شامپوهای مات قابل انجام است. در شامپوهای شفاف می توان از مواد الکترولیت برای این منظور استفاده کرد.
۴-۱۲- افزودنی های عملکردی:
این مواد دارای وظایفی هستند که مربوط به فرمولاسیون و عملکرد آنها می باشد. به عبارت بهتر اضافه شدن این مواد به فرمولاسیون سبب ایجاد حالت مناسب تر موها پس از شستشو می گردد. موهایی با حالت مناسب در حالت مرطوب یا پس از خشک شدن دارای قابلیت شانه شدن می باشند. این موها در حالت خشک فاقد الکتریسیته ساکن بوده و در نتیجه حالت پرواز یا شناوری در آنها دیده نمی شود. این مواد همچنین می توانند سبب در خشندگی موها نیز شوند. شامپوهایی با اسیدیته تنظیم شده خود واجد خاصیت حالت دهندگی بوده و در آنها از مواد حالت دهنده استفاده نمی شود. نمونه هایی از این مواد در زیر آورده شده :
آمین اکسایدها
پلی کواترنیوم ها، که انواع پرمصرف آنها شامل :
پلی کواترنیوم-۵
پلی کواترنیوم-۷
پلی کواترنیوم-۱۰
پلی کواترنیوم-۱۱
پلی کواترنیوم-۲۴
پلی کواترنیوم-۴۴
افزودنی های سیلیکونی که شامل :
سورفکتانت های سیلیکونی
مانند دایمتیکون کوپلی ال یا کوپلیمر های دی متیل سیلیکون و اتیلن اکساید
سیلیکون واجد گروه فعال
شامل گروه های آمین فعال بوده و می توانند با پروتئین های سطح مو اتصال پیدا می کنند، مانند آمودایمتیکون. این مواد دارای استحکام و ثبات خوبی بر روی سطح مو دارا هستند.

J.c.sendes

ارزش های قومی که بطور گسترده، میان اکثر افراد مشترک است.

C.Oreilly

یک سلسله از ارزش های مشترک و به هم پیوسته ای که به مفاهیم نمادی چون داستانها، اسطوره ها، تک کلام ها و ضرب المثل ها منتقل می شود.

T.Petters & R.ll. Waterman

الگوی مفروضات که یک گروه معین در طول زمان در برخورد با مسائل برای حفظ انسجام داخلی و انطباق با تحولات محیطی ابداع و کشف می کند.

E.Shein

مجموعه ای از باورهای مشترک و پایدار که از طریق ابزارهای متنوع نمادی منتقل شده و در زندگی ایجاد معنی و مفهوم می کنند.

T.M.Kouzes & P.Z.Pso

مجموعه رفتارهای آموختنی، باورها، عادات و سننی که میان گروهی از افراد مشترک است و به گونه ای متوالی توسط دیگران که وارد آن جامعه می شوند آموخته و به کار گرفته می شود.

