ابتدایی

 

سیدمهدی اعتماد ناطقی

 

کتابخانه علمیه

 

۱۳۴۶

 

طاهربن عبدالرحمن خوشنویس تبریزی(نستعلیق)

 

۶۴

 

مصور، جدول

 

مخصوص سال سوم و چهارم مدارس ابتدایی

 

 

 

۵۷

 

وسیط الحساب

 

راهنمایی آموزشی

 

عبدالغفار بن علی محمد اصفهانی

 

ندارد

 

۱۳۱۸

 

محمد درجزینی همدانی (نستعلیق)

 

۴۰۸

 

مصور

 

نزدیک به فهم شاگردان مبتدی

 

 

 

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده‏ها و بیان نتایج حاصل از تحقیق
۴-۱- مقدمه
در پژوهش های کمی، پس از جمع آوری داده ها از گروه نمونه، براساس آزمون های آماری، استنباط هایی صورت می گیرد. دقت و صحت این استنباط ها دردرجه ی اول مربوط به روش نمونه گیری است. با بهره گرفتن از یک روش نمونه گیری مناسب، افرادی که معرف جامعه باشند، انتخاب می شوند. مورد دیگری که رعایت آن لازم است تا بتوان به استنباط های آماری صحیح دست یافت، انتخاب آزمون آماری مناسب با توجه به متغیرها و مقیاس های اندازه گیری است (مصاحبی، ۱۳۸۱). در این پژوهش به منظور بررسی داده های جمع آوری شده ،ترسیم نمودارها ، تعیین فراوانی ها و پاسخگویی به سؤالات پژوهش از نرم افزار excel استفاده شده است.
۴-۲- بررسی کتابهای مورد مطالعه
برای بررسی کتابهای درسی چاپ سنگی دارالفنون که در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود می باشد، ابتدا به فهرست این کتب در کتابخانه آستان قدس رضوی مراجعه و سپس کتابهای درسی موجود در این کتابخانه که در دارالفنون تدریس می گردید جدا و مورد بررسی قرار گرفت.

در مجموع ۵۷ کتاب درسی دارالفنون در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود بود که یک به یک بررسی و مشخصات و ویژگیهای هرکدام تشریح گردید.
۴-۲-۱- اساس جمشیدی (علوم فیزیکی و طبیعی)
در صفحه اول با دعا و ستایش پروردگار و صلوات و سلام بر پیامبر خاتم، دلیل نوشتن کتاب و اهمیت آن را شرح داده است. که در زمان سلطان احمدشاه نوشته شده است. و این کتاب مشتمل بر علوم طبیعی و تاریخ طبیعی و وجوب اجتناب و احتیاط از منافیات حفظ صحه و در واقع این کتاب شش علم معتبر را دارد از حیوان شناسی و فیزیک و شیمی و گیاه شناسی و احجار و حفظ الصحه به اندازه فهم اطفال مدارس ابتدایی. در صفحات آخر فهرست کتاب آمده است و نوشته آخر آن این است: (تمت الکتاب) (بید اقل الناس محمدابراهیم) قوام الکتاب

 

 

دوره تحصیلی: علوم راهنمایی
نویسنده: اقاخان سرتیپ کریم
چاپخانه: مطبعه مشهدی خداداد (صادقی)
تاریخ چاپ: ۱۳۳۲
کاتب: محمد ابراهیم (قوام الکتاب) (نستعلیق)
ابعاد: ۲۰* ۱۳ (۲۷۰ ص)
علوم و فیزیک دوره راهنمایی
شماره اموالی: ۲۸۸۳۶

 

 

 

 

 

۴-۲-۲- اصول علم جبر و مقابله
در صفحه عنوان پس از نام کتاب آمده است که: برای کلاسهای مدارس متوسطه موافق پروگرام وزارت جلیله معارف ، تالیف مترجم همایون . مخصوص است به مدیر کتابخانه سعادت.

 

 

دوره تحصیلی: راهنمای آموزشی (متوسطه)
نویسنده: علیمحمد فره‌وشی

۱۵

 

APP-Match

 

True/false

 

آیا اشاره دوم ، بدل اشاره اول کی باشد؟

 

 

 

۱۶

 

Entity-Match

 

True/false

 

آیا از نظر Entity-Type با هم یکی هستند؟

 

 

 

۱۷

 

Sub-Entity-Match

 

True/false

 

آیا از نظر Entity-Sub-Type با هم یکی هستند؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل ۴-۵ : شمایی از نمایش خروجی تعیین نمونه‏های مثبت و منفی

 

 

 

در این پایان‏ نامه،تمامی نمونه­های بدست آمده از مرحله قبل به دودسته آموزشی(۸۰%) و آزمایشی(۲۰تقسیم شدند. سپس هر کدام از الگوریتم‏های یادگیری شبکه عصبی، ماشین بردار پشتیبان و درخت تصمیم توسط نمونه‏های مثبت و منفیِ مجموعه آموزشی، آموزش داده شد و در نهایت مدل­های بدست آمده بر روی مجموعه آزمایشی ارزیابی شده‏اند(نمونه‏های مثبت نشان‏گر اشاره‏های هم‏مرجع و نمونه‏های منفی، اشاره‏های غیر هم‏مرجع می‏باشند). شیوه‏ی عملکرد هر کدام از این الگوریتم‏ها در فصل چهارم شرح داده شده‏است.
۴-۳-۳. معیار ارزیابی
برای ارزیابی ماشین یادگیری و یا مقایسه‏ی دو یادگیر متفاوت نیاز است تا بتوان کارایی آن‏ها ‏را مورد بررسی قرار داد. در این خصوص ابزارهای ارزیابی متفاوتی وجود دارد که از جمله‏ی آنها، MUC (ویلیان^[۲۱۶] و همکاران ، ۱۹۹۵)، B³ (بگا^[۲۱۷] و همکارش ۱۹۹۸)، CEAF (لو ۲۰۰۵)، Balance(رکاسنس^[۲۱۸] و همکارش ۲۰۱۱) و … می‏باشد. هر کدام از این مقیاس ها می‏توانند رفتار یا نتایج متفاوتی را برای یک سیستم منعکس نمایند[۵۰] گاهی اوقات در برخی از شرایط و در برخی از زمینه‏های پردازش زبان طبیعی، ارزیابی کارایی یک سیستم مورد توجه است که در قالب معیار صحت سنجیده می‏شود. بسیاری از مسائل پردازش زبان طبیعی (همانند برچسب‏گذاری ادات سخن) با معیار صحت سنجیده می‏شوند که تمام انواع خطاها (مثبت نادرست و منفی نادرست) را یکسان در نظر می‏گیرد. تعریف معیار صحت بصورت رابطه ۴-۱ است. حالت‏های ممکن برای تشخیص ارتباط میان دو اشاره نیز در جدول ۴-۴ آمده است.

رابطه(۴-۱)

 

 

جدول۴-۴: حالت‏های ممکن نتایج یک ماشین یادگیر

 

 

 

پیش ­بینی شده به عنوان
غیر هم‏مرجع

 

پیش ­بینی شده به عنوان
هم‏مرجع

 

 

 

 

 

منفی نادرست

 

مثبت درست

 

در واقع هم مرجع

 

 

 

منفی درست

 

مثبت نادرست

 

در واقع غیر هم مرجع

 

 

 

رابطه وجود دارد. درنتیجه ۵ فرضیه اول این تحقیق مورد تایید قرار گرفته و شواهدی دال بر تایید فرضیه ششم وجود ندارد.
کلمات کلیدی: عدالت سازمانی، عدالت رویه­ای، عدالت توزیعی، عدالت تعاملی، بعد جمع گرایی فرهنگ سازمانی، بعد احترام فرهنگ سازمانی، رفتارشهروندی سازمانی
فصل اول
کلیات تحقیق

 

• • 1. 1. مقدمه

     

     

 

چالش رقابت جهانی اهمیت مفاهیمی مثل رفتار شهروندی سازمانی، عدالت، فرهنگ سازمانی نوآوری و پاسخ­گویی انعطاف پذیر به تغییرات ماندگار را برجسته می­ کند. سازمانها حوزه­هلی جدید برای مزیت رقابتی را دنبال می­ کنند. منابع انسانی مهمترین عامل ایجاد کننده مزیت است که به راحتی توسط رقبا قابل تقلید نمیباشد و برای هر سازمان خاص است. رفتارهای کار مثل رفتارهای شهروندی سازمانی توجه زیادی را به عنوان موثرترین عامل سازمانی به خود جلب کرده است (Erkutlu,2011). رفتار شهروندی سازمانی در ابتدا به عنوان رفتارهای شغلی که اختیاری هستند تعریف می­شد. رفتارهای شهروندی سازمانی به اثربخشی سازمانی کمک می­ کند. نمونه هایی از رفتار شهروندی سازمانی ممکن است شامل کمک به همکاری که غایب است، داوطلب شدن برای خدمت اضافه در هنگام نیاز، اقدام برای بهبود رویه و حل و فصل اختلافات غیر سازنده بین افراد باشد. بسیاری از مطالعات اولیه بر نگرشهای کار به عنوان پیش بینی کننده رفتار شهروندی سازمانی متمرکز میباشند. از میان ساختارهای نگرشی میتوان به رابطه رفتار شهروندی با رضایت شغلی، برداشت از ادراک عدالت و حمایت سازمانی درک شده اشاره کرد(Bergeron,2012). عدالت به عنوان یک نیاز اساسی برای زندگی اجتماعی انسان­ها همیشه در طول تاریخ مطرح بوده است و امروزه با توجه به نقش همه جانبه سازمان­های دولتی در زندگی اجتماعی انسان­ها، نقش عدالت در این سازمانها پیش از پیش آشکارتر شده است. سازمانها در حقیقت نمادی از جامعه بوده و تحقق و اجرای عدالت در آن به منزله تحقق عدالت در سطح جامعه می باشد. بی عدالتی و توزیع غیرمنصفانه دستاوردها و ستاده­های سازمان، موجب تضعیف روحیه کارکنان و تنزل روحیه تلاش و فعالیت در آنان می­ شود، بنابراین رعایت عدالت، رمز بقاء و پایداری جریان توسعه و پیشرفت سازمان و کارکنان آن است(بهلولی زیناب و همکاران؛۱۳۸۹).

با توجه به هدف این تحقیق که بررسی رابطه بین عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان از طریق فرهنگ سازمانی (بعد جمع گرایی و احترام) سازمان تأمین اجتماعی استان گیلان است. در فصل اول به کلیات تحقیق حاضر پرداخته می­ شود لذا اجزای آن شامل بیان مسئله، اهمیت و ضرورت تحقیق، اهداف، چارچوب نظری، فرضیه ­های تحقیق، تعاریف عملیاتی و نظری متغیرها و قلمروهای تحقیق است.

 

• • 1. 1. بیان مسأله

     

     

 

در دنیای پر رقابت کنونی سازما­ن­ها پیوسته در جستجوی شیوه ­های جدیدی برای حداکثر کردن عملکرد و تلاش کارکنانشان هستند. سازمان­ها به منظور رقابت در صحنه­ی جهانی و ارضای نیازها و انتظارات مشتریان و سازگاری با ماهیت در حال تغییر شغل، تمایل دارند و در تلاشند تا کارکنانی انتخاب کنند که فراتر از نقش و وظیفه تعیین شده در شرح شغل عمل کنند (Gatman,2012). بر خلاف گذشته که از کارکنان انتظار می­رفت تا در حد نقش­های رسمی عمل کنند، در قراردادهای روان­شناختی جدید رفتارهای فراتر از نقش مورد انتظار است(الوانی و دانایی­فرد؛۲۵:۱۳۸۰). با توجه به اینکه عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی از مهمترین عوامل تأثیرگذار در نیروی انسانی هر سازمانی می­باشد. به همین خاطر سازمان ها به منظور ایجاد انگیزه فعالیت و کار اثربخش در کارکنان خود، دست به اقدامات و تدابیر مدیریتی و شیوه های تمهیدی زیادی می­زنند، زیرا که دستیابی به این امر مهم در هر سازمانی با پیشرفت و نیل به اهداف آن سازمان ارتباط دارد. توجه به این موارد در نحوه رفتار و فرایند عملکرد کارکنان در سازمان­ها مؤثر می­باشد(بهلولی زیناب و همکاران؛۱۳۸۹). سازمان­های امروزی نیاز به انعطاف پذیری برای موفقیت و مواجهه با رقبا دارند، بنابراین از جمله مشکلات اساسی ناشی از فقدان رفتار شهروندی سازمانی در سازمان­ها این است که در صورت عدم بروز رفتار شهروندی، سازمان­ها ضمن آن­که منافعی همچون بهره­وری بیشتر، کیفیت جامعه و بهبود کیفیت زندگی کاری را از دست می­ دهند، نمی ­توانند در جهت ایجاد مزایای رقابتی گامی مهم بردارند (موذنی؛۱۳۹۰). بنابراین سازمان­های دولتی و خدماتی همچون سازمان تأمین اجتماعی بدون تمایل داوطلبانه افراد به همکاری و یا به عبارتی ضعف در رفتارهای شهروندی سازمانی قادر به توسعه اثربخشی خرد جمعی خود و بروز خلاقیت و همکاری در قالب تیم کاری نیستند، در نتیجه در چنین سازمان­هایی ضعف در کیفیت خدمات و تمایل به ترک شغل دیده می­ شود و اثربخشی ارائه خدمات و عملکرد سازمانی کاهش می­یابد (زارعی­متین و همکاران؛۱۳۸۹). رفتار شهروندی سازمانی شامل رفتارهایی است که مستقیماً ربطی به انجام عملیات کاری ندارند اما محیط اجتماعی و روانی که در آن عملیات انجام می­ شود را حمایت می­ کند و برای عملکرد سازمان مورد اهمیت می­باشند. ژنگ و همکاران (۲۰۱۱) برای رفتار شهروندی سازمانی هفت بُعد آداب اجتماعی، نوع­دوستی، وجدان کاری، هماهنگی متقابل شخصی، محافظت از منابع سازمان، جوانمردی و نزاکت را در نظر گرفتند(Markoczy - Xin,2011). نظر به اهمیتی که رفتار شهروندی سازمانی در کشورهای پیشرفته، به دلیل تأثیر این گونه رفتارهای کارکنان بر عملکرد سازمان، اثربخشی سازمان، موفقیت سازمان، رضایت مشتری، وفاداری مشتری و کیفیت خدمات و … از آن برخوردار است، لازم است اقدامات سازمانی که موجب بوجود آمدن چنین رفتارهایی در کارکنان می­شوند شناسایی شوند. با کمی تأمل بر تحقیقات انجام گرفته بر روی رفتار شهروندی سازمانی متوجه خواهیم شد، عدالت سازمانی بعنوان یکی از عوامل موجب رفتار شهروندی سازمانی مورد کم­مهری قرار گرفته و شاید در بعضی تحقیقات به نقش عدالت در ایجاد چنین رفتارهایی اشاره شده باشد ولی تاکنون پژوهشی در مورد تأثیر عدالت بر هر یک از ابعاد رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان یک مؤسسه، صورت نگرفته است(بهلولی زیناب و همکاران؛۱۳۸۹). عدالت سازمانی درجه­ای است که کارکنان احساس می­ کنند قوانین، رویه­ ها و سیاست­های سازمانی مربوط به کار آن­ها، منصفانه است. این اصل که عدالت سازمانی متشکل از سه بعد می­باشد، توسط اغلب افراد پذیرفته شده است:عدالت توزیعی، عدالت رویه­ای و عدالت تعاملی(Wang et al,2012). بعقیده ارکوتلو^[۱] (۲۰۱۱)، فرهنگ سازمانی از جمله متغیرهای مهمی است که میتواند رابطه بین عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی را تحت تاثیر قرار دهد(Erkutlu,2011). فرهنگ سازمانی عبارت است از ارزش­های اصلی، مفروضات، تفسیرات در رویکرد‌هایی که ویژگی­های یک سازمان را مشخص می‌کند (Marcoulides- Heck,2010). دو مولفه برای فرهنگ سازمانی در نظر گرفته شده است که عبارتند از جمع گرایی و احترام (مقیمی و رمضان؛۱۶۹:۱۳۹۰). یک دلیل برای مشارکت کارکنان در رفتار شهروندی سازمانی ارزیابی­های شناختی از رفتار عادلانه با کارکنان توسط سازمان است. این دیدگاه ریشه در تئوری برابری دارد. هنگامی که یک تجربه منفی، کد اخلاقی و سیستم ارزشی ایجاد شده را نقض می­ کند، این به عنوان پیامدهای ناعادلانه و منفی تلقی می­ شود. بنابراین سیستم ارزشی سازمان یا فرهنگ سازمانی، میانجی­گر رابطه­ بین عدالت و رفتار شهروندی سازمانی است (Erkutlu,2011).
با توجه به مطالب مطرح شده محقق به دنبال پاسخگو بودن به این سوال است که آیا بین عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی از طریق فرهنگ سازمانی(بعد جمعگرایی و احترام) با توجه به فرهنگ سازمانی در سازمان تامین اجتماعی استان گیلان رابطه وجود دارد؟

 

• • 1. 1. ضرورت و اهمیت تحقیق

     

     

 

رفتار شهروندى سازمانى به عنوان وضعیت مطلوب دیده مى­شود؛ چرا که چنین رفتارى از یک طرف منابع موجود و در دسترس را افزایش می­دهد و از طرف دیگر نیاز به سازوکارهاى کنترل رسمى و پر هزینه را مى کاهد. پژوهش­هاى اخیر بر پیامدهاى رفتار شهروندى سازمانى در زمینه اثرات رفتار شهروندى سازمانى بر ارزشیابی­هاى مدیریتى و قضاوت در مورد افزایش دستمزد ارتقائات شغلى و… و همچنین اثرات رفتار شهروندى سازمانى روى عملکرد شغلى و موفقیت سازمانى پرداخته و عمده­ترین پیامد رفتار شهروندى سازمانى را افزایش عملکرد شغلى و اثربخشى عنوان کرده ­اند رفتار شهروندى سازمانى بر چهار جنبه درونى سازمان تاثیر مى­گذارد که به طور مستقیم و غیرمستقیم موجب بهبود عملکرد شغلى و اثربخشى سازمان مى شود(Castro,2008). این­گونه رفتارها از طریق غنی کردن چارچوب اجتماعی محیط کار تاثیری خاص بر اثربخشی کلی سازمان دارد.از دلایلی که اهمیت بررسی و مطالعه رفتار شهروندی سازمانی را در سازمان­ها نمایان می­سازد این است که همواره سازمان­های خدماتی رفتارهای خاصی را می­طلبند که در برخی موارد با رفتارهای سازمان در بخش­های دیگر متفاوت می­باشد و می ­تواند تأثیر بسزایی در بهبود وضعیت کشور و رضایت شهروندان داشته باشد، همچنین در سازمان­های خدماتی غالباً به علت رسمیت زیاد و رویه­های پیچیده قانونی، افراد در بروز چنین رفتارهایی ضعیف عمل می­ کنند و بنظر می­رسد این نوع رفتار می ­تواند مورد توجه قرار گیرد(قربانی­زاده، کریمیان ؛۱۳۸۸).
بر اساس مطالب فوق می­توان این گونه استنباط نمود که کارکنانی که در کمک به دیگران فراتر از وظایف شغلی شان عمل می­ کنند و از سیاست­های پذیرفته شده سازمان پیروی می­ کنند به بهتر شدن و غنای محیط عمومی کار کمک می­ کنند و بنابراین بر کل سازمان تاثیری مثبت دارند. پادساکوف، مکنزی، پاین و پاچراچ (۲۰۰۰) دلایل بالقوه­ای چند در مورد چرایی تاثیر رفتار شهروندی سازمانی بر رفتار گروهی و عملکرد کارکنان بیان می­ کنند که شامل: افزایش بهره­وری اداری، کاهش نیاز به صرف منابع برای عملیات نگهداری، ایجاد محیط کاری سالم که باعث افزایش روحیه کارکنان می­ شود.همچنین رفتار شهروندی سازمانی از طریق افزایش بهره­وری همکاران و مدیریت، آزاد کردن منابع و در نتیجه استفاده از آنها برای اهداف سودمندتر، کاهش نیاز به اختصاص منابع کمیاب برای فعالیت­های نگه­داری، کمک به هماهنگ کردن فعالیت­ها در بیرون و هم در داخل گروه کاری، افزایش ثبات در عملکرد سازمان و توانمند کردن سازمان جهت انطباق هر چه مؤثرتر با تغییرات محیط سازمان به موفقیت سازمان کمک می­ کند (صنوبری، ۱۳۸۷).
همچنین مهمترین پیامدهای رفتارشهروندی سازمانی اینگونه مطرح گردیده؛ رفتار شهروندى سازمانى بهره­ورى کارکنان و گروه­هاى کارى را افزایش داده، کار تیمى را تشویق کرده، ارتباطات همکارى و کمک­هاى بین کارکنان را افزایش، نرخ اشتباهات را کاهش داده و مشارکت و درگیر شدن کارکنان را در مسایل سازمان افزایش می­دهد و به طور کلى جو سازمانى، بهبود روحیه، افزایش تعهد سازمانى، رضایت شغلى، کاهش نیات ترک شغل، کاهش غیبت، رفتارهاى مخرب شغلى و نیز با تاثیرگذارى بر بهبود عوامل برون سازمانى همچون رضایت واعتماد مشترى، کیفیت خدمات و… موجب کیفیت عالى در عملکرد شغلى میشود. کلیمنت وواندن برک (۲۰۰۰) بیان می­ کنند که رفتار شهروندی سازمانی، سازمان را به منابع بیشتری مجهز می­ کند­ و نیاز به مکانیزم­ های رسمی پرخرج را کاهش می­دهد. (هویدا و نادری، ۱۳۸۸).
با توجه به مطالب فوق اهمیت و ضرورت رفتارشهروندی سازمانی عبارتند از:

 

• • منابع موجود و در دسترس را افزایش می­دهد

 

• • نیاز به ساز و کارهاى کنترل رسمى و پر هزینه را مى کاهد.

 

• • منجر به افزایش عملکرد شغلى و اثربخشى سازمان می­ شود.

 

• • باعث بهبود وضعیت کشور و رضایت شهروندان می­ شود.

 

• • به بهتر شدن و غنای محیط عمومی کار کمک می­ کنند و بنابراین بر کل سازمان تاثیری مثبت دارند.

 

• • باعث افزایش بهره­وری اداری، کاهش نیاز به صرف منابع برای عملیات نگهداری، ایجاد محیط کاری سالم می­ شود. که در نتیجه منجر به افزایش روحیه کارکنان می­ شود.

 

• • رفتار شهروندى سازمانى بهره­ورى کارکنان و گروه­هاى کارى را افزایش داده، کار تیمى را تشویق کرده، ارتباطات همکارى و کمک­هاى بین کارکنان را افزایش، نرخ اشتباهات را کاهش داده و مشارکت و درگیر شدن کارکنان را در مسایل سازمان افزایش می­دهد.

 

• • به طور کلى جو سازمانى، بهبودروحیه، افزایش تعهد سازمانى، رضایت شغلى، کاهش نیات ترک شغل، کاهش غیبت، رفتارهاى مخرب شغلى و نیز با تاثیرگذارى بر بهبود عوامل برون سازمانى همچون رضایت واعتماد مشترى، کیفیت خدمات و… موجب کیفیت عالى در عملکرد شغلى میشود

    1. 1. اهداف تحقیق

     

     

 

تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS و در سه مرحله به شرح ذیل انجام پذیرفته است:

تحلیل تک متغیره:

دراین مرحله هریک ازمتغیرها بصورت تحلیل یک متغیره و براساس آمارهای مرکزی و پراکندگی مورد تجزیه وتحلیل و توصیف قرار گرفته اند.

تحلیل دو متغیره:

دراین مرحله به منظورآزمون فرضیه های تحقیق، هریک از متغیرهای مستقل بصورت دو به دو با متغیر وابسته، براساس آزمون های آماری (نظیر آزمون تفاوت معنی داری میانگین های F و T-Test و آزمون همبستگی پیرسون و…) با توجه به سطوح سنجش شان مورد تجزیه تحلیل قرار گرفته اند.

تحلیل چند متغیره :

در مرحله چهارم، تحلیل داده ها بصورت تحلیل چند متغیره انجام گرفته و از شاخص های ذیل استفاده شده است:

تحلیل رگرسیون:

از تحلیل رگرسیونی به منظور مشخص کردن سهم تأثیر هر یک از متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته بدون لحاظ کردن تقدم و تأخر در بین آنها استفاده شده است.

فصل چهارم

 

یافته های تحقیق

 

۴-۱- مقدمه

هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین مدیریت زمان و عملکرد مدیران مدارس متوسطه بوده است. به همین دلیل دو پرسشنامه مجزا این دو متغیر را بر روی طیف ۵ درجه ای لیکرت اندازه گیری نموده اند.
برای تجزیه و تحلیل ابتدا برای توصیف گروه نمونه جداول توزیع فراوانی و درصد فراوانی تهیه و براساس متغیرهای دموگرافیک توصیف گردیده اند. سپس برای تجزیه و تحلیل داده های حاصل از پرسشنامه ها به تفکیک برای همه متغیرها جداول توزیع فراوانی تهیه و شاخص متمایل به مرکز و شاخص های پراکندگی محاسبه و توصیف گردیده است. برای آزمون سوالات و فرضیات پژوهش نیز، با توجه به فاصله ای بودن مقیاس اندازه گیری، از آزمونهای پارامتریک استفاده شده است.

توصیف گروه های نمونه براساس متغیرهای زمینه ای(جمعیتی)

 

۴-۲-۱- نمونه مدیران

در این قسمت به بررسی ویژگیهای گروه نمونه مدیران براساس متغیرهای سن، رشته تحصیلی، سابقه مدیریت و میزان تحصیلات در جداول و نمودارهای(۴-۱) تا (۴-۴) می پردازیم.

جدول(۴-۱)توزیع فراوانی نمونه مدیران براساس سن

 

 

شاخص آماری سن	فراوانی	فراوانی تجمعی	درصد	درصد تجمعی	میانگین
۲۹-۲۵	۷	۷	۱۰٫۹۴	۱۰٫۹۴	۲٫۸۸
۳۴-۳۰	۱۰	۱۷	۱۵٫۶۲	۲۶٫۵۶
۳۵-۳۹	۱۴

اعیاد و جشن ها در زرند به گونه ای متفاوت برگزار می شوند.
ترانه های مردم زرند منحصر به خود آن هاست.
مردم زرند دارای گویش خاص خود هستند که با گویش معیار فارسی متفاوت است.
آداب و رسوم مردم زرند در مراسمات عزا و عروسی با دیگر مناطق فرق دارد.
مردم زرند ادبیات عامه مخصوص به خود را دارند.
افسانه های محلی مردم زرند خاص خودشان است.
سوالات تحقیق
موقعیت جغرافیایی منطقه زرند چگونه است؟
آیا آداب و رسوم و ادبیات عامه مردم زرند ویژه خود آنهاست؟
چرا تاکنون دست همت کمتر ادیبی در شناساندن فرهنگ غنی زراوند به کار گماشته شده است؟
آیا گویش مردم زرند گویش خاصی است؟
ضرب المثل ها و اصطلاحات مردم زرند منحصر به خودشان است؟
آیا افسانه های متداول در بین مردم زرند محلی و خاص است؟
فصل دوم
پیشینه تحقیق
پیشینه تحقیق
بر اساس شواهد و مدارک موجود می توان گفت: که واژه زرند در اصل «زراوند» به معنی دریاچه یا رودخانه بوده که در اثر استفاده زیاد به «زرند» تبدیل شده است. از نظر قدمت نیز، اگرچه آثار تاریخی زیادی در آن باقی نمانده اما شواهد موجود و همچنین واقع بودن بر سر راه تجاری در زمان هخامنشیان نشان می دهد که زرند در این دوران دارای اهمیت و اعتبار زیادی بوده است.
شهرستان زرند، همان زراوند کویر نام بامسمای خود را از غنای طبیعی و ارزش وسیع معنوی و مردان و زنان بزرگوار، عارف و فرهنگ دوستی برگرفته است که تاریخ گواه آن می باشد. گذر ایام، ردپای مردمی را نشان می دهد که در بستری از سختی ها و مضایق طبیعی با تلاش و همتی وصف ناشدنی صخره دشواریها را به سخره می گرفتند و با گام های راسخ و استوار بر فرق مشکلات پای نهادند و ان همه عزت و سرفرازی را برای سرزمین خویش رقم زدند، آنطور که گاه به سراغ کشاورزی و دامداری رفتند و اگر با خست آسمان کویر و خشکسالی مواجه شدند، راه صنعت را در پیش گرفتند و اگر این هر دو طریق را به روی خود بسته یافتند، سیر دیگری را به روی گشودند و هرگز عجز و ناتوانی نشان ندادند، جالب است که این روح حرکت و پویایی، با روحیه معنویت و عرفان بهم گره خورد و گوهر وجود این کهن سرزمین را نفاست بیشتری بخشید، آنطور که این شهرستان را از پیشگامان فرهنگ استان می توان مطرح کرد. علاوه بر این وجود آثار گرانقدر تاریخی مانند آسیابهای آبی، نگارخانه، کاروانسراهای متعدد، قلعه های معروفی چون جلال آباد، آبشوری سیریز و … و اماکن متبرک و مورد احترامی چون بقعه بهاآباد، آرامگاه خواجه فقیه، بقعه سید خانوک و بالاخره بازارها و مساجد و حسینه های متعدد، همه و همه آثاری از همت و حمیت مردم زرند را در طول تاریخ به تماشا گذاشته و این سرزمین کهن را جلوه بیشتری بخشیده است در حال حاضر آگاهی از اوضاع گذشته شهرهایی که سالیان دراز در مقابل تندباد حوادث مقاومت کرده و اکنون نیز پایدارند، موضوع جدی‌ایی شده است. تمایل به آشنایی با سرگذشت تاریخی شهرها، پژوهشگران را به دست آوردی بسیار گرانبها در شناخت رجال و حال و احوال و آداب و رسوم و گویش ها و قصه ها و ترانه ها و صنایع و محصولات و چگونگی معیشت مردم آنها رهنمون ساخته و این است که از قرن ها پیش، مورخان و پژوهشگران به این مهم پرداخته اند، نوشته حاضر متضمن تحقیقی است در فرهنگ و ادبیات مردم شهر زرند، بی شک این منطقه نیز در طول تاریخ، فراز و نشیب های فراوانی به خود دیده که برای بسیاری ناشناخته مانده است و از آنجا که تاکنون تحقیق جامع و مستقلی پیرامون این موضوع صورت نگرفته است، بر آن شدم که بخشی از وقت خود را صرف این امر نمایم. کتاب هایی که بطور مختصر در آن ها به فرهنگ و ادبیات عامه مردم شهر زرند اشاره شده عبارتند از:

۱- کتاب از زرواند تا زرند که این کتاب سیری بر وقایع تاریخی، اجتماعی و سیاسی و فرهنگی شهرستان زرند است که توسط مرحوم حسن سهرابی زرندی نوشته شده است.
۲- کتاب بررسی زبان شناختی گویشی زرند که توسط علی بابک نوشته شده است.
۳- کتاب سیری در جغرافیای تاریخی زرند و کوهبنان که اشاره به جغرافیای تاریخی منطقه ای از ایالت کرمان که شهرهای کهن زرند و کوهبنان را در خود جای داده است، دارد و توسط آقای رضا کردی نوشته شده است.
فصل سوم
روش تحقیق
روش تحقیق میدانی
در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می کند و به تحقیق درباره موضوع خاصی می پردازد.
محقق هیچگونه دستکاری در محیط انجام نمی دهد، بلکه بدون هیچ دخالتی در جریان طبیعی رویدادها تا آنجایی که می تواند اطلاعات جمع آوری می کند.
منظور از مطالعات میدانی تحقیقاتی است که موضوع مورد مطالعه در اختیار محقق قرار داشته باشد و یا به عبارت دیگر محقق را بدان دسترسی باشد.
به عنوان مثال: مطالعه در زندگی کشاورزان یک روستا
نیازمندیهای کار میدانی
پژوهشگر میدانی نمی تواند فقط در اجتماع حاضر باشد، بلکه حضور خود را برای اعضای آن توضیح بدهد و توجیه کند. او باید اعتماد کند و همکاری اجتماع یا گروه را کسب کند و آن را در طول یک دوره زمانی حفظ کند، چرا که در غیر این صورت نخواهد توانست به نتایج ارزنده ای دست یابد.
در تحقیق میدانی پژوهشگر ممکن است پیوسته با ناکامی روبرو شود زیرا اعضای گروه یا اجتماع از گفتگوی بی پرده درباره خودشان امتناع می کنند، سوالات مستقیم ممکن است در بعضی از زمینه های فرهنگی مورد استقبال واقع گردند اما در فرهنگهای دیگر با سکوت فردی روبرو شوند.
آزمایش میدانی
در این روش محقق هر یک آزمایش را در محیط پیاده می کند. مثلاً یک محقق ممکن است بخواهد تاثیر اضافه پرداخت را بر روی میزان تولید مطالعه نماید.
مهمترین حسن میدانی اعتبار نتایج آن است، زیرا این نتایج از محیط واقعی بدست آمده اند و نه از موقعیت مصنوعی آزمایشگاه
مزایا و محدودیت های کار میدانی
پژوهشگر میدانی می تواند با شرایط تازه یا غیرمنتظره سازگار شود و سرنخ هایی را که در پی فرایند تحقیق پیدا می کند، دنبال کند.
تحقیق میدانی به پژوهشگر انعطاف پذیری بیشتری می دهد تا روشهایی دیگر و مانند پرسشنامه.
کار میدانی محدودیت های خود را نیز دارد.تنها گروه ها یا اجتماعات نسبتاً کوچک را می‌توان با این روش مطالعه کرد و موفقیت آن تا حد زیادی به مهارت پژوهشگر در کشف اعتماد افراد مربوطه بستگی دارد. بدون آن به هیچ وجه ممکن نیست تحقیق پیشرفت کند.
مشارکت مستقیم محقق در میدان، اغلب دارای تاثیر عاطفی است تحقیق میدانی می تواند سرگرم کننده و هیجان انگیز باشد. اما همچنین می تواند زندگی خصوصی محقق، امنیت جسمانی و یا سلامت روانی وی را دچار مخاطره سازد. در عین حال، تحقیق میدانی بیش از انواع دیگر روش ها موجب شکل گیری مجدد دوستی ها، زندگی خانوادگی، هویت شخصی یا ارزش های خاص می گردد. ارزش و اعتبار کار میدانی بسیار بالاست. اما نه در صرف هزینه های مادی، بلکه در کوشش های جسمانی و روانی که صورت می گیرد. انجام تحقیق میدانی بسیار مشکل و طاقت فرساست و مستلزم داشتن دو نوع زندگی به طور همزمان است.
فعالیت محقق در تحقیق میدانی
محقق در تحقیق میدانی مجموعه فعالیت های زیرا را به صورت هدفمند و دقیق انجام می دهد:
۱- مشاهده وقایع عادی و فعالیت های و روزمره به گونه ای که در محیط های طبیعی رخ می دهد افزون بر آن وقایع غیرعادی نیز مورد مشاهده قرار می گیرد.
۲- محقق به طور مستقیم در زندگی افراد مورد مطالعه مشارکت می ورزد و شخصاً فرایند زندگی اجتماعی روزمره را در محیط و میدان تحقیق تجربه می کند.
۳- محقق میدانی به دنیای درونی فرد و دیدگاه وی رسوخ می نماید، ولی در ضمن، دیدگاه تحلیلی خود را حفظ کرده و یا فاصله خود را از شخص بیگانه و مورد مطالعه رعایت می کند.
۴- از فنون گوناگون و مهارت های اجتماعی به روشی قابل انعطاف و متناسب با موقعیت استفاده می کند.
۵- تولید داده به شکل یادداشت های مفصل صورت می گیرد همچنین اخذ نمودارها، نقشه ها و یا تصاویر برای ارائه توصیف های بسیار دقیق به کار گرفته می شود.
۶- مشاهده پدیده ها هم در کلیت آنها و هم در جزئیت منحصر به فرد و در زمینه اجتماعی آنها صورت می گیرد.
۷- درک و فهم افراد در یک محیط میدانی و گسترش روابط همدلانه با آنها و عدم یادداشت واقعیات خشک و بی روح انجام می پذیرد.
۸- جنبه های آشکار و پنهان فرهنگ ثبت و یادداشت می شوند.
۹- مشاهده روندها و جریان های اجتماعی بدون ایجاد ناراحتی، بروز آشفتگی و یا تحمیل دیدگاهی خارجی بر آنها صورت می گیرد.

۶

 

۷

 

۸

 

۹

 

 

 

 

 

 

 

O

 

O

 

 

 

O

 

O

 

 

 

O

 

 

 

 

 

 

 

O

 

O

 

 

 

O

 

 

 

O

 

 

 

O

 

O

 

 

 

شکل ۳-۱
فرض می­کنیم که بسته­های کد شده و۹ باشند. در طرح استاتیک اگر بسته به درستی توسط هیچ گیرنده­ای دریافت نشود، این بسته آن­قدر ارسال می­گردد تا تمام گیرنده­ها این بسته را دریافت کنند و گیرنده­ها با کمک بسته کد شده­ای که دریافت شده است و بسته­هایی که پیش از این دریافت کرده بودند به احیای بسته­های مورد نظرشان می­پردازند. هنگامی که هر دو گیرنده بسته­ی یکسانی را ازدست داده باشند نیازی به کد­گذاری آن بسته نیست و مبدا آن بسته را به تنهایی مجددا ارسال می­نماید. طرح پیشرفته­تری بدین صورت است که مبدا به صورت پویا بسته­ها را کد­گذاری می­نماید. حال فرض کنید که بسته ارسال شود و گیرنده نتواند این بسته را دریافت کند اما گیرنده این بسته را به درستی دریافت کرده باشد. در این حالت به جای ارسال مجدد بسته مبدا می ­تواند بسته را ارسال گرداند. در این روش تعداد انتقالات به صورت موثری کاهش می­یابد که بعدا به بررسی این مطلب خواهیم پرداخت [۱۹].
عمل ساده دارای مزیت کد­گذاری و از کد خارج کردن سریع است که ابزاری مناسب برای شبکه­ هایی است که توانایی عملیاتی گره­ها در آن­ها بسیار محدود می­باشد، مانند

شبکه ­های سنسور^[۸۸]. لازم به ذکر است که کد­گذاری بسته­ها با عمل (روی میدان ) دارای دو محدودیت عمده می­باشد، اول اینکه، تنها بسته­های از دست رفته که گیرنده­های مایل به دریافت آن­ها متمایز بودند می­توانند با هم ترکیب شوند و از این رو فرصت­های بالقوه
کد­گذاری نمی ­توانند به صورت کامل به کار گرفته شوند. در واقع بسته­های از دست رفته با گیرنده­های یکسان نیز با عمل­های کد­گذاری کلی­تر ظرفیت ترکیب با یکدیگر را دارند. این کار به منظور بهبود در تاثیرات انتقال صورت می­گیرد و دوم اینکه جستجو برای یافتن مجموعه بهینه از بسته­های از دست­رفته یک مساله پیچیده است. این موارد توانایی این دو طرح را به طرز چشمگیری محدود می­ کنند.
در این فصل گام فراتر از عمل ساده می­نهیم و به بررسی اعمال کد­گذاری کلی­تر می­پردازیم تا به هدف­های کد­گذاری بزرگتری در شبکه ­های بی­سیم معمولی (مانند شبکه ­های سلولی^[۸۹]( برسیم. به منظور توزیع قابل اعتماد در شبکه ­های بی­سیم دو طرح جدید را با کد­گذاری به روش­های کلی­تر مورد بررسی قرار می­دهیم.
قسمت­ های اصلی این فصل بدین شرح است :

 

 

• ابتدا به بررسی محدودیت­های کد­گذاری ساده می­پردازیم و سپس آن را به اعمال کد­گذاری کلی­تری توسیع می­دهیم، سپس به بررسی دو طرح استاتیک و پویا خواهیم پرداخت که در آن­ها کد­گذاری بسته­ها با روش کد­­گذاری کلی­تری که در آن­ها ظرفیت­های بالقوه کد­گذاری کاملا به کار گرفته می­ شود و پیچیدگی زمانی را به صورت چشمگیری کاهش می­دهد، انجام می­ شود.