Margret Mead

۲-۲-۲ ویژگی های فرهنگ
با وجود دگرگونی و تفاوت در فرهنگ ها، همه ی آنها از ویژگی های مشترکتی برخوردارند که عبارتند از:
۲-۲-۲-۱ فرهنگ اکتسابی است. اعضای هر جامعه ارزش ها و عوامل فرهنگی جامعه خود را می آموزند و لذا فرهنگ صرفاً دارای خصوصیتی ذاتی و غریزی نیست.
۲-۲-۲-۲ فرهنگ هویت دهنده است. هویت یک کشور، فرهنگ آن کشور است.انسان بریده از فرهنگ و تاریخ خویش، انسانی یتیم است و چنین انسانی البته خواه و ناخواه شکاری است برای همه و صیدی است برای صیاد.
۲-۲-۲-۳ فرهنگ قابل انتقال است. انسان ها آموخته ها و دستاوردهای خود را به نسل های بعدی منتقل می کنند.
۲-۲-۲-۴ فرهنگ مصونیت آور است. فرهنگ انسان را قدرت و غنا می بخشد تا در عالم تزاحمات و تعارضات توانایی ادراک و انتخاب را داشته باشد. فرهنگ قدرت تصمیم گیری را در انسان افزایش می دهد و در مواجهه با آنچه که ضد فرهنگ است مصونیت پیدا می کند.
۲-۲-۲-۵ فرهنگ تحول پذیر است. فرهنگ نمی تواند در حالت انجماد و ایستایی بماند و باید ریشه در اعماق گذشته های دور و نزدیک داشته باشد و در عین حال در فضای لایتناهی حال و آینده شاخ و برگ بگستراند و توان استقبال و الهام از آینده را نیز داشته باشد.
۲-۲-۲-۶ فرهنگ تأمین کننده نیازهای اساسی است. فرهنگ هر ملتی جوابگوی بسیاری از نیازهای روانیف مذهبی، زیستی، اجتماعی، آن ملت است و در صورتی پایدار می ماند که بتواند این نیازها را برآورده و رضایت افراد جامعه را به همراه داشته باشد (شکر کن ۱۳۸۶: ۴۱).
۲-۲-۳ تعریف سازمان
به زبان ساده سازمان عبارت است از نظم بخشیدن به آشفتگی و بی نظمی در امور. نگرش سیستمی سازمان به عنوان یک سیستم زنده و پویا و باز معرفی می گردد که با محیط در ارتباط است، بر آن اثر گذارده و از آن اثر میپذیرد و اهداف معینی را دنبال می کند (مدنی ۱۳۸۹: ۲۳۷).
به طور کلی سازمان مجموعه ای متشکل از منابع مادی، انسانی و مالی بوده است که بطور هماهنگ و منظم با اجزا و عناصر دارای ارتباط به هم پیوستگی بوده و برای هدف خاص فعالیت می کند. سازمان در تعریف، سیستمی عقلایی است که در آن گروهی از افراد برای رسیدن به اهدافی مشترک و از پیش تعیین شده آگاهانه و بطور منظم به یکدیگر مشارکت می کنند (سعادت ۱۳۸۵: ۲۳).
همچنین ادگار شاین^[۱۱] سازمان را اینگونه تعریف کرده است : سازمان عبارت است از وجود هماهنگی معقول، در فعالیت گروهی از افراد برای نیل به یک هدف یا منظور مشترک از طریق تقسیم کار و وظایف و از مجرای سلسله مراتب اختیار و مسئولیت قانونی (جاسبی ۱۳۸۸: ۴۵).
اما با ترکیب این دو واژه «فرهنگ» و «سازمان» اندیشه ای تازه و فکری نو پدید آمده است که هیچ یک از این دو واژه به تنهایی این اندیشه را در بر ندارد. فرهنگ سازمانی از زمان مطرح شدن توسط اوچی، واترمن، رابینز و شاین و دیگران به یکی از اساسی­ترین موضوعات رفتار سازمانی تبدیل شده است.
در اینجا به تعاریف متفاوتی که صاحبنظران مدیریت از این واژه کرده اند، اشاره می شود.
۲-۲-۴ تعریف و مفهوم فرهنگ سازمانی^[۱۲] :
فرهنگ سابقه ای طولانی دارد و پدیده ای واقعی و محکم است که تغییر آن در سازمان بسیار دشوار می باشد. صاحب نظران بر این باورند که اگر قرار است در سازمانی تغییراتی ایجاد کردکه موثر و پایدارباشند، باید فرهنگ آن سازمان را دچار تحول و تغییر نمود. از این رو مدیران عالی سازمان ها، ناگزیرند به فرهنگ آن سازمان توجه نمایند.
۲-۲-۴-۱ «فرهنگ سازمانی نظامی از ارزشها و باورهای مشترک است که تعامل با افراد، ساختار و نظام های سازمان و هنجارهای رفتاری را شکل می دهند» (زنجانی ۱۳۸۷: ۱۳۶).
۲-۲-۴-۲ فرهنگ سازمانی عبارت است از: مجموعه ای از ارزشها، باورها، نگرش ها و هنجارهای مشترککه رفتار و انتظارات اعضای سازمان را شکل می دهد و به بیان وسیع تر فرهنگ سازمانی تعیین کننده نوع رفتار کارکنان است و اولویت ها را تعیین می نماید (پارسائیان و اعرابی ۱۳۹۰: ۶۳۱).
۲-۲-۴-۳ فرهنگ سازمانی به سیستمی از معانی مشترک به وسیله اعضای یک سازمان حفظ می شود ویک سازمان را از سازمان های دیگر جدا می کند، اطلاق می شود. این سیستم از معانی مشترک و مجموعه ای از ویژگی های کلیدی تشکیل شده است که سازمان برای آن ارزش قایل است (رابینز ۱۹۹۳: ۶۰۲).
۲-۲-۴-۴ فرهنگ سازمانی به عنوان ارزش های غالب که به وسیله ی یک سازمان حمایت می شود توصیف شده است؛ یا فلسفه ای که خط و مشی سازمان رابه سمت کارکنان و مشتریان هدایت می کند یا ارزش هایی که به کمک آنها کارها و امور روزمره سازمان انجام می پذیرد، یا مفروضات و باورهای بنیادی که بین اعضا سازمان مشترک می باشند. با نگاهی دقیق به تعاریف پی می بریم که زمینه ی اصلی در فرهنگ سازمان وجود سیستمی از معانی و مفاهیم مشترک در میان اعضا سازمان است. در هر سازمانی الگویی از باورها، سمبل ها، شعایر، داستان ها و آداب و رسوم وجود دارند که به مرور زمان به وجود آمده اند. این الگوها باعث می شوند که در خصوص اینکه سازمان چیست و چگونه اعضا باید رفتار خود را ابراز کنند، درک مشترک و یکسانی به وجود آید (رابینز ۱۹۹۳ : ۳۸۱).
۲-۲-۴-۵ «هنری قوسی» و همکاران (۱۹۹۰)، فرهنگ سازمانی را راه قالب پی ریزی شده ی اندیشیدن، احساس کردن و پاسخ دادن از آن گونه می دانند که در یک سازمان یا پاره بخش های آن وجود دارد.
۲-۲-۴-۶ «شاین» در تعریف فرهنگ سازمانی می گوید: «فرهنگ سازمانی الگویی از مفروضات است که توسط گروه معینی کشف و اختراع شده یا توسعهیافته به طوری که انطباق با محیط خراجی و انسجام درونی به آنها می اموزد. اگر این الگو در طی زمان کارایی خوبی داشته اعتبار می یابد به طوری که شیوه ی صحیح ادراک، اندیشه و احساس اعضای جدید را درباره ی مشکلات شان شکل می دهد (شاین ۲۰۰۳: ۹).
۲-۲-۴-۷ « بیکر»^[۱۳] فرهنگ سازمانی را چنین تعریف می کند: « فرهنگ سازمانی سیستی از استنباط مشترک است که اعضا نسبت به یک سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می شود» (قاسمی۱۳۸۱: ۴۱۴).

تا که آگه گردد از خود جان پاک ^[۱۱۷]
با این تصویر، دین قادر است خودیت حقیقت را نشان دهد و در راه بلندترین آرمانها انسان را به پویش وادارد و در نتیجه هویت حقیقی انسان را بنمایاند.
۲-): پاسخ دین به قدسیّت خواهی بشر:
یکی دیگر از خواسته‏های نهادی و وجودی بشر، دستیابی انسان به منزلگاه های قدسی در عالم آفرینش است و این مسأله در طول تاریخ بشری به اشکال متغیر و گوناگونی خودش را نشان داده و ثابت گردیده که بشر موجودی قداست خواه است و لذا در طول دوره‏های حیات تاریخی خودش به پرستش موجوداتی پرداخته، ابتدا لباسی از قدسیت را برتن آنها پوشانده و سپس به پرستش آنها پرداخته و در مقابلشان کرنش کرده، خودش با همین انگیزه، بت‏تراشیده و پرستیده و پس از پی‏بردن به اشتباه خودش، آنها را شکسته.
بشر امروزی متوجه شده که گرایشهای طبیعی گرایانه نمی‏توانند آن جنبه درونی و تشنگی نهادی را فرو بنشانند و بشر باید سقف طبیعت را بشکند و از این سقف، پروازی تا ملکوت بنماید و قدسیت را فراچنگ آورد.
افکار کسانی همچون هابز، که از نمایندگان نگرش طبیعی گرایانه است، در زمینه مادی بودن عالم، تدریجا از پایه و بنیاد سست شده و دیگر انسان و جهان و عالم و آدم را نمی‏توان با تحلیلهای افرادی چون هابز و راسل و اگوست کنت، تحلیل نموده و جنبه ماورایی روح انسان را که آرزوی پیوستن به منشأ قدسی عالم دارد، نادیده گرفت.
بنابراین یک نتیجه کلی که عایدمان می‏شود، این است که برای بازیابی امر قدسی هیچ راهی جز غور در دین و سر ساییدن به آستان آن، انسان را به سرمنزل مقصود نمی‏رساند.