 

 

 

• ما به بررسی تحلیلی دو طرح فوق به منظور ارزیابی بازده انتقال و تاخیر در دریافت بسته­ها در این طرح­ها خواهیم پرداخت.

 

 

 

• نتایج حاصل از استفاده این دو طرح را در کاهش پهنای باند مورد بررسی قرار می­دهیم، کاهش در پهنای باند به صورت چشمگیری اتفاق می­افتد، به خصوص در حالتی که تعداد بسته­های از دست رفته و تعداد گیرنده­ها زیاد باشد.

 

 

ادامه این فصل به صورت زیر سازمان دهی شده است.
در بخش ۲، ابتدا به بررسی محدودیت­های کد­گذاری ساده می­پردازیم و سپس دو طرح جدید را ارائه می­­کنیم.

در این ماده آمده «مقام قضایی می تواند» و چنین استنباط می شود که علاوه بر دادسرا، دادگاه هم می تواند میانجی گری کیفری را اعمال کند. میانجی گری با توجه به عدالت سازش باید با توافق طرفین باشد یعنی حقوق بزه دیده و متهم رعایت شود. در صورت توافق میانجی گری و تحقق آن، در جرایم، غیرقابل گذشت تعقیب، تعلیق می شود و در جرایم قابل گذشت قرار موقوفی تعقیب صادر می شود این امر موجب می شود زنان متهمی که برای اولین بار مرتکب جرم می شوند از برچسب مجرمانه رهایی یابند و در همان دادسرا در صورت فقدان شاکی خصوصی یا گذشت او با هم توافق کنند و دیگر مسئله به دادگاه کشیده نشود و زمینه برای بازگشت آنان به جامعه فراهم شود. (مجیدی:۱۳۹۲: ۱۳).

از سه دهه ی پیش تا کنون، در پی ناکارآمدی سیستم عدالت کیفری سنتی در حل معمای بزه کاری و پس از بن بست رسیدن مکاتب عدالت سزادهی و بازپروانه در مدیریت نظام عدالت کیفری، مفاهیمی مانند ترمیم، احیاء، بازسازی، جبران خسارت، مذاکره، گفتگو و میانجیگری تحت لوای مدل عدالت ترمیمی وارد ادبیات حقوق کیفری گردید. فرایند میانجی گری قدیمی ترین روش اجرای عدالت ترمیمی است که طی آن، بزه دیده و بزه کار در فضایی که توسط میانجی اداره می شود و در شرایطی که افرادی در جامعه ی محلی نیز شاهد و ناظر می باشند، با یکدیگر به گفت و گو می پردازند. این فرایند که مبتنی بر نوعی سیاست کیفری مشارکتی است، در مبانی عرفی و فقهی کشورمان نیز در قالب نهادهای داوری، حکمیت و اخیراً شورای حل اختلاف قابل مشاهده است. از این رو تبیین و تشریح فرایند میانجی گری و بررسی توابع این فرایند ضروری به نظر می رسد. (طالع زاری: ۱۳۹۲: ۵۳).
به اعتقاد بسیاری از طرفداران عدالت ترمیمی، میانجی گری قدیمی ترین و تأثیرگذارترین روشی است که امروزه نیز در نقاط مختلف دنیا مورد استفاده قرار گرفته و از جهات مختلف از سایر روش ها متمایز است. به یک معنا، می توان میانجی گری را سنگ بنا و جان مایه ی عدالت ترمیمی دانست. در روش میانجی گری فضایی ایجاد می شود که بزه دیده و بزه کار بتوانند به صورت رو در رو، بدون هر گونه فشار و اعمال نظر دستگاه کیفری با یکدیگر گفت و گو می نمایند؛ بزه کار از چگونگی وقوع جرم و دلایل و انگیزه های خود از ارتکاب آن، و بزه دیده از خسارت وارده ناشی از بزه دیدگی و نیازها و خواسته های خود سخن گفته و روند سازش و حل و فصل اختلافات را پی گیری می نمایند. در این بین، شخص ثالثی که بی طرف و فاقد منافع در ماجرا می باشد (میانجی) جریان گفت و گو را هدایت و مدیریت می کند. دقت نظر در سنت ها و آیین های اقوام مختلف، کاشف می گرداند که میانجی گری فرایندی نوین از سازوکارهای دیرین حل و فصل منازعات است که در قالب نهادهای مختلف ظهور و بروز پیدا کرده است. با بررسی مبانی اعتقادی و عرفی کشورمان، تقارن و همانندی ویژه ای بین آموزه های دینی و آداب و رسوم کهن ایرانی و مبانی نهاد میانجی گری دیده می شود؛ به گونه ای که در توصیه های دینی، اصطلاحاتی از قبیل شفاعت و وساطت که معانی مشابه به میانجی گری است، مورد تأکید قرار گرفته است. افزون بر این، در آداب و رسوم اقوام مختلف ایرانی نیز نهادهایی هم چون آیین فصل در بین عشایر عرب خوزستان، آیین خون بس در بین عشایر لر بختیاری و آیین پتر در بین قبایل بلوچ وجود داشته است که مطابق با اهداف عدالت ترمیمی و همانند با آیین میانجی گری است و بازخوانی، تعمیم و اشاعه ی آن به نهادهای رسمی کشور، تأثیر شگرفی در حل معمای بزه کاری برجای می گذارد.
۱- تاریخچه ی میانجی گری
برنامه های میانجی گری که از نیمه ی دهه ی هفتاد قرن بیستم نظام عدالت کیفری را تحت تأثیر قرار داده است، نخستین بار در سال ۱۹۷۷ با ابتکار یکی از مأموران تعلیق مراقبتی در کشور کانادا جلوه گر شد و سپس به شهرهای دیگر کانادا و آمریکا منتقل شد. مأمور تعلیق مراقبتی پیش گفته، در یکی از شهرهای ایالت آنتاریو به قاضی پیشنهاد کرد که دو جوان که به اتهام تخریب محکوم شده بودند با بزه دیدگان رو به رو شوند و پس از موافقت قاضی، صدور حکم تعلیق مراقبتی موکول به خسارت زدایی و جلب رضایت خاطر بزه دیده شد. پس از این تجربه، میانجی گری مورد حمایت مالی دولت و حمایت معنوی کلیسا قرار گرفت و در اواخر دهه ی هفتاد، از کانادا به آمریکا و سپس به اروپا منتقل شد. میانجی گری که ریشه در اندیشه ی قضازدایی از رهگذر احاله ی اختلاف های ناشی از پدیده ی مجرمانه به میانجی گری و قبول نوعی کدخدا منشی در حل و فصل منازعات دارد، اهمیت و منزلت و نقشی غیرقابل انکار را در ترسیم سیاست عدالت کیفری مشارکتی ایفا کرده است (سماواتی پیروز،۱۳۸۵: ۱۲۳-۱۲۵)
رگه هایی از این تفکر را می توان در میان اقوام مختلف مشاهده کرد. به طوری که به طور نمونه، در تاریخ یعقوبی می خوانیم: «عرب را داورانی بود که در کارهای خویش به آنان رجوع می کردند و در محاکمات و مواریث و آب ها و خون های خویش آنان را داور می شناخت، که عرب را دینی نبود که به احکام آن رجوع کنند، پس اهل شرف و راستی و امانت و سروری و سال خوردگی و بزرگواری و آزمودگی را حکم قرار می دادند».
اکنون در کشورهایی مانند نیوزیلند و کانادا و در بخش هایی از آمریکا، سنت ها و شیوه های ویژه ی اقوام مائوری و برخی از اقوام اسکیموها، لاکوتاها و داکوتاها در قالب نهادهای خاصی در نظام عدالت کیفری نهادینه شده است. در نیوزیلند، از سنت های مائوری، به ویژه در حوزه ی بزه کاری اطفال استفاده شده است. برخی از اصول و سنت های اقوامی به نام های داکوتاها و لاکوتاها در برخی از نشست های ویژه و تعیین مجازات در آمریکا مورد استفاده قرار گرفته است. در نهادهای قضایی کانادا برای مقابله با بزه کاران به ویژه افراد بومی و محلی در مراکز اصلاح و تربیت از افراد بومی در کمیته ی ویژه ی تعیین مجازات استفاده می شود.
۲- فرایند میانجی گری
میانجی گری کیفری فرایندی سه جانبه است که فارغ از تشریفات معمول در فرایند کیفری، بر اساس توافق قبلی شاکی و بزه دیده با متهم یا بزه کار، با حضور شخص ثالثی به نام میانجی گر یا میانجی به منظور حل و فصل اختلافها و مسایل مختلف ناشی از ارتکاب جرم آغاز میشود. میانجی گر که عضوی از جامعه ی مدنی است، در فرایند میانجی گری سعی می کند بزه کار و بزه دیده را در ارتباط با هم قرار دهد و زمینه ی دیدار، گفت و گو و مذاکره و طرح مطالبات و خواسته های متقابل آن ها را فراهم کند؛ دیدگاه ها و مشکلات آنها را به زبان دیگری برای آنها بازگو و شفاف نماید و بدین سان به آنها کمک کند تا مکنونات قلبی خود را بیان نموده و تسلی روحی پیدا کنند؛ خسارات مادی و عاطفی و روانی بزه دیده ترمیم شود؛ تکالیف و تعهدات بزه کار نسبت به بزه دیده، جامعه و خود در آینده مشخص شود و میزان مسئولیت های طرفین در وقوع جرم تعیین گردد. بنابراین در فرایند میانجی گری کیفری، بزه دیده و بزه کار طی جلسات متعدد، با دیدار و گفت و گوی مستقیم یا در صورت لزوم غیرمستقیم، به یک راه حل مرضی الطرفینی در مورد اختلاف کیفری خود دست می یابند؛ بدون این که میانجی نظر یا رأی خود را به آنها تحمیل نماید (نجفی ابرند آبادی و هاشم بیگی،۱۵:۱۳۸۲-۱۴)).
فرایند میانجی گری معمولاً طی چهار مرحله تحقق می یابد:
۱- مرحلهی ارجاع پرونده؛
۲- مرحلهی اقدامات پیش از میانجی گری؛
۳- میانجیگری و گفت و گو؛
۴- پی گیری نتایج حاصله از میانجی گری
۲-۱. مرحله ی ارجاع پرونده
فرایند میانجی گری با رسیدن پرونده به مرجع میانجی گری آغاز می شود که با روش های مختلف پرونده به این مرجع واصل می شود. در بعضی از سیستم های حقوقی، ارجاع از طریق مسئولان ارجاع انجام می پذیرد و برخی اوقات نیز متصدی اجرای میانجی گری به مسئول ارجاع مراجعه نموده و حسب ضوابط خاصی پرونده ها را به این فرایند سوق میدهند. این مرحله در تشخیص این دست که اساساً چه
پروندههایی و با چه کیفیتی قابلیت ورود به این فرایند را دارند. (طالع زاری،۱۳۹۲: ۱۰۰).
۲-۲. مرحله ی اقدامات پیش از میانجی گری
در این مرحله، پس از این که هویت طرفین پرونده، نوع اختلاف آنها و مسائل و جزییات مربوط به پرونده برای میانجی روشن شد، وظیفه دارد بررسی کاملی از وضعیت پرونده و شخصیت طرفین به عمل آورد و با توجه به نوع اختلاف و شخصیت طرفین نزاع، نحوه و چگونگی گفت و گوها را سازماندهی کرده و روش خاصی را که بر اساس شرایط موجود موثر به نظر می رسد، انتخاب نماید.
از اهداف میانجی در این مرحله، صحبت های جداگانه با بزه دیده و بزه کار است که برخی از جمله آمبرایت بر ضرورت تلفنی بودن این مذاکرات تأکید نموده اند؛ چرا که رو در رویی میانجی و طرفین اختلاف و دادن اطلاعات کامل به آنها، انگیزه ی حضور در گفت و گوها را برای آنان به حداقل رسانیده و گاه آنها را از حضور منصرف می نماید. میانجی وظیفه دارد با ارائه ی توضیحات مقتضی در مورد فرایند میانجی گری و نحوه و کیفیت انجام آن، برداشتی مبتنی بر واقعیت از این فرایند برای اطراف نزاع به وجود آورده و فضایی را ایجاد نماید تا طرفین با اختیار و دانایی لازم نسبت به آنچه در این فرایند اتفاق خواهد افتاد، حضور در چنین فضایی را انتخاب نمایند.(طالع زاری،۱۳۹۲:۵۵)
پس از این گفت و گوها، میانجی با لحاظ مذاکرات انجام پذیرفته و در صورت صلاحدید و رضایت اطراف نزاع به حضور در گفت و گوها، جلسه ی گفتگو را در زمان و مکان مناسب ترتیب داده و به ترتیب از بزه کار و بزه دیده جهت حضور در این فرایند دعوت به عمل می آید؛ چرا که اگر ابتدا رضایت بزه دیده جلب شود و سپس بزه کار جهت حضور موافقت ننماید، به بزه دیده لطمات روحی وارد می شود.
۲-۳. مرحله ی میانجی گری و گفت و گو
این مرحله، سنگ بنای فرایند میانجی گری بوده و حائز اهمیت فراوان است. در این مرحله، بزه دیده و بزه کار بدون واسطه، با حضور میانجی و دوستان و حامیان خود در جلسه، با یکدیگر گفت و گو نموده و احساس و نظر خود را در ارتباط با جرم به وقوع پیوسته بیان می دارند. در ابتدای جلسه، میانجی ضمن معرفی خود، در رابطه با جریان جلسه توضیحاتی بیان نموده و از یکی از طرفین ترجیحاً بزه دیده، با انجام سوالاتی نظیر این که، در زمان ارتکاب جرم چه اتفاقی افتاد؛ یا چه احساسی از وقوع جرم داشتید و اکنون چه احساسی دارید، می خواهد تا احساسات و نظرات خود در رابطه با جرم مورد بحث را بیان نموده و سپس همان سؤال ها را از طرف مقابل نموده و نظر وی را جویا می شود. سپس از سایر حضار می خواهد که اگر مطلبی در این باب دارند، بیان نمایند. پس از آن در مورد خسارات وارده به بزه دیده و نحوه ی جبران آن بحث نموده، از چانه زنی و اخذ نظرات اطراف نزاع، به برایندی در باب میزان خسارات و نحوهی جبران آنها دست می یابد. سپس توافقات نهایی را مکتوب نموده و به امضای اطراف نزاع و سایر حضار رسانیده و به هر یک از بزه دیده و بزه کار یک نسخه تحویل می نماید.
۲-۴. مرحله ی پی گیری نتایج حاصل از میانجی گری
این مرحله که از آن به عنوان ضمانت اجرای فرایند میانجی گری نام می برند، اعتبار یا عدم اعتبار این فرایند را در ذهن اطراف دعوا و توفیق این مذاکرات را در نظر جامعه نمایان می سازد.
در این مرحله، میانجی بایستی با جهد و تلاش، توافقات موجود بین بزه دیده و بزه کار را اجرایی نموده و اگر در اجرا و یا تفسیر مفاد توافقات ابهام خاصی وجود دارد، ضمن گفت و گو با بزه دیده و بزه کار نسبت به حل آن اقدام نموده و توافقات مذکور را در کمترین زمان ممکن عملی نمایند. توفیق این مرحله، منتهی به توفیق فرایند میانجی گری می شود و توقف در این مرحله، ناکامی فرایند میانجی گری را به همراه خواهد داشت.
فرایند میانجی گری معمولاً به دو روش مستقیم و غیر مستقیم انجام می پذیرد. در روش مستقیم، بزه دیده و بزه کار بی واسطه پای میز مذاکره می نشینند و با هم مذاکره می نمایند و میانجی نیز مذاکرات را اداره می نماید، اما بعضاً اوضاع و احوال پرونده و شرایط موجود و جرم ارتکابی به نحوی است که امکان رو در رویی طرفین وجود ندارد و این امر ممکن است باعث ایجاد تشنج و وخیم تر شدن اوضاع گردد. مانند دختری که مورد تجاوز به عنف واقع شده است یا خانواده ای که فرزندشان به طرز فجیعی به قتل رسیده است. در چنین مواردی از روش میانجی گری غیرمستقیم استفاده می شود. در این روش، میانجی با هر یک از طرفین به طور جداگانه مذاکره نموده و نظرات اطراف دعوی را به هم انتقال می دهد و بعضاً نیز بزه دیده و بزه کار از طریق وسایلی از قبیل تلفن نامه مذاکره می نمایند.
۳- اصول و مبانی میانجی گری
مجریان برنامه های میانجی گری به دنبال آنند که با ایجاد فضای گفت و گوی داوطلبانه بین بزه دیده و بزه کار و تسهیل مشارکت جامعه ی محلی در اجرای عدالت، بخشی از وظیفه دستگاه عدالت کیفری را به دوش بکشند. این روش مبتنی بر یک نوع سیاست کیفری مشارکتی در حل و فصل منازعات و پررنگ کردن نقش جامعه ی محلی در تحقق آرمان عدالت است. (طالع زاری،۱۳۹۲: ۵۶).
میانجی گری جهت نیل به اهداف مجریان خود، مبتنی بر اصول و مبانی به اجرای فرایند میانجی گری می پردازد. برخی از این اصول عبارتند از: استقلال فرایند میانجی گری، داوطلبانه بودن حضور بزه دیده و بزه کار در فرایند میانجی گری، رعایت اصل بی طرفی از جانب مجریان این فرایند، محرمانه بودن و غیرعلنی بودن مذاکرات اطراف نزاع و اصل تضمین اجرای توافقات طرفین.
۴- اهداف میانجی گری
میانجی گری کیفری با توجه به اصول و ویژگیهای منحصر به فرد، اهداف و غایتهایی را دنبال میکند که برخی از این اهداف ناظر بر طرفین میانجیگری (بزه دیده و بزه کار) و برخی از آنها مربوط به اهداف و انگیزه های مرتبط با جامعه ی انسانی است و برخی مرتبط با نظام عدالت کیفری میباشد. در این حوزه های چهارگانه (بزه دیده، بزه کار، جامعه و دستگاه عدالت کیفری) اهداف میانجی گری کیفری را جداگانه به تفکیک دنبال می نماییم (عباسی، ۱۳۸۲: ۹۲).
۴-۱. اهداف میانجی گری کیفری در قبال بزه دیده
با مطالعه ی تاریخ حقوق کیفری از ابتدا تا کنون آشکار می شود که تا چندی پیش، از جمله خصوصیات درخور توجه نظام عدالت جزایی، این واقعیت بود که اشخاصی که خود را قربانی و متضرر از وضعیت های مجرمانه میدانستند، در دادرسیهای جزایی واجد نقشی فعال نبوده اند، لیکن تمایلاتی که در خلال تفکرات نو در حوزه ی حقوق کیفری و جرم شناسی به چشم میخورد، نشانگر پذیرش مشارکت فعالانه ی بزه دیده در کارکردهای دستگاه عدالت کیفری است. در این راستا، نظریهی نفی تأثیر اراده ی بزه دیده در دادرسیها که متأثر از اندیشه های مکتب کلاسیک سال ها بر نظام های حقوقی جهان حاکم بود، به طور جدی و وسیع مورد تردید واقع شده است (صادقی، ۱۳۸۴: ۱۲۲).
در این باره گفته اند: حقوق قربانیان جرایم یکی از مهم ترین موضوعات آیین دادرسی کیفری جدید است و حال آن که تا این اواخر برای بزه دیده در محاکمه ی کیفری به عنوان مدعی خصوصی حق ناچیزی شناخته می شد، اما امروزه بزه دیده درحقوق کیفری موقعیتی ممتاز دارد؛ تا بدان حد که سخن از یک سیاست جنایی مبتنی بر حقوق بزه دیدگان است.
این تحولات در نقش بزه دیده در فرایند رسیدگی کیفری باعث شده است که امروزه حقوق دانان برای بزه دیده در رسیدگی های کیفری نقش ویژه ای در نظر گیرند. بزه دیده در اثر ارتکاب جرم مورد آسیب شدید مادی و معنوی قرار گرفته است و گاه روبه رو شدن و صحبت کردن با متهم برای بزه دیده، مهم تر و ارزشمندتر از اجرای مجازات است. بنابراین یکی از اهداف میانجی گری، تخلیه ی عاطفی و روانی بزه دیده است و در ادامه، حمایت از وی و همدردی از ناحیه ی همراهان حاضر در جلسه و بزه کار می تواند در بازگرداندن اعتماد به نفس از دست رفته ی بزه دیده و جلوگیری از بزه دیدگی مجدد وی، نقش اساسی را ایفا نماید مهم ترین هدف میانجی گری جبران خسارت بزه دیده است. در این نشست ها، سعی بر آن است که با تعیین دقیق میزان خسارات وارده به بزه دیده، که شامل خسارات مادی و معنوی می باشد، در کمترین زمان و به بهترین شکل خسارات وارد به وی جبران شود.
۴-۲. اهداف میانجی گری کیفری در قبال بزه کار
یکی از اهدافی که در این فرایند در ارتباط با بزه کار مورد توجه قرار دارد، خنثی سازی است. نظریه ی خنثی سازی که از ناحیه ی متزا مطرح شده است، بر این مبنا پایه گذاری شده است که بزه کار پیش از ارتکاب جرم، با ایجاد ذهنیات و تصورات غلط و واهی در خود، زشتی بزه را برای خود از بین می برد و خود را محق در انجام بزه فرض می نماید. مانند سارقی که با توجیه نامشروع بودن منشأ اموال مال باخته، سرقت را توجیه می نماید و یا کارمندی با این استدلال که کمتر از حق خود حقوق دریافت می کند، اموال شرکت را اختلاس می کند. جلسات میانجی گری و گفت و گوهای حاصل از آن می تواند این ذهنیت غلط را اصلاح نماید. جان برایت ویت در سال ۱۹۸۹ نظریه ی سرشماری باز اجتماعی کننده را مطرح کرده و عقیده دارد افراد مورد قبول بزه کار از قبیل دوستان، خانواده و ریش سفیدان باید به نحوی که به شخصیت بزه کار خدشه ای وارد نشود، وی را شرمنده نموده و به نحوی مثبت وی را بیدار نموده تا به جامعه بازگردد. تحقق این امر در فرایند میانجی گری تسهیل می شود. جریان میانجی گری می تواند فضای مناسبی را ایجاد کند تا طی آن، بزه کار در جریان مشکلات و خساراتی که از فعل مجرمانه ی وی به بزه دیده، اطرافیان وی و جامعه ی محلی بار گردیده، قرار گیرد و نتایج و عواقب وخامت بار عمل خود را مشاهده نماید. میانجی گری باید احساس مسئولیت بزه کار را در قبال بزه دیده برانگیزد و با ایجاد آگاهی، وی را ترغیب به جبران خسارت و حل مشکلات بزه دیده و عذرخواهی از وی نماید.
این فرایند می تواند برای بزه کار نیز مزایایی به دنبال داشته باشد. از جمله این که، وی را در معرض اعلام گذشت از ناحیه ی شاکی قرار داده و با توافقات صورت گرفته و نظر مساعد بزه دیده و مجریان میانجی گری، ضمانت اجراهای کیفری را محدود و مضیق گرداند.
۴-۳. اهداف میانجی گری کیفری در قبال جامعه ی محلی
با مطالعه در مکاتب مختلف اجرای عدالت کیفری، کاشف به عمل می آید که جامعه ی محلی فاقد هرگونه نقش مؤثر در روند اجرای عدالت بوده و همواره در حاشیه ی فرایند اجرای عدالت حضور داشته است، لیکن قریب به سه دهه است که با افول نظام عدالت کیفری سنتی و ظهور مکتب عدالت ترمیمی، فصل نوینی از مداخلات جامعهی محلی و نقش بخشی به این نهاد در روند اجرای عدالت گشوده شده است و افراد جامعهی محلی که نهایتاً در حد شاهد یا مجری حکم در اجرای عدالت مداخله داشته اند، امروزه در لوای روشهایی همچون میانجی گری، فرصت حضور در کانون اصلی اجرای عدالت را پیدا نموده اند.
میانجی گری باید فضای مشارکتی را جهت مداخله ی جامعه ی محلی در مذاکرات سازشی و اجرای عدالت فراهم نموده، احساس مشارکت را در این نهاد ایجاد نماید و جهت ترمیم گسستهای اجتماعی ناشی از جرم ترتیبی اتخاذ نماید.
فرایند میانجی گری کیفری، از ابزارهای سرکوب گری که باعث گسست و اختلال بیشتر در جامعه می شود، بهره ای نمی برد و با تمسک به روش های غیر کیفری از ایجاد این اختلالات و پس آمدهای ناشی از آن جلوگیری مینماید (Bazemor & umberit 2001:10) و نهایتاً این فرایند باید با تقابل بزه کار و جامعهی محلی و اخذ تضمین های لازم از بزه کار در جهت جلوگیری از وقوع جرم، جامعه ی محلی را از ترس ارتکاب مجدد بزه توسط مرتکب رهایی داده و آرامش را به پیکره ی اجتماع بازگرداند. (طالع زاری، ۱۳۹۲: ۵۷).
۴-۴. اهداف میانجی گری در قبال نظام عدالت کیفری
یکی از انتقادات اساسی وارد بر کلیت نظام عدالت کیفری، گرانی و هزینه بر بودن آن است. منتقدین معتقدند که این نظام در عین انجام سرمایه گذاری های کلان مالی و انسانی، در تحقق عدالت و حل معمای بزه کاری به توفیق چندانی دست نیافته است.
شاید بتوان یکی از علل این ناکامی را هجمه ی پرونده هایی دانست که سنگینی آنها فرصت هرگونه ابتکار عملی را از این نظام سلب نموده است.
جریان میانجی گری و امکان احاله ی بخشی از پرونده ها به این فرایند، افزون بر این که بار دستگاه عدالت کیفری را سبک تر و جریان اجرای عدالت را تسهیل می نماید، هزینه ی اجرای عدالت، را تقلیل داده و مدل عدالت کیفری را کارآمدتر می نماید.
۵- چالش های پیش روی فرایند میانجی گری
فرایند میانجی گری در مسیر اجرا با مشکلات و محدودیت هایی همراه است وعناصری وجود دارند که موفقیت این مدل را به چالش می کشاند. برخی از این مقاومت و مخالفت بازیگران رسمی در عرصه ی اجرای عدالت، آسیب ناشی از اختیاری بودن پذیرش این فرایند، بی تجربگی و آموزش ندیدگی مجریان میانجی گری، عدم وجود رویه ی واحد و اختلاف نظر در روش ها و استفاده ی ابزاری از بزه دیده به نفع بزه کار است که به تبیین و تشریح این عوامل می پردازیم:
۵-۱. مقاومت و مخالفت بازیگران رسمی در عرصه ی اجرای عدالت
اجرای فرایند میانجیگری میتواند تهدیدی علیه بعضی از فعالان عرصهی اجرای عدالت، از قبیل قضاوت، وکلا و کلیت نظام عدالت کیفری تلقی گردد.
در اجرای این فرایند، پرونده از ابتدا به این روش احاله شده و بزه کار و بزه دیده مشکل خود را در فضایی غیررسمی غیر از دادگستری حل و فصل مینمایند. این امر اقتدار و حاکمیت دستگاه عدالت کیفری را زیر سؤال برده و قدرت مجریان این دستگاه از جمله قضات و دادستان را محدود می نماید.
از طرفی حضور بی واسطه ی اطراف دعوای کیفری در فرایند میانجیگری و هم کلام شدن آنها با یکدیگر و بیان واقعیت و احساسات خود پیرامون جرم میتواند خلاف و ناقض دفاعیات حرف های وکلای آنان گردد و به نوعی منافع آنان را تهدید کند.

 

• • نوریان محمد

 

در پژوهشی با نام تحلیل محتوای کتابهای فارسی سال اول دبستان در ایران اشاره دارد کتاب درسی مهمترین و پرکاربردترین رسانه آموزشی در کشور ایران است. این رسانه با اهمیت در بردارنده بخشهای نوشتاری، تصویرها و تمرینهایی است که در راستای تحقق هدفهای کتاب انتخاب و سازماندهی میشوند. از سوی دیگر آموزش خواندن و نوشتن به عنوان کلید ورود به نظام آموزش رسمی کشور، اهمیت کتابهای درسی «بخوانیم و بنویسیم» را برای پایه اول ابتدایی دو چندان کرده است. پژوهش توصیفی حاضر درصدد بررسی چگونگی ارتباط متون نوشتاری، تصویرها و تمرینها با هدفهای کتابهای درسی «بخوانیم و بنویسیم» پایه اول بوده و با روش های متداول در آمار توصیفی با بهره گرفتن از روش تحلیل محتوا، متون نوشتاری درسها، تصویرها و تمرینهای کتابهای مذکور بر اساس هدفهای جزئی، مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده مبین آن بودهاند که ۲۵٫۷% از هدفهای جزئی بدون متن نوشتاری و ۴۳٫۱% از هدفهای جزئی بدون تصویر، ۱۴٫۷% از هدفهای جزئی بدون تمریناند. بنابراین نیمی از هدفهای جزئی برنامه با الگوی نظری تحقق هدفهای یادگیری خواندن و نوشتن مطابقت ندارد که میتواند امر آموزش را با مشکل مواجه سازد.

 

• • کیوان غلامرضا

 

این تحقیق با عنوان تحلیل محتوای کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم دبستان بر اسا طبقهبندی بلوم و همکاران در سطوح حیطه شناختی و روش ویلیام رومی در سال تحصیلی ۱۳۸۰ – ۱۳۷۹، به دنبال رسیدن به پاسخ سئوالات زیر میباشد:

 

1. 1. توزیع هدفهای رفتاری کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم دبستان در سطوح حیطه شناختی بلوم و همکاران چگونه است؟

 

1. 1. فراوانی و درصد هدفهای رفتاری دروس نثر کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم دبستان در هر یک از سطوح حیطه شناختی، چگونه است؟

 

1. 1. فراوانی و درصد هدفهای رفتاری دروس نظم کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم دبستان در هر یک از سطوح حیطه شناختی چگونه است؟

 

1. 1. تا چه میزان در ارائه متن دروس نثر کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم دبستان، از روش فعال بنا به تعریف ویلیام رومی استفاده شده است؟

 

1. 1. تا چه میزان در ارائه پرسشهای دروس نثر کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم دبستان، از روش فعال بنا به تعریف ویلیام رومی استفاده شده است؟

 

1. 1. تا چه میزان در ارائه متن دروس نظم کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم از روش فعال بنا به تعریف ویلیام رومی استفاده شده است؟

 

1. 1. تا چه میزان در ارائه پرسشهای دروس نظم کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم دبستان، از روش فعال بنا به تعریف ویلیام رومی استفاده شده است؟

 

روش این تحقیق توصیفی است، زیرا به توصیف محتوای کتابهای مورد نظر میپردازد و محتوای کتابها را آنطور که هستند، بیان میکند جامعه آماری و حجم نمونه تحقیق را کتابهای فارسی پایه های سوم، چهارم و پنجم تشکیل میدهند. همانطور که از عنوان تحقیق بر میآید، از دو شیوه برای تحلیل محتوی کتابها استفاده شده است.
الف: روش بلوم و همکارانش در تعیین سطوح حیطه شناختی هدفهای رفتاری: در این روش ابتدا هدفهای رفتاری کتابهای مورد نظر، استخراج گردیده است، سپس با قرار دادن آن در جدول هدف – محتوا، سطوح خاص هر کدام از هدفها با علامت ضربدر مشخص شده است. در نهایت فراوانی و درصد فراوانی هدفهای رفتاری هر کدام از کتابها به تفکیک دروس نثر و دروس نظم، نشان داده شده است. در این بخش، تحقیق به این نتیجه رسیده است که هدفهای رفتاری دروس نثر کتابهای مورد مطالعه، تنها در سطوح دانش، درک و فهم، کاربرد و ارزشیابی، قرار دارند. هدفهای رفتاری دروس نظم کتابهای فارسی سوم، چهارم و پنجم نیز تنها دو سطوح دانش و فهمیدن را در بر میگیرند. ب: روش ویلیام رومی در تعیین میزان ارائه فعال محتوای کتابهای درسی: در این شیوه بنا به پیشنهاد ویلیام رومی، هر کدام از جملات متن دروس و همچنین تک تک پرسشهای هر درس، در یک مقاله گنجانده شده است. مقولات بدست آمده به دو دسته مقولات فعال و مقولات غیر فعال تقسیم شدهاند. برای بدست آوردن ضریب درگیری دانشآموز با محتوا (متن و پرسشهای) کتابها از فرمول پیشنهادی ویلیام رومی استفاده شده است. اگر ضریب درگیری دانشآموز با محتوا بین ۰/۴ و ۱/۵ بزرگتر باشد، نشان دهنده این است که محتوا به صورت غیر فعال ارائه شده است. در این بخش نیز میزان ارائه فعال محتوای کتابها به تفکیک دروس نثر و دروس نظم انجام شده است. با توجه به آنچه گفته شد، تحقیق به این نتیجه رسیده است که متن دروس نثر هر سه کتاب فارسی، به شکل غیر فعال ارائه گردیده است. پرسشهای دروس نثر کتاب فارسی سوم دبستان بصورت فعال ارائه شدهاند اما در کتابهای فارسی چهارم و پنجم ارائه پرسشهای دروس نثر، به شکل غیر فعال است. تحقیق نشان میدهد که متن دروس نظم کتابهای فارسی سوم، چهارم و پنجم دبستان بصورت غیر فعال ارائه شده است همچنین نتایج تحقیق بیانگر آن است که پرسشهای دروس نظم کتابهای فارسی سوم و پنجم دبستان بصورت فعال و پرسشهای دروس نظم کتاب فارسی چهارم به شکل غیر فعال ارائه گردیدهاند.