در قرآن مجید، این حقیقت عالی «قدسیت خواهی» و نیز «نجات دهندگی امر قدسی» به نمایشی عجیب در آمده، آنجا که می‏فرماید:
«بگو ای مردم، اگر در شک هستید از دین من، پس من نمی‏پرستم آنچه را که شما می‏پرستید، به جز خدا را، لیکن می‏پرستم خدایی را که می‏میراند شما را و مأمورم که از ایمان آوردگان باشم. و اینک رویت را به سمت دین متمایل کن خالصانه و از مشرکان مباش و مپرست به جز خدا، چیزهایی را که نه نفعت می‏رساند و نه ضرر، که اگر چنین کنی، تو از ستمگرانی، اگر خدا رنجی به تو برساند، جز او کسی آن را بر طرف نمی‏سازد و اگر خیر و نیکی به تو برساند، کسی نیست که فضلش را از تو باز گیرد، این فضل را به هر کس از بندگانش بخواهد می‏دهد و او است آمرزنده مهربان».^[۱۱۸]
۳-): دین، تنها عامل آرامش:
یکی از بزرگترین خواسته‏های ذاتی و نهادی بشر، دستیابی به آرامش و سکون است، چیزی که در دنیای معاصر، روزبه روز کاهش یافته و بیشتر در خفا و پرده ابهام فرو می‏افتد و در عین حال بیشترین مقوله مورد نیاز انسان معاصر است، یعنی تنشها و اضطرابها و نگرانی‏هایی که علم جدید و تمدن صنعتی به وجود آورده باید با عامل و شیوه‏ای مرتفع شود.
تنها عامل و شیوه‏ای که قادر است این مسأله را برآورده سازد، دین است.
قرآن مجید، برای یاد خدا و نیروی مذهبی، برترین حالت آرامش را توصیف می‏فرماید:
«الابذکر اللّه‏ تطمئن القلوب.»^[۱۱۹]
«آگاه باشید که با یاد خدا دلها آرامش می‏یابند».
به همین جهت، گرویدن به مذهب، نقش آرامش بخش عجیبی را در زندگی انسان ایفا می‏نماید که با هیچ عامل و وسیله دیگری قابل دست یافتن نمی‏باشد.
اندیشمند فرانسوی، دکتر آلکسیس کارل نیز همین نقش پررنگ دین را بررسی نموده و در کتاب خودش، تحت عنوان انسان، موجود ناشناخته، درباره احساس عرفانی و نیاز بشر به آن می‏نویسد:
«حقیقت چنین به نظر می‏رسد که احساس عرفانی، جنبشی است که از اعماق فطرت ما سرچشمه گرفته است و یک غریزه اصلی است، تغییرات و تحولات این احساس، همواره با تحولات فعالیتهای دیگر باطنی انسان، احساس اخلاقی، سجیه و خوی و گاهی احساس زیبایی بستگی دارد، این احساس جزء بسیار مهمی از هستی خود ما است.»^[۱۲۰]
او گرایش به مذهب را عامل نجات و دوری از مذهب و نیایش را عامل سقوط و اضمحلال دانسته می‏گوید:
«فعالیتهای اخلاقی و مذهبی عملاً با یکدیگر بستگی دارند، احساس اخلاقی پس از مرگ احساس عرفانی، دیری نمی‏پاید، انسان در ساختن یک سیستم اخلاقی مستقل از مذهب، آنچنان که سقراط می‏خواست، موفق نشده است، اجتماعاتی که احتیاج به مذهب و نیایش را در خود کشته‏اند، معمولاً از فساد و زوال مصون نخواهند بود. این از آن جهت است که متمدنین بی‏ایمان نیز همچون مردم دیندار وظیفه دارند که به مسأله رشد همه فعالیتهای باطنی و درونی خود که لازمه یک وجود انسانی است، دلبستگی پیدا کنند».^[۱۲۱]
جریان رابطه انسان با خدا و مذهب وپیروی امتها و جوامع از ادیان و شرایع و انگاره‏های دینی هیچ‏گاه تا به امروز و مانند امروز رنگ نباخته و با شروع اندیشه‏های موسوم به پسامدرن به دلیل ضعف درونی سیستم مدرنیته و تشنگی و عطش شدید انسان به مذهب، مانند امروز بر اهمیت آن هم افزوده نشده، امروز بشریت از عصر اسطوره و مذهب، فاصله دارد، اما در دل همین وضعیت و تجربه کاستی ایدئولوژیهای بشری، غنای فکر دینی و ایمان دینی و رهایی بخشی آن هم اثبات و واضح گردیده است. مذهب، انسان را به کانون هستی، متصل می‏کند.
۲-۱-۲-): گستره شناسی دین:
مسأله «قلمرو شناسی دین»، از مباحث مهم و نو پیدای «دین پژوهی» مدرن است، که امروزه در حوزه «فلسفه دین» (Philosophy Of Religion) و «کلام جدید» (Modern Theology) اهمیت خاصی پیدا کرده و نظر دین پژوهان و اندیشمندان دینی (و حتی غیر دینی) را به خود جلب کرده است. هر کدام از اینها از منظرهای مختلف پاسخ‎های متفاوتی داده‎اند؛ برخی از موضع دینی به این بحث پرداخته و عده‎ای هم تبیینی سکولاریستی از آن ارائه داده‎اند.
این بحث به شکل امروزی خود، گرچه زاییده سبز فایل (مدرنیته) است و ابتدا در دنیای مغرب زمین رویید، اما طولی نکشید که مرزهای جغرافیایی را در نوردید و به سایر نقاط ریشه دواند. در کشور ما نیز چندی است که مباحث این چنینی در بیان و قلم عده ای از دانشوران مطرح می شود و سؤالاتی را در عرصه دین و دینداری پدید آورده است. در آثار کلامی و دین شناسی کهن، فرزانگان اسلامی بحثی تحت این عناوین به طور مستقیم دیده نمی شود، لکن این سخن بدین معنا نیست که آنها به کلی از این مباحث غافل بوده اند، بلکه می توان گفت متفکران مسلمان در فلسفه، کلام و… مسائلی از قبیل «نیاز انسان به دین»، فواید دین، خاتمیت نبوت، کمال دین، فطری بودن دین، منطقه الفراغ و…، را طرح کرده اند.
و البته منظور از تعیین قلمرو دین، کشف قلمرو واقعی دین است، نه ترسیم قلمرویی برای آن تا مستلزم تعیین تکلیف برای خدا باشد.^[۱۲۲] پاسخگویی و تعیین «گستره دین»، ارتباط تنگاتنگی با مسأله «انتظار بشر از دین» دارد. انتظار بشر از دین^[۱۲۳]، تعیین کننده قلمرو دین است؛ به این معنا که به ما نشان می دهد چه سؤالهایی را از دین بپرسیم و حل چه معضلات و مشکلاتی را از دین بخواهیم. البته این بحث فقط نشان می دهد که دین به چه نیازهایی پاسخ می دهد، اما محتوا و چگونگی پاسخ را نشان نمی دهد. یعنی فقط چارچوب کلی پاسخ را مشخص می کند.^[۱۲۴]
۲-۱-۲-۱-): رویکردها و روش های پژوهش در بحث «گستره شناسی دین»:
۱-):رویکرد برون دینی:
در این روش از بیرون دین به آن نگریسته می شود، تا اهداف و قلمرو آن مشخص شود بدون اینکه به کتاب و سنت مراجعه شود. طرفداران این نظریه بر مبنای انتظاری که از دین دارند به تعیین حدود و قلمرو آن می پردازند. بنابراین در این روش افراد از رجوع به دین و متن دینی، باید انتظارات خود را از دین مشخص کنند و پس از مشخص کردن نیازهای اصلی و فرعی خود به سراغ دین بروند و برای آن قلمروی را تعیین کنند، در این روش با بهره‏گیری از هرمنوتیک فلسفی، فقط به پذیرش فهم تأویلی رجوع می شود، مانند روش کارکردگرایی، روش عقلی، فلسفی، روش انسان‏شناسی تجربی و… به پرسشهای دین‏پژوهی می توان پاسخ داد.
دکتر سروش یکی از طرفداران این نظریه است و به اعتقاد دکتر سروش «بدون شک نمی توان پاسخ این پرسش را که «انتظارات ما از دین چیست؟» از خود دین جست، یا به صرف ادعای دین در این باب بسنده کرد». طبق این نظر، فهم متون دینی، خود در گرو تعیین و تحدید انتظارات ما از دین است و نه برعکس، چرا که انتظار از دین تشخیص نیازهای انسان و قلمرو دین از مسایل اصول دین به شمار می آید و اصول دین را نمی توان متعبدانه پذیرفت. پس در این موارد تعبد بی معناست بنابراین آب را از سرچشمه باید بست؛ یعنی قبل از ورود در فهم دین باید معیار فهم دین را در دست داشت، و یکی از آن معیارها تعیین حدود انتظارات خویش از دین است.^[۱۲۵]
۲-):رویکرد درون دینی:
در این رویکرد بین محققان اختلاف است پاره‏ای از محقّقان در پاسخ به پرسشهای دین‏پژوهی، فقط به قرآن و سنّت مراجعه می‏کنند و از عقل، تجربه و تاریخ بهره‏ای نمی‏گیرند. این طایفه به طور معمول، از ظواهر آیات و روایات استفاده می‏کنند و مخاطبان را از هرگونه تدبیر و تدبّر در قرآن باز می‏دارند. این گروه معروف به نص‏گرایان، مانند مالک بن انس، احمد بن حنبل، ابن تیمیّه و … که با مقتضیات زمان فاصله گرفتند و از مدلولهای التزامی گزاره‏های دینی بهره‏ای نگرفتند.
۳).جمع رویکرد درون دینی و برون دینی:
راه سومی برای شناخت قلمرو دین وجود دارد. در این روش در عین حال که اصالت از آن روش برون دینی است، این نکته مورد تاکید قرار می گیرد که با روش برون دینی در پرتو عقل، می توان ضرورت رجوع به دین را برای شناخت قلمرو آن مشخص کرد. اساس این برهان، ضرورت بعثت انبیاء است. در بحث از لزوم بعثت انبیاء، چند برهان وجود دارد که مهمترین آنها برهان حکمت الهی است. طبق این برهان انسان، از جهت شناخت هدف نهایی حیات و راه و مسیری که باید طی کند، نیازمند پیام پیامبران است . به بیان دیگر این برهان قلمرو هدایت دین را در عرصه ارائه جهان بینی و ایدئولوژی (مجموعه بایدها و نبایدها)، می داند. یعنی دین باید پاسخگوی سؤالات اساسی بشر باشد. یعنی از کجا آمده ایم؟ چرا آمده ایم؟ به کجا می رویم؟ و چه باید بکنیم؟ در واقع ناتوانی عقل بشر در شناخت کمال نهایی خود و راه و مسیری که باید طی کند، تا به آن کمال برسد موجب می شود تا به دین رجوع کنیم و از آن انتظار داشته باشیم تا با ذکر جزییات ما را به کمال برساند.
حقّ مطلب آن است که نخست با روش عقلی ـ فلسفی به نیاز بشر به دین (به صورت موجبه جزئیّه) و حجّیّت مصداقی از مصادیق دین موجود پی برده، آنگاه آن دین، افزون بر رفع آن نیاز مکشوف، به بیان نیازهای دیگر پنهان آدمی و رفع آنها می‏پردازد. پاره‏ای از دانشمندان اسلامی نیز با همین شیوه، مبحث پیشگفته را دنبال کرده‏اند. اما در نقد روش اول (برون دینی صرف)، علاوه بر اینکه محسناتی دارد، می توان گفت که: «در مسائلی مانند وجود خدا، رسالت، عصمت و.. که مقدمه پذیرش اصل دین است, تعبد دور باطل است؛ اما در مسائل دیگر اصول دین، که پذیرش اصل دین متوقف بر آن نیست مانند؛ کیفیت حشر و فروعات توحید، تعبد جایز و حتی گاه تنها راه شناخت است. مسأله قلمرو دین و انتظار از دین اگر از مسائل اصول دین به شمار آید از این قبیل امور است».^[۱۲۶] بنابراین «اگر بگوییم برای شناخت نیازهای انسان و انتظاری که باید از دین داشت، باید به دین رجوع کنیم، در حقیقت انتظار خاصی از دین را در رتبه سابق پذیرفته‏ایم. یعنی قائل به این قول، انتظار دارد که «دین‏» به سؤال «انتظار بشر از دین‏» نیز پاسخ دهد و این امر اگر به محذور دور مبتلا نبود، مانعی نداشت»^[۱۲۷] که محذور دور با این بیان مرتفع می شود، لذا بحث درون دینی، با اشکالی مواجه نمی شود، علی رغم اینکه نویسنده مزبور در جای دیگر تصریح می کند: «البته در عین اینکه این مسئله بیرون دینی است، دین می‏تواند به ما بگوید چه انتظاری از دین نداشته باشیم و چه چیزی جزو قلمرو دین نیست. زیرا این اقرار علیه خود است، همانگونه که عقل می‏تواند به ما بگوید که چه چیزی در قلمرو عقل نیست و برای شناخت آن باید به دین رجوع کرد. فی‏المثل اگر در متون دینی برنامه‏ای برای چگونگی حل یک مشکل خاص نیافتیم، این امر می‏تواند علامت ‏خروج آن از قلمرو دین باشد، البته با توجه به ادله کمال دین. اما عکس قضیه صادق نیست، یعنی صرف وجود پاسخی برای یک سؤال در متون مقدس، دلیل بر دینی بودن مساله و پاسخ آن نیست و این نکته مهمی است که منتقدان بدان توجه ندارند. دین نمی‏تواند از موضعی دینی به ما بگوید چه چیزی جزو قلمرو دین هست، و اگر در این زمینه سخنی داشته باشد، باید بر ارشاد به حکم عقل حمل شود».^[۱۲۸] بنابراین لازم است علاوه بر استفاده از دلایل برون دینی به خود متون دینی به عنوان دلیل رجوع کرد، و نمی توان همانند عده ای قائل شد که متون دینی (در این مسئله) حجیت ندارند.^[۱۲۹] حال آنکه با دیدی کلی می توان فرقه های هرمنوتیک را به دو دسته مخالف هم تقسیم کرد:
«دسته نخست؛ عینی گرایان هستند که معتقند، می توان با حذف پیش داوری ها به فهم درست متن رسید،
دسته دوم؛ تاریخ گرایان هستند، که معتقدند انسان اسیر اوضاع و پیش فرض ها و انتظارهاست و فهم درستی از متن نمی توان داشت از این دو فرقه دیدگاهای عینی گرایان، با نظر مقبول دانشمندان مسلمان در باب تفسیر قرآن بیش تر شباهت دارد»^[۱۳۰]