 

• • قادری، مصطفی

 

در پژوهشی با نام بررسی تطبیقی کتابهای درسی و راهنمای معلم علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا بر اساس طبقهبندی حیطه شناختی بلوم، بعد اعمال فکری در ساختار هوشی گیلفورد و طبقهبندی هدفهای آموزشی مریل نشان داد که مطالعات تطبیقی در زمینه برنامههای درسی، دانش ما را در زمینه اینکه چه چیزی را به دانشآموزان آموزش دهیم گسترش داده و همچنین سبب توسعه دانش نظری و عملی در حوزه مطالعات برنامه درسی میشود. آگاهی از دست آوردهای علمی در زمینه های ژنتیک، علوم کامپیوتر و علوم ارتباطات و هوافضا و … در سایر کشورها و انعکاس آن در برنامههای درسی علوم از یک سو و اطلاع از دست آوردها و بصیرت نو در برنامههای درسی علوم که حاصل پژوهشهای تربیتی است از سوی دیگر، رسالت بررسیهای تطبیقی را بیش از پیش معلوم میدارد. در پژوهش حاضر نیز مطالعه تطبیقی برنامههای درسی علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا به منظورمقایسه اهداف درسی، پرسشها و تکالیف درسی و محتوای توصیفی برنامههای درسی علوم صورت پذیرفته است. اهداف ویژه تحقیق به صورت زیر معرفی میشوند: ۱- بررسی اهداف درسی مندرج در کتابهای راهنمای معلم علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا به لحاظ توجه به سطوح مختلف طبقات حیطه شناختی بلوم. ۲- بررسی پرسشها و تکالیف درسی کتابهای علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا در انطباق با بعد عملیات در ساختار هوش گیلفورد. ۳- بررسی محتوای توصیفی کتابهای علوم دوره ابتدایی ایران و آمریکا در انطباق با طبقهبندی هدفهای آموزشی مریل. در راستای اهداف فوق سئولات ویژه تحقیق به صورت ذیل تدوین شده است: ۱- اهداف درسی کتابهای راهنمای معلم علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا در طبقهبندی حیطه شناختی بلوم روی کدام سطوح بیشتر تمرکز دارند؟ ۲- پرسشها و تکالیف درسی کتابهای علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا در طبقهبندی بعد عملیات در ساختار هوشی گیلفورد بر چه سطحی تمرکز دارند؟ ۳- محتوای توصیفی کتابهای علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا به ایجاد توسعه چه نوع دانشی توجه دارند؟ ۴- محتوای توصیفی کتابهای علوم دوره ابتدائی ایران و آمریکا به ایجاد و توسعه چه نوع موضوعی در طبقهبندی هدفل-های آموزشی مریل توجه دارند؟ ۵- نوع عملکرد مورد انتظار در کتابهای علوم تجربی دوره ابتدائی ایران و آمریکا (بر اساس طبقهبندی هدفهای آموزشی مریل) چیست؟ کتابهای درسی علوم دوره ابتدائی ایران و کتابهای درسی علوم دوره ابتدائی “علم در هر زمان”^[۵۱] و همچنین کتابهای راهنمای معلم علوم مربوط به هر یک از این مجموعه کتابها، محتوای مورد بررسی در این تحقیق بوده است. نوع پژوهش “مطالعه توصیفی”^[۵۲] و روش انجام پژوهش “تحلیل محتوا”^[۵۳] بر اساس مراحل تحلیل ه.س. بولا بوده است. شاخصهای مورد استفاده برای تحلیل محتوا نیز طبقهبندی حیطه شناختی بلوم، بعد از عملیات در ساختار هوشی گیلفورد و طبقهبندی هدفهای آموزشی مریل انتخاب گردیده است. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده به عمل آمد. یافته تحقیق عبارتند از : ۱- اهداف درسی مندرج در کتابهای راهنمای معلم دوره ابتدایی ایران بیشتر روی سطوح “دانش” “فهمیدن” “کار بستن” متمرکز شدهاند، در حالیکه اهداف درسی مندرج در کتابهای راهنمای معلم علوم دوره ابتدایی آمریکا روی سطوح “دانش"، “فهمیدن” و “ترکیب” تمرکز یافتهاند. ۲- پرسشها و تکالیف درسی کتابهای علوم دوره ابتدایی ایران بیشتر به پرورش سطح “تفکر همگرا"، توجه دارند. در حالیکه کتابهای علوم دوره ابتدایی آمریکا بیشتر به روش “تفکر همگرا” و “واگرا” تاکید دارند، بعلاوه توزیع پرسشها و تکالیف درسی کتابهای آمریکا متوازنتر است. یعنی تا حدود زیادی به سطوح “حافظه شناختی ” و “تفکر ارزشیاب” نیز توجه شده است. ۳- در هر دو مجموع کتابهای علوم دوره ابتدایی ایران و آمریکا قسمت عمده دانش ارائه شده در محتوای توصیفی، نظری است. ۴- محتوای توصیفی در کتابهای علوم دوره ابتدایی ایران بیشتر به ارائه “مفاهیم” میپردازند. در حالیکه کتابهای علوم دوره ابتدایی آمریکا بیشتر به ارائه “حقایق” “مفاهیم” میپردازند و در آنها به ارائه “روش کار” نیز توجه کافی شده است. لازم به ذکر است که هر دو مجموع کتابهای علوم ایران و آمریکا “قوانین علمی” کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. ۵- در محتوای توصیفی کتابهای علوم دوره ابتدایی ایران و آمریکا “عملکرد مورد انتظار” بیشتر عملکرد “یادآوری” و “کاربرد” است و به عملکرد “کشف و ابداع” کمتر توجه شده است. به طور کلی مشخص گردید که تفاوتهای اساسی کتابهای علوم دوره ابتدایی ایران و آمریکا در نوع پرسشها و تکالیف درسی است. یعنی نوع فعالیتهای علمی در کتابهای درسی علوم دوره ابتدایی آمریکا بسیار بیشتر و متنوعتر از کتابهای درسی ایران است بنابراین ضرورت دارد که برنامهریزان درسی به فعالیتهای علمی که توسط خود دانشآموزان صورت میگیرد اهمیت بیشتری بدهند و بین فرآیندهای علمی هماهنگی و ارتباط بیشتری ایجاد نمایند. همچنین انتظار میرود که در محتوای یک کتاب “حقایق"، “مفاهیم” ، “روش کار” و “قوانین” به صورت متوازن مورد توجه باشد، در حالیکه در کتابهای علوم دوره ابتدایی ایران بیش از نصف “محتوای توصیفی” کتاب درسی را، “مفاهیم” تشکیل میدهد از این رو محتوای توصیفی کتابهای درسی باید هر چه بیشتر در جهت توزیعی متوازنتر سازماندهی شوند. علاوه بر کتابهای درسی علوم دوره ابتدایی ایران باید به سمت و فعالیتهای مداری، سو ق داده شوند و رویکرد حل مسئله در فعالیتهای یاددهی، یادگیری اعمال شوند. در کتابهای راهنمای معلم ایران “روش حل مسئله” بسیار مورد تأکید قرار گرفته و انتظار برنامه ریزان درسی ایران این است که معلمان و دانشآموزان رویکرد مذکور بهره گیرند، اما سازماندهی کتابهای درسی علوم دوره ابتدایی ایران در جهت “روش حل مسئله” طراحی نشده است. از این رو پیشنهاد میشود که برنامه ریزان درسی ساختار کتابهای درسی را به نحو کاملتری بر مبنای “روش حل مسئله” تنظیم کنند.

 

• • شکوهی، راحله

 

در پژوهشی با نام تحلیل محتوای فارسی جدید دوم دبستان بر مبنای طبقهبندی اهداف آموزشی در حیطه شناختی (بلوم و همکاران) / راحله شکوهی ؛ استاد مشاور: علیرضا محمودنیا به نتایج زیر دست یافت:

 

1. 1. مطالب و محتوای کتاب فارسی جدید دوم دبستان به گونهای تدوین شده است که تأکید اصلی به هدفهای سطح دانش و فهمیدن است به طوری که ۶۲% اهداف سطح دانش و ۵۲% به سطح فهمیدن اختصاص دارد.

 

1. 1. به سطح کار بستن فقط ۱۴% توجه شده و این درحالی است که باید بر کاربرد یافتهها بیشتر تأکید شود.

 

1. 1. هیچکدام از مباحث فارسی جدید دوم دبستان به سطح تحلیل نپرداخته است.

 

1. 1. سطح تأکید و ارزشیابی بعد از سطوح دانش، فهمیدن و کاربرد هر یک ۸/۰ % توجه را به خود اختصاص دادهاند.

 

 

 

• • مرادی، منیره

 

در پژوهشی با نام تحلیل سئوالات آخر فصل کتب علوم دوره ابتدایی بر اساس حیطه شناختی بلوم و مناسب بودن سئوالات از دیدگاه معلمان استان آذربایجان غربی و تحلیل سئوالات درون متن با توجه به روش لوری و لئونارد/ منیره مرادی؛ به راهنمایی: اسکندر فتحی آذر، به منظور بررسی وضعیت کیفی سئوالات کتاب درسی علوم دوره ابتدایی، سئولات پنج کتاب مقطع ابتدایی، از دو جنبه یعنی روش های تحلیل سئوالات بلوم، لوری و لئونارد و دیدگاه معلمان مورد مطالعه قرار گرفتند.

 

• • قندیلی، جواد

 

در پژوهشی با نام بررسی و تحلیل سئوالهای کتابهای تعلیمات دینی دورهی آموزش ابتدایی بر اساس طبقهبندی هدفهای پرورشی بلوم و همکاران در حیطه های سه گانه، سال تحصیلی ۱۳۷۳ – ۱۳۷۲ . / جواد قندیلی؛ به یافته های زیر دست یافت.

 

1. 1. از ۸۱ سئوال استخراج شده از کتاب دینی سال دوم ابتدایی، ۷۱/۶ % در سطح دانش، ۱۳/۵% در سطح فهمیدن ۱۴/۸% درصد پاسخ دادن قرار داشت.

 

1. 1. از ۱۱۰ سئوال استخراج شده از کتاب دینی سال سوم ابتدایی، ۸۰/۹% در سطح دانش، ۱۴/۵% در سطح فهمیدن و ۴/۵% در سطح پاسخ دادن قرار داشت.

 

1. 1. از ۱۱۴ سئوال استخراج شده از کتاب دینی سال چهارم ابتدایی، ۹۳/۵% در سطح دانش، ۵/۲% در سطح فهمیدن، ۸% در سطح پاسخ دادن قرار داشت.

 

1. 1. از ۱۴۲ سئوال استخراج شده از کتاب دینی سال پنجم ابتدایی، ۹۳۶/۶% در سطح دانش، ۶/۳% در سطح فهمیدن قرار داشت.

 

1. 1. از ۶۶ سئوال استخراج شده از کتابهای دینی دورهی ابتدایی در بخش خداشناسی، ۷۱% در سطح دانش، ۱۹/۶% در سطح فهمیدن و ۹% در سطح پاسخ دادن قرار داشت.

 

1. 1. از ۳۳ سئوال استخراج شده از کتابهای دینی دوره ابتدایی در بخش جهان آخرت ۹/۱% در سطح دانش، ۹% در سطح فهمیدن قرار داشت.

 

1. از ۱۱۳ سئوال استخراج شده از کتابهای دینی دوره ابتدایی در بخش نبوت ۹۲% در سطح دانش، ۶/۱% در سطح فهمیدن و ۱/۷% در سطح پاسخ دادن قرار داشت.

محدود به دفاتر و شعب امداد
محدود به زمان های ساعات کار اداری امداد
امکان جذب محدود کمکها فقط به برخی اشکال خاص
افزایش هزینه های جمع آوری کمکها
نیاز به نیروی انسانی زیاد جهت جذب کمکهای مردمی

 

 

 

جدول ‏۲-۱ – مقایسه تطبیقی بین روش های پرداخت الکترونیکی و سنتی
مزایای پرداختهای الکترونیکی
مزایای پرداختهای الکترونیکی را می‌توان از دو جنبه خیّرین و موسّسات عام المنفعه مورد توجه قرار داد. از دید مردم و خیّرین می‌توان به صرفهجویی در هزینه‌ها، صرفهجویی در زمان و دسترسی به زیرساختهای متعدّد برای انجام کمک ها نام برد. از دید موسّسات عام المنفعه نیز می‌توان به ایجاد و افزایش روشها و راهکارها برای دریافت کمکهای مردمی با سرعت و گسترش زیاد و هزینه کم اشاره کرد.

نقش خیرین در توسعه و ایجاد زیرساخت روش های پرداخت الکترونیک
در صورت عدم استقبال مشتریان از روش های پرداخت الکترونیک، بهرهگیری از اینگونه خدمات با شکست روبرو خواهد شد، در واقع، جلب اعتماد و رضایت این افراد از فاکتورهای بسیار مهم در این زمینه می‌باشد، یعنی هر فرد نیکوکار پس از استفاده از یکی از زیرساختهای روش های الکترونیکی پرداخت کمک به یک موسسه عام المنفعه ممکن است از این زیرساخت راضی و یا ناراضی باشد، و این رضایت میتواند عامل اصلی رفتار فرد در کمک و اقدامات خیرخواهانه بعدی وی باشد.
تاریخچه کمیته امداد
سابقه شکلگیری و پیریزی تشکیلات این نهاد به سالهای قبل از پیروزی انقلاب و حدوداً سال ۱۳۴۲ برمیگردد که تعدادی از انقلابیون اول نهضت اسلامی که در زمره ‌همراهان و همرزمان حـضرت امام خمینی (ره‌) قرار داشتند و بعضاً مـسئولین فعلی این نهـاد میباشند، از طرف مـعظم له مـأموریت رسیدگی به‌خـانواده زندانیـان سیاسی، نیازمندان مبارزین را بعهده داشتند.
اقدامات حمایتی و امدادی این بزرگان خصوصاً در زمان اوجگیری انقلاب اسلامی یعنی سالهای ۵۶ و ۵۷ که مبارزات امت مسلمان به اوج خود رسید و اعتصاب و تحصن همه جا را فرا گرفت‌، با حمایت گسترده و فراگیر از اعتصابیون و خانواده زندانیان سیاسی و نیازمندان جامعه سیر صعودی یافت.
با پیروزی انقـلاب شکوهمند اسلامی و آغـاز فعالیت مجـدد بخشهای اداری، اقتصادی و فرهنگی کشور، لـزوم حـمایت از نیازمندان در صـدر برنامه‌های نظام قرار گرفت و دقیقاً ۲۲ روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی و بعنوان دومین نهاد انقلابی در تاریخ ۱۴ اسفند ماه ۱۳۵۷، کمیته امداد امام‌، با صدور حکم پرخیر و برکت و تاریخی حضرت امام خمینی‌(ره‌) برای مدت نامحدود، به منظور تحقق بخشیدن به اهداف عالیه نظام جمهوری اسلامی ایران و ولایت فقیه در حمایت و امداد محرومان و مستضعفان و خودکفا کردن آنان‌، تأسیس گردید. اعضای هیات موسساین نهاد مرحوم حبیب الله عسگراولادی، آیتالله مهدی کروبی و ابوالفضل حاج حیدری میباشند.
کمیته امداد امام خمینی بعنوان نهادی انقلابی و از نوع مؤسسات ناسودبر و عام المنفعه است و تحت نظارت مقام رهبری قرار دارد که مرکز اصلی آن در تهران بوده و در تمامی شهرستان‌ها و اکثر بخشهای کشور و در برخی نقاط خارج از کشور دارای شعبه می‌باشد.
پس از ولایت فقیه، شورای مرکزی عالی‌ترین رکن این نهاد می‌باشد که مسئولیت کلی امور امداد را عهده دار است. سرپرستی بعنوان بالاترین مقام اجرایی و عضو شورای مرکزی امداد مجری مصوبات شورای مرکزی می‌باشد، اداره کل کمیته امداد در استان بعنوان هماهنگ کننده و ناظر بر امور شاخه‌های اصلی مستقر در شهرستانها می‌باشد و کمیته امداد شاخه‌ها در کلیه شهرستانها و برخی شهرها و مراکز دهستان‌ها بعنوان اصلیترین واحد پشتیبانی امداد مستقیماً به امور مددجویان و ارباب رجوع رسیدگی می‌کند.
میزان کمک‌های مردمی، در سال ۱۳۹۰، ماهانه ۱۵ میلیارد تومان در بخش صدقات جمع‌ آوری شده است. سعید ستاری، معاون وقت مشارکت‌های مردمی کمیته امداد، میزان کمکهای مردمی در سال ۱۳۹۱ را بالغ بر ۹۰۰ میلیارد تومان عنوان کرد. طبق اعلام دفتر آمار کمیته امداد در آذر ۱۳۹۲، درآمد کمیته امداد امام از محل صندوق‌های صدقات سال گذشته [سال ۱۳۹۱] حدود ۱۸۰ میلیارد تومان بوده است.
برابر اطلاعات اعلامی، تعداد افراد تحت پوشش کمیته امداد، در ۲۸ آذر ۱۳۹۲، تعداد افراد تحت پوشش کمیته امداد را نزدیک ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر و افرادی که از خدمات موردی این نهاد در کشور برخوردارند را نزدیک ۳ میلیون نفر اعلام کرد. از این تعداد، ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر سالمند، حدود ۸۰۰ هزار دانشجو و دانش‌آموز و زنان سرپرست خانوار هستند.
پیشینه تحقیق
بر اساس بررسی و جستجوهای انجام شده در سایتهای معتبر خارجی مانند الزویر ، آی اس آی و همچنین سایت دانشگاههای معتبر کشور و مرکز مدارک علمی ایران (ایران داک) تحقیق دانشگاهی که دقیقاً با موضوع پیشنهادی در این زمینه انجام شده باشد یافت نشد، که در مورد سایتهای خارجی بنظر علت آن این است که، روش های الکترونیکی در سایرکشورها بعنوان یکی از راهکارهای عادی، مطمئن و آسان جهت انواع پرداختها اعم از خرید و یا کمک به موسسات خیریه مورد استفاده قرار میگیرد و بصورت بالفعل در جامعه وجود دارد و برای توسعه آنها نیاز به توجیه فنی و اقتصادی در بنگاه های خیریه نیست، لیکن تحقیقات و مقالات زیادی در زمینه پرداختهای الکترونیکی و خرید کالا و خدمات در سایتهای داخلی و خارجی انجام و ارائه شده است، که با توجه به مشابهت ماهیتی کمکهای مالی به موسسات عام المنفعه به فرایند خریدهای الکترونیکی، میتوان به این موارد اشاره کرد و تنها تفاوت این دو در اینست که در خریدهای الکترونیکی مشتری در قبال پرداخت وجه، کالا و یا خدمتی را بدست میآورد اما در مورد کمک به موسسات عام المنفعه فرد خیّر یک سرویس معنوی دریافت مینماید.
ازجمله تحقیقات انجام شده :
تحقیقات داخل کشور:
موضوع : بررسی انواع روش های پرداخت الکترونیکی در ایران و مکانیزمهای عملیاتی ارائه شده توسط بانکهای کشور در این زمینه، اولین کنفرانس جهانی بانکداری الکترونیکی، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، پژوهشکده پست، گروه پست مالی و بانکی، ۱۳۸۶،
محقق : ناهید مژدهی ، امیررضا مهربان ،منصور امینی لاری
هنگامی که یک سایت تجارت الکترونیک طراحی میشود، سازمان باید در نظر داشته باشد که مشتریان قرار است، از چه روشی در وب پرداخت کنند. یکی از مهمترین فعالیتهای یک سایت تجارت الکترونیک، انجام پرداختها بر روی وب میباشد. اکثر تجارتهای الکترونیکی شامل دریافت پول به ازاء کالا یا خدمات میباشند. هدف از ایجاد سیستمهای پرداخت الکترونیکی برروی اینترنت، ارسال پرداختهای الکترونیکی برای دریافت کالاهای الکترونیکی و یا گرفتن تعهد برای تحویل کالاهای فیزیکی است. به همین دلیل هم اکنون تمرکز اصلی در تجارت الکترونیکی برروی اینترنت در طراحی سیستمهای پرداخت الکترونیکی برای آن است.امروزه چهار روش اصلی برای پرداخت پول، در تجارت سنتی و تجارت الکترونیکی وجود دارد که عبارتند از: پول نقد، چک، کارت اعتباری و کارت بدهی که هر دو شیوه سنتی و الکترونیکی را در بر می گیرند.در تجارت الکترونیک چهار نوع فناوری برای پرداخت الکترونیکی وجود دارد. این چهار نوع عبارتند از: کارتهای پرداخت، پول الکترونیکی، کیف های نرمافزاری و کارتهای هوشمند. هر یک از این چهار نوع دارای خصوصیات، هزینه ها، مزایا و معایبی می باشند. کلیه این روشها میتوانند در سایتهای اینترنتی خرید و فروش کالا، مورد استفاده قرار گیرند. در این گزارش ابتداء مکانیزم عملیاتی کارتهای بانکی شرح داده شده و سپس به بررسی هریک از روش های چهارگانه پرداخته میشود و نیز روش های بکار گرفته شده در سیستم بانکی کشور و نحوه عملی سازی آنها توسط بانکها مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت روشهایی که در طراحی وب سایت میتواند مورد استفاده قرار گیرد پیشنهاد میگردد.
موضوع : پول و پرداخت الکترونیکی، اولین کنفرانس جهانی بانکداری الکترونیکی، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، پژوهشکده پست، گروه پست مالی و بانکی، ۱۳۸۶،
محقق : محسن جلالی ،فاطمه ثقفی ،محمود سعیدی ،مجید عسکرزاده
اهمیت تجارت الکترونیکی و ملزومات آن یعنی پول و پرداخت الکترونیکی در پیشرفت جوامع امروزی کاملاً هویدا است. آنچه که در این مقاله مورد بررسی قرار می‌گیرد، تحلیلی بر روند توسعه و چشم‌انداز فناوری‌های نوین در حوزه پول الکترونیکی و پرداخت الکترونیکی است. در ادامه، راهکارهایی جهت حرکت هدفمند به سمت بانکداری الکترونیکی از منظر پول و پرداخت الکترونیکی ارائه خواهد شد، بعلاوه، روشن است که بدون وجود محیطی امن در نگهداری و پرداخت پول الکترونیکی، کلیه اهداف توسعه‌ای در این زمینه با شکست مواجه خواهد شد. به همین خاطر سعی شده است که در این مقاله مسایل مرتبط با امنیت و اصول رمزنگاری نیز در حد لازم پوشش داده شود.
موضوع : بانکداری موبایل و امنیت آن در بانک ملت،
محقق : دکتر حمیدرضا علیپور شیرسوار، استادیار دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاداسلامی، واحد رشت، حسین پور علی ، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی داخلی
بانکداری موبایل امکانی است که در بسیاری از کشورها فراهم شده است. این نوع پرداخت به دلیل راحتی استفاده، دستیابی همگانی و سریع گوشیهای تلفن همراه و استفاده دائمی افراد از آنها مورد توجه میباشد. درحالیکه در بانکداری الکترونیکی تبلیغات وسیع میکنند در زمینه بانکداری موبایلی در قدمهای نخست قرار دارند. از طرفی برای اینکه یک سیستم پرداخت موبایلی بر سیستم سنتی برتری داشته باشد باید عاری از نقصهای امنیتی باشد. لذا در پژوهش حاضر ضمن بیان تعاریف و اجزای بانکداری الکترونیکی و موبایلی، به بررسی توسعه بانکداری موبایل و ایجاد زمینه های امنیتی در بکارگیری این فناوری در بانک ملت میپردازد.
موضوع : بررسی شیوه های مناسب جلب مشارکتهای مردمی در زمینه کمک های مالی و غیرمالی به کمیته امداد امام خمینی(ره) استان سمنان
محقق : محمد ابراهیم همتی
شناخت تنگناهای فقر و رفع‌محرومیت یکی از محورهای اساسی مورد توجه در برنامه‌ریزی‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. اما گستردگی کار و ابعاد مختلف این مساله اجتماعی، ضرورت مشارکت و همیاری مردم را در این زمینه مسجّل می سازد. بدین لحاظ کمیته امداد امام خمینی(ره) سنگ بنای خود را بر جلب مشارکتهای مردمی گذارده و در خط مشی های خود به این موضوع پرداخته است.
از این رو یافتن شیوه های جدید جلب مشارکتهای مردمی همواره میبایست مدنظر قرار گیرد چراکه تغییرات اجتماعی تغییر در این شیوه ها را نیز ضروری میسازد. این پژوهش با درک چنین ضرورتی و با هدف بررسی شیوه های مناسب جلب مشارکت های مردمی در زمینه کمکهای مالی و غیرمالی به کمیته امداد امام خمینی(ره) استان سمنان انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه افرادی است که در استان سمنان ( شهرهای سمنان ، دامغان ، شاهرود ، گرمسار ، سرخه و شهمیرزاد) در برنامه های کمیته امداد مشارکت داشته اند. از این تعداد ۵۰۰ نفر به عنوان نمونه و به صورت تصادفی انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. روش تحقیق توصیفی پیمایشی است و داده های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه و مصاحبه ، با کاربست آماره های توصیفی فراوانی ، درصد فراوانی و آزمون آماری کای اسکوئر تجزیه و تحلیل شدند.
نتایج پژوهش حاکی از تاثیر متغیرهای جنسیت، وضعیت خانواده ها (تاهل، تعداد فرزندان ، شغل)، میزان درآمد ، آشنایی با برنامه های کمیته امداد ، نگرش به برنامه های اجرایی کمیته امداد امام خمینی(ره) و میزان پایبندی به اعتقادات مذهبی در مشارکت با کمیته امداد امام خمینی(ره) می باشد. برای افزایش مشارکت مردم با این نهاد و ساماندهی کمک ها نیز تشویق مردم از طریق صدا و سیما ، انجام تبلیغات گسترده به منظور ارتقاء آگاهی های عمومی، شناسایی ریشه های اصلی فقر، برخورد صادقانه با مردم و ایجاد اعتماد عمومی در مردم مبنی بر توزیع درست کمک های جمع آوری شده ، توصیه و پیشنهاد شده است.
موضوع : عوامل موثر بر جلب هدایا و مشارکت های مردمی
محقق : دکتر ملک پور
کمیته امداد امام خمینی(ره) به عنوان یکی از نهادهای مردمی، در ترسیم خط مشی های اساسی اش ، بر حمایت و همکاری و امداد مردمی تاکید اساسی دارد. و بر این مبنا جلب هدایای مردمی را به عنوان ساز و کار هدایت کننده مساعدتهای مردمی به سمت نیازمندترین اقشار جامعه میپندارد. از آنجا که از یک سو جلب هدایای مردمی و برنامه ریزی در این زمینه ، دارای ابعاد پیچیده اقتصادی، اجتماعی و مهمتر از همه اعتقادی و تشریعی است و از سوی دیگر فعالیت هایش در یک سازمان متمرکز است، خواه ناخواه، با عوامل و احیاناً موانعی روبرو است که میتواند بر این روند تاثیرگذار باشد. این عوامل که بخشی درون سازمانی و بخشی برون سازمانی است، به آن دلیل که میتواند بر تداوم جلب هدایا و ارتقاء کارایی و کیفیت آن تاثیرگذار باشد، نیاز به شناخت و بررسی دارد. این پژوهش با درک این ضرورت و با هدف شناخت عوامل درون سازمانی ، شناخت عوامل و انگیزه های فردی، شناخت الگوهای مدیریت ومسایل اداری و شناخت عوامل برون سازمانی موثر بر جلب هدایای مردمی انجام یافته است، میکوشد تاثیر پارهای متغیرهای درون سازمانی نظیر سابقه کار، ثبات مدیریت، سطح تحصیلات کارکنان و نیز تأثیر پارهای متغیرهای برون سازمانی نظیر سن، میزان آشنایی مردم با فعالیتهای کمیته امداد را بر مشارکتهای مردمی مورد آزمون قرار دهد. جامعه آماری در ابعاد سازمانی متشکل از ۸۰ نفر از کارکنان و مسئولان مشارکتهای مردمی و در ابعاد برون سازمانی در بردارنده ۴۳۲ نفر از گروه های مختلف شغلی و در بین مردم عادی است که از ۶ استان تهران، همدان، اصفهان، فارس، زنجان و کهگیلویه و بویراحمد از طریق روش نمونهگیری خوشه ای انتخاب و مطالعه شدند. روش پژوهش پیمایشی است و داده های گردآوری شده از طریق پرسشنامه و مصاحبه، با بهره گرفتن از آماره های توصیفی، درصد فراوانی و آزمون آماری کای اسکوئر تجزیه و تحلیل گردیدند. نتایج پژوهش نشان میدهد که در بخش عوامل درون سازمانی سابقه کار کارکنان فاقد تاثیر و ثبات مدیریت و برنامه دارای تاثیر مثبت در جلب هدایای مردمی است. در بخش عوامل برون سازمانی نیز سن پاسخگویان، اعتقاد به شیوه های گوناگون خیرات، تاثیرپذیری از پیامهای تشویقی و قضاوت درخصوص نحوه توزیع کمک های امداد در جلب مشارکت ها و هدایای مردمی، بدون تاثیر بوده است. با این حال با افزایش آشنایی پاسخگویان با اهداف و عملکرد امداد ، ارزیابی از نقش این نهاد در بهبود زندگی محرومان مثبت تر بوده است. بنابر این در بعد درون سازمانی توجه به آموزش ضمن خدمت کارکنان جلب هدایا، گسترش ارتباطات درون سازمانی و تاکید بر شرط « نفوذ اجتماعی» در انتخاب مسوولان و کارگزاران جلب هدایای مردمی استانها و در بعد برون سازمانی افتتاح حسابهای بانکی به منظور جلب هدایا و کمک های مردمی، بهره گیری از امکانات و پتانسیل های موجود هنری، تشکیل گروه های داوطلبانه همکاران اجتماعی و تاکید بر جنبه های اجتماعی امور خیریه در پیامهای ارتباطی توصیه و پیشنهاد میگردد.
موضوع : بررسی میزان مشارکت مردم استان زنجان در جشن عاطفه ها
محقق : محمدحسین رستم خانی
مشارکت به عنوان یکی از عوامل موثر در فرایند توسعه هر سازمان، نقش تعیین کنندهای در پیشبرد اهداف سازمانی دارد. کمیته امداد امام خمینی(ره) از جمله این سازمانهاست که با تکیه بر ارزشهای اصیل انسانی و با بکارگیری امکانات و تسهیلات موجود میکوشد با جلب مشارکتهای مردمی، در راستای فقرزدایی گامهای بلندی بردارد. یکی از زمینه های مهم فعالیت این نهاد در راسـتای جـلب مـشارکتهای مردمی، جمعآوری هدایا و کمکهای خیرین در قالب برگزاری جشن عاطفهها است که همه ساله در شهریور ماه برگزار میگردد. پژوهش حاضر با هدف یافتن عوامل موثر در میزان مشارکت مردم در جشن عاطفهها و شناخت تنگناها و موانع مشارکت مردم و ارائه پیشنهادها و راهکارهای سازنده برای متولیان جشن عاطفهها در استان زنجان انجام شده است و از آنجا که میتواند با ارزیابی این مراسم، نقاط قوت و ضعف را فرا روی مسئولان گذارده و فرصتهای مشارکت بیشتر را فراهم آورد، اجرای آن ضروری و با اهمیت است.
پژوهش حاضر در این راستا بر آن است تا رابطه بین سطح تحصیلات، تبلیغات انجام شده از طریق رسانه های جمعی، سطح آگاهی مشارکت کنندگان و نوع روابط خانوادگی مشارکت کنندگان با مشارکت عمومی در جشن عاطفهها را ارزیابی نماید. جامعه آماری تحقیق زنان و مردان ۶۰- ۱۵ ساله استان زنجان بوده که از این تعداد براساس روش نمونهگیری تصادفی سیستماتیک، ۱۶۸ نفر به عنوان نمونه از مناطق زنجان، ماهنشان، خدابنده، سلطانیه، ابهر و گرماب انتخاب گردیدند. روش تحقیق پیمایشی - توصیفی است و داده های گردآوری شده از طریق پرسشنامه و مصاحبه با بکارگیری آماره های توصیفی فراوانی، درصد فراوانی، درصد فراوانی تجمعی و آزمون های آماری کای اسکوئر و ضرایب همبستگی پیرسون، سامرز، تاکندال، تاوبی و تاوسی موردتجزیه وتحلیل قرارگرفت. نتایج حاصل ازپژوهش حاکی ازآن است که اکثریت مشارکت کنندگان از زمینه های مصرف کمکهای جمعآوری شده در جشن عاطفهها اطلاع دارند و معتقدند باید نقش آموزش و پرورش پررنگ ترگردد. همچنین مشخص گردید با افزایش سطح تحصیلات مساله کمک به محرومان به عنوان یـکی ازمـسایل شـهری مـهم، نـمودکـمتری می یابد. درمقابل باافزایش میزان اطلاع مشارکت کنندگان از اخبار شهری، انجام فعالیت های مددرسانی در قالب جشن عاطفه ها ضرورت بیشتری می یابد. اهمیت مشورت وروابط خانوادگی و رابطه آن با کمک به محرومین از دیگر مواردی بود که در این تحقیق بررسی و مشخص گردید با افزایش میزان اهمیت مشورت در خانواده، ضرورت انجام فعالیت های یاری رسانی بیشتر میگردد. تبلیغات بیشتر، تشکیل ستاد خاصی به سرپرستی استاندار، پررنگ شدن نقش آموزش و پرورش و توزیع کالاها از سوی آن سازمان از موارد پیشنهادی در طرح حاضر است.
تحقیقات خارج از کشور:
موضوع :
Electronic payment systems: an analysis and comparison of types Original Research Article Technology in Society، Volume 24، Issue 3، August 2002، Pages 331-347
محقق : Hsiao-Cheng Yu، Kuo-Hua Hsi، Pei-Jen Kuo

ساختار مکانیکی سازمان

 

 

 

 

 

1. 1. وجود تفویض اختیارات لازم

 

1. 1. کارکنان به طور کامل خود مختار و مستقل می‌باشند.

 

1. 1. وجود اعتماد و گشاده‌رویی به کارکنان در سازمان.

 

1. 1. به تمامی کارکنان توجه می‌شود.

 

1. 1. روابط بین پرسونلی، از پویایی برخوردار است.

 

 

 

 

 

1. 1. وجود اختیارات به صورت متمرکز.

 

1. 1. اختیارات کارکنان، کاملاً مشخص و محدود است.

 

1. 1. وجود تخصص گرایی و تجربه گرایی در سازمان.

 

1. 1. در بین پرسونل، تقسیم کار انجام می‌پذیرد.

 

1. 1. قوانین و مقررات حاکم بوده و بین صف وستاد جدایی است.

 

 

 

 

 

جدول ۲- ۴ مقاسیه کلی ساختار ارگانیکی و مکانیکی سارمان
در نظام ارگانیکی، ساختار سازمانی مسطح است و فاصله مدیر و کارگر زیاد نیست و در نتیجه ارتباطات انسانی، توسعه بیشتری دارد و اساساً نیازهای روانی، بهتر مورد توجه قرار می‌گیرد.
در نظام مکانیکی، روابط را قوانین و مقررات سازمان تعیین می‌کند و مدیر تعیین کننده فرصت‌ها و نحوه انجام کار است، رفتار هر فرد تنها در ارتباط با گروهی که در آن انجام وظیفه می‌کند، مورد توجه قرار می‌گیرد. ساختار سازمانی در نظام مکانیکی بلند است و نحوه برقراری ارتباط عموماً به صورت عمودی است. ولی کارکنان در نظام ارگانیکی، انسان‌هایی اجتماعی تلقی شده و برای رفع نیازهای اجتماعی و دوستی کار می‌کنند در اینجا رسمیت سازمان در حداقل ممکن است.^[۷۲]