و اگر نظر تاریخ گرایان را بپذیریم «سخنان دین در این خصوص، جنبه اثباتی ندارد، اما فایده ایضاحی دارد»^[۱۳۱] و همین فایده ما را کفایت می کند تا از متون دینی نیز بحث کنیم.
۲-۱-۲-۲- ): اندیشمندان اسلامی و گستره دین شناسی:
بحث از قلمرو دین بر مبانی و اصولی استوار است که پرداختن به آن مبانی در روشنی بخشیدن و شفّاف‏سازی ‏و اتخاذ دیدگاه ها در این باب، نقش مهمّی را ایفا می‏کند. مبنای مهم و اساسی که می‏توان در اندیشه غالب متکلّمان و اندیشه‌وران یافت، هر چند دانشمندان اسلامی، اعم از شیعه و سنی، در مساله قلمرو دین، عنوان مستقلی نگشوده‏اند، ولی در فصل نبوت و پیامبرشناسی، به مسئله‏ای با عنوان «ضرورت بعثت پیامبران»، مطالب مهمی بیان کرده اند، که می توان با افزودن مقدمه‏ای دیدگاه اندیشمندان مسلمان را در باب انتظار بشر از دین را از آن کشف کرد. توضیح اینکه؛ انسان معاصر به دنبال این پرسش است، که آیا آدمی نیازی به دین و آموزه‏های الهی دارد یا خیر؟ و علاوه بر حس و عقل، آیا به ابزار معرفتی دیگری به نام وحی نیازمند است؟ آیا انسان در ساخت این جهان و رفع نیازهای دنیوی، به دین الهی محتاج است یا خیر؟
مسئله ضرورت بعثت پیامبران نیز به دنبال این پرسش است که آیا بشر برای سعادت دنیا و آخرتش به برانگیختن پیامبران نیاز دارد؟ و آیا بر حق تعالی لازم و ضروری است که انسانهای برگزیده‏ای را برای هدایت انسانها انتخاب کند؟
اگر پاسخ به ضرورت بعثت پیامبران مثبت باشد، با توجه به اینکه پیامبران الهی به نزول دین و وحی الهی اقدام می‏کنند، نیاز بشر به دین و وحی نیز ثابت می‏گردد. بنابراین، پاسخ اندیشمندان اسلامی به مسئله ضرورت بعثت پیامبران، کاملاً با مساله گستره شناسی دین انطباق پیدا می‏کند
طرح مسأله در مباحث کلامی پیشینیان بیشتر از این جهت اهمیت دارد که تعریف نبی و اثبات ضرورت نبوت را بر آن مبتنی می دیده اند. براساس ضوابط منطقی از شرایط کمال یک «تعریف» اخذ علت غایی شیء در آن تعریف است، همانگونه که اگر علت غایی شیء در حد اوسط قرار داده شود، حاکی از استحکام منطقی برهان خواهد بود. متکلمان پیشین جهت گیری دعوت انبیاء را به عنوان هدف بعثت در تعریف نبوت و اثبات ضرورت آن بر می گزیدند (از باب مشارکت حد و برهان)، برخی از متکلمان، مانند خواجه طوسی در تجریدالاعتقاد برای رفع ابهام در بحث فواید بعثت را از هدف آن تمایز داده اند و این خود برداشت متکلمان را از دعوت انبیاء روشن می کند.
بنابراین میان متکلمین این باور وجود داشته که بدون تبیین دقیق جهت گیری دعوت انبیاء، ارائه تعریف کامل از نبوت و اقامه برهان متقن در اثبات آن امکان پذیر نیست.
ضرورت بحث از جهت گیری دعوت انبیاء از جهت دیگری نیز مورد توجه بوده است: به عنوان مثال کسانی چون غزالی؛ بحث از جهت گیری اساسی پیام انبیاء را همچون مبنایی برای نظریه سلفیه‎ای احیای علوم دینی اخذ می کنند. ساختار اساسی کتاب «احیاء علوم دین» غزالی به طور کلی منطبق بر نظریه خاص وی در خصوص پیام اصلی انبیاء در کتاب «الاقتصاد فی الاعتقاد» است؛ چرا که وی همانگونه که در کتاب الاقتصاد، شغل اساسی انبیاء را طبابت روح بشر و درمانگری اخلاقی می انگارد در «احیاء علوم دین» طرح احیای طبابت نبوی را پی‎ریزی می کند. بدون تردید وجهه نظر وی به علم فقه نیز بر نظریه طبیب انگاری وی در نبوت مبتنی است.
مقصود از تحلیل غایت بعثت، پاسخ به این پرسش است که پیام‏آوران آسمانی، مردم را به سوی چه مقصود یا مقاصدی دعوت می‏کنند؟ آیا دعوت انبیا به اهداف آخرتی و سعادت معنوی محدود است؟(دیدگاه حداقلی)، یا مصالح معیشتی وسعادت این جهانی را نیز فرا می‏گیرد؟(دیدگاه حداکثری)، آیا آموزه‌های انبیا صرفاً هدایتی به سوی خدا و آخرت است یا افزون بر آن، برنامه‏ای برای رساندن مردم به رفاه دنیایی نیز هست؟ پیامبران رسالت خویش را در چه قلمروی می‏دانند، و افراد بشر، در مواجهه با انبیا چه انتظاری از آنان در دل دارند؟
بحث جهتگیری دعوت انبیاء، به لحاظ عملی نیز اهمیت دارد؛ چرا که انتظار دو جانبه پیامبران و مخاطبان ‏آنان از یکدیگر و ارتباط عملی بین آن‌ها، بر اساس فهم حدّ و مرز رسالت انبیا شکل می‏گیرد. هدف بعثت، مورد و ثغور انتظار موجّه بشر از انبیا را تعیین می‏کند و همچنین توقّع پیامبران از مخاطبان را موجّه می‏سازد. پاسخ مردم و اقبال‏ آن‌ها به دعوت انبیا، بر فهم قلمرو رسالت و هدف بعثت مبتنی است. بر این مبنا، مفهوم دینداری، تعیّن می‏یابد و دینی ‏بودن جامعه تعریف می‏شود؛ بنابراین فهم، جهتگیری دعوت انبیا، از طرفی تصوّر فرد از نبوّت را ترسیم می‏کند و از طرف دیگر، چگونگی ‏مواجهه وی با دعوت انبیا اعمّ از اقبال یا اعراض و تصدیق یا تکذیب را رقم می‏زند. از آن‏جا که تصویر فرد از هدف ‏بعثت، در واقع درک وی از گوهر دین است، ساختار دینداری شخص بر اساس تصوّر وی از جهتگیری ‏دعوت انبیا شکل می‏گیرد.^[۱۳۲]
به‏طور کلّی، دیدگاه‌های مختلف دانشمندان را در باب قلمرو دین را می‏توان به دو دیدگاه عمده تقسیم کرد: ۱٫ دیدگاه ‏حدّاقلی؛^[۱۳۳] ۲٫ دیدگاه حدّاکثری.
بر اساس دیدگاه حدّاقلی یا انتظار اقلّی از دین، قلمرو دین در امور اجتماعی، سیاسی واخلاقی ـ فقهی به حداقلّ تحویل و فروکاهش و شرع در این موارد حداقل لازم را به ما آموخته ‏است، نه بیش از آن را در واقع، «بینش اقلّی»، خود را در امور آخرتی محدود و منحصر کرده، و در امور دنیایی هم ‏به حدّاقل لازم بسنده کرده است؛ امّا نظریّه «دین حدّاکثر»، جامع‏نگر بوده و هر دو امور دنیایی و آخرتی را شامل ‏می‏شود.

(۳-۱۷)

1. 1. تابع متقارن آستانه

(۳-۱۸)
این توابع در شکل ۳-۲ آورده شده ­اند.
شکل ۳-۲- توابع محرک به­ترتیب از راست به چپ: خطی، لگاریتمی، تانژانت هیپربولیک، تابع آستانه
از آنچه تا به­حال گفته شد می­توان گفت که یک تک­نرون یک تابع را پیاده­سازی می­نماید؛ از دیدگاه ورودی-خروجی، خروجی تک­نرون، ، تابعی غیر خطی از ورودی­های است. پارامترهای این تابع را وزن­ها و بایاس، ، تشکیل می­ دهند [۲۵]. معمولا تابع محرک به وسیله طراح انتخاب می­ شود و سپس وزن­ها و بایاس به وسیله یک الگوریتم آموزش، به­گونه ­ای تنظیم می­شوند که رابطه ورودی-خروجی نرون یک هدف مشخص را ارضا کند.
تک­نرون قادر است داده ­ها را به دو کلاس دسته­بندی کند. برای این مساله دسته­بندی، مجموعه ­ای از داده ­ها باید به دو کلاس و تقسیم شوند. یک شبکه عصبی قادر است از داده ­ها آموزش ببیند و در حین آموزش عملکردش را بهبود ببخشد. بعد از آموزش انتظار داریم که شبکه در برخورد با داده ­های جدید که در آموزش شبکه از آنها استفاده نشده است، نیز عملکرد مناسبی داشته باشد.