۲-۳ عوامل زمینه‌ای
عوامل دیگری که در حضور و اشتراک زنان در ادارات خدمات ملکی تأثیر گذار می‌باشد عبارت از عواملی که کمبود یا سطح بالایشان، زمینه را برای این حضور یا دشوار و یا سهل می‌سازد از جمله می‌توان به موارد (قوانین،‌ شرایط امنیتی،‌ فرهنگی، سیاسی، سطح دانش و تجرد و تأهل) اشاره کرد که قرار ذیل به آنها پرداخته خواهد شد:
۲-۳-۱ قوانین
در قوانین تدوین شده افغانستان از جمله؛ (قانون اساسی، قانون مدنی، کارکنان خدمات ملکی، قانون کار، استراتیژی انکشاف ملی افغانستان، طرزالعمل تعیینات) ماده‌ها و فقره‌هایی را می‌شود دید که متوجه زنان خاصتاً زنان شاغل می‌باشد. طور مثال؛‌ در قانون اساسی کشور که آخرین بار در سال ۱۳۸۲ تدوین یافته، در برخی ماده‌ها و فقره‌های آن توجه به زنان را می‌شود مشاهده کرد، از جمله پشتوانه قانونی در قانون اساسی این کشور برای دسترسی به حقوق سیاسی شان. طور مثال؛ در قانون اساسی، توجه خاص نسبت به زنان بخصوص در ماده‌های ۲۲، ۳۳، ۳۵، ۴۴ و ۵۴ صورت گرفته است طوری که:
ماده ۲۲ قانون اساسی؛ «هر نوع تبعیض و امتیاز بین اتباع افغانستان را اعم از زن و مرد ممنوع پنداشته است و در برابر قانون دارای حقوق و وجایب مساوی می‌پندارد.^[۷۳]
ماده ۳۳ قانون اساسی؛ «شهروندان حق انتخاب کردن و انتخاب شدن را دارا می‌باشند بدون تفکیک و تمایز میان مرد و زن.»^[۷۴] و ماده ۳۵، «زنان حق دارند به منظور تأمین مقاصد مادی و معنوی، مطابق به احکام قانون، جمعیت‌هایی را تأسیس نمایند»^[۷۵] و نیز «حق دارند مطابق به احکام قانون، احزاب سیاسی تشکیل دهند.»
در ماده ۴۴ قانون اساسی آمده است؛ «دولت مکلف است به منظور ایجاد توازن و انکشاف تعلیم برای زنان، بهبود تعلیم کوچیان^[۷۶] و امحای بی سوادی در کشور، پروگرام‌های مؤثر طرح و تطبیق نماید.»^[۷۷]
ماده ۵۴ قانون اساسی بیان می‌دارد؛ «خانواده رکن اساسی جامعه را تشکیل می‌دهد و مورد حمایت دولت قرار دارد. دولت به منظور تأمین سلامت جسمی و روحی خانواده، بالاخص طفل و مادر، تربیت اطفال و برای از بین بردن رسوم مغایر با احکام دین مقدس اسلام تدابیر لازم اتخاذ می‌کند.»^[۷۸]
در استراتیژی انکشاف ملی افغانستان نیز به وضعیت زنان توجه خاص صورت گرفته، طوری که از جمله هدف‌های ۹ گانه؛ دسترسی جهانی به تعلیمات ابتدایی،^[۷۹] ارتقای تساوی جنسیت اجتماعی (جندر) و توانمندی زنان،^[۸۰] کاهش مرگ ومیر اطفال و مادران^[۸۱] و بهبود وضع صحت مادران^[۸۲] به زنان و وضعیت‌ آنها توجه دارد.
همچنین در قانون کارکنان خدمات ملکی نیز با تسجیل احکام خاص تساوی حقوق جندر تأیید و هر نوع تبعیض را ممنوع قرار داده است و چنین بیان شده؛ «هیچ گونه تبعیض در استخدام مأمور و کارکن قرار دادی بر اساس جنسیت، قومیت، مذهب و معلولیت جسمانی مجاز نمی‌باشد.»^[۸۳]
«حق شکایت از عدم مصونیت از هر نوع تبعیض بر اساس جنسیت، قومیت، موقف اجتماعی، مذهبی، سیاسی و حالت مدنی، از جانب آمرین و همکاران در محل کار.»^[۸۴]
«حفظ کرامت انسانی، تأمین مصونیت از آزار و اذیت جسمانی، اخلاقی و روانی.»^[۸۵]
«ممنوعیت برخورد تبعیض آمیز و غیر عادلانه از طرف بورد تعیینات و ادارات منابع بشری وزارت‌ها و ادارات مستقل دولتی.»^[۸۶]
«ممنوعیت برخورد غیر عادلانه و تبعیض آمیز از طرف آمر و همکاران در محل کار».^[۸۷]
در طرزالعمل تعیینات نیز توجه به زنان بدین گونه مراعات گردیده است؛ طوری که: برای به دست آوردن شغل، کاندیدان طبق طرزالعمل باید به رقابت آزاد بپردازند. و در نتیجه هر کس نمره بالاتر را از آن خود نمود برنده محسوب خواهد شد، بنابراین «هرگاه در نتیجه ارزیابی ثابت گردد که تمامی کاندیدان دارای نمرات مساوی می‌باشند، در این حالت به مهارت، تجربه و تحصیلات تخصصی که با معیار‌های همان بخش مطابقت داشته باشد، جهت انتخاب ارجحیت داده شود، هرگاه باز هم نمرات و معیار‌های انتخاب مساوی گردد، در صورتی که مطالبات وظیفوی مرد را شرط نگذاشته باشد، به کاندیدی که در میان آنها زن است، ارجحیت داده شود».^[۸۸]
بند دوم مادۀ نهم قانون کار به یکی از اساسی ترین حقوق زن در محیط کاری اشاره دارد و مطابق به این ماده «زنان در ساحۀ کار مستحق امتیازات معین دوران حاملگی و ولادت و سایر مواردیکه در این قانون و سایر اسناد تقنینی مربوط تثبیت گردیده است، می‌باشند»^[۸۹] در این قانون نیز علاوه بر ۵۰ روز رخصتی رسمی ۹۰ روز رخصتی ولادی برای زنان باردار به اضافۀ ۱۵ روز دیگر نیز بر اساس ولادت‌های غیر عادی امتیاز داده شده است.^[۹۰] که این نیز یک امتیاز برای زنان محسوب می‌شود. البته با درنظر داشت پرداخت معاش و سایر حقوق در زمان رخصتی. و همچنین ماده‌های دیگر از قبیل: «توظیف زن در زمان حاملگی مطابق تصدیق طبیب یا شفاخانه، به کار خفیف با حفظ مزد و سایر حقوق وظیفۀ اصلی می‌گردد.»^[۹۱] همچنان در این قانون در مورد استخدام نیمه وقت و بالمقطع زنان چنین بیان شده است؛‌ «اداره می‌تواند در صورت نیاز مبرم با متقاعدین، معلولین، زنانی‌که مصروف کارهای منزل یا تربیه اطفـال می‌باشند و سایر اشخاصی که مهارت و توانایی وظیفه محوله را داشته باشند به شکل بالمقطع (نیمه وقت) قرار داد کار را عقد نماید.»^[۹۲]
«برای مادران دارای طفل شیرخوار بر علاوۀ وقفۀ صرف غذا، وقت اضافی که کمتر از ۳۰ دقیقه نباشد، بعد از هر سه ساعت، به خاطر شیر دادن طفل در اتاق کودک محل کار، داده می‌شود و این وقفه‌ها شامل وقت کار رسمی می‌شود.»^[۹۳]و «اداره مکلف است جهت مواظبت و مراقبت اطفال کارکنان مربوط، در محوطۀ اداره، شیرخوارگاه و کودکستان را ایجاد نماید.»^[۹۴]
و همچنان ممنوع محسوب کردن، «امتناع از پذیرش زن به کار یا تقلیل مزد به دلیل حاملگی یا شیر دادن طفل.»^[۹۵]
یکی از موارد تقلیل کار در قانون، «کار برای زنان حامله ۳۵ ساعت در هفته می‌باشد.»^[۹۶] این در حالیست که کاهش وقت کار، موجب کسر معاش یا سایر حقوق کارکن نیز نمی‌گردد.^[۹۷]
۲-۳-۲ شرایط امنیتی
آن عاملی که بیش از همه بالای اشتراک زنان در خدمات ملکی تأثیر گذار است میزان موجودیت امنیت در جامعه و همچنان میزان موجودیت امنیت در داخل سازمان می‌باشد.
خداوند در قران کریم سر آغاز همه نعمت‌های بهشتی را سلامت و امنیت بیان می‌کند. (اُدْخُلوهْا بِسَلاْمٍ امنیِّنْ).^[۹۸] و همچنان خداوند از حیث اجتماعی مردان را محور امنیت می‌داند، چنانکه در قران کریم می‌فرماید؛ «…. وَالْمُحْصَنَاتُمِنَ النِّسَاء»^[۹۹] در این آیه قرآن کریم، مرد را محصَن می‌نامد. یعنی محافظ و نگهبان.
آنچه در مورد امنیت جامعه مطرح است عبارت از حالت فراغت از ترس، تهدید و اضطراب و وضعیتی که در آن ارزش‌های حیاتی مصون مانده و آرامش فکری، روحی و عملی حاصل گردد.^[۱۰۰] امنیت در مفهوم عینی آن، اندازه گیری فقدان تهدید علیه ارزش‌ها و در مفهوم ذهنی آن،‌ فقدان احساس ترس از اینکه چنین ارزش‌هایی مورد حمله قرار گیرند.^[۱۰۱] در مقابل احساس ترس، احساس امنیت مطرح می‌شود که احساس امنیت نیز عبارت از احساس آزادی نسبی از خطر، تعریف می‌شود. وجود امنیت در یک جامعه به همان اندازه مهم است که احساس امنیت و امنیت روانی در آن جامعه دارای اهمیت است. البته برخی از کارشناسان، احساس امنیت در یک جامعه را مهم‌تر از وجود امنیت در آن می‌دانند.^[۱۰۲] به بیان دیگر احساس امنیت عبارت از نوعی ذهنیت و جهت گیری روانی مثبت در بین شهروندان نسبت به عدم تأثیر گذاری حضور و بروز رویدادها و وقایع ضد امنیتی در شرایط فعلی و آتی، می‌باشد.^[۱۰۳] همچنان نظام اسلامی امنیت را در داخل و از کانال عدالت اجتماعی جست و جو می‌کند و معتقد است رعایت عدالت در هر جامعه‌ای باعث بر قراری نظم و آرامش می‌گردد.^[۱۰۴] بر قراری عدالت اجتماعی نیز منوط بر قانون گذاری و تطبیق بر تمام اتباع کشور اعم از زن و مرد است.
از سویی نیز موضوع غیرت در مردان مسأله‌ای است که حد و اندازه آن خاصتاً در افغانستان از طرف مردان برای زنان با درنظر داشت فرهنگ موجود که نظر به رسوم، عادات و عنعنات کمی بیش از حد مورد توجه مردان قرار می‌گیرد. طور مثال؛ برخی از دانشمندان مسلمان این صفت را غریزی و فطری دانسته‌اند و شماری از محققان غربی نیز ضمن پذیرش تأثیرات فرهنگی، بر جنبه طبیعی و فطری آن تأکید کرده‌اند، و در مقابل عده‌ای آن را صرفاً محصول عوامل فرهنگی قلمداد کرده اند.^[۱۰۵] چنانکه روایاتی نیز است که مطلوبیت غیرت را در امور حلال منتفی دانسته است،^[۱۰۶] بر حسب این روایت، غیرت مرد در موارد ارتباط مشروع زن با یکی از محارم خود، پسندیده تلقی نمی‌شود، بنابراین اگر وقوع گناه جنسی محتمل نباشد، غیرت ورزی مرد نسبت به همسرش از نظر اسلام مطلوبیتی ندارد. و غیرت نامطلوب ریشه در جهل و تعصب و خود خواهی دارد که باید با شیوه‌های فرهنگی درمان شود.^[۱۰۷]
از سویی نیز در روایاتی امکان زایل شدن صفت غیرت و در مقابل امکان ایجاد و تقویت آن از راه یادگیری برداشته می‌شود که این نکات نیز صرفاً به نقش عوامل فرهنگی و تربیتی در بروز این صفات اشاره دارند.^[۱۰۸] بنابراین این غیرت ورزی های نامطلوب می‌تواند امنیت را نسبتاً برای زنان در خانواده و جامعه به هم بزند.
بُعد دیگر امنیت در سازمان مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ رفتار نامعقول کارمند در سازمان [می‌تواند شرایط امنیتی فضای سازمان را برهم ‌زند و معمولاً در هر سازمان و یا حتی جامعه‌، این چنین افراد دیده می‌شوند. و اما در سازمان نیز] مانند؛ سرپیچی از دستورات، شوخی‌های بیجا و آزار دهنده، مشاجره و منازعه در محیط کار، رفتار و حرکات غیر اخلاقی، بی‌اعتنایی به مقررات ایمنی و بی دقتی در کار از جمله مسائلی است که سازمان با آن مواجه است. تمرد، ستیزه جویی و بد رفتاری، نقض صریح و آشکار قوانین و مقررات اداری می‌باشد.^[۱۰۹]

مخزن داخلی بال / سمت راست

 

 

 

۶۹۲۴

 

مخزن داخلی بال / سمت پچ

 

 

 

۸۸۰

 

مخزن خارجی بال / سمت راست

 

 

 

۸۸۰

 

مخزن خارجی بال / سمت پچ

 

 

 

۸۲۵۰

 

مخزن مرکزی

 

 

 

۲۳۸۵۹

 

جمع گنجایش سوخت

 

 

 

۵-۳-۱- تعیین محل دقیق مخازن سوخت
در هواپیمای ایرباس ۳۲۰ از مخازن منفصل از بال استفاده نمی­ شود بلکه با بهره گرفتن از عایق­بندی فضای بین پوسته بالایی و پایینی در محدوده حد فاصل بین تیرک اصلی جلویی و پشتی، این فضا به عنوان مخزن سوخت استفاده می­ شود. به این ترتیب هر سمت بال به طور مشابه به سه قسمت تقسیم شده که از این قرار است:
فضای بین دنده ۱ (ریشه بال) و دنده ۱۵ به عنوان مخزن سوخت داخلی بال.
فضای بین دنده ۱۵ و دنده ۲۲ به عنوان مخزن سوخت خارجی بال.
فضای بین دنده ۲۲ و دنده ۲۷ (نوک بال) به عنوان مخزن سوخت دریچه­ای.
در شکل ۵-۵ محل و قسمت­بندی مخازن سوخت در هواپیمای ایرباس ۳۲۰ نمایش داده شده است.

 

 

 

 

 

 

شکل۵-۵: نمای کلی محل و قسمت­بندی مخازن سوخت در هواپیمای ایرباس ۳۲۰]۴۷[

 

 

 

۵-۴- تحلیل سازه­ای
روش حاکم بر نرم افزار Abaqus بر پایه ی روش اجزا محدود است. این نرم افزار دارای مجموعه المان­های بسیار گسترده­ای می­باشد که هر نوع هندسه­ای را می­توان به صورت مجازی توسط این المان­ها مدل کرد. همچنین دارای مدل­های مواد مهندسی بسیار زیادی است که در مدل­سازی انواع مواد با خواص و رفتار گوناگون قابلیت بالایی را ممکن می­سازد. با بهره گرفتن از این نرم افزار می­توان گستره وسیعی از مسایل خطی و غیر خطی شامل مسایل استاتیکی، دینامیکی، انتقال حرارت و الکترونیک را تحلیل کرد.
به­ طور کلی هر تحلیل اجزای محدود شامل مراحل پیش پردازش، حل مساله و پس پردازش می­باشد. در همه نرم افزارهای اجزای محدود، این سه مرحله اصلی انجام می­ شود و تنها تفاوت آن­ها در نحوه انجام آن است. در نرم افزار Abaqus مرحله پیش پردازش در محیط CAE انجام می­گیرد. در این مرحله مدل هندسی ایجاد می­گردد. سپس ماده مورد نظر تعریف و به قطعه یا قطعات نسبت داده می­ شود. مونتاژ هندسی و تعیین فیزیک تماس نیز در این مرحله انجام می­گیرد. تعیین شرایط مرزی و اولیه، بارگذاری و همچنین انتخاب المان و مش­بندی در همین مرحله و محیط صورت می­گیرد. پس از اتمام مرحله پیش پردازش، می­توان یک فایل ورودی برای مرحله تحلیل با پسوند inp ایجاد کرد. این فایل، ساختاری بسیار شبیه به یک برنامه دارد که خط به خط اجرا شده و در واقع حل­گر از روی آن عمل می­ کند. این فایل در ویرایش­گرهای متنی قابل ویرایش است و می­توان آن­ را تغییر داد. شکل ۵-۸ مراحل تحلیل یک مدل در این نرم افزار نشان می­دهد.

کل

۸۴/۰

 

 

همانگونه که مشاهده می کنید تمام موارد از حد مناسب و قابل قبولی برخوردار می باشند.
۳-۶-۱-۲- روایی پرسشنامه موانع بهبود کارایی نیروی انسانی
در این پرسشنامه برای تعیین روایی از تحلیل عاملی استفاده شده است که این ضریب از طریق نرم افزار SPSS به دست آمده است نتایج به صورت جدول مشاهده می شود:

جدول (۳-۷): نتایج تحلیل عاملی برای مولفه های پرسشنامه موانع بهبود کارایی نیروی انسانی

 

تحلیل عاملی

بعد

 

۸۴۱/۰

موانع مدیریتی

 

۸۷۸/۰

موانع اجتماعی و روانی

 

۸۶۶/۰

موانع فردی

 

۷۴۲/۰

موانع فرهنگی

 

۷۱۵/۰

موانع محیطی

 

۶۷۴/۰

موانع اقتصادی

 

 

همانگونه که مشاهده می کنید این پرسشنامه از روایی بسیار بالایی برخودار است و تمام ابعاد برای سنجش متغیر مورد نظر (موانع بهبود کارایی نیروی انسانی) مناسب می باشند.
۳-۷- روایی و پایایی ابزارهای سنجش
با توجه به اینکه در تحقیقات کمّی، دقت ابزار سنجش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است لذا پایایی و روایی ابزار سنجش از اهمیت زیادی برخوردار است. در این تحقیق برای تعیین روایی از آزمون تحلیل عاملی و برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است.
۳-۷-۱- روایی ابزار سنجش
مقصود از روایی آن است که وسیله اندازه گیری، بتواند خصیصه مورد نظر را اندازه بگیرد. اهمیت روایی آن است که اندازه گیری های نامتناسب و ناکافی می تواند هر پژوهش علمی را بی ارزش و ناروا سازد(خاکی،۱۳۸۶).
برای بررسی روایی ابزار سنجش از آزمون تحلیل عاملی استفاده شده است. تحلیل عاملی بر این فرض استوار است که بارهای عاملی (میزان همبستگی متغیرها با عوامل) بر حسب تجربه بسیاری از محققان باید بالای ۵۰/۰ باشد. اگر گویه‌های طیف رابطه مثبت و معنی دار با عامل مورد سنجش داشته باشد آن گویه ها متناسب برای متغیر هدف بوده و آن را می سنجد. اما اگر گویه‌ای رابطه معنی دار با جمع نمره طیف نداشته باشد، آن گویه موضوع مورد بررسی را نمی‌سنجد و باید حذف گردد.
۳-۷-۲- آزمون پایایی طیف
اعتبار یا اعتماد پذیری ابزار میزان پایایی و سازگاری آن را در اندازه گیری یک مفهوم نشان می دهد. پایایی یکی از ویژگی های فنی ابزار اندازه گیری است. منظور از پایایی آن است که اگر ابزار اندازه گیری را در یک فاصله زمانی کوتاه، چندین بار و به گروه های واحدی از افراد داده شود، نتایج حاصل نزدیک به هم باشند. برای اندازه گیری پایایی از شاخصی بنام ضریب پایایی استفاده می شود و اندازه آن معمولاً بین صفر تا یک تغییر می کند. ضریب پایایی صفر معرف عدم پایایی و ضریب پایایی یک معرف پایایی کامل است)خاکی، ۱۳۸۶).
اما آنچه در این تحقیق جهت محاسبه ضریا پایایی استفاده شده است ضریب آلفای کرونباخ است.
آلفای کرونباخ یک ضریا اعتبار است که میزان همبستگی یک مجموعه را با هم منعکس می کند. آلفای کرونباخ برحسب میانگین همبستگی داخلی میان پرسش هایی که یک مفهوم را می سنجند، محاسبه می شود. هر قدرآلفای کرونباخ به عدد یک نزدیک تر باشد سوالات پایدارترند و اعتبار سازگاری درونی بیشتر است) سکاران، ۱۳۸۱).
برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ ابتدا باید واریانس نمره های هر زیر مجموعه از سوال های پرسشنامه و واریانس کل را محاسبه نمود و سپس با بهره گرفتن از فرمون زیر مقدار ضریب آلفا را محاسبه کرد.

3-2-1- روش تحقيق برحسب هدف
روش تحقيق به كار رفته در اين پژوهش برمبناي هدف ، كاربردي است . تحقيق كاربردي ، تحقيقي است كه هدف آن توسعه ی دانش كا ربردي در يك زمينه خاص است ، به عبارت ديگر تحقيقات كاربردي به سمت كاربرد عملي دانش ، هدايت مي شود . ( سرمد وديگران ، 1387، 79 ) در اين تحقيق در پي شناسايي ابعاد كيفيت خدمات بانكداري همراه بانك صادرات وطراحي الگويي به منظور ارزيابي ميزان رضايت مستريان از كيفيت خدمات بانكداري همراه اين بانك هستيم .
مراحل تحقيق به شرح زير مي باشد :

 

1. 1. جمع آوري ادبيات موضوعي با بهره گيري از كتا بها ، مجلات وسايت هاي اطلاع رساني

 

1. 1. تدوين ادبيات موضوعي تحقيق

 

1. 1. تهيه وتنظيم پرسشنا مه براساس ادبيات موضوع

 

1. 1. توزيع پرسشنامه

 

1. 1. تجزيه وتحليل داده هاي آماري

 

1. 1. نتيجه گيري و ارائه پيشنهاد هاي لازم

 

در ابتدا با بهره گيري از منابع كتا بخا نه اي ( كتابهاي فارسي ، كتب و مقالات لاتين پيرامون موضوع پژوهش ) مبا ني ناظري تحقيق تدوين گرديد ودر ادامه براساس ادبيات تحقق ، پرسشنا مه اي در خصوص كيفيت خدمات موبايل بانك بين كاربران موبايل بانك صادرات در نواحي مختلف توزيع گرديد . سرانجام با جمع آوري پرسشنامه ها ، داده هاي مربوط به آن مورد تجزيه وتحليل قرار خواهد گرفت . نمودار 3-2 مدل اجرايي تحقيق حاضر را نشان مي دهد .
نمودار 3-2 مدل اجرایی تحقیق
نتیجه گیری و پیشنهادت
تجزیه و تحلیل اطلاعات و بررسی رضایت بخشی از کیفیت خدمات موبایل بانک
پرسشنامه کیفیت
توزیع پرسشنامه
انجام مطالعات کتابخانه ای
شناخت کیفیت موبایل بانک
تهیه پرسشنامه برای فعالیت میدانی

3-2-2- روش تحقيق برحسب روش
تحقيق حاضر در زمره تحقيقات همبستگي قرار مي گيرد .در تحقيق همبستگي هدف آن است كه مشخص شود آيا رابطه اي بين دو يا چند متغير كمي وجود دارد ؟ و اگر اين رابطه وجود دارد اندازه واحد آن چقدر است ؟ هدف از مطالعه همبستگي ممكن است برقراري يك رابطه يا نبود آن ، و به كار گيري روابط در انجام پيش بيني ها باشد . مطالعات همبستگي ، تعدادي از متغير هايي را كه تصور مي رود با مسئله مرتبط هستند ،ارزيابي مي كند ، متغير هايي كه معلوم شود وابستگي زيادي ندارند حذف شده و مورد بررسي بيشتر قرار نمي گيرند ( خاكي ، 1386 ، 218 )
در اين تحقيق هدف بررسي رابطه كمي ميان متغير هاي معرفي شده در فرضيه ها ست و با توجه به متغير هاي معرفي شده در صورتي كه همبستگي بين آن ها والگوي مفهومي ارايه شده وجود نداشته باشد در نهايت از الگو حذف مي شوند .
3-3- متغير هاي تحقيق
مجموعه متغير هايي كه در مدل معادلات ساختاري وجود دارند بردو نوع هستند :
الف ) متغير هاي مشاهده شده ( آشكار يا اندازه گيري شده )
ب ) متغير هاي مكنون ( مشاهده نشده )
متغير هاي آشكار يا مشاهده شده به گونه اي مستقيم به وسيله پژوهشگر اندازه گيري مي شود در حالي كه متغير هاي مكنون يا مشاهده نشده به گونه اي مستقيم اندازه گيري نمي شوند ، بلكه براساس روابط يا همبستگي هاي بين متغير هاي اندازه گيري شده استنباط مي شوند .( هومن ، 1387 ، 19 ) متغير هاي مكنون بيانگر يكسري سازه هاي تئوريكي هستند مانند مفاهيم انتزاعي كه مستقيمأ قابل مشاهده نيستند و از طريق ساير متغير هاي مشاهده شده ساخته و مشاهده مي شوند متغير هاي مكنون به نوبه خود به دونوع متغير هاي درون زا يا جريان گيرنده و متغير هاي برونزا يا جريان دهنده تقسيم مي شوند هر متغير در سيستم مدل معادلات ساختاري مي تواند هم به عنوان يك متغير درون زا وهم يك متغير برون زا در نظر گرفته شود .
متغير درون زا متغيري است كه از جانب ساير متغير هاي موجود در مدل تأثير ميپذيرد .در مقابل متغير برون زا متغيري است كه هيچ گونه تأثيري از ساير متغير هاي موجود در مدل دريافت نمي كند بلكه خود تأثير مي گذارد .
برخي متغير ها به شكل دايره ( يا بيضي ) و برخي از آن ها به شكل مربع ( يا مستطيل ) نمايش داده مي شود بيضي يا دايره معرف متغير هاي مكنون ومستطيل يا مربع نمايشگر متغير هاي اندازه گيري شده است .( هومن، 1387، 20 )
بيان مدل در واقع شامل اين كار است كه محقق يك الگو از روابط علي وغير علي ميان متغير هاي مورد نظر را مشخص مي كند هر كدام از اين روابط علي وغير علي در نهايت داراي يك ارزش عددي مرتبط هستند ، ارزش عددي مرتبط با اثرات علي ، ارزش هاي ضريب رگرسيون هستند و ارزش هاي عددي مرتبط با روابط همبستگي ، ارزش هاي كو واريانس بين متغير ها هستند اين اوزان وكوواريانس ها مي توانند پارامتر هاي مبدل باشند هدف عمده از كاربرد مبدل معادلات ساختاري تخمين ارزش هاي اين پارا متر ها ست ضرورت بكارگيري روش هاي علي از ديدگاه محققان مبني بر محدوديت روش هاي آماري ، همبستگي و كرسيون در بررسي اثرات تعاملي متغير ها وتعيين مسير هاي علي بين آن ها است همچنين پژوهش هاي اين حوزه بر استفاده از روش هاي علي چون تحليل مسير وتحليل معادلات ساختاري باز مي گردند . يك مدل معادله ساختاري مفروض و در واقع يك ساختار علي مشخص شده بين مجموعه اي سازه هاي مشاهده ناپذير است كه هر يك توسط مجموعه اي از نشان گر ها اندازه گيري مي شود، ومي توان آن را از لحاظ پرازش دريك جامعه به خصوص آزمود ، يك مدل كامل معادله ساختاري شامل دو مؤلفه است :
1 ) يك مدل ساختاري :
ساختار علي مفروض بين متغير هاي مكنون ( سازه هاي نظري كه به گونه مستقيم مشاهده پذير نيست ) را مشخص مي نمايد .
2 ) يك مدل اندازه گيري :
روابط بين متغير هاي اندازه گيري شده يا نشانگر ها ( متغير هايي كه به گونه مستقيم مشاهده پذير است ) ومتغير هاي مكنون را براي آنها برآورد تقريبي به كار ميرود تعريف مي كند ( هومن ، 1387 ،34 ) باتوجه به توضيحات فوق ونيز مدل مفهومي تحقيق ، متغير هاي تحقيق را در قالب دوسطح مدل مورد بررسي در فصل 4 ( مدل تحليل عاملي تأ ييدي و مدل معادلات ساختاري ) مي توان به شرح زير طبقه بندي كرد :
الف ) متغير هاي مكنون برون زا ( KSI )
ـ متغير كارايي ( Efficiency )

 

• • متغير اثر بخش ( Fulfillment )

 

• • متغير در دسترس بودن ( System Access )

 

• • متغير امنيت ( Privacy)

 

• • متغير زيبايي ( Site Aesthetics)

 

• • متغير اعتماد ( Assurance/ Trust)

 

• • متغير پاسخ گويي ( Responsiveness)

 

• • متغير جبران خسارت ( competence)

 

• • متغير ارتباط ( Contact)

 

چلو سفید، عدس پلو، دمی باقالی، خورشت قیمه، کباب چنجه، پنیر خیکی، خاگینه و قورمه؛ به جهت ماست و لبو، چغندر نبود، کدو انداختم، اختراعی شد نو، پر بدک نبود؛ شربت آلات، سکنجبین، سرکه شیره، به لیمو، دوغ با ترخان، ترشی همه جور، پیاز، سیر، بادنجان، فلفل، گلپر، هفت بیجار، زالزالک؛ مرباجات همه قسم، به و بهارنارنج و بیدمشک و بارهنگ؛ کل شیرینیجات از این دست، گز و گزنگبین، باقلوا، ترحلوا، پشمک؛ تنقلات از این قرار، آجیل شور، شور و شیرین، شیرینی، پسته، بادام، فندق، انجیر، آلو، نخودچی کشمش، تخمه، راحت الحلقوم. گرچه سور و سات مختصر بود، سفره، سفره شاهانه بود، پارهای بود از خوان گسترده قبله عالم در ینگهدنیا، که توسط نوکر خونی ایشان، به جهت مهمان عالیقدرشان فراهم آمد، جان کلام، از دولتی سر قبله عالم، نمک گیرشان کردیم، بعد از شام، باز قلیان خواستند، حاضر شد. شکر خدا چرس و بنگ طلب نشد، که درویش این در چنته نداشت. میل طرب کردند، جسارتاً به ساحت سما حضور، ساز را ناخن زدم، فغان کرد» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۵۵)
۳- نویسنده در توصیف حالات درونی افراد بسیار موفق بوده است، به گونهای که مخاطب احساسات شخصیتهای مورد نظر داستان را کاملاً درک میکند. برای نمونه به طرز هنرمندانهای به توصیف حالات حاجی واشنگتن در مواجهه با میهمان ناخوانده و والامقامش میپردازد؛ به او نزدیک میشود و قدم به قدم با او همراه میشود تا حالات مختلف غافلگیری، خوشحالی و دستپاچگی او را تشریح و به مخاطب منتقل کند.

۴- توصیفات داستان جدا از دیگر عناصر فیلمنامه به کار نرفته است بلکه کاملاً هماهنگ با ساختار کلی داستان میباشد.
۵- نویسنده در صحنهپردازی به گونهای عمل نموده است که برخی از صحنههای فیلمنامه، غیر مستقیم وقوع واقعهای را از پیش خبر میدهند. برای مثال، در صحنهای که پیرمرد شهر فرنگی مشغول معرکهگیری است و عکسها را برای مردم به نمایش میگذارد، از سرگردانی و درماندگی حاجی در واشنگتن خبر میدهد، درحالی که هنوز اوایل استقرار حاجی در سفارتخانه است و احساس کسالت، بیحاصلی، درماندگی و ناامیدی به حاجی دست نداده است.
* «شهر فرنگی: … حاجی رو ببین پریشون و خیره به صناعات و عجایب نوظهور، اینم دارالعلم واشنگتن، چسبیده به وزارت برّ و بحریه، عبرت بگیر از سرگذشت جگرخراش حاجی. سفیل و سرگردون تو بلاد ینگه دنیا، با اون حال منقلب.» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۴۰)
همچنین در صحنهی پذیرایی حاجی از پرزیدنت، نوای موسیقیای که به گوش میرسد، از بیحاصل ماندن سفر «حاجی حسینقلی میرزا» خبر میدهد:
* «صدا: صبح و دم شه قجر، حکم راندی بر سمن، حاجیک بانگ سحر، کند آهنگ سفر، تا شود به وجه نیک، ایلچی شهر آمریک، چراغون شدهاند، همه کوچهها، گذر در گذر، سرا در سرا، نه از میل ما، به امر مطاع، به فرموده ها، حاجی، حاجی، عزم واشنگتن، حاجی حاجی از سر به در کن، حذر حذر، از این سفر کن، از این سفر، صرف نظر کن.» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۵۴)
«لحن»
لحن از عناصر بسیار مهم در داستان است، تا جایی که توجه به آن از عوامل مهم پرجاذبه نمودن داستان به شمار میرود. در فیلمنامهی «حاجی واشنگتن»، عنصر لحن با دقت کافی و با توجه به ویژگیهای شخصیتی افراد مورد توجه قرار گرفته است، به طوریکه از لحن افراد میتوانیم به ویژگیهای روحی و اجتماعی آنان پی ببریم؛ برای نمونه:
لحن «حاجی حسینقلی میرزا»:
لحن حاجی واشنگتن لحنی ادبی و فخیم، همراه با اعتماد به نفس و آرامش است. رسمی و ادبی بودن لحن او به دلیل انتصابش به دربار است.
* «حاجی: چند بیت از مولا، به صوت مثنوی عرض شد، در نظر آمد. تفریحاً، نه به قصد قمار، بساط تخته نرد چیده شد، تاس ریختند، شش و بش آمد. از سر جد، نه وقت گذرانی، ساعتی نثر مشق کردند، به دقت و حوصله تمام، که دست خط مبارک در دوسیه اسناد، فی لحظه ضبط شد به رسم یادبود. تقریر فرمودند، عالم از ناله عشاق مبادا خالی، تفالی زدم از دیوان خواجه، این غزل درآمد بدین مطلع:
…شاه شمشاد قدان، خسرو شیرین دهنان/ که به مژگان شکند قلب همه صف شکنان…» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۵۶)
حاجی آرامش لحن خود را حتی در لحظاتی که دچار اندوه فراوان است نیز از دست نمیدهد.
* «حاجی: آهو نمیشوی به این جست وخیز گوسفند، آئین چراغ خاموشی نیست، قربانی خوف مرگ ندارد، مقدر است. بیهوده پروار شدی، کمتر چریده بودی بیشتر میماندی، چه پاکیزه است کفنت، این پوستین سفید حنا بسته، قربانی، عید قربان مبارک، دلم سخت گرفته، دریغ از یک گوش مطمئن، به تو اعتماد میکنم همصحبت. چون مجلس، مجلس قربانی است و پایان سخن وقت ذبح تو، چه شبیهه چشمهای تو به چشمهای دخترم، مهرالنسا، ذبح تو سخته برای من. اما چه کنم وقتی یک قصاب مسلمان آداب دان نیست.» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۴۸)
لحن «دیلماج»:
دیلماج تا زمانی که در نزد حاجی واشنگتن خدمت میکرده است، لحن سخن گفتنش چونان زیردستی مطیع بوده است و این لحن را تا زمان حصول هدفش یعنی گرفتن اجازهی حاجی برای تحصیل طب، حفظ میکند. وی پس از جلب رضایت حاجی و رسیدن به خواستهی قلبی خود، لحن واقعی خود را آشکار میسازد؛ این لحن را که معرف کامل شخصیت او نیز به شمار میرود، در دیدار نهاییاش با حاجی می بینیم. لحن او پر از گوشه و کنایههای تلخ و گزنده، همراه با توهینهای بیادبانه است:
* «دیلماج:… دیوانهی غشی، گنگ حیران، بهت تو حیرت عارفان نیست، در چه ماندهای. درمانده در خود صُمٌ بُکم. چوب دار و منبر را از یک درخت میسازند. عذر بخت نیست شور بختی، تقدیر بهانهی دست بدبختهاست. ولله ما با هم آمدیم، اصلا تو چرا آمدی، سرنگون؟ تو برمیگردی از یک سفر پرزحمت، بی حاصل، من ماندنی هستم با رجعتی نامعلوم، هروقت مصلحت بود برمیگردم…. .به من چه، من فقط می خواهم، بار خود را به منزل برسانم، تو هم مأموری شراب شاه را از مارسی برسانی تهران، تا اینجا حمال شرابی، همسنگ طاووس خانم یهودی….» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۶۲)
«فضا و رنگ»
عناصر و عواملی نظیر «صحنه»، «لحن» و «گفتگو» در ایجاد فضاهای مورد نظر نویسنده، نقش مهم و اساسی دارند. در فیلمنامهی «حاجی واشنگتن»، عناصر «توصیف»، «گفتگو» و «صحنه» بیش از سایر عوامل در خلق فضا و رنگ مورد نظر نویسنده دخالت داشته اند. در زیر هریک از این سه عنصر را مورد بررسی قرار میدهیم.

 

1. 1. توصیف: این عنصر موثر در خلق فضا و رنگ را به دو قسمت «توصیفات بیرونی» و «توصیف حالات درونی» تقسیم میکنیم.

 

الف) توصیفات بیرونی: توصیفات بیرونی شامل توصیف مکانهایی است که شخصیتها در آن قرار میگیرند یا حوادث در آنها اتفاق میافتند. در فیلمنامهی «حاجی واشنگتن»، عواملی نظیر محدودیت مکان و عدم ورود شخصیتهای جدید به داستان در ایجاد فضای سرد، یکنواخت و دلتنگکننده تأثیر فراوان دارد. اکثر صحنهها در سفارتخانهی خلوت و خالی از سکنه و مراجعهکننده اجرا میشوند و این عدم تنوع، حس کسالت و اندوهگینی را به نحوی بسیار شایسته و موفقیتآمیز به خواننده انتقال میدهد.
ب) توصیف حالات درونی افراد: بهترین و اصلیترین نمونهی این مورد، حالات درونی «حاجی واشنگتن» است. نویسنده درنمایش حالتهای گوناگون درونی وی، به ویژه از طریق گفتارهایش، بسیار موفق عمل کرده است؛ برای مثال:
حالت دلتنگی:
دلتنگی او برای «مهرالنسا» را در تهیهی عروسک فرنگی و بردن آن به اتاق خواب و نوازش و محبتکردن به آن و همچنین در صحبت با قاب عکس دخترش مشاهده میکنیم. در صحنههایی که حاجی، تنها و بیکار در سفارتخانه به سر میبرد و با خود صحبت میکند، حالت تنهایی و افسردگی و بیحاصلیای که دچارش شده را درک میکنیم.
* «حاجی: من حاج حسینقلی، پسر هفتم میرزا آقاخان نوری، سفیر کبیر ناصرالدین شاه در ینگهدنیا، پدر تنها اولادم مهرالنسا، اولادم منحصر به همین دختر است، روزگار ایران را تباه و سیاه میبینم، خدا به همه رحم کند، دنیا محل عبرت است، رفتند همه، ما هم می رویم.» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۵۰)
به ویژه، در گفتگوهای درونی مطولش در صحنهی ذبح گوسفند، این حالات به بهترین شکل نشان داده شدهاند.
نواختن ساز «سهتار» به عنوان یک ساز حسی، کاربرد درخشانی در القای حس تنهایی حاجی به مخاطب دارد؛ گرچه ساز زدن «حاجی» در متن فیلمنامه به چشم نمیخورد اما در خود فیلم به نمایش در آمده است؛ در متن فیلمنامه تنها موردی که به نوازندگی حاجی اشاره شده، صحنهای است که به قصد سرگرمکردن «پرزیدنت» تار به دست میگیرد و در حالی که مینوازد آواز سر میدهد.
حالت پشیمانی:
این حالت را نیز در صحنهی قربانیکردن گوسفند و در گفتگوی درونی طولانیاش میبینیم؛ به ویژه در جملات آغازین آن که حاجی در تشبیهی ظریف و هنرمندانه خود را به گوسفند مانند میکند:
* «حاجی: … بیهوده پروار شدی، کمتر چریده بودی بیشتر میماندی.» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۴۸)
همچنین در جملات پایانی این عقدهگشایی درونی:
* «حاجی: من حاج حسینقلی، بنده درگاه، آدم ساده باده، قانع به نوکری، امیدوار به الطاف همایونی، حاجی رو ضایع کردند الحق، از این دست شدیم: سخت، دودل، بزدل، مردّد، مریض، مفسد، رسوا، دورو، دغل، متملّق، حاجی به شوق کدام کعبه قربان کردی؟» (مجموعه آثار علی حاتمی:۷۴۹)

 

2. 2. گفتگو:

 

عنصر گفتگو در ایجاد فضای داستان نقش اساسی دارد. ازجمله گفتگوهایی که در این فیلمنامه در خلق فضای داستان نقش اساسی دارند، عبارتند از:
الف) گفتگوهای درونی حاجی با خود: این گفتگوها در خلق فضای غمگین، افسرده و ناامیدانه بسیار مفیدند. مخاطب از طریق این گفتگوها خود را در فضای سرد و اندوهگینی که حاجی در آن به سر میبرد، احساس میکند.
ب) گفتگوی «مهرالنسا» با باد: این گفتگو که به قصد پیغام رساندن به پدر انجام پذیرفته، فضای اندوهگین و پر از دلتنگی را ایجاد میکند و حس ترحم خواننده را نسبت به «مهرالنساء» بر میانگیزد.
۳.صحنه: صحنه یکی از مهمترین عواملی است که در ایجاد فضاهای گوناگون در فیلمنامهی «حاجی واشنگتن» مؤثر است. به عنوان مثال:

 

1. 1. صحنهی ورود ناگهانی «پرزیدنت» به سفارتخانه: در این صحنه حالت غافلگیریای که به «حاجی حسینقلی» به دلیل ورود غیرمنتظرهی رئیس جمهور دست داده است، بهخوبی به خواننده منتقل میشود. این صحنه، فضایی غافلگیرانه همراه با نوعی هول و ولا را دربرابر این پرسش که سبب ورود «پرزیدنت» به سفارتخانه چیست، ایجاد میکند.

 

1. 1. صحنهی پذیرایی «حاجی» از «پرزیدنت»: این صحنه فضایی توأم با دستپاچگی و اضطراب را ایجاد میکند.

 

1. 1. صحنهی ممانعت حاجی از درخواست «وزیر امور خارجه»: این صحنه فضایی توأم با هول و ولا را نسبت به چگونگی عواقب این نافرمانی، ایجاد میکند.

 

1. 1. صحنهی درگیری «حاجی» با «دیلماج»: فضایی نا آرام و متشنج را ایجاد میکند.

 

1. 1. صحنهی سخنرانی «حاجی» در نزد «پرزیدنت»: فضایی رسمی و درباری را ایجاد میکند.

 

1. 1. صحنهی قربانی گوسفند: این صحنه در خلق فضایی توأم با انزجار و خشم و ناخشنودی بسیار موثر است. از زیباییهای هنرمندانهی این صحنه این است که نویسنده، این خشم و خشونت را در احساس آن لحظهی «حاجی» به رفتار دربار مرکزی نسبت به رعیت و همچنین در احساسی که به مخاطب پس از مطلع شدن از اعمال دستگاه حکومتی دست میدهد گسترش دادهاست؛ به ویژه اینکه نمود کامل این دو احساس خشم را در رفتار خشن قربانی و ذبح گوسفند به بهترین صورت نمایش داده است.

 

1. 1. صحنهی وداع «دیلماج» با «حاجی»: این صحنه، فضای اندوهگینی را ایجاد میکند که مخاطب را به جانبداری و همدردی با «حاجی» وا میدارد و حس انزجار او نسبت به شخصیت «دیلماج» برانگیخته میشود.

 

1. 1. صحنهی بازگشت حاجی: این صحنه فضایی بسیار متأثرکننده و غمانگیز را ایجاد میکند.