۳-۳-۲- آموزش پرسپترون
یکی از روش­های آموزش پرسپترون، الگوریتم همگرایی پرسپترون است. فرض کنید، در حالت کلی، پرسپترون دارای ورودی است. در این صورت بردار ورودی، به صورت می­باشد و بردار وزن­ها و بایاس، به صورت است. که در آن ورودی با مقدار ثابت ۱ در بایاس ضرب می­ شود. از این پس برای راحتی به بردار ، بردار وزن­ها می­گوییم. دو کلاس و به­ صورت خطی جداپذیر باشند (یعنی در دو طرف یک خط یا در حالت کلی یک ابر صفحه قرار گیرند)، در آن صورت بردار وزنی، ، وجود خواهد داشت که:
(۳-۱۹) برای همه ورودی­های که به کلاس تعلق دارند.
(۳-۲۰) برای همه ورودی­های که به کلاس تعلق دارند.
در این حالت رابطه در فضای بعدی با محورهای ، ، … و ، یک ابر صفحه را تعریف می­ کند که به عنوان جداکننده دو کلاس مختلف عمل می­ کند. پروسه آموزش، وزن­ها، ، را به­گونه ­ای تنظیم می­ کند که دو نامساوی رابطه (۳-۱۹) و (۳-۲۰) را بر آورده سازند. فرض می­کنیم از مجموعه ­ای داده که برای طراحی در دست داریم، داده را به همراه کلاسی که هر داده به آن تعلق دارد (۰ یا ۱) برای آموزش انتخاب کنیم. بنابراین می­توانیم این مجموعه را به­ صورت نشان دهیم که در آن مقدار ها ۰ یا ۱ می­باشند.
هسته الگوریتم همگرایی پرسپترون برای آموزش وزن­های یک پرسپترون دارای دو گام است:
گام ۱) اگر امین عضو داده ­های آموزشی، ، به وسیله وزن که در امین تکرار الگوریتم محاسبه شده ­اند، درست دسته­بندی شود (یعنی خروجی پرسپترون به ازای ورودی ، شود)، هیچ تصحیحی بر روی انجام نمی­گیرد:
(۳-۲۱) اگر و به کلاس تعلق داشته باشد.
(۳-۲۲) اگر و به کلاس تعلق داشته باشد.
گام ۲) در غیر این­صورت وزن­ها با رابطه زیر به­روز می­شوند:
(۳-۲۳) اگر و به کلاس تعلق داشته باشد.
(۳-۲۴) اگر و به کلاس تعلق داشته باشد.
به عوض شدن کلاس­ها از گام ۱ به گام ۲ دقت نمایید. نرخ آموزش^[۳۴] نام دارد و تنظیمی که در تکرار ام بر وزن­ها اعمال می­ شود را کنترل می­ کند. اگر را ثابت در نظر بگیریم ، مستقل از شماره تکرار، یک افزایش ثابت برای وزن­ها داریم. ثابت شده است که الگوریتم آموزش گفته شده همگراست [۲۶].
الگوریتم آموزش پیش­گفته در شکل ۳-۴ آورده شده است. ورودی نقطه­ای را در فضای بعدی نشان می­دهد که در اینجا با دایره (آبی) مشخص شده است. فرض­کنید شماره کلاس­ها ( ها)، مقادیر ۱ و دارند و برای مشخص کردن آن­ها در نرون از تابع متقارن آستانه (تابع علامت) استفاده نموده­ایم. قانون به­روز سازی به کمک ضرب نقطه­ای دو بردار و تعریف شده است که به زاویه بین دو بردار وابسته است:
(۳-۲۵)
شکل ۳-۳- بعد از دو تکرار (به­روز کردن وزن­ها) بزرگتر شدن از ۹۰ و تغییر علامت
شکل ۳-۳ حالتی را نشان می­دهد که بردار وزن باید تغییر یابد (ورودی عضو کلاسی است که با نشان داده می­ شود اما شده است). زاویه کوچکتر از ۹۰ درجه است بنابراین مثبت می­باشد، در این حالت قانون به­روز سازی، بردار وزن را به اندازه در جهت مثبت به تغییر می­دهد. بردار وزن چرخیده است اما نه به اندازه کافی و بنابراین یک بار دیگر به­روزسازی تکرار می­ شود و بردار وزن به می­رسد. حال زاویه بزرگتر از ۹۰ درجه شده است و بنابراین علامت صحیح است (). بردار برصفحه­ای که کلاس­ها را از هم جدا می­ کند عمود است. این موضوع در شکل ۳-۴ نشان داده شده است (البته برای حذف بایاس و نمایش دو بعدی، مرکز مختصات به اندازه بایاس شیفت داده شده و بر روی خط جداکننده قرار گرفته است). وقتی تغییر می­یابد صفحه جداکننده نیز همراه با آن تغییر می­ کند و این تغییر در و صفحه جداکننده تا زمانی ادامه می­یابد که صفحه جداکننده کلاس­ها را به درستی از هم جدا کند.
شکل ۳-۴- بردار وزن­ها در فضای دو بعدی خطی برای جدا کردن کلاس دایره از کلاس ضربدر
قوانین آموزش (۳-۲۱) تا (۳-۲۴) را می­توان به صورت ساده­تری نشان داد تا شرط­هایی که بر روی آن­هاست به­ صورت خودکار اعمال شوند و بتوان همه قوانین را در یک عبارت خلاصه کرد. این قوانین خلاصه شده، فرمی از قانون آموزش تصحیح خطا ^[۳۵]هستند که به قانون دلتا معروف می­باشند:
(۳-۲۶)
که در آن خروجی پرسپترون در تکرار ام می­باشد. اختلاف نقش خطا را بازی می­ کند و مربوط به نمونه آموزشی فعلی است. پارامتر یک ثابت
مثبت در بازه می­باشد. قانون آموزش وقتی خطای مثبت است، مقدار را با افزایش بردار افزایش می­دهد تا خطا کاهش یابد.
۳-۳-۳- پرسپترون تک­لایه
همانگونه که پیشتر گفته شد تک­نرون برای جداسازی دو کلاس مورد استفاده قرار می­گیرد؛ بنابراین اگر مساله­ای با بیش از دو کلاس برای جداسازی داشته باشیم باید چند پرسپترون را در شبکه بکار گیریم. ساده­ترین شکل استفاده از پرسپترون­ها استفاده از آنها در یک لایه است. شکل ۳-۵ ساختار شبکه عصبی تک­لایه را نشان می­دهد. همانگونه که مشاهده می­ شود ساختار شبکه عصبی تک­لایه، شامل تعدادی گره ورودی است که به ورودی تعدادی پرسپترون که در یک لایه (لایه خروجی) قرار گرفته­اند متصل شده ­اند. توابع محرک هر نرون را می­توان بسته به مساله به­ صورت دلخواه انتخاب کرد. اما معمولا توابع را یکسان در نظر می­گیرند.
در این حالت هر نرون در لایه خروجی با وزن­هایی که به آن متصل است ابر صفحه­ای را در فضای ورودی مشخص می­ کند و آن را به دو نیم فضا تقسیم می­ کند. شاید به نظر برسد که با دو نرون در لایه خروجی می­توان ۴ کلاس که به صورت خطی جداپذیرند را از هم جدا نمود.
ورودی
خروجی
لایه نرون­ها
شکل ۳-۵- ساختار کلی پرسپترون تک­لایه
برای بررسی ساده­تر فرض می­کنیم در نرون­ها از توابع آستانه­ای با خروجی ۰ و ۱ استفاده شده باشد. در این حالت می­توان برای داده ­های کلاس اول تا چهارم، خروجی هدف را به ترتیب به صورت ، ، ، (کد باینری) تعریف نمود. در عمل این کار برای بعضی کلاس­ها با مشکل مواجه می­ شود. این موضوع در شکل ۳-۶ آورده شده است. همانطور که ملاحظه می­ شود داده ­های شکل سمت راست را با دو خط (و در نتیجه با دو نرون) از هم جدا می­شوند اما داده ­های شکل سمت چپ برای جداسازی به سه خط (سه نرون) نیاز دارند. در حالت کلی می­توان گفت برای جداسازی کلاس جداپذیر خطی با شبکه پرسپترون تک لایه، حداقل به نرون نیازمندیم؛ اما اگر از نرون استفاده نماییم می­توان هر نرون را برای جداسازی داده ­های یک کلاس از کل بقیه داده ­ها تعبیر نمود. نکته قابل ذکر آن است که اگر به شکل سمت راست دقت شود، توزیع داده ­ها در جهت محور افقی بهتر از محور عمودی است (به عبارت دیگر اگر محور افقی داده ­ها حذف شود داده ­های کلاس­های مختلف بر روی هم می­افتند. این مشکل با اعمال پیش پردازش­های غیرخطی بر روی داده ­های شکل دوم و سپس اعمال آن به شبکه عصبی قابل حل است.
شکل ۳-۶- دو حالت پراکندگی داده ­های چهار کلاس در فضای دو بعدی ورودی: حالتی که کلاس­ها را می­توان با دو نرون خروجی جدا نمود (سمت راست) و حالتی که نیاز به سه نرون در خروجی است (سمت چپ).
از دیگر مشکلات کدینگ باینری در پرسپترون تک­لایه آن است که تعداد ماکزیمم زیر فضاهایی که نرون­ها در فضای ورودی ایجاد می­ کنند با تعداد کلاس­هایی که می­توان با آن تعداد نرون و کد باینری
تعریف کرد یکسان نمی ­باشد. برای مثال، اگر شبکه­ ای با دو ورودی و سه نرون در خروجی داشته باشیم، تعداد کلاس­هایی که در کد باینری می­توان تعریف کرد ۷ می­باشد (،… و ) اما تعداد زیر فضاهایی که در حالت ماکزیمم با سه خط می­توان در فضای دو بعدی ایجاد نمود، ۷ می­باشد. شکل ۳-۷ این موضوع را نشان می­دهد همانطور که دیده می­ شود زیر فضایی با کد وجود ندارد.
با توسعه ماتریسی روشی که برای یادگیری تک­نرون ارائه شد می­توان آن را برای پرسپترون تک­لایه نیز استفاده نمود. برای آموزش حتی می­توان پرسپترون تک­لایه را به شکل چند تک­نرون به صورت موازی آموزش داد.
شکل ۳-۷- مرزهای جدا کننده یک پرسپترون تک­لایه با دو ورودی و سه خروجی به همراه کد باینری که برای کلاس­ها در نظر گرفته شده است. هر خط به­وسیله­ یک نرون در فضای دو بعدی ورودی ایجاد شده است.
۳-۳-۴- پرسپترون چندلایه
همانگونه که گفته شد پرسپترون تک­لایه تنها قادر به جداسازی کلاس­هایی است که به­ صورت خطی جداپذیر باشند. برای جداسازی کلاس­هایی که به­ صورت غیرخطی جدا می­شوند (دارای مرزهای غیرخطی هستند) یا کلاس­هایی که داده ­های آنها دارای همپوشانی است به لایه­ های بیشتری نیاز داریم. شکل ۳-۸ یک شبکه دولایه (یک لایه خروجی و یک لایه میانی) را نشان می­دهد. لایه میانی به­ طور مستقیم از محیط خارج ورودی دریافت نکرده و به دنیای خارج نیز مستقیما خروجی نمی­دهند، به همین دلیل به این لایه از دیدگاه خارج لایه پنهان ^[۳۶] نیز می­گویند.
در این نوع شبکه­ ها معمولا هر گره به تمامی گره­های لایه بعدی متصل است که به این حالت اتصال کامل^[۳۷] گفته می­ شود. همچنین همه مسیرها در جهت ورودی به خروجی است و مسیر برگشتی وجود ندارد به همین دلیل به این نوع شبکه­ ها پیشخور گفته می­ شود.
لایه خروجی
خروجی
ورودی
لایه پنهان

۴- تغییر رفتار فردی.
مصرف‌کننده به سه روش نارضایتی خود را اعلام می‌دارد:
پاسخ‌های شفاهی: در این حالت مصرف‌کنندگان شکایت می‌کنند ولی شکایت را به کسی یا سازمانی نسبت نمی‌دهند.
پاسخ‌های خصوصی: در این حالت مصرف‌کنندگان از دوستان خود به جهت خرید ناموفقی که انجام داده‌اند شکایت می‌کنند.
پاسخ‌های شخص ثالث: در این حالت مصرف‌کنندگان از مؤسسات و انجمن‌های تجاری یا برنامه‌های تلویزیونی و از این قبیل موارد، شکایت می‌کنند.
لیکن مؤثرترین راه کاهش چنین رخدادهایی، تولید محصولات متناسب با سلیقه مصرف‌کنندگان و خواسته‌ها و نیازهای آن‌ها می‌باشد. (بلایت^[۳۴]، ۲۰۰۸)
۲-۱-۱۰- انواع حل مسئله خرید
گاهی مصرف‌کنندگان فرایند تصمیم‌گیری خرید (مدل عام تصمیم‌گیری) را دنبال نمی‌کنند و بسته به نوع و میزان و اهمیت موضوع خرید، بعضی از آنها را نادیده می‌گیرند. پژوهشگران برای فرایند خرید مصرف‌کننده سه روش کلی را با توجه به درجه اهمیت محصول برای مصرف‌کننده و آگاهی او از چند و چون محصول برشمرده‌اند که عبارتند از:

۱- حل مسئله معمولی: در مورد بعضی از محصولات، مصرف‌کننده در زمان کوتاهی مسأله را تشخیص می‌دهد و تصمیم خود را می‌گیرد و برای جستجوی اطلاعات خارجی و ارزیابی گزینه‌ها نیازمند تلاش زیادی نیست. در این مورد، تصمیم‌گیری خرید به صورت عادت در می‌آید. این روش در مورد محصولات و فراورده‌های کم‌ارزش که مصرف بالایی دارند، دیده می‌شود (روستا و دیگران، ۱۳۷۶).
۲- حل مسئله محدود^[۳۵]: نوعی رفتار خریدار است که در آن، خریداران با طبقه کالا آشنایی دارند. اما مارک‌ کالا را نمی‌شناسند. برای آن‌ها، خرید اندکی دشوارتر و پیچیده‌تر می‌شود. در این نوع رفتار خرید، خریداران به طور محدود به جمع‌ آوری و ارزیابی اطلاعات می‌پردازند. در این صورت مصرف‌کنندگان ممکن است در مورد مارک جدید سؤالاتی را مطرح کنند و یا به آگهی‌های تبلیغاتی توجه نمایند تا مارک جدید را بهتر بشناسند. این وضعیت خرید را مشکل‌گشایی محدود می‌نامند (کاتلر و آرمسترانگ، ۱۳۷۶).
۳- حل مسئله پیچیده (گسترده)^[۳۶]: در این روش هر یک از پنج مرحله فرایند تصمیم‌گیری خرید مورد استفاده قرار می‌گیرد و زمان و تلاش بسیاری برای جستجوی اطلاعات خارجی و شناسایی و ارزیابی گزینه‌ها لازم است. (روستا و دیگران، ۱۳۷۶). در شکل ۲-۴ انواع رفتارهای خرید مصرف‌کننده نشان داده شده است:
شکل ۲-۴- رفتارهای خرید مصرف کننده؛ منبع: کاتلرو آرمسترانگ، ۱۳۸۶ : ۲۱۰

۲-۱-۱۱- عوامل مؤثر در فرایند تصمیم‌گیری خرید
فرایند تصمیم‌گیری خرید مصرف‌کننده تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار می‌گیرد. مهم‌ترین این عوامل عبارتند از: عوامل فرهنگی – اجتماعی ،عوامل روانی و فردی، عوامل موقعیتی و عوامل مربوط به آمیخته بازاریابی. این عوامل به طور اختصار در شکل شماره (۲-۵) نشان داده شده است.
شکل ۲-۵- عوامل مؤثر در فرایند تصمیم‌گیری خرید؛ منبع: روستا و دیگران، ۱۳۸۶ : ۱۱۷