 

«سبک شناسی»

۱-۳-۳-۳ کلید مقاومتی
یکی دیگر از روش های کلیدزنی منابع تغذیۀ پالسی، استفاده از کلیدزنی مقاومتی است. در این نوع کلیدزنی، قطعۀ متحرک در میان دو ریل حرکت کرده و در جایی که مقاومت ریل ناگهان زیاد می گردد، جریان را از یک مسیر به مسیر دیگر هدایت می کند.
۱-۳-۳-۴ کلیدهای نیمه هادی
تکامل سیستم های قدرت پالسی ارتباط مستقیم با تکامل سوئیچ های قدرت دارد. در اغلب مولد های قدرت پالسی سطح توان خروجی نرخ تکرار پالس و عمر مفید سیستم توسط قابلیت سوئیچ های آن تعیین می شود. همچنین شکل پالس های خروجی و پایداری در زمان بین پالس به نحوه عملکرد سوئیچ ها بر می گردد. سوئیچ های نیمه هادی، به علت خاصیت فوق العاده شان وزن کم، هزینه ی پایین و بازده بالا توجه خاصی را به خود جلب کرده اند. شکل (۱-۲) موقیعت نسبی آنها را در نموداری از قابلیت قدرتی بر حسب فرکانس کار نشان می دهد. اولین کلید های توان بالا، تریستورها و GTO ها بوده اند. آنها می توانند چندین کیلو ولت و کیلو آمپر را تحمل نمایند، عیب اصلی این سوئیچ ها سرعت کلیدزنی پایین آنها بشمار می آید. امروزه کلیدهای نیمه هادی مورد استفاده MOSFET^[15] ها و^[۱۶] IGBT ها می باشند. MOSFET ها اساساً سریعتر از IGBT ها هستند (زمان نوعی کلیدزنی: ns 200 برای IGBT، ns 20 برای MOSFET)، اما IGBT ها در ولتاژ های بالا، کاراتر و ارزان تر می باشند و در ولتاژ های نامی بالاتر ساخته می شوند (بیش از ۶۵۰۰ ولت)، در حالی که MOSFET ها دارای مقادیر ولتاژ نامی پایین تری می باشند. لذا عموماً MOSFET ها تنها هنگامی استفاده می شوند که سرعت کلیدزنی بالایی مورد نیاز باشد. هرچند در بعضی موارد MOSFET ها حتی برای سرعت کلیدزنی پایین هم استفاده می شوند، زیرا آنها راحت تر از IGBT ها در آرایش های سری/ موازی قرار می گیرند[۴]و[۵].

شکل(۱-۲): قابلیت قدرت و فرکانس ادوات نیمه هادی مختلف
۱-۴ کاربرد سیستم های قدرت پالسی
سیستم های قدرت پالسی می توان در بسیاری از کاربرد های صنعتی استفاده مطلوب نمود. این کاربرد ها که بر پایۀ خواص منحصربه فرد انرژی پالسی (توان بالا در یک زمان کوتاه) استوار هستند، بطور مداوم در حال گسترش می باشند. در ادامه به برخی از این کاربرد ها اشاره می گردد.
۱-۴-۱ کاربرد در زمینۀ میکرو ارگانیسم ها^[۱۷]
سیستم های قدرت پالسی در زمینۀ میکروارگانیسم ها دارای کاربرد های گوناگونی می باشد. اساساً در تمامی کاربرد های توان پالسی، غیرفعال کردن میکروارگانیسم ها از طریق قرار دادن سلول ها در معرض سطوحی از انرژی که موجب تحت تاثیر قرار دادن غشاء سلولی آنها می گردد، انجام می شود. مکانیزم مربوطه که موجب مرگ میکروارگانیسم می گردد، بخوبی مشخص نشده و ناشناخته باقی مانده است. بطور کلی، میدان الکتریکی پالسی و فشار ضربه ای امواج، به غشاء سلولی آسیب می رساند که منجر به غیرفعال شدن سلول می گردد. در کاربرد های آزمایشگاهی گاهی از میدان الکتریکی پالسی برای جابجایی یک ماده خارجی به درون یا بیرون یک سلول، استفاده می گردد[۶]. کاربرد های ذکر شده منجر به ایجاد یک منفذ در غشاء سلول یا شکست کامل آن می گردند، اما مکانیزم واقعی این پدیده نامعلوم باقی مانده است. بر طبق قابل قبول ترین تئوری شکست، میدان الکتریکی خارجی بر روی غشاء القا می کند که بعنوان پتانسیل غشائی^[۱۸] شناخته می شود که در نتیجه، موجب انباشته شدن بارهای مخالف روی سطح داخلی و خارجی غشاء سلول می گردد شکل(۱-۳). هنگامی که پتانسیل غشائی (یا میدان الکتریکی خارجی) از یک مقدار بحرانی فراتر رود، دافعۀ بین مولکول های حامل بار، موجب شکل گیری منافذی در نواحی ضعیف غشاء سلولی می گردد[۷].
شکل(۱-۳): تجمع بار روی سطوح داخلی و خارجی غشاء سلول
۱-۴-۲ پالسهای الکتریکی فشار قوی در فرآیندهای غذایی
این روش نگهداری مواد غذایی که از دهه ۱۹۹۰ کاربرد آن برای فرایند مواد مواد غذایی رایج شده است اولین بار این فرایند برای شیر ها استفاده شده است بیشتر کاربرد آن برای مواد غذایی مایع می باشد. فرایند پالس های الکتریکی فشار قوی بر مبنای حرارت دهی مواد توسط جریان الکتریکی نیست بلکه این فرایند روشی غیر حرارتی است که در آن میدان ها الکتریکی پالس دار با ولتاژ بالا (kv/cm150-50) در زمان کوتاه (میکرو ثانیه) برای مواد غذایی که بین دو الکترود قرار گرفته استفاده می شود. این ولتاژ بالا سبب ایجاد میدان الکتریکی می شود و از طریق بر میکرو ارگانیسم اثر می گذارد به دلیل کوتاه بودن زمان پالس ها گرمای کمی در ماده غذایی ایجاد می شود بدین ترتیب در مواد غذایی که تحت فرایند پالس های الکتریکی فشار قوی قرار گرفته اند. ویتامین ها و بافت و عطر و طعم نسبت به نمونه هایی که فرایند حرارتی به آنها اعمال می شود بنابراین برای حفظ خصوصیات کیفی ماده غذایی نسبت به روش حرارتی ارجح تر است. هدف اصلی توسعۀ تکنولوژی های توان پالسی در زمینۀ فرآیندهای غذایی، ایجاد روش های پاستوریزه کردن غیر حرارتی می باشد. تهیه غذا با میدان الکتریکی پالسی شدت بالا، یک فرایند فیزیکی بدون حرارت است که یک جایگزین مناسب برای پاستوریزه کردن در فرآیندهای غذایی می باشد. این فرایند را به این ترتیب می توان انجام داد که میدان الکتریکی شدت بالا بصورت مجموعه ای از پالس های جریان مستقیم، به یک تکه غذا که بین آند و کاتد قرار دارد، در یک مدت زمان کوتاهی اعمال می گردد. این عمل موجب از هم گسیختن یا تغییر در نفوذپذیری غشاء سلولهای میکروارگانیسم و بافت های گیاهی می گردد[۸]. به همین منظور، خلاصه ای از تست میدان های توان پالسی برروی سلول های و ما یعات مختلف در جدول ۱-۲ بیان شده است.
جدول(۱-۲): خلاصه ای از تست میدان توان پالسی بر روی مایعات غذایی

 

میدان الکتریکی (kV/cm)	کاهش زیست پذیری (Log)	میکروارگانیزم ها	محققان	انواع مایعات
۳۰	۵	Escherichia coli	Evrendilek et al.	آب سیب
۴۰	۶	Saccharomyces cerevisiae	Qin et al.	آب سیب
۲۶	۶	Escherichia coli	Martin-Belloso et al.	تخم مرغ (مایع)
۳۰	۲/۶	Listeria monocytogenes	Reina et al	شیر

۱) نقاشی های عامیانه و واقع گرا (زندگی روزمره مردم و درباریان)،
۲) نقاشی های اسطوره های افسانه ای (وقوع جنگ ها و پیروزی و شکست، جوانمردی)،
۳) نقاشی های مذهبی (مانند زندگانی امامان و مصایبی که بر آن‌ها وارد شده است).
یکی از جالب ترین نمونه های چاپ سنگی مصور، چاپی از کتاب خمسه «نظامی» است که در ۶۰۲ صفحه در سال ۱۳۰۱ هجری قمری به چاپ رسیده است. در این کتاب ۱۲ سرلوح در آغاز هر قسمت و پنج مجلس تصویر که بیشتر آن‌ها نقاشی «مصطفی» است آمده که ویژگی ممتازی به این کتاب می بخشد.
۲-۴-۵-  موضوع بندی کتاب‌های چاپ سنگی
موضوعات اصلی کتاب های چاپ سنگی عبارت‌اند از:
مسائل اسلامی نظیر قرآن و اخلاق اسلامی؛ مسائل شیعی نظیر حقوق شیعی، اصول فقه شیعه، …؛ ادبیات فارسی شامل دیوان ها، تذکره ها، و …؛ ادبیات عرب، شامل صرف و نحو؛ پزشکی (پزشکی سنتی)؛ تاریخ و جغرافیا؛ زندگی‌نامه ها؛ فلسفه و منطق؛ تصوف و عرفان؛ جنگ.
۲-۴-۶- قطع کتاب‌های چاپ سنگی
اندازه و قطع کتاب های چاپ سنگی بسته به اندازه کاغذ هایی بود که برای این منظور در نظر گرفته می شد.

به طور کل می‌توان قطع این گونه کتاب ها را بر اساس جدول زیر تقسیم بندی نمود:
بازو بندی اندازه (تقریباً :۳۰*۲۰ میلیمتر) بغلی اندازه تقریباً: (۴۰*۶۰ میلیمتر)
جانمازی اندازه (تقریباً: ۷۰*۱۲۰ میلیمتر) حمایلی اندازه (تقریباً: ۷۰*۱۲۰ میلیمتر، که در زیر لباس به صورت حمایل آویزان می‌شد)
رقعی اندازه (تقریباً: ۱۶۰*۲۲۰ میلیمتر) وزیری کوچک اندازه(تقریباً: ۱۶۰*۲۲۰ میلیمتر)
وزیری اندازه (تقریباً: ۱۶۰*۲۴۰ میلیمتر) وزیری بزرگ اندازه (تقریباً: ۲۰۰*۳۰۰ میلیمتر)
سلطانی اندازه (تقریباً: ۳۰۰*۴۰۰ میلیمتر) رحلی کوچک اندازه(تقریباً: ۲۵۰*۴۰۰ میلیمتر)
رحلی بزرگ اندازه(تقریباً: ۳۵۰*۶۰۰ میلیمتر) رحلی اندازه(تقریباً: ۳۰۰*۵۰۰ میلیمتر)
خشتی (طول و عرض کتاب در اندازه مساوی)
۲-۵- چاپ سنگی در ایران
۲-۵-۱- شروع چاپ سنگی از تبریز
به نظر می رسد اولین باری که ایرانیان با صنعت چاپ سنگی آشنا گردیدند طی سفری بود که در تاریخ شعبان سال ۱۲۴۴ق./۱۸۲۹م. بعد از قتل گریبایدوف عده ای از ایرانیان به روسیه انجام دادند. مصطفی بن نصرالله افشار، منشی میرزا مسعود مستوفی که به همراه این عده به این سفر رفته و وقایع این سفر را به نگارش درآورده است و در خصوص صنعت چاپ سنگی مطالبی نوشته است. (یارشاطر. ۱۳۵۲: ۱۱۰)
میرزا صالح شیرازی در سفر دوم خود به روسیه به سال ۱۲۴۴ق. با صنعت چاپ به شیوۀ سنگی آشنا گردیده و چنانچه در ترقیمۀ اولین کتاب چاپ سنگی یعنی قرآن مجید می آید، از سوی عباس میرزا برای مأموریت به ولایت روس رفته و صنعت انطباع جدید را درآن ملک دیده و اسباب آن را با خد به تبریز می آورد. و چاپخانه ای در این شهر برپا نمود که ریاست آن را بر عهدۀ علی بن محمد حسین امین الشرع تبریزی گذاشت.
در نامه های سوختلن ژنرال روسی که همراهی هیأت سیاسی خسرو میرزا در سفر به روسیه عهده دار بوده است این مطلب آمده است: «چاپ سنگی برای میرزا صالح بسیار جالب بود و خسرو میرزا چنان از این هنر خوشش آمد، که یک دستگاه کامل چاپ و یک استادکار چاپگر همراه خود به ایران برد»(دانشور، ۱۳۵۱: ۴۸)
آنچه از این نامه برمی آید این است که چاپچی این چاپخانه شخصی روسی بوده است و به نظر می رسد علی بن محمد حسین امین الشرع تبریزی صرفاً ریاست این چاپخانه را عهده دار بوده است. در این چاپخانه ابتدا از باب تبرک و تیمن قرآن مجید را به عنوان اولین کتاب چاپی در تاریخ ۲۵رمضان سال ۱۲۴۹ق./۱۸۳۴م. به چاپ رسانده و منتشر نمودند. قرآن حاضر دارای هیچ ویژگی هنری نمی باشد. جلد تیماج ساده و حتی برش ابتدایی کاغذ آن نشان دهندۀ آن است که تمامی سعی و تلاش پدید آوردگان آن صرف به انجام رسانیدن چاپ بوده است. اما در هر صورت چاپ این قرآن نقطۀ عطفی شگرف در صنعت چاپ ایران ایجاد می کند بگونه ای که از این تاریخ به بعد هزاران عنوان کتاب در قالب صدها هزار جلد در ایران چاپ و منتشر می گردد. (غلامی جلیسه، ۱۳۹۰: ۷۳)
پانزده ماه بعد یعنی به تاریخ غرۀ ذی الحجۀ سال ۱۲۵۱ق. دومین کتاب با نام زادالعماد علامه مجلسی به شیوۀ چاپ سنگی در شهر تبریز به چاپ رسید. این کتاب در ابعاد ۲۱×۵/۱۴سم.۱۹ سطری است که به خط محمد حسین بن محمد تبریزی کتابت شده است. این کتاب نیز همچون کتاب پیشین دارای هیچ ویژگی خاص هنری نیست؛ جلد تیماج با نقش یک ترنج کوچک ضربی در وسط و دو نیم ترنج در طرفین نهایت هنری است که در صحافی این کتاب به کار رفته است و متن کتاب به صورتی ساده و خالی از هرگونه آرایۀ هنری به چاپ رسیده است. از این کتاب دو نسخه یکی در کتابخانۀ ملی ایران و دیگری در کتابخانۀ مسجد اعظم تاکنون شناسایی شده است.( تربیت، ۱۳۱۰: ۶)
۲-۵-۲- ورود چاپ سنگی به تهران
در خصوص ورود صنعت چاپ سنگی به تهران بسیاری از مورخین به بیراهه رفته اند. تشتت آراء دراین خصوص خوانندگان را بسیار سردرگم می کند، در اولین نگاشته پیرامون این مطلب، سید حسن تقی زاده (۱۲۵۵-۱۳۴۸ش.) به نقل از یادداشت های هوتم شیندلر (۱۸۴۶-۱۹۱۶م.) آورده است:
«در سال ۱۲۵۹ق. آقا عبدالعلی اسباب لیتوگرافی به تهران آورد و بدون تأخیر مشغول کار شده در همان سال نخستین کتاب چاپ سنگی که در طهران بطبع رسید کتاب معجم فی آثار ملوک العجم [بود] تألیف میرزا عبدالله بن فضل الله و تاریخ پطر کبیر [نیز] بسعی او تمام شد. آقا عبدالعلی بعد از چندی کارخانه رابه آقا میر باقر واگذار نمود.» ( تقی‌زاده‌، ۱۳۷۷: ۱۲) اما تقی زاده خود می گوید:
«از قرینه انتشار روزنامه فارسی در طهران در حدود سنۀ ۱۲۵۰ق. که میرزا صالح شیرازی دایر کرده بود و طبع آن بچاپ سنگی بود استنباط می شود که دائر شدن چاپ سنگی نیز در طهران قدیمتر از آنست که هوتم شندلر یاد داشت کرده است.» ( تقی‌زاده‌، ۱۳۷۷: ۱۳)
از دیگر مورخانی که به این موضوع پرداخته اند می توان به محمد علی تربیت اشاره نمود که البته نظر وی به ثواب نزدیکتر است، ایشان در این خصوص آورده است:
«اما قدیمترین مطبوعات سنگی طهران اولین روزنامه پارسی ایران است که مدیر آن میرزا صالح شیرازی در همان اوقات یک مطبعه سنگی از تبریز بطهران وارد کرده و شاید این روزنامه اولین مطبوع آن مطبعه بوده است ولی متدسفانه نمونۀ از آن جریده ندیده و از روز اول تأسیس و خاتمه طبع و تربیت نشر آن نیز اطلاعی ندارم» (تربیت، ۱۳۱۲: ۷۲۱) منبع محمد علی تربیت مقاله ای است که در مجلۀ انجمن آسیایی به انتشار این روزنامه اختصاص دارد و ضمن آن تصویری از شمارۀ محرم ۱۲۵۳ق. این روزنامه را منتشر کرده است (پروین‌، ۱۳۷۷: ۱۲۷). وی در ادامه می گوید:
«بعد از این روزنامه یک نسخه از کلیات خواجه حافظ شیرازی در سنۀ ۱۲۵۴ق. به قطع کوچک در طهران چاپ شده که از نفایس مطبوعات آن شهر محسوبش می توان نمود و المعجم فی تاریخ العجم در سنۀ ۱۲۵۹ق. و دبستان المذاهب محسن فانی در سنۀ ۱۲۶۰ق. و تاریخ عجم بشکل سیاق و دیوان میرزا عباس هزار جریبی متخلص به نشاط در سنه ۱۲۶۲ق. و خلاصۀ میرزا جعفرخان مشیرالملک و…» (تربیت، ۱۳۱۲: ۲۷۱)
در جای دیگر مرحوم تربیت می گوید:
«مقدم بر کلیات حافظ که در هجدهم محرم سال ۱۲۵۴ق. به قطع کوچک با کمال نفاست به طبع رسیده کتاب دیگری ندیده ام».( تربیت، ۱۳۱۰: ۴۵۳)
سعید نفیسی نیز در این خصوص نظری دیگر دارد، که قول بعیدی است، وی می گوید:
«چاپخانه سنگی طهران ده سال بعد در ۱۲۶۰ق. دایر شد و نخستین کتابی که چاپ کرده حدیقۀ الشیعه تألیف ملا احمد اردبیلی است»(نفیسی‌، ۱۳۳۷: ۲۴).
مستشرق روسی خانم شگلوا ضمن یادآوری راه اندازی روزنامه کاغذ اخبار توسط میرزا صالح شیرازی به سال ۱۲۵۳ق./ ۱۸۳۷م. از سه اثر به عنوان نخستین کتاب های چاپ سنگی منتشره به سال ۱۲۵۴ق. در تهران نام می برد:
اول کتاب نخبه تألیف محمد ابراهیم بن محمد حسن کرباسی اصفهانی (۱۱۸۰-۱۲۶۲ق.) دومین کتاب کتاب سؤال و جواب علامه محمد باقر بن محمد تقی مجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۱ق.) ،(نفیسی‌، ۱۳۳۷: ۲۹). و کتاب سوم کتاب کلیات حافظ است (دانشور، ۱۳۵۱: ۴۹)
مرحوم میرزای گلپایگانی ضمن اشاره به راه اندازه ای چاپخانه سنگی توسط میرزا صالح شیرازی و انتشار روزنامه کاغذ اخبار به سال ۱۲۵۴ق. در تهران از کتاب کنز الحساب نوشته بهاء الدین عاملی و ترجمۀ فرهاد میرزا معتمدالدوله که در سال ۱۲۵۶ق. در تهران به چاپ رسیده یاد نموده است (دانشور، ۱۳۵۱: ۴۴۵)
خانم شهلا بابازاده نیز از قرار معلوم به رأی سعید نفیسی اطمینان نموده است و به اعتماد وی اولین کتاب چاپ سنگی منتشره در تهران کتاب حدیقۀ الشعیه ملا احمد اردبیلی است.( بابازاده‌، ۱۳۷۸: ۲۱)
همانگونه که ملاحظه گردید، وجه مشترک مورخان در باب ورود صنعت چاپ سنگی در تهران، شروع این صنعت با راه اندازی روزنامۀ کاغذ اخبار توسط میرزا صالح شیرازی است. غلامی جلیسه به نقل از کتاب قاجارها تألیف ادمون دوتامپل فرانسوی تاریخ راه اندازی چاپخانه سنگی، در شهر تهران را حداقل در سال ۱۲۵۲ق. می داند. . (غلامی جلیسه، ۱۳۹۰: ۸۶)
نویسندۀ مقالۀ اولین روزنامۀ چاپی فارسی در ایران معتقد است که عکسی که از این روزنامه در مجلۀ اسیایی انگلیس به تاریخ ۱۸۳۹م. به چاپ رسیده و راجه به وقایع محرم سال ۱۲۵۳ق. است، عکس شمارۀ اول روزنامه کاغذ اخبار می باشد که تاکنون ۴ شماره از این روزنامه شناسایی شده است.
با توجه به آنچه گذشت کاغذ اخبار دست کم در سال ۱۲۵۳ق. به مدت یک سال در تهران به چاپ می رسیده است و در برخی منابع تاریخ انتشار این روزنامه را تا سال ۱۲۵۵ق. و عمرش راسه سال ذکر کرده اند (پروین‌، ۱۳۷۷: ۱۲۸).
۲-۵-۳- محمد صالح شیرازی پدر چاپ ایران
آنچه جسته و گریخته از احوالات میرزا صالح شیرازی به ما رسیده، حاکی از علاقۀ فراوان وی به امر چاپ می باشد. آنچه گذشت وی طی سفری که به انگلیس جهت فراگیری زبان انگلیسی داشت، نزد شخصی به نام ریچارد واتس اقدام به فراگیری دانش چاپ می کند و در انتهای فعالیت خود در لندن با گرفتن مبلغی پول از سرگوراوزلی به عنوان قرض اجناس چاپ سازی با پرس کوچکی خریداری می نماید و قدری نیز به واتس مقروض می گردد و حتی در راه بازگشت به ایران به جزیرۀ مالت می رسد و به تماشای چاپخانۀ آن مستعمرۀ بریتانیا می رود و بیان می دارد که:
«استادان چاپ زن را دیدم، داخل چاپخانه شدیم. کتاب به زبان ایتالیایی و فرانسه و انگریزی در آنجا چاپ می کنند… هفته ای یک دفعه اخبارات را چاپ می کنند. یک طرف کاغذ اخبار به زبان اگریزی و یک طرف دیگر به زبان ایتالیایی است»(میرزاصالح. ۱۳۸۷: ۵۲۰)
شگلوا در کتاب ارزشمند خود در خصوص اولین کتاب چاپی میرزا صالح شیرازی می نویسند:
«میرزا صالح همراه خسرو میرزا به سفارت سن پترزبورگ آمد و در ۱۸اوت ۱۸۲۹م./۱۲۴۵ق. کتاب گلستان رابه گراف پ.پ. سوختلن که هیأت سفارت را همراهی می کرد پیش کش کرد. روی کتاب (اکنون در کتابخانه عمومی دولتی) یاد داشتی به زبان فرانسه است: (گلستان سعدی که در ۱۸۲۸م. در تبریز با شمارگان ۲۰۰نسخه به کوشش کیرزا صالح در چاپخانه خودش … دیپلمات و جهانگرد… چاپ شده است)» . (غلامی جلیسه، ۱۳۹۰: ۸۷)
همچنین شاید از زبان میرزا صالح یاد شده، که این نخستین تجربۀ این چاپخانه است. حروف چین کتاب چنانچه از انجامۀ کتاب برمی آید علی بن محمد حسین تبریزی یعنی حروف چین کتاب جهادیه است. تاریخ چاپ روی کتاب ۱۲۴۳ق./۱۸۲۷م.است (دانشور، ۱۳۵۱: ۴۲)
میرزا صالح شیرازی در سفرهای بعدی که به روسیه داشت، فن چاپ سنگی را می آموزد و به اهتمام وی اولین دستگاه چاپ سنگی وارد ایران می گردد و اولین کتاب به سال ۱۲۴۹ق. در شهر تبریز به چاپ می رسد. کوتاه سخن آنکه علی رغم تخصص میرزا صالح شیرازی که مترجمی بوده و محمد شاه از وی به این جهت استفاده های فراوان می برده است، (سعادت نوری، ۱۳۲۷: ۱۷۸) اما شور و اشتیاق وی به صنعت چاپ خود دلیلی بر ادامه این علاقه طی اقامت در تهران دارد.
متأسفانه از زندگی میرزا صالح اطلاعات زیادی در دست نیست و اینکه وی تاچه سالی زنده و دقیقاً چه نوع فعالیت هایی داشته از نکات غامض تاریخ ایران می باشد. مهدی بامداد تاریخی از وفات وی به دست نداده، اما مسلم دانسته که ایشان تا سال ۱۲۵۵ق. زنده بوده است. اما نسخه ای از کتاب زاد المعاد موجود می باشد که نشان دهنده استمرار فعالیت چاپی وی بوده و نشان می دهد که یقیناً میرزا صالح شیرازی تا سال ۱۲۵۷ق. در تهران می زیسته است. سه نسخه از این کتاب در کتابخانۀ ملی تهران، آستان قدس رضوی مشهد و مسجد اعظم قم تاکنون یافت شده است. این کتاب در ابعاد ۵/۱۳×۲۱سم. ۲۱سطری و به خط نسخ و نستعلیق توسط علی بن زین العابدین نوری و علی اکبر بن میرزا باباتفرشی کتایت شده است. . (غلامی جلیسه، ۱۳۹۰: ۸۸)
از آنچه بیان گردید اینگونه می توان نتیجه گرفت که قطع به یقین همزمان با ورود میرزا صالح شیرازی به تهران و اشتغال وی در دربار محمد شاه قاجار به سمت مترجمی وراه اندازی روزنامه به سال ۱۲۵۳ق. صنعت چاپ سنگی وارد تهران شده است و برما مسلم است که صنعت چاپ سنگی از سال ۱۲۵۳ق. و حتی کمی قبل تر از آن شهر تهران شده است. اما اینکه اولین کتاب چاپ سنگی درچه تاریخی در تهران به چاپ رسیده، از جمله مسائلی است که بر بسیاری از تاریخ نویسان ما آنگونه که گذشت مجهول بوده است.
چهار کتاب قرآن مجید، نخبه، سؤال و جواب و دیوان حافظ از جمله کتبی هستند که اطلاع از چاپ آنها در سال ۱۲۵۴ق. به ما رسیده است و بنده تاکنون موفق شده ام به دو نسخه از این چهار عنوان یعنی کتاب قرآن مجید و دیگری نخبه کلباسی دسترسی پیدا نموده و مورد بررسی قرار دهم و البته از بد حادثه تنها کتاب قرآن مجید است که تاریخ دقیق کتابت وی مشخص می باشد و در خصوص کتاب نخبه تنها سال چاپ آن ثبت شده است.
با این اوصاف به نظر می رسد اولین کتابی که در تهران به چاپ رسیده قرآن مجید منتشره به تاریخ رمضان المبارک سال ۱۲۵۴ق. می باشد که در ابعاد ۲۱×۱۴س.م. توسط محمد صالح شیرازی به چاپ رسیده است. این گمان از آنجا تقویت می گردد که میرزا صالح شیرازی در ترقیمۀ این قرآن بیان می دارد که این قرآن اول نسخه ای می باشد که بدارالطباعه به چاپ رسانده است، و بعید به نظر نمی رسد چنانچه در شهر تبریز از باب تبرک و تیمن ابتدا قرآن مجید به شیوه چاپ سنگی به چاپ می رسد، در تهران نیز اینچنین رفتار شده باشد. از این کتاب دست کم چهار نسخه از آن در کتابخانۀ آستان قدس رضوی مشهد موجود است.

۱-۵-۳-۴٫ بیان کلی نظریه بونجور
اگر بخواهم بسیار شسته رفته و کلی نظر وی را بیان کنم باید بگویم که از منظر بونجور یک باور تجربی موجه می­باشد اگر و فقط اگر این باور عضو نظامی از باورها باشد که دارای انسجام در طی مدت طولانی است. از منظر بونجور، باور تجربی p برای s موجه می­باشد اگر و فقط اگر s دلیل برای این که این باور p صادق می­باشد، داشته باشد و این دلیل از منظر بونجور فقط بدین نحو که این باور عضوی از نظام باورهای شناسا باشد و آن نظام دارای انسجام در طی مدت طولانی باشد، امکان تحقق دارد؛ چرا که از منظر وی فقط همین انسجام بدین­گونه است که سبب می­ شود این باور احتمال صدق پیدا کند»^[۲۲۹]

اما این بیان کلی ما مفید فایده برای آنچه که مد نظر ما می­باشد، نیست. فهم نظریه بونجور در گرو فهم آنچه از توجیه وی مد نظر دارد، است. بونجور می­گوید « آنچه سبب می­ شود که ما اصلا موجوداتی شناختی باشیم، ظرفیت و استعدادی است که ما برای باور دراختیار داریم و هدف کوشش­های شناختی ما به طور مشخص، صدق می باشد: ما می­خواهیم باورهایمان جهان را به طرز صحیح و دقیقی به تصویر بکشند.» (۱۹۸۵, p 7 ) ایشان در ادامه توضیح می­دهد که توجیه معرفتی فی نفسه ارزشی ندارد، آنچه توجیه معرفتی باید برای ما انجام بدهد این است که سبب شود باورهای ما احتمال صدقشان افزایش پیدا کند و به صدق دست پیدا کنیم؛ از این رو که ما راهی مستقیم برای صدق باورهایمان نداریم، ناچاریم به همین قانع بشویم که موجه از حیث معرفتی باشند، لذا دست به دامان توجیه معرفتی می­شویم تا از طریق باورهای موجه به هدف صدق برسیم. (ibid, p 8 ) از این رو که ایشان درون گرا هستند، می­گوید شناسا در باورهای خویش موجه است اگر و فقط اگر وی از حیث معرفتی مسئول در باورهایش در اعم از قبول، تنظیم، نگهداری و کنترل آنها باشد و فرد تنها در صورتی مسئولانه بر باورهایش کنترل دارد که وی تنها باورهایی را بپذیرد که دلیل خوبی برای اینکه فکر کند، آن باورها صادق می­باشند داشته باشد. (ibid ) وی می­گوید معرفت شناس دو وظیفه اصلی دارد: « بخش اول اینکه تبیینی از معیارهای توجیه معرفتی ارائه کند و دوم اینکه آنچه آنرا فرا توجیه^[۲۳۰] می­خوانم برای این تبیین پیشنهادی [اش] مهیا کند؛ [ یعنی] نشان دهد معیارهای پیشنهادی به اندازه کافی صدق رسان هستند.» (ibid, p 9 ) سپس بونجور بنا بر نظر انسجام گرایانه خویش می­گوید که ما باید بفهمیم چرا اگر یک نظامی از باورهای تجربی منسجم­تر از هر نظام رقیبی بود، ما توجیه معرفتی داریم؛ یعنی می­فهمیم که آن نظام صدق رسان است؟ (ibid, p 93 ) می­توان گفت ظاهراً شاه کلید حل این مسأله از نظر بونجور مسئولیت معرفتی^[۲۳۱] است. ایشان از آنجا که می­بینند مسئولیت معرفتی که ما داریم، فقط در پرتوی باورهایمان معنا پیدا می­ کند و ما چیزی جز باور برای نقب زدن به صدق و واقعیت نداریم، به این نظر ظاهراً گرایش پیدا کردند که اگر فرد باورهایش را هم در نگهداری و هم در ایجاد به نحو مسئولانه­ای کنترل کند، آنگاه او یک باور را بدین علت که دلیل خوب برایش دارد، قبول کرده است^[۲۳۲] و لذا دلیل خوب برای وی چیزی جز اینکه یک باور عضوی از نظام منسجمی از باورها باشد، نیست؛ چرا که تنها دلیلی که فرد برای اینکه فکر کند باوری صادق است با توجه به مسئولیت معرفتی که در توجیه دارد، همین می­باشد. (ibid, pp 92; 31; 122 ) از این رو وی می­گوید: « توجیه یک باور تجربی جزئی نهایتاً وابسته به نه باورهای جزئی می­باشد که [….]، بلکه در عوض وابسته به نظام فراگیر و انسجام آن نظام است.» (ibid, p 92 ) پس از منظر بونجور یک باور موجه برای شناسا است^[۲۳۳] :

 

1. 1. اگر و فقط اگر شناسا در ایجاد و نگهداری آن مسئول باشد.

 

1. 1. شناسا در ایجاد و نگهداری یک باور مسئول می­باشد اگر و فقط اگر دلیل خوبی برای اینکه آن باور صادق است داشته باشد.

 

1. 1. تنها دلیل خوبی که می­توانیم بر اساس آن فکر کنیم یک باور تجربی صادق می­باشد، این است که آن باور عضوی از نظام منسجمی از باورها باشد.

 

آنچنانکه قبلاً متذکر شدیم، هر نظریه انسجامی باید مراد خویش را از رابطه انسجام و نیز مجموعه باوری که یک باور برای توجیه باید با آن منسجم باشد، را مشخص کند. آنچه از منظر بونجور در رابطه انسجام نیاز است که سبب می­ شود احتمال صدق باورها در پرتوی آن افزایش پیدا کند، در فصل قبل در شرح نظریه انسجام گرایی توجیه دادیم. فقط اینجا این نکته دوم را اضافه کنیم که ایشان قائل به کل گرایی در نظام باورها می­باشند. لذا به نظر بونجور، این رابطه­ انسجام باید با کل باورهای شناسا سنجیده شود و باور عضوی از نظام شناسای فرد باشد. (ibid, pp 31; 90-91) وی از این مطلب به عنوان شرط اولیه برای نظریه انسجام خویش یاد می­ کند و می­گوید: « باور باید به نظامی از باورها که در واقع، فردی به آنها معتقد می­باشد، تعلق داشته باشد.» (ibid,p 153)
اما بونجور شروط دیگری هم برای توجیه یک باور تجربی مدخلیت در نظریه انسجامش می­دهد. به نظر وی « باید نظام باورهای مورد بحث « شرط مشاهده»^[۲۳۴] را [نیز] برآورده سازد.» (ibid ) مراد ایشان این است که باید این نظام آنچه وی باورهای خود انگیخته^[۲۳۵] می­نامد، در خود جای بدهد. ایشان می­گوید از این جا که قرار است توجیه­ای که ما از این نظام می­خواهیم صدق رسان باشد، باید این توجیه­ای که ما برای باورهای تجربی خویش داریم، دارای یک سری قوانین و اموری باشد که بر اساس آنها ما به این هدف دست یابیم. لذا وی می­گوید باید این نظام چنین باورهای خود انگیخته­ای را داخل کند و در بر بگیرد.( ibid, p 141 ) او به باورهایی که از راه غیر استنتاج بدست آمده­اند و حصول آنها غیر اختیاری و کاملاً جبری است، باورهای خود انگیخته می­گوید. لذا به نظر وی این باورها شامل باورهایی که به سبب حافظه^[۲۳۶] و ادراک حسی و درون نگری بدست آمده­اند را شامل می­ شود. آنچنان که گفتیم او لب کلامش این است که اگر اعضای نظام می­خواهند توجیه معرفتی با همان معنایی که مد نظر ایشان است، را داشته باشند باید هم شامل چنین باورهایی بشوند و هم شامل قوانینی که بر اساس آنها می­توانیم بگوییم این باورها عمدتاً صادق می­باشند. ( ibid, pp 141-144; 112-132; 117 ) اما از منظر بونجور، مراد از قوانین علاوه بر امور کلی مذکور در نظریه انسجام^[۲۳۷] این است که باید انسجام یک باور با نظام باورهای شناسا علاوه بر زمان حاضر، در مدت طولانی^[۲۳۸] نیز محقق باشد.^[۲۳۹] باید انسجام مذکور باور با نظام شناسا پایدار باشد و لحظه به لحظه تغیر نکند، مگر تغیراتی که باید بر اساس تغیرات خود واقعیت در نظر بگیریم؛ چرا که با این قانون می­توانیم بگوییم که نظام باورهای ما تصویری صادق از جهان را ارائه می­دهد. با برآورده شدن این شرط است که « انسجام این نظام، دلیل قوی و محکمی ارائه می­ کند برای اینکه [شناسا] فکر کند باورهای مؤِلف [این نظامش] از این راه [ انسجام آنها با نظام باورهایش] احتمالاً صادق اند.»( ibid, p 170)
شرط دیگری که بونجور برای انسجام می­ گذارد، این است که « نظام باورهای مورد بحث، باید در حد اعلای انسجام باشد، و [علاوه بر این] باید بیشتر از هر [ نظام] بدیلی که [ آن] نیز این شرط دوم [= شرط مشاهده] را برآورده می­سازد، منسجم باشد.» (ibid, p 154 ) ایشان همچنانکه بارها متذکر می­ شود همین ادخال باورهای غیر استنتاجی در نظام باورهای شناسا است که ملاک توجیه را از صرف انسجام خارج می­ کند و راه را برای حل اشکال نظام­های بدیل می­بندد. (ibid, pp 141; 170)
شرط اخر وی این است که اگر شناسا می­خواهد باورهایش موجه باشند، باید « فهم بازتابی^[۲۴۰]» ای از این واقعیت که نظام باورهای وی این شروط را محقق کرده ­اند، داشته باشد؛ یعنی باید وی آگاهانه ملتفت باشد و نظر به این بکند که در شبکه باورها و آگاهی خویش این شروط را رعایت کرده است « و همین فهم بازتابی باید سرانجام، بلکه شاید صرفاً خیلی ضمنی، دلیل این باشد که چرا او ادامه به پذیرش این باوری که توجیه آن مورد بحث می­باشد، را می­دهد.» (ibid, p 154 )
اما کار توجیه باور از نظر بونجور به این جا ختم نمی­ شود، با تمام طول و تفصیلی که ایشان برای تبیین نظریه خویش داد، حال می­گوید ما باید یک استدلالی بیاوریم که بر مبنای آن بگوییم یک چنین سخنی که ما در توجیه معرفتی زدیم، صدق رسان است به این معنا که به طرز معقولی محتمل باشد که مطابق با واقعیت باشد و الا شکاک مچ ما را می­گیرد و می­گوید همه این سخن­ها که در نظریه پردازی خویش در نظریه انسجام دادید، توجیه شما را به صدق مرتبط نمی­سازد. شما نیاز به دلیل خوبی بر این مدعا دارید. لذا بونجور برای حل این مسأله به عنوان فرا توجیه^[۲۴۱]، استدلالی بر این امر ارائه می­ کند.^[۲۴۲] استدلال ایشان قدری با تفصیل و در ضمن بیان استدلال برای مقدماتش ارائه می­ شود، ما آن را خلاصه می­کنیم. ^[۲۴۳]
فرض کنیم که باور p یکی از باورهای شناسا است و تمام شروط پیش گفته از منظر بونجور را محقق ساخته است. استدلال وی برای موجه بودن این باور چنین برقرار می­ شود:

 

1. 1. باور p عضوی از نظام باورهای شناسا می­باشد و شروط پیش گفته را محقق ساخته است.

 

1. 1. هر باوری که عضوی از نظام باورهای شناسایی باشد که حاوی شروط مذکور می­باشد، احتمالاً صادق – مطابق با واقع- است.

 

1. 1. پس باور p محتملاً صادق است. ( از ۱و ۲) (ibid, pp 169- 179; 184- 187& 102& 127)

 

۶-۳-۴٫ پاسخ پویمن به بونجور
با آنچه که در تبیین نظر بونجور آوردیم، بیانات پویمن قابل فهم برای ما می­گردد. پویمن می­گوید، این نظریه مطرح شده است تا مخصوصاً اشکال نظام­های بدیل پاسخ دهد؛ بدین طریق که برای حل این مشکل در نظریه انسجام گرایی خویش بونجور، بر باورهای خود انگیخته تأکید کرد، و با شرط ادخال این باورها دریافت داده از عالم خارج را تضمین کرد و نشان داد در نتیجه این شرط فقط یک نظام امکان وجود پیدا می­ کند؛ چرا که فقط یک نظام از عالم خارج چنین داده­هایی را دریافت می­ کند. در مرحله بعد پویمن می­گوید بونجور برای حل این مشکل با توجه به این شرطش، می­گوید اگر یک نظام منسجم باور از عالم خارج، چنین باورهایی بگیرد، اما این باورهای او با عالم خارج منطبق نباشد، دو صورت پیدا می­ کند یا این نظام منسجم­تر می­ شود به این نحو که با این داده تغییر می­ کند و این نظام منطبق خود را با عالم خارج می­ کند یا با ورود این داده ­ها انسجام خویش را از دست می­دهد و دیگر اصلاً با عالم خارج از این طریق مرتبط نمی­ شود و صدق ندارد و فاعل شناسا وقعی برای آن نمی­دهد.
پویمن در پاسخ به این بیاناتی که در تبیین نظریه بونجور آورد، اشکالات متعددی می­ کند:
اول اینکه خود این سخن شما « با ورود این باورهای خود انگیخته از خارج این دو فرض بوجود می ­آید که یا نظام منسجم­تر می­ شود که ما می­پذیریم و به صدق رهنمون می­شویم یا انسجام خویش را از دست می­دهد و ما دیگر اصلاً موجه نیستیم» یک پیش فرض است؛ چرا که پرسش ما این است که فروض دیگری هم متصور است چرا باید این گونه که شما می­گویید باشد؟ دلیلتان بر این مدعا چیست؟
دوم: ایشان می­گوید« چرا یک شخص نمی­تواند باورهای حسی یا سایر باورهای خود را دسته بندی و تکفیک کند؟» (۱۳۸۷، ص ۲۸۰) مراد ایشان از این جمله به عنوان نقدی بر بونجور مبهم می­باشد و ایشان توضیحی در خصوص این سخن خویش بیان ننموده است. اگر بخواهیم با کمی تسامح نظرشان را تبیین کنیم باید بگوییم شاید مراد ایشان این است که چرا ما در توجیه باورهای حسی مبناگرا نشویم و انواع گوناگون آن را تمییز ندهیم و به جای قبول باور حسی به عنوان باور مبنا، فقط بگوییم که این چنین باورهایی فی نفسه ارزشی ندارند و فقط داده برای ما از عالم خارج دراختیار می­گذارند؟ ما نه تنها می­توانیم باورهای حسی خویش را طبقه بندی کنیم، بلکه باورهای دیگر خویش را نیز طبقه بندی می­کنیم و حجیت معرفت شناختی هر کدامشان را تعیین می­کنیم.
سوم: امکان اینکه شناسا با وجود دریافت باورهای خود انگیخته از عالم خارج و تأمین شرط مشاهده در خارج، به یک دستگاه منسجم اما کاذب برسد وجود دارد. شما این امکان را چطور رد می­کنید؟ پس هنوز جواب قانع کننده ­ای برای ما نیاورده­اید.
چهارم: شما تصورتان این است که انسجام میان باورها ما را به صدق می­رساند، اما این مدعا دلایل قانع کننده تری از آنچه شما در نظریه ارائه نمودی، می­طلبد.
پنجم: شما برای پاسخ به این اشکالات، شرط مشاهده و ادخال داده ­های حسی به شبکه باورهای شناسا را کرده­اید، اما اینکه چرا بنا بر نظریه انسجام گرایی « انسجام مستلزم چنین درون دادی است، مبهم است» اگر ما انسجام گرا در توجیه باورهای تجربی هستیم، چرا باید بگوییم که ورود چنین باورهایی برای توجیه ضروری می­باشد؟ مگر توجیه ما بر اساس انسجام نیست؟
ششم: این اشکال از نتایج اشکال قبل است، با توجه به اشکالات مذکور به نظر پویمن، بونجور نمی­تواند جوابی برای پاسخ اشکال قبل بدهد، از این رو بی آنکه خویش متوجه باشد، برای حل این مشکل دست به دامان، شرط مشاهده و ادخال باورهای خود انگیخته، در نظریه انسجام گرایی خود شده است، که لازمه­ی یک چنین ادخالی قبول گونه ­ای مبناگرایی است؛ چرا که ظاهراً به نظر بونجور این شرط ایشان، همان مبناگرایی و پایه تلقی کردن چنین باورهایی است. (۱۳۸۷، ص ۲۸۰)
با توجه به این اشکالات که پویمن به پاسخ­هایی که از جانب انسجام گرایان برای حل این معضل مطرح کرد، ایشان را ناتوان از پاسخ به این مشکل تلقی کرد. از این رو در آخر می­گوید ما باید در باورهای منطقی و باورهای ادراکی از نوع تجربی، باورهای حافظه­ای و باورهای مبتنی بر شهادت، نوعی مبناگرایی را قبول کنیم؛ چرا که به نظر می­رسد برخلاف آنچه انسجام گرایان مدعی آن هستند برخی باورهای مربوط به ادراکات تجربی مبتنی بر حالات غیر باوری شناسا است، به عنوان مثال نور آبی موجب این می­ شود که باور پیدا به این پیدا کنم که آبی می­بینم یا باورهای ناشی از حافظه برخلاف آنچه انسجام گرایان می­گویند، متکی به چیزی غیر از خودشان نیستند و باورهای منطقی مانند اینکه p و نقیض آن نمی ­توانند هر دو صادق باشند، تردید ناپذیرند، بدون اینکه نیازی باشد به انسجام میان باورها برای صدق این چنین گزاره­هایی رجوع کنیم.
اما از طرف دیگر انسجام گرایی، در باورهایی که نظری و تئوری می­باشند، غالباً صحیح است: نظیر باورهای ریاضی، دینی، اخلاقی، سیاسی، و مابعد الطبیعی؛ چرا که یک چنین باورهایی عموماً مبتنی بر ملاحظاتی پیچیده و مرتبط با بهترین تبیین از داده ­ها به همراه سازگاری و انسجام با ویژگی­های مربوط به خودشان می­باشند که همین­ها هم دلیل صدق آنها است، لذا فرآیندهای انسجام گرایی برای توجیه آنها از مبناگرایی توفیق بیشتری کسب می­ کند.
پس به نظر می­رسد که تلفیق این دو نظریه، ممکن است، منجر به نظریه­ای کامل در باب توجیه بشود، چرا که مسلماً برخی باورهای ما پایه می­باشد، همان گونه که مبناگرا می­گوید و از طرف دیگر، ساختار باورهای نظری ما، انسجام گرایانه به نظر می­رسد. ( همان ، صص ۲۸۸-۲۸۹؛ ۲۹۲-۲۹۳)
۴-۴٫ مشکل گسست توجیه باور از واقعیت
همانطور که قبلاً اشاره کردیم پولاک ادعا می­ کند، اولین بار وی این اشکال را به نظریه انسجام توجیه صورت بندی کرده است، هرچند خود او معترف است که در آثار لوئیس مطالبی را که زمینه ساز برداشت این استدلال است می­توان یافت.^[۲۴۴] البته از منظر ما ریشه ­های این اشکال اولین بار به سخنان راسل بر می­گردد، هرچند وی اشکال خویش را بر نظریه انسجام صدق وارد کرده بود، اما تا آنجا که نگارنده تفحص کرده است، اولین فردی بوده است که راهگشای طراحی چنین اشکالاتی شده است و قبل از ایشان کسی این اشکال را طراحی نکرده است. بعد از وی دیگران نیز تاحدی ملتفت این اشکال بر نظریه انسجام توجیه شده ­اند، اما به نظر بنده تا قبل از پولاک نمی­ توان گفت که دقیقاً مراد مستشکلان، ورود این اشکال به نظریه انسجام توجیه بوده است. به نظر نگارنده، تا قبل از پولاک، معلوم نیست فیلسوفانی که از این اشکال یاد کرده ­اند، مرادشان اشکال به معیار صدق بودن نظریه انسجام است، یا به تعریف صدق بودن آن : اگر مرادشان نقد معیار صدق بودن این نظریه بود، می­توانستیم با اندکی مسامحه، مرادشان از معیار صدق، را توجیه بدانیم، سپس قائل شویم که این اشکال را به نظریه انسجام توجیه وارد کرده ­اند^[۲۴۵]. به عنوان نمونه، از مقدم­ترین و در عین حال صریح­ترین عبارات از این دست که به تسری اشکال به نظریه انسجام توجیه نزدیک است، می­توان از عبارت مورتیس شلیک^[۲۴۶] یاد کرد. وی می­نویسد:
« اگر انسجام را بجد، معیار کلی­ای برای صدق تلقی کنیم، آنگاه همان قدر که گزارش تاریخی یا جملات موجود در کتاب درسی شیمی را صادق تلقی می­کنیم، داستان­های پری گونه مَن درآوردی را به همان اندازه باید صادق بدانیم،[ البته] به این شرط که این داستان، به نحوی ساخته و پرداخته شود که به هیچ وجه، تناقضی [ از آن داستان] ناشی نشود. من می­توانم به وسیله قوه خیالم جهانی عجیب و غریب به تصویر بکشم که پر از ماجراها و حوادث عجیب و غریب باشد: فیلسوف انسجام [گرا] ، به شرط اینکه صرفاً مواظبت از سازگاری متقابل جملاتم کرده باشم [ …]، باید باور به صدق گزارشم [ داستانم] بکند، زیرا بنابر نظریه انسجام، جایی برای مشاهده­ها نیست، بلکه صرفاً [ آنچه نیاز می­باشد] سازگاری جملات [ با یکدیگر] است.» (Schilck, 1959, pp 215-216 )^[247]
به هر حال پولاک اشکال را چنین بیان کرده است:
« اشکال اصلی این نظریه [ نظریه انسجام توجیه]، این است که نظریه انسجام ارتباط توجیه را با جهان قطع می­ کند، [ به گونه ­ای که] فرد می ­تواند در باور به هر چیزی موجه باشد. همه آن چیزی که نیاز می­باشد، عبارت از مجموعه باورهای به قدر کافی عجیب و غریبِ صرفاً منسجم است [….] اما باورها هیچ جا، به هیچ گونه، مقید و محدود به شواهد حواس شناسا نیستند، [از این رو] تا زمانیکه باورهای شخص، چنین مجموعه منسجمی را تشکیل دهند، او می ­تواند اصلاً به هر باوری معتقد باشد، با صرف نظر از رنگ اشیاء و شکل و اندازه­یشان و […] و با قطع نظر از چگونگی به نظررسیدن یا حس کردن آنها برای او.» (Pollock, 1974, p 28)
وی در کتاب دیگرش ادعا می­ کند که این اشکال را بر تقریرهای مختلف نظریه انسجام وارد می­ شود، ایشان می­گوید بر اساس این اشکال « نظریه­ های انسجام رابطه توجیه را با جهان قطع می­ کنند. بنابر نظریه­ های انسجام، توجیه، نهایتاً امری مربوط به نسبت­های میان گزاره­های مورد باور فرد می­باشد، و به چگونگی جهان [ واقعیت ] هیچ ارتباطی ندارد. اما مقصود ما در پی معرفت، فهم و کشف چگونگی جهان است.» (Pollock & Cruz, 1999, p 74)
به نظر می­رسد، از این اشکال نیز، دو تقریر در میان معرفت شناسان می­توان یافت. در ذیل ابتدا این دو تقریر از این اشکال را ذکر می­کنیم و سپس به تحلیل پولاک در این زمینه خواهیم پرداخت.
۱-۴-۴٫ تقریر اول
این تقریر که به نظر ما اساسی­تر است، تقریری است که آن را از قول سوزان هاک نقل می­کنیم. بیان ایشان صریح­تر و سلیس­تر از بیانات معرفت شناسان دیگر است. ایشان می­نویسد:
« از آنجا که انسجام گرایی، داده ­های غیر باوری را نمی­پذیرد ( یعنی نقشی برای تجربه یا جهان قائل نمی­ شود )، نمی­تواند قابل قبول باشد، مگر اینکه تصدیق کند که توجیه باور تجربی، نیازمند چنین داده­ای است. [ در غیر این صورت] نمی­تواند این نظریه فرض کند که موجه بودن یک باور، می ­تواند گواهی بر صدق آن باور باشد و [ نیز نمی­تواند بگوید ] آن باور به طرز صحیحی چگونگی جهان را باز می­نمایاند.
به باورم، دست آخر، این استدلال واقعاً ویرانگر و نابود کننده برای انسجام گرایی است، نظریه­ای که منحصراً بر حسب روابط میان باورهای شناسا باشد، با مشکل گریز ناپذیر ارتباط میان مفاهیم توجیه و صدق مواجه می­ شود. چگونه این واقعیت که مجموعه ­ای از باورها منسجم اند، می ­تواند تضمین کند و یا حتی گواه و دلیلی بر صدق باشد؟ هر چقدر هم که این مجموعه منسجم باشد و هر چقدر هم که معنای پیچیده­ای برای انسجام لحاظ کنیم.» (Haack, 1993, p 27)
این تقریر از این اشکال را می­توان ، به نحو ذیل تقریرکرد:

 

1. 1. بنا بر نظریه انسجام توجیه، توجیه یک باور صرفاً منوط به تعلق آن به نظام منسجمی از باورها است.

 

1. 1. بنا بر نظریه انسجام توجیه، توجیه یک باور، متضمن و مستلزم ارتباط آن باور با تجربه یا جهان خارج نیست؛ ( از ۱) چرا که ملاکِ توجیه، صرف انسجام است و آن می ­تواند، منطقاً بدون این ارتباط تحقق داشته باشد.

 

1. 1. برای محتمل کردن صدق یک باور، باید آن باور به گونه ­ای با تجربه یا جهان خارج مرتبط باشد؛ مثلاً داده­هایی از عالم خارج یا تجربه دریافت کند.

 

1. 1. نظریه انسجام توجیه، به باور احتمال صدق نمی­دهد. ( از ۲ و ۳ )

 

1. 1. نظریه انسجام توجیه، صدق رسان نیست. ( از ۴)

 

1. 1. هر نظریه توجیه­ای باید صدق رسان باشد.

 

1. 1. نظریه انسجام توجیه، صادق صحیح نیست. ( از ۵ و ۶ )

 

آنچنانکه دیدیم، تمرکز اصلی این تقریر از مشکل جدایی، مبتنی بر عدم صدق رسانی نظریه انسجام توجیه بود و از این رهگذر این نظریه را با چالش روبرو کرد. به نظر ما تقریر لورنس بونجور از این اشکال^[۲۴۸] نیز ناظر به همین تقریری است که در فوق ذکر کردیم؛ چرا که ایشان می­نویسد:

چن و همکاران (۲۰۰۵)، نیز رابطه بین سرمایه فکری با ارزش بازار و عملکرد مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس سهام تایوان در دورۀ زمانی ۲۰۰۲-۱۹۹۲ را به‌گونه‌ای تجربی بررسی کردند آن‌ها سرمایه فکری را با بهره گرفتن از ضریب ارزش‌افزوده فکری و اجزای آن مخارج تحقیق و توسعه تقسیم‌بر ارزش دفتری سهام عادی و هزینه تبلیغات تقسیم‌بر ارزش دفتری سهام عادی و ارزش بازار و عملکرد مالی را با بهره گرفتن از نسبت‌های ارزش بازار به ارزش دفتری، بازده حقوق صاحبان سهام، بازده دارایی‌ها، رشد درآمد و بهره‌وری کارکنان اندازه‌گیری نمودند. روش آماری مورداستفاده در این پژوهش، رگرسیون خطی چندگانه بود. نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها نشان داد که سرمایه فکری اثر مثبتی بر ارزش بازار و عملکرد مالی دارد و ممکن است معیاری برای عملکرد آتی محسوب گردد. همچنین شواهد ارائه‌شده حاکی از آن بود که مخارج تحقیق و توسعه اطلاعات بیشتری را در مورد سرمایه ساختاری ارائه می کند و دارای رابطه مثبتی با سودآوری و ارزش بازار شرکت می‌باشد (چن و همکاران، ۲۰۰۵، ۱۷۶-۱۵۹)^[۳۳].

میکلسون و پارتچ^[۳۴] (۲۰۰۳)، با بهره گرفتن از نمونه‌ای از ۸۹ شرکت پذیرفته‌شده در بورس آمریکا که بیش از ۲۵% دارایی‌هایشان را در وجه نقد یا معادل وجه نقد در پایان سال‌های ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۱ نگهداری کرده بودند، به بررسی عملکرد عملیاتی آن شرکت‌ها با شرکت‌هایی که ازلحاظ اندازه و صنعت همسان بودند، پرداختند. نتایج مطالعۀ آن‌ها بیانگر این است که عملکرد عملیاتی شرکت‌هایی که وجه نقد زیادی را نگهداری کرده بودند، نسبت به سایر شرکت‌ها بیشتر می‌باشد.
مینگ سیانگ چن (۲۰۰۳ )، نیز مقایسه‌ای را بین مدل CAPM و C-CAPM در بازار سهام تایوان انجام داد وی در مدل C-CAPM مورد آزمون خود، فرض کرد که مصرف کل برابر با کل سود سهام پرداختی است و رشد این سود از یک فرایند اتو رگرسیونی مرتبه اول تبعیت می‌کند. وی با مقایسه این دو مدل ازنظر میزان انطباق بازده پیش‌بینی‌شده با بازده واقعی، قدرت مدل در پیش‌بینی درست نقاط عطف و میزان خطای پیش‌بینی، به این نتیجه رسید که در تمامی موارد قدرت تبیین CAPM سنتی در ارتباط بین ریسک و بازده، بیشتر از مدل C-CAPM است.
چین چن^[۳۵] و همکاران (۲۰۰۵)، هدف این مقاله بررسی به‌صورت عملی رابطه بین سرمایه فکری شرکت و ارزش بازاری و عملکرد مالی شرکت است. سرمایه فکری معمولاً از عوامل مهم رشد ملی تشخیص داده‌شده است. درنتیجه با توجه به منابعشان درآمد سرانه کم و نرخ رشد کمتری دارند، در عوض در کشورهایی مانند سنگاپور و تایوان که منابع طبیعی کمتری دارند سرمایه‌گذاری آن‌ها درزمینهٔ نیروی انسانی و سرمایه اطلاعاتی بیشتر می‌باشد و لذا درآمد سرانه آن‌ها بالاتر است. در این کار تحقیقی اطلاعات شرکت‌های بورس تایوان و مدل ارزش‌افزوده سرمایه فکری پالیک، به‌عنوان معیار اندازه‌گیری سرمایه فکری (IC) و مدل‌های رگرسیون جهت امتحان رابطه بین سرمایه فکری شرکت و ارزش بازاری و عملکرد مالی شرکت‌ها استفاده‌شده است. جامعه آماری تحقیق، شرکت‌هایی هستند که در بورس تایوان در طول سال‌های ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۲ فعالیت داشتند و در کل ۴۲۵۴ شرکت برای این مطالعه در نظر گرفته‌شده است. نتایج تحقیق اهمیت سرمایه فکری را در ارزیابی سودآوری شرکت و پیشرفت درآمد آن را بیان می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که حدود ۵۰ درصد ارزش بازاری شرکت‌ها در صورت‌حساب‌های مالی منعکس نشده‌اند و همچنین نشان می‌دهد که عملکرد مالی رابطه مثبتی با ضریب ارزش‌افزوده فکری,VACA,VAHU دارد ولی رابطه معنی‌داری با STVA ندارد و با R&D ارتباط مثبتی دارد.
گینر و ریورت (۲۰۰۶)، به بررسی «ریسک وابسته به داده‌های حسابداری در بورس مادرید» پرداختند. آن‌ها نتیجه گرفتند که میان هزینه حقوق صاحبان سهام و عوامل ریسک مبتنی بر حسابداری رابطه مثبتی هست به‌گونه‌ای که این متغیرها، ریسک کسب‌وکار اصلی، نشأت‌گرفته از سه نوع فعالیت شرکت (عملیاتی، تأمین مالی و سرمایه‌گذاری) را منعکس می‌کند.
نکراسو و شیراف (۲۰۰۶)، «اندازه‌گیری ریسک بنیادی را در ارزشیابی»، بررسی کرده‌اند. بر اساس نتایج این تحقیق، ریسک ناشی از بتای حسابداری به‌طور بااهمیتی به اشتباهات ارزیابی کمتری نسبت به الگوهای شاخصی مانند الگوی قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای (CAPM) و الگوی سه عاملی فاما و فرنچ منجر می‌گردد. به‌طورکلی، نتایج تحقیق، مفید بودن ارقام حسابداری در تعیین ریسک ثابت می‌کند.
تسای و گو^[۳۶] (۲۰۰۷)، ارتباط بین مالکیت نهادی و عملکرد شرکت‌ها برای سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ را موردپژوهش قرار دادند. مالکیت نهادی برابر درصد سهام نگهداری شده توسط شرکت‌های دولتی از کل سهام سرمایه می‌باشد و این شرکت‌ها شامل شرکت‌های بیمه مؤسسات مالی، بانک‌ها، شرکت‌های دولتی و دیگر اجزای دولت می‌باشند. آن‌ها نشان دادند که سرمایه‌گذاری نهادی در شرکت‌ها ممکن است به سرمایه‌گذاران کمک کند تا مسائل نمایندگی حاصله از تفکیک مدیریت و مالکیت را کاهش دهند.
روبرت و چی چنگ چیو (۲۰۰۷) در مقاله مبنی بر رابطه بین ریسک سیستماتیک و متغیرهای حسابداری بر مبنای نتایج تحلیلی اظهارمی کند که عامل تعیین‌کننده ریسک سیستماتیک شامل سود حسابداری، رشد فروش، ارزش دفتری، سود سهام، درجه اهرم عملیاتی (DOL)، درجه اهرم مالی (DFL)، بازده بازار و ریسک بی‌خطر می‌باشد که به نتایجی دست پیداکرده که یکی از آن‌ها بیانگر این مطلب است که برای یک واحد اقتصادی با مثبت بودن درآمدهای سال قبل و نرخ فروش سال جاری، اگر تأثیر مرکب ارزش دفتری جاری، سود سهام و درآمدهای آن روی قیمت سهام مثبت باشد، سپس DTL که از DFL و DOL نتیجه می‌شود یک تأثیر مثبت روی ریسک سیستماتیک دارد.
زایتون و تیان^[۳۷] (۲۰۰۷)، رابطه بین ساختار سرمایه و عملکرد شرکت‌ها را با بهره گرفتن از اطلاعات ۱۶۷ شرکت اردنی در طول سال‌های ۲۰۰۳-۱۹۸۹ موردبررسی قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که بین نسبت بدهی‌های کوتاه‌مدت به‌کل دارایی‌ها، نسبت کل بدهی به کی دارایی، نسبت بدهی بلندمدت به‌کل دارایی‌ها و نسبت کل بدهی به‌کل حقوق صاحبان سهام با نسبت ROA رابطه معناداری وجود دارد.
پوتان و دیگران^[۳۸] (۲۰۰۷)، هدف از این مقاله بررسی رابطه بین سرمایه فکری شرکت‌ها و عملکرد مالی آن‌هاست. در این چارچوب از مدل پالیک استفاده‌شده است که یک تمرکز آسیایی و مروری بر داده‌های ۱۵۰ شرکت بیان‌شده در بورس سنگاپور است در این پژوهش سرمایه فکری با سه متغیر عملکرد مالی تست و بررسی می‌شود. داده‌های موردبررسی در این پژوهش از صورت‌های مالی حسابرسی شده پایان سال مالی شرکت‌های فعال در بورس سنگاپور جمع‌ آوری‌شده است و به سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۲ محدودشده است، در این مقاله تعدادی از انواع تقسیم‌بندی‌ها و مقیاس‌های اندازه‌گیری سرمایه فکری بیان‌شده است و در مورد این تحقیق از ضریب ارزش‌افزوده سرمایه فکری استفاده‌شده است، یافته‌های این پروژه نشان می‌دهد که سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکت‌ها ارتباط مثبتی با یکدیگر دارند. سرمایه فکری شرکت‌ها با عملکرد مالی آتی شرکت‌ها ارتباط مثبتی دارد. نرخ رشد سرمایه فکری شرکت‌ها ارتباط مثبتی نسبت به عملکرد شرکت دارد و توزیع سرمایه فکری نسبت به عملکرد شرکت در صنایع متفاوت است.
اولر و پیکونی^[۳۹] (۲۰۰۹)، به بررسی این موضوع پرداختند که آیا عملکرد آینده شرکت‌ها و نرخ بازده آتی آن‌ها تحت تأثیر انحراف از مانده وجه نقد بهینه قرار می‌گیرد یا خیر؟ نتایج آن‌ها که در فاصله زمانی بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۶ به دست آمد، نشان می‌دهد که نرخ بازده دارایی‌های عملیاتی آینده و نرخ بازده سهام یک سال آتی این، شرکت‌ها در هنگام انحراف از وجه نقد بهینه برآوردی، هم برای شرکت‌هایی که وجه نقد بیش‌ازحد نگهداری می‌کنند و هم برای شرکت‌هایی که وجه نقد کمتر از حد بهینه نگهداری می‌کنند، شروع به کاهش می‌کند (رابطه معکوس دارد).
چانگ (۲۰۰۹)، در تحقیقی به مطالعه اثرات وابسته به نظام متغیرهای کلان بر بازده سهام پرداختند. آن‌ها از الگوهای تغییر نظام مختلف جهت تحلیل اثرات متغیرهای کلان اقتصادی (نرخ بهره، بازده سود تقسیمی و صرف نکول) بر تغییرات بازده سهام (شامل میانگین شرطی، واریانس و احتمالات موقت) در بازار بورس امریکا استفاده کردند. نتایج تجربی نشان می‌دهد که متغیرهای کلان می‌تواند بر پویایی از طریق دو کانال مختلف اثر بگذارند و اینکه بزرگی نفوذ آن‌ها بر بازده و نوسان پذیری ثابت نیست. اثرات سه متغیر اقتصادی بر بازده، نامتغیر زمانی نیستند، اما به‌طور بسیار نزدیکی با نوسانات بازار سهام مرتبط هستند و قدرت پیش‌بینی در نظام تغییرپذیر، بسیار بیشتر از آن در نظام باثبات است. آن‌ها دریافتند که نرخ بهره و بازده سود تقسیمی به نظر می‌رسد نقش مهمی را در پیش‌بینی واریانس شرطی ایفا کنند و عملکرد بیرون از نمونه تا اندازه زیادی درزمانی که اثرات این دو متغیر بر نوسان پذیری نادیده گرفته می‌شود، کاهش می‌یابد. به‌علاوه، این سه متغیر کلان هیچ‌گونه نقشی را در پیش‌بینی احتمالات موقت بازی نمی‌کنند.
گادفرد و همکاران (۲۰۰۹)، به بررسی ارتباط بین ساختار مالکیت و نظام راهبری شرکتی با تصمیمات ساختار سرمایه پرداختند. این بررسی در کشور غنا و در بازه زمانی سال‌های ۲۰۰۲ الی ۲۰۰۷ و با بهره گرفتن از داده‌های تابلویی انجام‌گرفته است. نتیجه پژوهش آن‌ها نشان داد که مدیرانی که درصدی از سهام شرکت را در اختیاردارند، به دلیل ایجاد مزیت مالیاتی، نحوه‌ی تأمین مالی از طریق بدهی‌های بلندمدت را انتخاب می‌کنند تا از طریق انتشار سهام.
لاری (۲۰۱۰)، به بررسی ارتباط ساختار مالکیت و نوع فعالیت شرکت با ساختار سرمایه پرداخته است. این بررسی در کشور چین و با بهره گرفتن از داده‌های تابلویی و رگرسیون چند متغیره با حجم نمونه ۷۸۹ شرکت در بازه زمانی سال‌های ۲۰۰۰ الی ۲۰۰۶ انجام‌شده است. نتیجه این بررسی حاکی از استفاده کمتر از تأمین مالی از طریق بدهی در شرکت‌هایی است که مکانیسم‌های نظام راهبری آن‌ها در سطح بالایی اجرا می‌شود. همچنین نوع صنعتی که شرکت در آن فعالیت دارد پس از ساختار مالکیت و مکانیسم‌های نظام راهبری شرکتی آثار مثبتی بر ساختار سرمایه دارد.
پارک^[۴۰] و همکاران (۲۰۱۳)، در پژوهش خود به بررسی همزمان چهار فاکتور ساختار سرمایه و عملکرد و جریان نقدی آزاد و تنوع شرکت‌ها پرداختند، در تحقیقات پیشین تأثیر عوامل مذکور به‌صورت مجزا در نظر گرفته‌شده بود، نتایج تحقق آنان حاکی از آن است که نسبت بدهی بالا راهی مناسب برای کاهش جریان نقدی آزاد و درنتیجه افزایش بهره‌وری و عملکرد شرکت می‌باشد.
پانوس و همکاران (۲۰۱۴) در پژوهش خود با عنوان تعیین رابطه بین ریسک سیستماتیک شرکت، عملکرد، نوسانات سرمایه و کارایی بازار با بررسی سرمایه‌گذاری حدود ۴۰۰۰۰۰ نفر، دریافتند که سرمایه‌گذاری در سهام عادی سرمایه‌گذاران در حدود ۵۰ درصد بیشتر از مقدار رایج رخ می‌دهد. سهام شرکت‌های تازه تأسیس حدود ۲۵ درصد پایین‌تر از قیمت به فروش می‌رسد و بازده دارایی‌های این نوع شرکت حدود ۱۵ درصد پایین‌تر است. از دیگر نتایج این پژوهش حاکی از کارایی بازار و عدم رفتار توده‌وار می‌باشد.
جمع بندی ادبیات تحقیق
در این قسمت پیشینه مربوط به تحقیقات مرتبط و مشابه به‌صورت جدول شماره۲-۲ و ۲-۳ خلاصه گردیده و طی آن به ازای این تحقیقات محققین، متغیرها، مدل و نتایج آن ها مطرح شده است.
جدول (۲-۲): خلاصه تحقیقات انجام‌شده در داخل کشور

 

تاریخ	محقق	متغیرها و نحوه اندازه ­گیری	مدل	نتایج
۱۳۷۵	شفیع‌زاده	ریسک سیستماتیک=	رگرسیون غیر خطی	نتایج به‌دست‌آمده نشان از آن دارد که رابطه غیرخطی بهتر از رابطه خطی قادر است ارتباط بین ریسک سیستماتیک و بازده سهام را تبیین کند
۱۳۸۲	مظلومی	ساختار مالکیت=مالکیت نهادی ( شامل: شرکت‌های بیمه، صندوق بازنشستگی و سازمان تأمین اجتماعی و سایر نهادهای سرمایه‌گذاری) معیارهای عملکرد شامل: ROE(سود خالص بر حقوق صاحبان سهام) نسبت ارزش بازار حقوق صاحبان سهام به ارزش دفتری P/EPنسبت قیمت به در آمد ROA(نسبت سود به کل دارایی) ( ۵نسبتQ Tobin ( ارزش دفتری بدهی + ارزش بازار حقوق صاحبان سهام)/ مجموع دارایی شرکت به ارزش دفتری	رگرسیون خطی	در این رساله وجود رابطه‌ای مثبت میان سهم مالکانه سرمایه‌گذاران نهادی با عملکرد مالی شرکت نشان داده‌شده است
۱۳۸۴	رحمان سرشت و مظلومی	ساختار مالکیت=مالکیت خصوصی و دولتی عملکرد:نسبتQ Tobin ( ارزش دفتری بدهی + ارزش بازار حقوق صاحبان سهام)/ مجموع دارایی شرکت به ارزش دفتری

ب) W2:HM supplemented with 0/62M sucrose.
ج) W3: HM supplemented with 0/31M sucrose.
د) Holding medium(HM): Wash in HM
تخمکهایی که روی کرایوتاپ فریز شده را سریع از مایع ازت برداشته و در محیط W1 حدود یک دقیقه قرار داده و بعد به محیط W2 انتقال داده و در این محیط ۳۰ ثانیه میماند و بعد به محیط W3 انتقال داده و در این محیط نیز ۳۰ ثانیه میماند و در نهایت به محیط HM انتقال داده میشود و در آخر که همه تخمکها در محیط HM جمع آوری شدند را حدود ۳ با در این محیط شستشو داده و وارد محیط IVM میگردد و در این محیط ۲۴ ساعت میماند.
۳-۵- گروه های آزمایش و طراحی مطالعه
در این مطالعه تخمک ها به دو دسته کلی ۱- تخمک های منجمد- ذوب شده و ۲- تخمک های منجمد نشده تقسیم گردیدند که هریک از این دو دسته نیز دارای گروه هایی می باشند که توضیح آن در زیر آورده شده است:
۱- تخمک های منجمد
گروه آزمایشی اول: در این گروه تخمکها در مرحله GV منجمد شده و پس از ذوب به محیط بلوغ آزمایشگاهی که دارای ng1000 آلدوسترون میباشد منتقل گردیده (و به مدت ۲۲ ساعت در این محیط باقی می ماند) و سپس مراحل لقاح و کشت در شرایط آزمایشگاهی را طی می کنند.
گروه آزمایشی دوم: در این گروه تخمک ها در مرحله GV منجمد شده و پس از ذوب و طی مرحله لقاح آزمایشگاهی، در روز چهارم کشت جنینی، ng1000 آلدوسترون به محیط کشت افزوده شده و به مدت ۲۲ ساعت در محیط باقی می مانند.
گروه آزمایشی سوم: در این گروه تخمک ها قبل از انجماد، به محیط بلوغ حاوی ng1000 آلدوسترون منتقل گردیده و پس از گذشت ۲۲ ساعت، تخمک های مذکور در مرحله MII منجمد می گردند. تخمک های منجمد شده، پس از ذوب، مراحل لقاح و کشت در شرایط آزمایشگاهی را طی می کنند.
گروه آزمایشی چهارم: در این گروه تخمک ها بدون این که آلدوسترونی دریافت نمایند، در مرحله GV منجمد گردیده و پس از ذوب، مراحل لقاح و کشت در شرایط آزمایشگاهی را طی می نمایند
۲- تخمک های غیر منجمد
گروه آزمایشی پنجم: در این گروه بدون این که تخمک ها منجمد گردند، به محیط بلوغ آزمایشگاهی که دارای ng1000 آلدوسترون میباشد منتقل می شوند (و به مدت ۲۲ ساعت در این محیط باقی می ماند) و سپس مراحل لقاح و کشت در شرایط آزمایشگاهی را طی می کنند.
گروه آزمایشی ششم: در این گروه بدون این که تخمک ها منجمد گردند، پس از طی مرحله لقاح آزمایشگاهی، در روز چهارم کشت جنینی، ng1000 آلدوسترون به محیط کشت افزوده شده و به مدت ۲۲ ساعت در محیط باقی می مانند.
گروه آزمایشی هفتم: در این گروه تخمک ها بدون این که منجمد گردیده و یا آلدوسترونی دریافت نمایند، مراحل لقاح و کشت در شرایط آزمایشگاهی را طی می نمایند.
۳-۶-ارزیابی جنین‌ها
۳-۶-۱- ارزیابی کیفی جنین‌ها با بهره گرفتن از رنگ‌آمیزی افتراقی
رنگ آمیزی افتراقی توده سلولی داخلی^[۱۰۰] و سلول‌های تروفکتودرم^[۱۰۱]همراه با شناسایی تعداد سلول مرده، در مورد جنین‌هایی که به مرحله بلاستوسیست می‌رسند، انجام می‌شود. ابتدا بلاستوسیست‌های مورد نظر به منظور شمارش تعداد سلول های مرده، به مدت ۳-۲ دقیقه در یک قطره ۱۰۰ میکرولیتری حاوی ۳۰ µg/ml پروپیدیوم یداید^[۱۰۲] (PI) منتقل، سپس در محیط HSOF+BSA 5mg/ml چند بار شسته شده و در قطره‌ی کوچکی از همین محیط شستشو، شمارش سلول‌های مرده زیر میکروسکوپ مجهز به سیستم فلورسنت انجام می‌گیرد.
در ادامه جنین‌ها به مدت ۱۵ ثانیه در یک قطره ۱۰۰ میکرولیتری (HSOF + 5 mg/ml BSA) حاوی ۲/۰ درصد تریتون^[۱۰۳]قرار گرفته، سپس مستقیماً به قطره حاوی ۳۰ µg/mlپروپیدیوم یدید(PI) برای مدت زمان ۱ دقیقه منتقل و پس از آن چند بار در محیط HSOF+BSA 5mg/ml شسته می‌شوند. پس از این مرحله بلاستوسیست‌ها به داخل محیط اتانول حاوی ۱۰ میکروگرم هوخست^[۱۰۴]، به مدت ۱۵ دقیقه در مجاورت بسته یخ منتقل می شوند. در همین مدت زمان بر روی لام با واکس پارافین دو خط موازی با فاصله ۱ سانتی‌متر قرار داده و بین آن‌ها یک قطره‌ی کوچک گلیسرول گذاشته می‌شود.

بعد از اتمام ۱۵ دقیقه جنین ها از قطره رنگ‌آمیزی خارج و در قطره گلیسرول قرار داده شده و پس از استقرار لامل بر روی آن، جنین ها به منظور مشاهده تفریقی سلول‌های تروفکتودرم (به رنگ قرمز)و توده داخل سلولی(ICM) (به رنگ آبی)، در زیر میکروسکوپ مجهز به سیستم فلورسنت مورد بررسی قرار می‌گیرند.
- HSOF + 5 mg/ml BSA + 30 µg/ml PI (30 µl/ml PI stock)
- Ice cold ethanol + 10 µg/ml Hoechst
شکل۳-۱- رنگ آمیزی افتراقی بلاستوسیت های مشتق از تخمک های منجمد، در حضور آلدسترون در روز IVM و روز چهارم IVC (به ترتیب a و b)، و بدون حضور آلدسترون ©. هسته های توده سلولی داخلی بدلیل نشاندار کردن DNA با هوخست به رنگ آبی ظاهر شده است، در حالیکه سلولهای تروفکتودرم بدلیل رنگ آمیزی DNA هسته ای با پروپیدیوم یداید نفوذ ناپذیر غشایی، به رنگ صورتی ظاهر شده است.
۳-۷- ایمونوسایتوشیمی پروتئینهای سطحی جنین های گوسفندی (Sheep embryo ICC)

 

1. 1. ابتدا جنینها را از انکوباتور خارج گردیده و برای حذف محیط کشت از روی سلول ها، آنها را از دیشی که در محیط IVC قرار دارند، با پیپت پاستور استریل برداشته و با محلول PBS به آرامی جنینها شستشو داده شدند:

 

(ترجیحاً PBS+ 0.05% Tween-20+ 1mg/ml PVA)–(PVA: Soluble in cold water)

 

1. 1. بعد از شستشو برای فیکس نمودن جنینها با پارافرمالدهید ۴%، که می بایست در دمای ۳۷ درجه و به مدت ۱۰ دقیقه انجام پذیرد جنینها با پیپت پاستور برداشته شده و به محلول پارافرمالدهید ۴% انتقال داده شد.

 

1. 1. حذف محلول فوق (پارافرمالدهید ۴%) از روی نمونه ها و شستشوی جنین ها با محلول PBS، ۳-۲ مرتبه (بهتر است در اولین مرحله شستشو، جنین ها به مدت ۳ دقیقه در محلول شستشو باقی بمانند) انجام گرفت.

 

1. 1. افزودن Blocking Solution (10% Sheep Serum-PBS/ BSA 10mg/ml) و سپس انکوباسیون جنین ها به مدت ۳۰ دقیقه در دمای اتاق.

 

1. 1. حذف محلول بلوکه کننده از روی جنین ها (بدون این که پس از برداشت این محلول، شستشویی انجام پذیرد) و سپس افزودن آنتی بادی اولیه (Anti-Na⁺/K⁺/ATPase) در حلال آنتی بادی(آنتی بادی آماده) (۳% Sheep Serum-PBS/ BSA 10mg/ml) و انکوباسیون جنین ها در انکوباتور به مدت ۴ ساعت و سپس، به صورت Overnight در یخچال (۴ درجه) قرار گیرد.

 

1. 1. حذف محلول آنتی بادی اولیه از روی جنین ها و شستشوی سلول ها با محلول PBS، ۳-۲ مرتبه (بهتر است با محلول PBS، در سه مرحله، هر مرحله به مدت ۱۰ دقیقه شستشو شوند).

 

1. 1. حذف محلول شستشو و افزودن آنتی بادی ثانویه Sheep Anti Mouse FITC با غلظت (۲x)1:50 و انکوباسیون نمونه ها به مدت ۲ ساعت در انکوباتور (از این مرحله به بعد باید در فضای تاریک کار شود).

 

1. 1. حذف محلول آنتی بادی ثانویه از روی جنین ها و شستشو به روش گفته شده در مرحله ۶ .

 

1. 1. حذف محلول شستشو و افزودن µg/ml DAPI/PBS 0.2 به مدت ۳-۲ دقیقه در دمای اتاق (DAPI بهتر از PI می باشد) ( در برخی گروه ها DAPI استفاده نشد).

 

1. 1. شستشوی یک مرحله ای جنین ها در محلول PBS و سپس اضافه کردن یک قطره گلیسرول بر روی لام و چسباندن لامل بر روی لام.

 

طرز تهیه آنتی بادی اولیه( (Ab Primery : α، در هر میکروتیوپ lµ۲ آنتی بادی است که اگر به حجم lµ۴۰۰ برسد با حلال آنتی بادی، نسبت ۱:۱۰۰ حاصل میگردد.
β، در هر میکروتیوپ lµ۲ آنتی بادی است که اگر به حجم lµ۲۰۰ برسد با حلال آنتی بادی، نسبت ۱:۲۰۰ حاصل میگردد.
طرز تهیه آنتی بادی ثانویه(Ab Secondry): 1:50 با حلال آنتی بادی تهیه میشود.
در نهایت نسبتهای آنتی بادیها به این صورت Set up گردید:
α: Primery4x-Secondry4x
β: Primery2x-Secondry2x
شکل ۳-۲- رنگ آمیزی ایمونوسیتوشیمی زیر واحد های α_۱ و β_۱ پمپ Na⁺/K⁺ ATPase . زیر واحد های α_۱ و β_۱ با فضاهایی با رنگ سبز قابل تشخیص می باشد. بیان زیر واحد α_۱ در بلاستوسیت های مشتق از اووسیت در حضور و بدون حضور آلدسترون در زمان IVM ( به ترتیب a و b)، بیان زیر واحد β_۱ در بلاستوسیت های مشتق از اووسیت در حضور و بدون حضور آلدسترون در مدتIVM ( به ترتیب c و d)، بیان زیر واحد α_۱ در بلاستوسیت های مشتق از جنین در حضور و بدون حضور آلدسترون در روز چهارم IVC ( به ترتیب e و f )، بیان زیر واحد β_۱ در بلاستوسیت های مشتق از جنین در حضور و بدون حضور آلدسترون در روز چهارم IVC ( به ترتیب g و h ).
جدول ۳-۱- ترکیبات محیط HEPES buffered M199

 

M199 Sigma M5017

۰٫۴۷۵ gr

۱-۳-۴- اثر ژنوتیپ بر درصد باززایی شاخساره
بر اساس نتایج تجزیه واریانس می توان ملاحظه نمود که اثر غلظت های مختلف هورمون، نوع ژنوتیپ و نیز اثرات متقابل آن ها بر درصد باززایی شاخساره در سطح احتمال ۱ درصد معنی دار بوده است (جدول ۳-۴).
بطوریکه از نمودار ۵-۴ استنباط می شود، در ژنوتیپ ارومیه بیشترین درصد باززایی (۱۴/۸۶ درصد) و کمترین درصد باززایی (۴۸/۸ درصد) به ترتیب در تیمارهای ۴/۴ میکرومولار BAP به همراه ۵/۰ میکرومولار IAA و ۸/۸ میکرومولار TDZ به همراه ۵/۰ میکرومولار IAA مشاهده گردید. در ژنوتیپ اصفهان بیشترین درصد باززایی با ۱۵/۳۶ درصد در محیط MS تکمیل شده با ۴/۴ میکرومولار BAP به همراه ۵/۰ میکرومولار IAA و کمترین مقدار آن نیز با ۳۰/۸ درصد در محیط ۸/۸ میکرومولار TDZ به همراه ۵/۰ میکرومولار IAA بدست آمد. در ژنوتیپ مشهد نیز بیشترین درصد باززایی (۱۵/۲۶ درصد) در تیمار ۴/۴ میکرومولار BAP و کمترین مقدار باززایی (۳۰/۸ درصد) در تیمار MS تکمیل شده با ۸/۸ میکرومولار TDZ و ۵/۰ میکرومولار IAA مشاهده شد.
نمودار ۵-۴- تأثیر ژنوتیپ های مختلف و محیط هورمونی بر درصد باززایی شاخساره. حروف غیر مشابه نشان دهنده تفاوت معنی دار در سطح احتمال ۱ درصد در بین میانگین ها در آزمون دانکن می باشند.
۲-۳-۴- اثر ژنوتیپ های مختلف زنیان بر میانگین باززایی در هر شاخساره
جدول تجزیه واریانس نشان می دهد که اثر غلظت های مختلف محیط هورمونی، نوع ژنوتیپ و اثر متقابل آنها بر میانگین باززایی شاخساره در سطح احتمال ۱ درصد معنی دار می باشد (جدول ۳-۴). در هر سه ژنوتیپ کمترین میانگین باززایی در محیط MS تکمیل شده با ۸/۸ میکرومولار TDZ و ۵/۰ میکرومولار IAA مشاهده شد. در ژنوتیپ ارومیه بیشترین میانگین شاخه باززایی شده در تیمار ۴/۴ میکرومولار BAP همراه با ۵/۰ میکرومولار IAA با ۳/۱۹ گیاهچه بود. در ژنوتیپ اصفهان تیمار ۴/۴ میکرومولار BAP همراه با ۵/۰ میکرومولار IAA با میانگین ۱/۸ شاخه باززا شده بیشترین میانگین را به خود اختصاص داد. غلظت ۴/۴ میکرومولار BAP و ۵/۰ میکرومولار IAA در ژنوتیپ مشهد با میانگین ۸۶/۵ شاخساره باززا شده دارای بالاترین میانگین بود (نمودار ۶-۴). حداکثر شاخه زایی مربوط به توده ارومیه با ۳۰ شاخه در ریزنمونه نوک شاخه، در محیط MS تکمیل شده با ۴/۴ میکرومولار BAP به همراه ۵/۰ میکرومولار IAA بود و حداقل شاخه زایی در توده مشهد با ۱شاخه در ریزنمونه گره در محیط حاوی ۸/۸ میکرومولار TDZ به همراه ۵/۰ میکرومولار IAA بدست آمد.
نمودار ۶-۴- تأثیر ژنوتیپ های مختلف و محیط هورمونی بر میانگین باززایی شاخساره. حروف غیر مشابه نشان دهنده تفاوت معنی دار در سطح احتمال ۱ درصد در بین میانگین ها در آزمون دانکن می باشند.
۴-۴- اثر غلظت های مختلف IBA و IAA بر ریشه زایی
این آزمایش به منظور ارزیابی پاسخ گیاهچه های باززا شده زنیان، جهت ریشه زایی با هورمون های IBA و IAA انجام گردید. نمادهایی که برای نشان دادن نوع تیمارها و غلظت های مورد استفاده در این آزمایش به کار گرفته شده است عبارتند از:

۱- محیط MS
۲- محیط MS حاوی ۵/۰ میلی گرم بر لیتر IAA (A)
۳- محیط MS حاوی ۱ میلی گرم بر لیتر IAA (B)
۴- محیط MS حاوی ۵/۰ میلی گرم بر لیتر IBA ©
۵- محیط MS حاوی ۱ میلی گرم بر لیتر IBA (D)
۶- محیط ۱/۲MS حاوی ۵/۰ میلی گرم بر لیتر IAA (E)
۷- محیط ۱/۲MS حاوی ۱ میلی گرم بر لیتر IAA (F)
۸- محیط ۱/۲MS حاوی ۵/۰ میلی گرم بر لیتر IBA (G)
۹- محیط ۱/۲MS حاوی ۱ میلی گرم بر لیتر IBA (H)
پس از انجام بررسی ها و اندازه گیری صفات مورد نظر، داده های بدست آمده برای هر یک از این صفات بطور جداگانه مورد تجزیه واریانس قرار گرفته و میانگین های حاصله از طریق آزمون دانکن مورد مقایسه قرار گرفتند که نتایج در جدول ۴-۴ نشان داده شده است.
جدول ۴-۴- نتایج تجزیه واریانس درصد ریشه دهی و طول ریشه در پاسخ به تیمارهای هورمونی

 

منابع تغییرات	درجات آزادی	میانگین مربعات
		درصد ریشه زایی	طول ریشه
تیمار	۱۵	**۸۴/۲۶۵۹	**۳۸۸/۱
اشتباه آزمایشی	۳۲	۹۷۱/۰	۱۵۸/۰
ضریب تغییرات (%)		۷۶/۴	۹۷/۱۹

 

عرصه ی بین المللی و منطقه ای مالزی

تأکید زیاد بر شرکت و ریاست کنفرانس و اجلاس های سران کشور های اسلامی-عضویت مهم و تأثیر گذار در آسه آن در جهت پیشبرد منافع ملی و مذهبی

مقابله با تروریسم-جلوگیری از فعالیت های گروه های تندرو در داخ کشور-تأکید بر سیاست اصلی نظام در جهت حفظ منافع ملی

تعامل مثبت با آمریکا در زمینه های اقتصادی-در موارد مغایرت با اصول اسلامی مخالفت دولت مردان این کشور با آمریکا

تأثیر انقلاب ایران در رشدآگاهی سیاسی و بیداری اسلامی قشر های مختلف-حمایت از ایران در دوره های مختلف در مجمع سازمان ملل-تعاملات مثبت در زمینه های فرهنگی،اقتصادی-حمایت از بحث انرژی هسته ای ایران

برخورد با اسرائیل در جنایات علیه فلسطین-استفاده دولت مردان از پایگاه این کشور در کنفرانس های کشور های اسلامی در جهت محکوم کردن اسرائیل-

واکنش به اسرائیل اما نه در سطح گسترده

واکنش مثبت به عملکرد دولت های مصر و لیبی و حمایت از این کشور ها در جهت تعاملات با آن این کشور ها

 

 

جمع بندی
در این فصل ابتدا شباهت های موجود در شخصیت ها، احزاب و سازمان های اسلام گرای دو کشور ترکیه و مالزی مورد بررسی قرار گرفت و به موارد مشترک این دو کشور در این زمینه ها اشاره شد. در ادامه، به بررسی شباهت های این دو کشور در عرصه های مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی با توجه به مؤلفه های مختلفی که به صورت جداول مشخص مطرح شده است، پرداخته شد. و همچنین شباهت های این دو کشور در عرصه ی خارجی نیز مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه به همین صورت، تفاوت های روند اسلام گرایی در این دو کشور در عرصه های مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی با توجه به مؤلفه های مختلفی که به صورت جداول مطرح شده است، پرداخته شده است و همچنین تفاوت های این دو کشور در عرصه ی خارجی نیز مورد بررسی قرار گرفت.
در جداول مطرح شده، در بحث شخصیت های اسلام گرا به مشخصه هایی مانند، طبقه ی اجتماعی، نحوه ی ورود به سیاست، جایگاه سیاسی و سطح تحصیلات افراد و برای احزاب اسلام گرا مشخصه هایی مانند، نام حزب، رهبر حزب، سال تأسیس و موفقیت یا عدم موفقیت این احزاب در هر یک از دو کشور اشاره شده است. در تحلیل عملکرد اسلام گرایان ترکیه و مالزی در عرصه داخلی از جمله عرصه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی با توجه ی به همه مولفه های ذکر شده در فصل های سوم و چهارم به وجوه تشابه و تفاوت دو کشور اشاره شده و همچنین عملکرد اسلام گرایان هر دو کشور در عرصه ی بین المللی و منطقه ای به صورت جداولی مجزا توضیح داده شده است.

نتیجه گیری

فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق
بخش اول
کارآفرینی سازمانی
۲-۱-کارآفرینی سازمانی
۲-۱-۱- مقدمه
پیچیدگی و رقابت رو به رشد موجود در دنیای امروز که همراه با تغییر اقتصاد ملی به اقتصاد جهانی می باشد، سبب شده است از کارآفرینی به عنوان نیروی محرکه در رشد سازمان ها یاد شود. زیرا باعث رشد و توسعه اقتصادی کشورها، افزایش بهره وری، ایجاد اشتغال و رفاه اجتماعی می شود (محمودی عالمی و همکاران، ۱۳۸۹، ص ۱۱۴).
در شرایط شدیداً رقابتی و متحول جهانی، کارآفرینی و کارآفرینان سهم بسزایی در توسعه اقتصادی و اجتماعی دارند. از جمله دلایل توجه به توسعه و ضرورت کارآفرینی، می توان به ایجاد اشتغال، بهبود کیفیت زندگی، نوآوری و انتقال فن آوری، ایجاد رفاه، ترغیب و تشویق سرمایه گذاری در تولید، کشف منابع و رفع تنگناهای بازار اشاره کرد. برای توسعه فعالیت های کارآفرینانه، علاوه بر مساعد بودن عوامل محیطی و ساختاری، تقویت ویژگی های روان شناختی افراد برای گرایش به کارآفرینی نیز ضروری است (سلمانی زاده و همکاران، ۱۳۸۸، ص۶۸).

در این بخش ابتدا به تعاریف و مفاهیم کارآفرینی و کارآفرین پرداخته و سپس با ارائه مدل و انواع آن و … سعی می­ شود گامی در جهت آشنایی با این مفهوم مهم برداشته شود.
۲-۱-۲- کارآفرینی
تقریباً در طول تمامی دوره های تاریخ بشر، کارآفرینی به اقدامات مهمی در پیشرفت تمدن مدرن خدمت کرده است. کارآفرینی در سال های اخیر از هر زمان دیگری مهمتر شده است، و دلیل آن توجه به عواملی است که منجر به دستیابی به رشد اقتصادی، اشتغال بالا، ایجاد شغل قوی و توسعه اجتماعی مثبت می شوند (Sesen, 2012, p 624).
چنانچه بخواهیم تعریفی مختصر از کارآفرینی و فعالیت کارآفرینانه، ارائه دهیم باید گفت کارآفرینی را می توان فرایند شناسایی فرصت ها و بهره برداری و خلق ارزش از آنها دانست. البته باید توجه داشت که این خلق ارزش، هم برای فرد کارآفرین یا ارائه کننده کالا یا خدمت و هم برای جامعه یا دریافت کنندگان کالا یا خدمت مطرح است و می تواند جنبه های مختلف اقتصادی و اجتماعی را دربربگیرد (یزدانی و همکاران، ۱۳۹۰، ص۵۲).
ارائه یک تعریف خاص و بدون ابهام از کارآفرین و کارآفرینی مستلزم چالش و بحث است لیکن این بدان دلیل نیست که تعاریفی در این زمینه وجود ندارد بلکه به دلیل تعدد تعارف از زوایای مختلف اقتصادی، مدیریتی، جامعه شناسی و … است. مشکل اصلی اینجاست که تعدد این تعاریف به دلیل اتفاق نظر نداشتن صاحب نظران بر سر خصوصیات و ویژگی های کارآفرینان است. از این صاحب نظران، ویلیام گاردنر (۱۹۹۰) تحقیقات بسیاری در زمینه ویژگی های کارآفرینان انجام داده است. او نتیجه گرفت که تفاوت های بین کارآفرینان و کارهای مخاطره آمیزشان به اندازه تفاوت های بین کارآفرینان و غیرکارآفرینان و بین موسسات جدیدی به ثبت رسیده بزرگ و اساسی است. برخی تعاریف بر اهمیت کارآفرینی در تأمین کارایی اقتصادی که برگشت سرمایه را به حداکثر برساند تأکید دارد. پاداش دادن به سرمایه گذار مهم است امّا این امر تنها هدفی نیست که کارآفرین تعقیب می کند. کارآفرینان موثر طوری کار می کنند که به همه سهامداران در کارهای مخاطره آمیزشان پاداش دهند. ابداع و نوآوری، هم یک عامل حیاتی و مهم است. ابداع عامل مهمی در موفقیت همه کسب و کارهاست نه فقط در امور کارآفرینانه؛ و کارآفرینی یک پدیده غنی و پیچیده است (دهقان و همکاران، ۱۳۹۰، ص۴۵).
سزرب^[۵] (۲۰۰۳)، کارآفرین را به عنوان کسی که رشد گرا است و سود می کند و می تواند از ریسک محاسبه شده چشم پوشی کند و رگه های نوآوری دارد توصیف می کند (Mascarell,2013,p1084).
مک مولن و شپارد^[۶] (۲۰۰۶) گفتند؛ کارآفرینان زمانی که دانش و اطلاعات کمی در مورد نتایج محتمل سرمایه گذاری دارند با سطوح بالاتری از عدم اطمینان سرمایه گذاری روبرو هستند (Brundin,2013,p10).
کارآفرینی یکی از محرک هایی است که توسط آن، دانشی که در یکی از قسمت های اقتصادی همچون یک شهر ایجاد شده است به عنوان یک سرمایه گذاری در بازار سودآور تفسیر می شود (Rahman, 2011, p 609).
ریچارد کانتلیون^[۷] برای نخستین بار این مفهوم را که یک کارآفرین بی اطمینانی و ریسک را تحمل می کند، تشخیص داد. جین باتیست سی بر نقش مدیریتی کارآفرین تاکید دارد، جوزف شومپیتر تئوری کارآفرینی را با تئوری توسعه ی اقتصادی پیوند می دهد، به باور وی، کارآفرینی، ساده ترین وسیله توسعه اقتصادی از راه نوآوری به عنوان یک عنصر اصلی است. از دید وی، کارآفرین یک نوآور است که ترکیب جدیدی را به وجود می آورد و آن می تواند:
نوآفرینی یا ایجاد کالای جدید یا بهبود کیفیت یک کالا باشد.
نوآفرینی روش جدید برای تولید محصول صنعتی تازه باشد.
بازاری جدید ایجاد کند.
از منابع جدید بهره گیری کند.
ایجاد شکل سازمانی جدید صنعتی باشد (دادورخانی و همکاران، ۱۳۹۰، ص۱۷۲).
کوراتکو و هاجتس^[۸] اظهار می دارند که کارآفرینی تابعی از کارآفرین است. از این رو، بررسی خصوصیات کارآفرینان به بالا رفتن درک کارآفرینی کمک خواهد نمود. مک کللند ویژگی های افراد کارآفرین را شامل انگیزه ی پیشرفت، خطرپذیری، کنترل درونی، خلاقیت و نیاز به استقلال می داند و بر اساس تحقیقات انجام شده، معتقد است که پرورش ویژگی های ذکر شده در افراد باعث تقویت قابلیت های کارآفرینی می شود. استونر و همکاران بر این باورند که نیاز به کسب موفقیت، مرکز کنترل درونی (اعتقاد به اینکه شخص، خود کنترل امور زندگی و کاری خود را در دست دارد)، خطر پذیری، تحمل ابهام (ناشی از انجام کارهایی برای اولین بار) و شایستگی های خاص (بصیرت تحلیل گرانه از بازار، توانایی مدیریتی، دستیابی به سرمایه و ارتباطات شخصی قوی) از جمله ویژگی های کارآفرینان به شمار می روند (عبدالهی، ۱۳۹۱، ص۲۷).
مکنزی و دیکامبو^[۹] (۱۹۸۶) معتقدند که فعالیت کارآفرینانه سازمانی شامل توسعه یک محصول جدید برای ایجاد یک فرایند اثربخش است و مک کللند^[۱۰] تعریف گسترده‌تری از کار­آفرینی بیان می‌کند و فرایند کارآفرینی را فراتر از شغل و حرفه بلکه یک شیوه زندگی تعبیر می­نماید به طوری که خلاقیت و نوآوری، عشق به کار و تلاش مستمر، پویایی، مخاطره­پذیری، آینده­نگری، ارزش­آفرینی، آرمان گرایی، فرصت­گرایی، نیاز به پیشرفت، مثبت­اندیشی، زیربنا و اساس زندگی کارآفرینانه می‌باشد، در این زندگی شکست مفهومی ندارد به جز این که پله­ای برای بالا رفتن، موقعیتی برای آموختن، تصور ناقصی از واقعیت، ابهامی که در هدف وجود دارد، واقعه­ای که هنوز فواید آن تبدیل به سود نشده است، در این زندگی پول انگیزه­ اصلی و اولیه فعالیت­های اقتصادی نیست بلکه معیاری برای سنجش میزان موفقیت فرد محسوب می‌شود. در زندگی کارآفرینانه هدف اصلی از کار و فعالیت ارضاء حس کنجکاوی، تحقق بخشیدن به آرمان­ها، آزادسازی انرژی­های ذهنی و تبدیل آنها به ایده­های عملی و نهاتاً خلق ارزش است و همه چیز تحت­الشاع آرمان شخصی قرار می گیرد (احمدپور و عزیزی، ۱۴:۱۳۸۳).
۲-۱-۳ - اهمیت و ضرورت توجه به ویژگی های کارآفرینان
کارآفرینی به عنوان یک بحث مورد علاقه در قرن هجدهم مطرح شده و در قرن نوزدهم علاقه بیشتری را کسب کرده است. اما در اواخر قرن بیستم، کارآفرینی از نزدیک با بازار آزاد، سرمایه داری و توانایی کارآفرینان به عنوان عوامل تغییر پیوند خورده است تا اینکه ایده های خلاق و نوآور برای شرکت و از همه مهمتر برای ایجاد ثروت را فراهم می کند (Chowdhury et al, 2013, p 295).
امروزه در نقش و اهمیت صنایع کوچک و متوسط در رشد و توسعه اقتصادی کشورها تردیدی وجود ندارد. هر دو گروه کشورهای صنعتی و در حال توسعه با سیاستگذاری و برنامه ریزی لازم درصدد سازماندهی، رفع موانع و مشکلات، بهبود فضای کسب و کار و فراهم ساختن زمینه لازم به منظور بهره گیری هرچه بیشتر از این صنایع در راستای توسعه کارآفرینی، حل معضل بیکاری، افزایش ارزش افزوده و صادرات صنعتی، توسعه منطقه ای و کمک به بهبود توزیع درآمد در جامعه و مواردی از این قبیل می باشند. شرکت های کسب کار کوچک و متوسط به دلیل ویژگی های خاصی که دارند، از کارکردهای بی بدیلی برخوردارند (صفری، ۱۳۸۶، ص۷۴).
شرکت های کوچک از انعطاف پذیری بیشتری برخوردار بوده و کارآفرینی، خلاقیت و نوآوری بیشتری در آنها صورت می پذیرد. این شرکت ها راحت تر می توانند خود را با تغییرات پرشتاب محیطی تطابق داده و نسبت به مؤلفه های محیطی همچون عوامل اقتصادی، اجتماعی، تکنولوژی سیاسی و قانونی سریع تر واکنش نشان دهند. بنگاه های کوچک و متوسط عامل جذب و اشتغال بخش عظیمی از جمعیت کشورها و آموزش و تربیت نیروی کار ماهر هستند. از آنجا که بنگاه های کوچک و متوسط در مقایسه با صنایع بزرگ با سرمایه کمتری می توانند ایجاد اشتغال کنند، تعداد مشاغلی که این دسته از شرکت ها ایجاد می کنند بیشتر از شرکت های بزرگ است. امکان ایجاد مشاغلی به صورت خویش فرما باعث می شود تا کارآفرینان با انگیزه بیشتری به این دسته از شرکت ها روی بیاورند جذب و پذیرش کارکنان با شرایط خاص در این بنگاه ها با سهولت بیشتری صورت می گیرد. این شرکت ها توانسته اند امکان اشتغال برای افراد جوان، سالمندان، زنان، کارکنان پاره وقت و حتی افراد معلول نیز فراهم کنند. در اینگونه بنگاه ها به راحتی می توان بدون نیاز به برنامه ریزی و تغییرات گسترده در ساختار، گروه های میان وظیفه ای یا گروه های کاری با ترکیبی از متخصصان مختلف را گرد هم آورد. هزینه بیرون آمدن از صنعت برای اینگونه شرکت ها در مقایسه با شرکت های بزرگ کمتر است، از این رو بسیاری از کشورهای جهان توجه خاصی به این گروه از بنگاه ها دارند و با مطالعه و بررسی در مورد مسایل و مشکلات آنها سعی در استفاده از مزیت های گوناگونی دارند که این شرکت ها ایجاد می کنند (صفری، ۱۳۸۶، ص ۷۵).
۲-۱-۴- انواع کارآفرینی
کارآفرینی به انواع مختلفی تقسیم شده است:
کارآفرینی مستقل: فردی که مسئولیت اولیه‌ جمع­آوری منابع لازم برای شروع و یا رشد کسب و کاری را بسیج می کند و تمرکز او بر نوآوری و توسعه فرایند، محصول یا خدمات جدید می‌باشد. به عبارت دیگر کارآفرین فردی است که یک شرکت را ایجاد و اداره می‌کند و هدف اصلی‌اش سودآوری و رشد است.
کارآفرینی شرکتی: کارآفرینی شرکتی به مفهوم تعهد شرکت به ایجاد و معرفی محصولات جدید، فرآیندهای جدید و نظام‌های سازمانی نوین است.
کارآفرینی بین‌المللی: این فرایند زمانی ایجاد می‌شود که کارآفرینان برای منابع، طراحی و توزیع کالا و خدمات خود به شبکه‌های جهانی وابسته هستند.
کارآفرینی اجتماعی: کارآفرینی در یک زمینه اجتماعی برای سازمان‌های غیر تجاری و اقتصادی را در برمی‌گیرد (اسلام، ۹:۱۳۸۲).
کارآفرینی سازمانی: فرآیندی است که در آن محصولات یا فرایند نوآوری شده از طریق القا و ایجاد فرهنگ کارآفرینانه در یک سازمان از قبل تأسیس شده، به ظهور می‌رسند. به تعریفی دیگر فعالیت‌های کارآفرینانه فعالیت‌هایی هستند که از منابع و حمایت سازمانی به منظور دستیابی به نتایج نوآورانه برخوردار می‌باشد (شهشهانی، ۳۲:۱۳۸۷).
همچنین برگمن^[۱۱] نیز معتقد است که کارآفرینی سازمانی به فرآیندی اشاره می کند که سازمان­ها با بهره گرفتن از مجموعه فرصت­ها و شایستگی­های خویش منجر به تنوع محصولات و نهایتاً توسعه سازمانی می­شوند. در یک تعریف دیگر، کارآفرینی سازمانی فرآیندی است که فعالیت­های سازمانی را به سمت خلاقیت، نوآوری، ریسک­پذیری و پیشتازی سوق می­دهد (نظری، ١٣٨٢).
۲-۱-۵- فرایند کارآفرینی
اخیراً دانشمندان به دنبال ارتباط بین پژوهش کارآفرینی و روانشناسی هستند. در یکی از این تلاش های قابل توجه، باراُن و هنری^[۱۲] (۲۰۱۱)، یک مدل فرآیندی کارآفرینی را ایجاد نمودند که توصیف می کند که چگونه “کارآفرینان شرکت های جدید را از طریق ایده ها، مهارت ها، دانش و استعدادشان ایجاد و راه اندازی می کنند". این فرایند شامل چهار مرحله است:
انگیزش (عوامل مربوط به انگیزه افراد برای تبدیل شدن به کارآفرین)
تشخیص فرصت (عوامل مرتبط با افرادی که احتمال می رود فرصت ها را بشناسند و انواع فرصت ها را به رسمیت شناخته اند)
به دست آوردن منابع (عوامل مرتبط با رفتارهای افراد، مهارت ها و اقداماتی که بر دستیابی به منابع شرکت تاثیر می گذارند)
عملکرد/ موفقیت ­کارآفرینی (عوامل­مربوط­ به­ دستیابی ­به ­نتایج ­در سطح ­سازمانی) (Sullivan et l, 2012, p 429).
۲-۱-۶- انواع مدل های کارآفرینی
تلاش محققین در ارائه مدل های کارآفرینی با توجه به جنبه های رویکرد رفتاری و رویکرد ویژگی ها و تعاریف کارآفرینی انجام می گردد. در واقع، می توان دو دسته مدل را ارائه نمود: مدل های فرایندی و مدل های محتوایی.
۲-۱-۶-۱- مدل های محتوایی
کلیه تلاش های محققین در خصوص مطالعه رویکرد ویژگی ها که منجر به شناسایی خصوصیات فردی و شخصی افراد می گردد، جزیی از این طبقه بندی محسوب می گردد.
آنچه که می بایستی مورد توجه قرار گیرد این است که هدف محققین در رویکرد ویژگی ها و مدل های محتوایی، یافتن یک چارچوب روانشناسانه و ارائه تعریف کارآفرینی بر مبنای یکسری ویژگی ها بوده است که با توجه به محدودیت تحقیقات در پرداختن و اظهارنظر قطعی راجع به این ویژگی های فردی، ارائه مدل محتوایی فراگیر همواره عقیم مانده است. بر این اساس، محققین به جای پرداختن به رویکرد ویژگی ها، به رویکرد رفتاری و مدل های فرآیندی روی آورده اند (احمدپور داریانی، ۱۳۸۷، ۱۱۲).
۲-۱-۶-۲- مدل های فرآیندی
مدل های فرآیندی شامل دو دسته اصلی از مدل ها می باشند، که در ادامه تحت بررسی قرار خواهند گرفت:
الف) فرایند رویدادی

حدود سنی

 

 

 

۳-۳- بررسی یک عامل خطر در جمعیت مورد مطالعه :
۳-۳-۱- رابطه بین سن و خطر ابتلاء به میوم رحمی :
در این مطالعه بیشترین میزان شیوع این بیماری، در دامنه سنی ۵۰-۴۱ می باشد (جدول۳-۲). همچنین نمودار (۳-۱) نشان می دهد که با افزایش سن، استعداد ابتلاء به میوم رحمی افزایش می یابد.
جدول (۳-۲): درصد فراوانی بیماری در گروه های مختلف سنی

 

 

حدود سنی

 

(درصد) تعداد

 

 

 

۳۰-۲۱

 

(۱/۱۷) ۱۲

 

 

 

۴۰-۳۱

 

(۶/۳۸) ۲۷

 

 

 

۵۰-۴۱

 

(۳/۴۴) ۳۱

 

 

 

نمودار (۳-۱): با افزایش سن احتمال ابتلاء به میوم رحمی افزایش یافته است
۳-۴- بررسی پلی مورفیسم های مورد مطالعه و خطر ابتلاء به میوم رحمی :
۳-۴-۱- بررسی پلی مورفیسم G20210Aدر پروموتر ژن پروترومبین :
برای تعیین ژنوتیپ های مورد نظر در پروموتر ژن پروترومبین از روش ARMS که روشی مناسب برای شناسائی موتاسیون های اتفاق افتاده بر روی نوکلئوتید واحد می باشد؛ استفاده شد. سپس ژنوتیپ هر فرد به کمک الکتروفورز محصول PCR، بر روی ژل آگارز دو درصد، در موقعیت G20210A مشخص گردید شکل (۳-۱). در دو گروه بیمار و شاهد هیچ مورد هموزیگوتی برای ژنوتیپ AA در ناحیه پلی مرفیسمی G20210A PT مشاهده نشد.

شکل (۳-۱): نمونه ای از الکتروفورز ژل آگارز مربوط به تعیین ژنوتیپ در ناحیه G20210A پروموتر ژن پروترومبین
۳-۴-۱-۱- توزیع ژنوتیپی و آللی پلی مورفیسم G20210Aدر پروموتر ژن پروترومبین :
توزیع ژنوتیپی و آللی در پروموتر ژن پروترومبین در جدول (۳-۳) نشان داده شده است. فراوانی ژنوتیپ های GG ، GA در بین بیماران میوم رحمی به ترتیب ۱/۹۷% ، ۹/۲% و در گروه شاهد ۶/۹۸%، ۴/۱% بدست آمد؛ همچنین هیچ مورد هموزیگوت برای آلل Aدر دو گروه بیمار و شاهد وجود نداشت. تفاوت معنی داری از نظر آماری بین فراوانی ژنوتیپ های این پلی مرفیسم و خطر ابتلاء به میوم رحمی در گروه بیمار و شاهد مشاهده نشد (۵۵۹/۰= P).
فراوانی آلل G در گروه بیمار ۶/۹۸% و فراوانی آلل A، ۴/۱% می باشد. فراوانی آلل G در گروه شاهد ۳/۹۹% و آلل A، ۷/۰% می باشد.
جدول (۳-۳): توزیع ژنوتیپی و آللی در ناحیه G20210A ژن پروترومبین و خطر ابتلاء به میوم رحمی

 

 

ژنوتیپ ها
و
آلل ها

 

بیمار
(درصد) تعداد

 

شاهد
(درصد) تعداد

 

P*
Value

 

بند اول : تعریف شخص حقوقی در حقوق بین الملل
ارتباط هر فرد با فضای اطراف خود ، محلی که در آن زندگی می کند ، یا به کسب وکاری مشغول است ، به نام اقامتگاه مورد بررسی قرار می گیرد . در حقیقت هر فردی از لحاظ حقوقی بستگی به محلی دارد که در آنجا سکونت می نماید و خانواده ، شغل و منافع اودر آنجا یافت می گردد . این شرایط در حقوق ،((اقامت )) نامیده می شود و حقوق مدنی برای هر شخصی محل اقامت معین تعیین می کند که محل اقامت قانونی او است ،حتی چنانچه فرد مزبور در حقیقت و عملا در ان محل نباشد.

گر چه بین اقامتگاه در حقوق داخلی و اقامتگاه در حقوق بین المللی تفاوت بسیار است اما اصولا تعریف تقریبا مشابهی از اقامتگاه در سطح داخلی و بین المللی می شود. اکثر قوانین به یک تعریف کلی از اقامتگاه اکتفا کرده اند ، چه این اقامتگاه داخلی باشد چه بین المللی،بنابراین از نظر قانون گذار هر کشور، هر فردی که شامل تعریف مندرج در ان قانون باشد ، مقیم آن کشور محسوب می شود ،اعم از این که تابع شهروند آن کشور باشد یا نباشد در قانون ایران مواد ۱۰۰۲تا ۱۰۱۰قانون مدنی به اقامتگاه اختصاص دارد .ماده ۱۰۰۲ق.م.در تعریف اقامتگاه می گوید (( اقامتگاه هر فرد عبارت از محلی است که فرد در آنجا سکونت داشته و مرکز مهم امور اونیز در آن جا باشد . چنانچه محل سکونت غیر از مرکز مهم امور او باشد مرکز امور او اقامتگاه محسوب است)).
بند دوم : شخصیت حقوقی بین المللی
دیوان بین المللی دادگستری (I.C.J) که خودازجمله ارکان اصلی قضائی سازمان ملل متحدمیباشد، دارای صلاحیت ترافعی ونیزصلاحیت مشورتی است . دریک نظرمشورتی درسال ۱۹۴۹ درخصوص قضیه کنت برنادوت اظهارداشته :
دریک سیستم حقوقی ، الزاما تشابه ای میان اشخاص حقوقی ازنظرماهیتی وگستردگی حقوق آنها وجودندارد…….
ماهیت حقوقی آنها بستگی به نیازهای جامعه دارد.
بنابراین ملاحظه میگرددکه اشخاص حقوق بین الملل دارای شخصیت حقوقی مشابه ای نمی باشند.
ماده ۱۰۴: منشورملل متحددرباره سازمان ملل متحدمیگوید:
سازمان درخاک هریک ازاعضاء ازاهلیت حقوقی که برای انجام وظایف ورسیدن به مقاصدآن ضروری است متمع میشود.
ماده ۱۰۵ منشورکه درخصوص مزایاومصونیت های سازمان ملل متحداست نیزمی گوید: سازما درخاک هریک ازاعضاء خودازامتیازات ومصونیت هایی که برای رسیدن به مقاصدآن ضروری است برخوردارخواهدبود.
فصل سوم :
(مبانی، ویژگی ها و نحوه تعیین اقامتگاه شرکت های تجاری در حقوق تجارت بین المللی خصوصی )
در این فصل به مبانی، ویژگی ها و نحوه تعیین اقامتگاه شرکت های تجاری در حقوق تجارت بین المللی خصوصی در قالب چهار مبحث زیر بررسی شده است :
مبحث اول : ویژگی های اقامتگاه در حقوق تجارت بین الملل خصوصی
مبحث دوم: مبنای حقوقی شخصیت حقوقی شرکت
مبحث سوم : آثار قبول شخصیت حقوقی شرکت
مبحث چهارم : اقامتگاه شرکتهای تجاری در حقوق تجارت بین الملل
مبحث اول : ویژگی های اقامتگاه در حقوق تجارت بین الملل خصوصی
در این مبحث در قالب چهار گفتار به ارائه ویژگی های اقامتگاه در حقوق تجارت بین الملل خصوصی آنها می پردازد .
گفتار اول : مفهوم اقامتگاه در حقوق تجارت بین الملل خصوصی
گفتار دوم : انواع اقامتگاه در حقوق بین الملل خصوصی
گفتار سوم : اقامتگاه اشخاص حقوقی در حقوق بین الملل خصوصی
گفتار چهارم : اصول حاکم بر اقامتگاه در حقوق بین الملل خصوصی
گفتار اول : مفهوم اقامتگاه در حقوق تجارت بین الملل خصوصی
برخی اقامتگاه را بنا به دو دلیل زیر پیوندی سیاسی می نامند:

 

1. 1. قوای قانون گذاری هر کشوری جزئی از حکومت است و در کنار دو قوه قضائیه و مجریه حکومت را اداره می کند.

 

1. 1. از سوی دیگر اقامتگاه سیاسی است؛ زیرا بدون اراده دولت نمی شود اقامتگاه را تغییر داد. پیوند میان افراد اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی با قلمرو یک دولت با رضایت هیات دولت ایجاد می شود. پس اقامتگاه دارای ابعاد سیاسی، مادی و حقوقی است.

 

پیشینه تاریخی اقامتگاه به یونان باستان بازگشت دارد و در واقع، یونانی ها اقامتگاه را به عنوان پل ارتباطی میان شهروندان و حاکمیت سیاسی پذیرفته بودند.
اگرچه، بین اقامتگاه در حقوق داخلی و اقامتگاه در حقوق بین الملل تفاوت های زیادی است؛ اما عموماً، تعریف تقریباً مشابهی از اقامتگاه در سطح داخلی و بین المللی ارائه می شود؛ و اغلب قوانین به یک تعریف کلی از اقامتگاه اکتفا کرده اند، چه این اقامتگاه داخلی باشد چه بین المللی. بنابراین، از نظر قانون گذار هر کشور، افرادی که مشمول تعریف مندرج در آن قانون باشند مقیم آن کشور محسوب می شوند، اعم از اینکه اتباع داخلی یک کشور مشمول قانون اقامتگاه گردند، یا اینکه بیگانگان به عنوان صاحبان اقامتگاه به شمار آیند؛ که در این صورت، بیگانگان مقیم در قلمرو دولت ایران، دارای اقامتگاه بین المللی می باشند.
در حقوق بین الملل خصوصی، اقامتگاه دارای مزایای متعددی است. این مزایا عبارتند از:
۱) در هنگام انعقاد قراردهای تجاری، اقامتگاه می تواند عاملی جهت توسعه مراودات تجاری و تسهیل در تبادلات تجارت بین المللی باشد.
۲) اقامتگاه اشخاص حقیقی و حقوقی مبین هویت بین المللی اشخاص در حقوق بین الملل خصوصی محسوب می شود.
۳) اقامتگاه می تواند عاملی برای حل تعارض قوانین باشد. به عنوان مثال، تعیین اقامتگاه قراردادی در یک قرارداد بین المللی که توسط اتباع کشورهای مختلف منعقد شده است، می تواند قانون محل اقامت قراردادی را بر اختلافات ناشی از قرارداد منعقده یا تعهدات قراردادی حاکم سازد. بدین ترتیب، قضات محاکم صالحه می توانند قانون مناسب بر اساس حاکمیت اراده متعاملان را اجرا نمایند.
۴) اقامتگاه محلی است که دادگاههای یک کشور می توانند به هنگام دادرسی، احضاریه و سایر اوراق و ابلاغهای دادگستری را به محل اقامت اصحاب دعوی ارسال نمایند. همان طوری که، در حقوق داخلی اقامتگاه خوانده صلاحیت ترافعی دارد، اقامتگاه در تعیین دادگاه صالح جهت حل و فصل دعاوی بین المللی نیز کاربرد دارد. در هنگام بروز تعارض میان صلاحیت دادگاه داخلی و خارجی ، دادگاه محل اقامت متداعیان می تواند در حل و فصل دعاوی مطروحه توسط اصحاب دعوی بر دادگاه کشور متبوع متداعیان رجحان داشته باشد.^[۹۸]
گفتار دوم : انواع اقامتگاه در حقوق بین الملل خصوصی
اقامتگاه دارای انواعی از قبیل ۱- اجباری ۲- اختیاری ۳- قراردادی ۴- فرضی می باشد؛ که هر کدام در ذیل شرح داده شده اند:

 

1. 1. اقامتگاه اجباری: اقامتگاه اجباری، محلی است که توسط قانون به اشخاص معینی تحمیل می شود، برای مثال، اقامتگاه مأمورین دولتی در محلی است که در آنجا مأموریت ثابت دارند، و اقامتگاه طفل در محل اقامت ولی یا قیم، اقامتگاه کارگر در محل سکونت کارفرما، اقامتگاه زن شوهردار در محل اقامت شوهر و اقامتگاه نظامیان که عبارت است از پادگانها و مراکز نظامی محل خدمت، که توسط قانون مدنی ایران به عنوان اقامتگاه اجباری تعیین شده اند. از خصوصیات اقامتگاه اجباری آن است که قابل تغییر نیست و به اراده اشخاص مربوط نمی باشد.

 

1. 1. اقامتگاه اختیاری: اقامتگاه اختیاری، محل اقامتی است که بر اساس قانون موکول به اراده اشخاص شده، و قابل تغییر می باشد. معمولا، عدم تعیین نوع اقامتگاه توسط قانون گذار و سکوت قانون دلیلی بر این می تواند باشد که اقامتگاه اشخاصی که به صراحت در قانون تعیین نشده است به عنوان اقامتگاه اختیاری محسوب شود.اصحاب قرارداد، می توانند دو یا چند اقامتگاه را با اراده خود در قرارداد منعقده میان خود پیش بینی و تعیین نمایند. مبنای آزادی طرفین قرارداد در انتخاب یک یا چند اقامتگاه بر اساس دلایلی به شرح ذیل است:اولا : ماده ۱۰ قانون مدنی ایران حاکمیت اراده را در قراردادهای خصوصی به شرط عدم تناقض با قواعد آمره و قوانین مصرح در حقوق خصوصی ایران تایید و پذیرفته است.

 

ثانیا : اگرچه، ماده ۹۶۸ قانون مدنی تعهدات ناشی از قرارداد را تابع قانون محل انعقاد قراردادها می داند اما ،این نکته به آزادی و اراده طرفین قرارداد در انتخاب اقامتگاه قراردادی خللی وارد نمی آورد .
ثالثا : جهت انتخاب و گزینش محل تنفیذ و اجرای قراردادها، هر یک از طرفین قرارداد می تواند اقامتگاه خود را اعم از اقامتگاه خریدار و فروشنده انتخاب نماید .

 

3. 3. اقامتگاه قراردادی:اقامتگاهی است که افراد می توانند برای سهولت کار، آن را با توافق میان خود تعیین نمایند؛ و آنان می توانند غیر از اقامتگاه اختیاری و واقعی، محلی را به عنوان اقامتگاه قراردادی معرفی کنند، تا اوراق مربوط به یک یا چند معامله به آن محل فرستاده شود و از آن محل برای انجام اموری دعوت گردند. اقامتگاه قراردادی می تواند به شکل حقیقی و واقعی وجود داشته باشد . مثلا شخص خریدار می تواند از میان چند محل سکونت خود یکی را اختیار نماید، یا اینکه مرکز امور مهمه خود یا فروشنده را بعنوان اقامتگاه خویش در قرارداد تعیین نماید.

 

3. 3. اقامتگاه فرضی:علاوه بر تعیین اقامتگاه قراردادی، طرفین قرارداد می توانند یک اقامتگاه فرضی یا غیر واقعی را مشروط به آنکه، آن اقامتگاه ارتباطی با قرارداد یا تعهدات قراردادی داشته باشد، انتخاب نمایند. پس درقراردادها، گزینش اقامتگاه قراردادی اعم از محل سکونت و مرکز امور مهمه همرا با انتخاب اقامتگاه فرضی توسط متعاملین امکان پذیر می باشد.^[۹۹]

 

گفتار سوم : اقامتگاه اشخاص حقوقی در حقوق بین الملل خصوصی

شکل ۴-۴- مدل مفهومی هوش معنوی
شکل های ۴-۵ و ۴-۶ نتایج تحلیل عاملی تاییدی عوامل مربوط به سازه هوش معنوی را با بهره گرفتن از نرم افزار LISREL نشان می­دهد.
شکل ۴-۵- مدل اعداد معناداری «هوش معنوی»
شاخص­ های تناسب مدل حاکی از آن است که مدل از نظر شاخص­ های تناسب و برازش در وضعیت خوبی است؛ چون که نسبت کای دو بر درجه آزادی(χ۲/df) آن برابر ۸۷۳۵/۲ است که کمتر از مقدار مجاز ۳ می­باشد و مقدار میانگین مجذور خطاها (RMSEA) نیز برابر با ۰۸۲/۰ است که بین مقدار مجاز متوسط ۰۸/۰ و ۱/۰ است. لذا مدل فوق نیاز به اصلاحات چندانی ندارد. مقدار P-value نیز کمتر از ۰۵/۰ می‎باشد.
همان‌طور که در شکل ۴-۵ مشخص است در تحلیل عاملی مرتبه اول مقادیر t-value تمامی سوالات بیشتر از ۱٫۹۶ می‌باشد. بنابراین بار عاملی تمامی آن‌ها معنادار می‌باشد و می‌توان گفت که رابطه‌ی مثبت و معناداری با سازه هوش معنوی دارند. از این رو هیچ کدام از سوالات حذف نمی‌شوند و در تحلیل باقی می‌مانند.

همچنین در تحلیل عاملی مرتبه دوم تمام ابعاد ۷ گانه دارای بار عاملی معناداری (مقادیر t-value بیشتر از ۱٫۹۶) می‌باشند، بنابراین این ابعاد در مجموعه هوش معنوی باقی می‌مانند. بدین ترتیب می‌توان گفت که ابعاد الهیات، توجه و آگاهی، ادراک فراحسی، اجتماع، قوه عقلانی، ضربه روحی و معنویت دوران کودکی با متغیر هوش معنوی رابطه‌ی­ معنادار و مثبت دارند.
شکل ۴-۶- مدل تخمین استاندارد «هوش معنوی»
شکل ۴-۶ نشان می­دهد که در مدل تخمین استاندارد هرکدام از عوامل به چه میزان بیانگر تبین کننده «هوش معنوی» می­باشند که اولویت این عامل­ها به ترتیب زیر است: ۱- معنویت دوران کودکی ۲- قوه عقلانی ۳- الهیات و توجه و آگاهی ۴- ادراک فراحسی ۵- اجتماع و ضربه روحی. از این رو فرضیات فرعی ۱ تا ۷ تایید می شوند. در کل نیز می‌توان با توجه به نتایج تحلیل عاملی تاییدی به سازه هوش معنوی اتکا نمود و سازه‌ی مورد بحث را مبنای کار قرار داد.
۴-۳-۳-۲- مدل اندازه‌گیری رضایت شغلی
مدل مفهومی «رضایت شغلی» در شکل ۴-۷ نشان داده شده است. در این مدل ۶ بعد، سازه رضایت شغلی را شکل داده‌اند که به وسیله تحلیل عاملی تاییدی روایی این سازه مورد بررسی قرار می‌گیرد.
استقلال کاری
شأن و مقام شغلی
تعاملات کاری
وظایف شغلی
میزان پرداخت
سیاست‌های سازمانی
شکل ۴-۷- مدل مفهومی رضایت شغلی
شکل های ۴-۸ و ۴-۹ نتایج تحلیل عاملی تاییدی عوامل مربوط به سازه رضایت شغلی را با بهره گرفتن از نرم افزار LISREL نشان می­دهد.
شکل ۴-۸- مدل اعداد معناداری « رضایت شغلی»
شاخص­ های تناسب مدل حاکی از آن است که مدل از نظر شاخص­ های تناسب و برازش در وضعیت خوبی است؛ چون که نسبت کای دو بر درجه آزادی(χ۲/df) آن برابر ۷۱۳۲/۲ است که کمتر از مقدار مجاز ۳ می­باشد و مقدار میانگین مجذور خطاها (RMSEA) نیز برابر با ۰۷۷/۰ است که کمتر از مقدار مجاز ۰۸/۰ است. لذا مدل فوق نیاز به اصلاحات چندانی ندارد. مقدار P-value نیز کمتر از ۰۵/۰ می‎باشد.
همان‌طور که در شکل ۴-۸ مشخص است در تحلیل عاملی مرتبه اول مقادیر t-value تمامی سوالات بیشتر از ۱٫۹۶ می‌باشد. بنابراین بار عاملی تمامی آن‌ها معنادار می‌باشد و می‌توان گفت که رابطه‌ی مثبت و معناداری با سازه رضایت شغلی دارند. از این رو هیچ کدام از سوالات حذف نمی‌شوند و در تحلیل باقی می‌مانند.
همچنین در تحلیل عاملی مرتبه دوم تمام ابعاد شش گانه دارای بار عاملی معناداری (مقادیر t-value بیشتر از ۱٫۹۶) می‌باشند، بنابراین این ابعاد در مجموعه رضایت شغلی باقی می‌مانند. بدین ترتیب می‌توان گفت که ابعاد میزان پرداخت، استقلال کاری، تعاملات کاری، شأن و مقام شغلی، وظایف شغلی و سیاست‌های سازمانی با متغیر رضایت شغلی رابطه‌ی­ معنادار و مثبت دارند.
شکل ۴-۹- مدل تخمین استاندارد « رضایت شغلی»
شکل ۴-۹ نشان می­دهد که در مدل تخمین استاندارد هرکدام از ابعاد به چه میزان بیانگر تبین کننده «رضایت شغلی» می­باشند که اولویت این عامل­ها به ترتیب زیر است: ۱- میزان پرداخت ۲- استقلال کاری ۳- وظایف شغلی ۴- تعاملات کاری ۵- شأن و مقام شغلی ۶- سیاست‌های سازمانی. از این رو فرضیات فرعی ۸ الی ۱۳ تایید می شوند. در کل نیز می‌توان با توجه به نتایج تحلیل عاملی تاییدی به سازه رضایت شغلی اتکا نمود و سازه‌ی مورد بحث را مبنای کار قرار داد.
۴-۳-۳-۳- مدل اندازه‌گیری تعهد سازمانی
مدل مفهومی «تعهد سازمانی» در شکل ۴-۱۰ نشان داده شده است. در این مدل ۳ بعد، سازه تعهد سازمانی را شکل داده‌اند که به وسیله تحلیل عاملی تاییدی روایی این سازه مورد بررسی قرار می‌گیرد.
تعهد عاطفی
تعهد هنجاری
تعهد مستمر
شکل ۴-۱۰- مدل مفهومی تعهد سازمانی
شکل های ۴-۱۱ و ۴-۱۲ نتایج تحلیل عاملی تاییدی عوامل مربوط به سازه تعهد سازمانی را با بهره گرفتن از نرم افزار LISREL نشان می­دهد.
شکل ۴-۱۱- مدل اعداد معناداری « تعهد سازمانی»
شاخص­ های تناسب مدل حاکی از آن است که مدل از نظر شاخص­ های تناسب و برازش در وضعیت خوبی است؛ چون که نسبت کای دو بر درجه آزادی(χ۲/df) آن برابر ۷۱۱۶/۲ است که کمتر از مقدار مجاز ۳ می­باشد و مقدار میانگین مجذور خطاها (RMSEA) نیز برابر با ۰۷۲/۰ است که کمتر از مقدار مجاز ۰۸/۰ است. لذا مدل فوق نیاز به اصلاحات چندانی ندارد. مقدار P-value نیز کمتر از ۰۵/۰ می‎باشد.
همان‌طور که در شکل ۴-۱۱ مشخص است در تحلیل عاملی مرتبه اول مقادیر t-value تمامی سوالات بیشتر از ۱٫۹۶ می‌باشد. بنابراین بار عاملی تمامی آن‌ها معنادار می‌باشد و می‌توان گفت که رابطه‌ی مثبت و معناداری با سازه تعهد سازمانی دارند. از این رو هیچ کدام از سوالات حذف نمی‌شوند و در تحلیل باقی می‌مانند. همچنین در تحلیل عاملی مرتبه دوم تمام ابعاد ۳ گانه دارای بار عاملی معناداری (مقادیر t-value بیشتر از ۱٫۹۶) می‌باشند، بنابراین این ابعاد در مجموعه تعهد سازمانی باقی می‌مانند. بدین ترتیب می‌توان گفت که ابعاد تعهد عاطفی، تعهد مستمر و تعهد هنجاری با متغیر تعهد سازمانی رابطه‌ی­ معنادار و مثبت دارند.
شکل ۴-۱۲- مدل تخمین استاندارد «تعهد سازمانی»
شکل ۴-۱۲ نشان می­دهد که در مدل تخمین استاندارد هرکدام از ابعاد به چه میزان بیانگر تبین کننده «تعهد سازمانی» می­باشند که اولویت این عامل­ها به ترتیب زیر است: ۱- تعهد مستمر ۲- تعهد عاطفی ۳- تعهد هنجاری. از این رو فرضیات فرعی ۱۴ تا ۱۶ تایید می شوند. در کل می‌توان با توجه به نتایج تحلیل عاملی تاییدی به سازه تعهد سازمانی اتکا نمود و سازه‌ی مورد بحث را مبنای کار قرار داد.
۴-۳-۴- مدل‌سازی معادله ساختاری
پس از بررسی مدل‌های اندازه‌گیری و سنجش روایی آن‌ها به کمک تحلیل عاملی تاییدی می‌توان روابط میان متغیرهای تحقیق را براساس مدل ساختاری بررسی نمود. از این رو جهت بررسی صحت و سقم فرضیات اصلی تحقیق حاضر از روابط علی مبتنی بر مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. این فرضیات به شرح ذیل می‌باشند:
۱-رابطه‌ی معناداری بین هوش معنوی و رضایت شغلی وجود دارد.
۲-رابطه‌ی معناداری بین هوش معنوی و تعهد سازمانی وجود دارد.
۳-رابطه‌ی معناداری بین رضایت شغلی و تعهد سازمانی وجود دارد.
مدل‌های اندازه‌گیری مربوط به تحلیل عاملی تاییدی که با بهره گرفتن از مدل معادلات ساختاری و توسط نرم افزار LISREL استخراج گردیده است در قسمت قبل آورده شد و نشان دهنده‌ی قابل اعتماد بودن سازه‌های هوش معنوی، رضایت شغلی و تعهد سازمانی می‌باشد. با توجه به اینکه روایی ابزار جمع آوری داده‌ها توسط تحلیل عاملی تاییدی، مورد تایید قرار گرفته است، می‌توان به بررسی روابط میان این متغیر براساس فرضیات اصلی تحقیق پرداخت.
شکل های ۴-۱۳، ۴-۱۴ و جدول ۴-۵ نتایج آزمون فرضیه اصلی تحقیق به روش مدل سازی معادلات ساختاری را نشان می‌دهند. شکل ۴-۱۳ مدل اعداد معناداری و شکل ۴-۱۴ نمایانگر ضریب استاندارد ®، رابطه‌ی علّی مشاهده شده میان متغیرهای تحقیق می‌باشد. جدول ۴-۵ نیز R، ارزش t و نتیجه‌ی آزمون فرضیات را نشان می‌دهد.
شکل ۴-۱۳- مدل اعداد معناداری
شکل ۴-۱۴- مدل رابطه علی میان متغیرهای تحقیق
شاخص­ های تناسب مدل حاکی از آن است که مدل از نظر شاخص­ های تناسب و برازش در وضعیت خوبی است؛ چون که نسبت کای دو بر درجه آزادی آن برابر ۵۵۶۹/۲ است که کمتر از مقدار مجاز ۳ می­باشد و مقدار RMSEA نیز برابر با ۰۶۹/۰ است که کمتر از مقدار مجاز ۱/۰ است. لذا نیاز به اصلاحات چندانی ندارد. مقدار P-value نیز ۰۰۰/۰ می­باشد که کمتر از ۰۵/۰ می­باشد و و همچنین GFI و AGFI بزرگتر از ۹۰ %، می‌توان نتیجه گرفت که مدل اجرا شده برازش مناسبی دارد. ضریب استاندارد رابطه‌ی موجود نیز در صورتیکه ارزش t ، از ۱٫۹۶ بزرگتر یا از ۱٫۹۶- کوچکتر باشد، در سطح اطمینان ۹۹ % معنادار خواهد بود. جدول ۴-۵ رابطه‌ی میان متغیرهای تحقیق براساس فرضیات اصلی تحقیق را ارائه می‌دهد که براساس آن به تایید یا رد فرضیه اقدام شده است.
جدول ۴-۵- روابط میان متغیرهای تحقیق

 

فرضیات اصلی

ضریب استاندارد

عدد معنا داری

با سلام، پژوهش حاضر در دو قسمت صورت می گیرد. توجه داشته باشید که پاسخ درست یا غلط در این پژوهش وجود ندارد بلکه ما به دانستن طرز تفکر یا احساس فعلی شما در زمینه های خاص علاقه مند هستیم.
این قسمت اول پژوهش است و حاوی دو پرسشنامه کوتاه است. پاسخ دهی به مجموعه سوالات در بخش اول پژوهش حدود ۱۵ دقیقه به طول می انجامد.
بخش دوم پژوهش در روزهای آینده و بر روی تعدادی از شرکت کنندگان که در بخش اول شرکت کرده اند، انجام خواهد شد و شرکت در یک برنامه کوتاه کامپیوتری را شامل خواهد بود. در صورتی که تمایل دارید در بخش دوم پژوهش شرکت کنید، لطفا شماره تماس خود را در قسمت مربوط بنویسید. اگر برای شرکت در قسمت دوم پژوهش انتخاب شوید، قبل از تصمیم گیری نهایی برای شرکت، اطلاعات کاملی را درباره آن دریافت خواهید کرد.

در صورت رضایت به شرکت در پژوهش، بدون ذکر نام و نام خانوادگی، قسمت انتهای این برگه را که حاوی کد مخصوص شماست (در صورت نیاز شما به تماس های بعدی با محققان) جدا کنید. لطفا ابتدا اطلاعات عمومی زیر را تکمیل کنید و هیچ گزینه ای را بدون پاسخ نگذارید.
در صورت داشتن هر گونه سوال، لطفا از مجری طرح، محدثه جوادنیا (دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی)، توضیح بخواهید. ناظر این طرح، آقای دکتر فضیلت پور است.
با تشکر
سن: جنسیت: زن مرد تحصیلات(شماره نیمسال): رشته تحصیلی:
آیا سابقه تشخیص افسردگی یا سایر اختلالات روانشناختی را داشته اید: بلی خیر
شماره تماس و ایمیل (در صورت تمایل به شرکت در بخش دوم پژوهش): :تلفن
e-mail:
کد مشارکت کننده (برگ آزمایشگر):
کد مشارکت کننده (برگ مشارکت کننده):
پیوست۲
پرسشنامه افسردگی بک
پاسخگوی گرامی این پرسشنامه شامل ۲۱ گروه جمله است. لطفا هر گروه از جملات را با دقت بخوانید. سپس در هر گروه یک جمله را انتخاب کنید که بهتر از همه گویایی احساس شما طی دو هفته گذشته تا به امروز است. سپس کنار جمله که انتخاب کرده اید یک x بکشید. خواهشمندم با اعتماد کامل و صداقت به سوال ها پاسخ دهید.

 

۱) ۱.احساس غمگینی نمیکنم. ۲.خیلی اوقات احساس غمگینی میکنم. ۳.همیشه غمگین هستم. ۴.به قدری غمگین هستم که نمیتوانم تحمل کنم.	۲) ۱. نسبت به آینده بدبین نیستم. ۲.بیشتر از گذشته نسبت به آینده بدبین هستم. ۳.انتظار ندارم اوضاع بر وفق مرادم باشد. ۴. احساس میکنم امیدی به آینده نیست و اوضاع فقط بدتر میشود.
۳) ۱.احساس نمیکنم فردی شکست خورده ام. ۲.بیش از آنچه که سزاوار بودم شکست خورده ام. ۳.وقتی به گذشته مینگرم،شکست های زیادی را میبینم. ۴. احساس میکنم فردی کاملا شکست خورده ام.	۴) ۱.به اندازه گذشته از زندگی لذت میبرم. ۲. دیگر به اندازه گذشته از زندگی لذت نمیبرم. ۳.از چیزی که قبلا از آنها لذت میبردم، خیلی کم لذت میبرم. ۴.اصلا نمیتوانم از چیزی که در گذشته از آنها لذت میبردم،هیچ لذتی ببرم.
۵) ۱.احساس گناه خاصی ندارم. ۲.در مورد خیلی از چیزهایی که انجام داده ام و یا باید انجام میدادم احساس گناه می کنم. ۳. اغلب اوقات احساس گناه میکنم. ۴. همواره احساس گناه میکنم	۶) ۱.احساس نمیکنم دارم تنبیه میشوم.

۴-۴-۳-۲- تعبیر و توجیه مالیاتی

شناسایی نامتقارن سودها و زیان‌ها مدیر را در کاهش ارزش فعلی مالیات پرداختنی و در نتیجه افزایش ارزش شرکت یاری می‌رساند. تعویق در شناسایی در آمدها و تسریع شناسایی هزینه‌ها مالیات قابل پرداخت شرکت را به دوره آتی منتقل می کند. به بیان دیگر از آنجا که درآمد مشمول مالیات و روش‌های محاسبه درآمد مشمول مالیات، به سود گزارش شده وابسته است، در نتیجه ممکن است مدیران به منظور کاهش مالیات پرداختنی به ابزارهای کاهنده سود روی آورند.شکلفورد و شولین^[۱۴۵] (۲۰۰۱) اظهار دارند که مالیات این انگیزه را ایجاد می‌کند که سود حسابداری گزارش شده کمتر از واقع باشد. مادامی که شرکت سود آور و نرخ مالیاتی مثبت باشد می‌توان با به تعویق انداختن شناسایی سود ارزش فعلی مالیات را کاهش داده و ارزش خالص دارایی‌ها را کمتر گزارش کرد. بدین ترتیب مالیات بر در آمد به عنوان توجیهی برای محافظه کاری تلقی گردیده است. خدامی پور وترک زاده ماهانی (۱۳۸۹) در پژوهشی به بررسی تأثیر مالیات بر محافظه کاری در گزارشگری مالی و همچنین مربوط بودن اطلاعات حسابداری پرداختند. نتایج تحقیق آن‌ها حاکی از این است که شرکت‌های دارای خالص جریان نقدی عملیاتی بالاتر از درآمد مشمول مالیات محافظه کاری بیشتری نسبت به سایر شرکت‌ها دارند. اما در مورد شرکت‌های که خالص جریان نقد عملیاتی آن‌ها کمتر از درآمد مشمول مالیات است نمی‌توان گفت که محافظه کاری کمتری نسبت به سایر شرکت‌ها دارند.فورد و همکاران (۲۰۰۱ به نقل از خدامی پور و ترکی زاده ،۱۳۹۰) نیز در تحقیق خود عنوان کردند که مالیات‌ها انگیزه‌هایی را برای شرکت‌ها فراهم می‌آورند که به موجب آن، شرکت‌ها سود حسابداری را به گونه‌ای گزارش می‌کنند تا تشویق مالیاتی دریافت نمایند. تا زمانی که شرکت سود آور است، در آمد مشمول مالیات دارد. ارتباط و وابستگی بین درآمد مشمول مالیات و سود گزارش شده، انگیزه انتقال سود را به دوره‌های آتی فراهم می‌آورد، با انتقال سود به دوره‌های آتی ارزش مالیات‌ها کاهش می‌یابد.

۵-۳-۲- انواع محافظه کاری

بیور و رایان (۲۰۰۰) با این ادعا که هیچ گاه نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری برابر با یک نمی‌شود بیان نمودند اختلاف به وجود آمده بین ارزش دفتری و ارزش بازار به دو بخش تقسیم می‌شوند که یکی از آن‌ها ماهیت دائمی دارد و دیگری ماهیتی موقتی دارد.بخشی که ماهیت دائمی دارد در ارتباط با اعمال رویه محافظه کارانه در شناسایی اقلام در صورت‌های مالی می‌باشد که در این حالت همیشه ارزش دفتری از ارزش بازار کمتر است. بخشی که جنبه موقت دارد نیز ناشی از برخورد محافظه کارانه در دوره‌های پس از شناخت اولیه اقلام دارایی و بدهی است. در دوره‌های مذکور با در دسترس قرار دادن اطلاعات جدید، زیان کاهش ارزش به سرعت شناسایی می‌شود ولی افزایش ارزش منعکس نمی‌شود. بدین ترتیب تا زمانی که شواهد قابل اتکا از افزایش ارزش خالص دارایی‌ها فراهم شود ارزش دفتری خالص دارایی‌ها از ارزش بازار آن کمتر است.بیور و رایان (۲۰۰۰ ) بخش‌های موقت را تأخیر و بخش دائمی را سو گیری حسابداری نامیدند ولی در سال ۲۰۰۵ دو اصطلاح محافظه کاری شرطی و غیر شرطی جایگزین اصطلاحات قبلی نمودند. همچنین بال و همکاران (۲۰۰۰ ) بیان نمودند که محافظه کاری سود و زیانی مستقل از محافظه کاری ترازنامه‌ای می‌باشد.

۱-۵-۳-۲- محافظه کاری نامشروط^[۱۴۶] (محافظه کاری ترازنامه‌ای)

این نوع محافظه کاری که به محافظه کاری پیش رویدادی^[۱۴۷] و یا محافظه کاری مستقل از اخبار^[۱۴۸]نیز معروف می‌باشد حاصل کمتر از واقع نشان دادن ارزش دفتری خالص دارایی‌ها به وسیله رویه‌های از پیش تعیین شده حسابداری است. از این رو به این نوع از محافظه کاری، محافظه کاری ترازنامه‌ای نیز گفته می‌شود (رایان^[۱۴۹]، ۲۰۰۶). طبق این دیدگاه حسابداری بهای تمام شده تاریخی به عنوان رویه‌ای محافظه کارانه توصیه می‌شود چرا که خالص ارزش فعلی مثبت سرمایه گذاری در حساب‌ها کمتر از ارزش منصفانه‌شان گزارش می‌شود. شاید بتوان این‌گونه استدلال نمود که علت نام گذاری این رویکرد به محافظه کاری نا مشروط به این دلیل است که برخلاف محافظه کاری مشروط، الزامی توسط استانداردهای پذیرفته شده حسابداری در این رابطه وجود ندارد. دیدگاه فلتهام و اوهلسون (۱۹۹۵) در انطباق با این نوع محافظه کاری می‌باشد چرا که بر اساس دیدگاه آن‌ها، در مواردی که تردیدی واقعی در انتخاب بین دو یا چند روش گزارشگری وجود دارد آن روشی باید انتخاب شود که کم‌ترین اثر مطلوب بر حقوق صاحبان سهام داشته باشد (فلتهام و اوهلسون^[۱۵۰]، ۱۹۹۵). همچنین به نظر می‌رسد که تفاسیر حقوقی، مالیاتی منجر به اعمال محافظه کاری نامشروط می‌شود (کیانگ، ۲۰۰۷).

۲-۵-۳-۲- محافظه کاری مشروط (محافظه کاری سود و زیانی)

این نوع محافظه کاری که به محافظه کاری پس رویدادی^[۱۵۱] و یا محافظه کاری وابسته به اخبار^[۱۵۲] معروف است حاصل شناخت به موقع زیان در صورت وجود اخبار (بازده منفی سهام) و نا مطلوب نسبت به شناخت سود در مواقع وجود اخبار خوب (بازده مثبت سهام) و مطلوب است. از این رو به این نوع محافظه کاری ،محافظه کاری سود و زیانی گفته می‌شود .نوعی از محافظه کاری به شمارمی رود. طبق این دیدگاه قاعده اقل بهای تمام شده یا خالص ارزش فروش در ارزیابی موجودی کالارویه ای محافظه کاری تلقی می‌شود .چرا که این رویه زیان احتمالی ناشی از اخبار بد را در نظرمی گیرد ولی سود ناشی از اخبار خوب را منع می‌کند (پای ^[۱۵۳]و همکاران ،۲۰۰۶). شاید بتوان این‌گونه استدلال نمود که علت نام گذاری این رویکرد به محافظه کاری مشروط به این دلیل است که به‌کارگیری آن توسط استاندارد های حسابداری الزام شده است. دیدگاه باسو (۱۹۹۷) در انطباق با این نوع محافظه کاری می‌باشد چرا که بر اساس دیدگاه آنان محافظه کاری الزام به داشتن درجه بالاتری از تایید برای شناخت اخبار خوب مانند سود، در مقابل شناخت اخبار بد مانند زیان تعریف می کند، همچنین به نظر می‌رسد تفسیر قراردادی و تفسیری حقوقی منجر به اعمال محافظه کاری مشروط می‌شود (کیانگ^[۱۵۴]، ۲۰۰۷)

۶-۳-۲- معیارهای محافظه کاری

محققان از سه نوع معیار، به منظور ارزیابی محافظه کاری استفاده می‌کنند:
معیارهای رابطه سود و بازده سهام.
معیارهای خالص دارایی‌ها.
معیارهای سود و اقلام تعهدی.
تمام این معیارها با تکیه بر اثر عدم تقارن محافظه کاری در شناسایی سودها و زیان‌ها می‌باشند (واتز، ۲۰۰۳،)

۱-۶-۳-۲- معیارهای رابطه سود و بازده سهام

برخی از پژوهشگران از جمله باسو (۱۹۹۷) استدلال می‌کنند که اخبار بد هم در بازده سهام و هم در سود حسابداری منعکس می‌شود در حالی که اخبار خوب در بازده سهام منعکس می‌شود اما انعکاس آن در سود مشروط به شرایطی است که با سو آن شرایط را به درجه تایید پذیری تعبیر می کند. آن‌ها معتقدند سود برآوردی است که حسابداران از تغییر ثروت سهامداران طی سال مالی بدست می‌آورد در حالی که بازده برآوردی است که بازار از میزان تغییر در ثروت سهامداران طی سال مالی بدست می‌آورد.از این رو هرچند بازده و سود هر دو معیاری برای سنجش یک موضوع مشابه ای می‌باشد اما دو تفاوت بین آن‌ها وجود دارد ۱)نحوه برخورد هر یک از آن‌ها با آثار رویدادهایی که دامنه تأثیر آن‌ها دوره‌های آتی را نیز در برمی گیرد متفاوت است ۲) با توجه به فرضیه بازار کارا بازده و قیمت سهام منعکس کننده تمام اخبار و اطلاعات موجود بدون تعصب و یک سو نگری است در حالی که سود حسابداری درجات بالاتری از قابلیت اتکاپذیری را برای شناسایی اخبار خوب در برابر اخبار بد لازم دارد (باسو،۱۹۹۷) از این رو انتظار بر این است که زیان‌های حسابداری بیشتر از سودهای حسابداری با بازده‌های سهام، تقارن زمانی داشته باشند (واتز، ۲۰۰۳).این عدم تقارن زمانی بین بازده و سود معیاری را برای سنجش کمی محافظه کاری در اختیار پژوهشگران قرارداد که امروزه به معیار رابطه سود و بازده سهام معروف می‌باشد. این معیار اولین بار توسط باسو (۱۹۹۷) معرفی شد؛ که در بخش (۲-۲-۷) به صورت تفضیلی به آن پرداخته می‌شود.

۲-۶-۳-۲- معیارهای خالص دارایی‌ها

برخی از پژوهشگران از جمله بیور و رایان (۲۰۰۰) با این استدلال که حسابداری محافظه کارانه، از انعکاس افزایش در ارزش دارایی‌هایی که درجه تایید پذیری پایین دارند جلوگیری می‌کند ولی مانع انعکاس کاهش در ارزش دارایی‌ها با همان درجه تایید پذیری در صورت‌های مالی نمی‌شوند، بیان نمودند که محافظه کاری منجر می‌گردد تا ارزش خالص دارایی‌ها در صورت‌های مالی به میزانی کمتری از ارزش بازار تعیین شود. به بیان دیگر اعمال رویه محافظه کارانه در حسابداری منجر می‌گردد تا همه تغییرات در ارز‌ش‌های بازار دارایی‌ها و بدهی‌ها در حساب‌ها و گزارش‌های مالی منعکس نشود و این امر زمینه اختلاف ارزش بازار و ارزش دفتری خالص دارایی‌ها را فراهم می‌آورد. این اختلاف بین ارزش دفتری و ارزش بازار خالص دارایی‌ها معیاری را برای سنجش محافظه کاری فراهم می‌آورند که به معیار خالص دارایی‌ها معروف می‌باشد. این معیار اولین بار توسط استوبر در سال ۱۹۶۶ به منظور سنجش محافظه کاری مورد استفاده قرار گرفته است.

۳-۶-۳-۲- معیارهای سود و اقلام تعهدی

برخی از پژوهشگران از جمله گیولی و هاین (۲۰۰۰) و بال و شیواکمار (۲۰۰۵) با این استدلال که محافظه کاری افزایش‌های تایید ناپذیر در ارزش دارایی‌ها را در زمان وقوع شناسایی نمی‌کنند، بلکه طی دوره‌های آتی و به هنگام ورود جریان‌های نقدی ناشی از این افزایش‌ها شناسایی می‌کنند و همچنین کاهش در ارزش دارایی‌ها (زیان) که درجه تایید پذیری آن‌ها با سودهای غیرقابل تایید یکسان است، را در زمانی که به وقوع می‌پیوندند، بدون توجه به اینکه کاهش در جریان‌های نقدی آن‌ها طی دوره‌های آتی تحمل شوند، شناسایی می‌کند بیان می‌نمایند که ثبات و پایداری سود نسبت به زیان بیشترمی باشد. بال و شیماکومار معتقدند در دوره‌هایی که سود عملیاتی پایین است همبستگی بین جریان نقدی و اقلام تعهدی قوی‌تر خواهد بود چرا که در این دوره‌ها رویدادهای منفی اقتصادی هم در جریان نقدی و هم در اقلام تعهدی منعکس می‌شود با این حال در دوره‌هایی که سود عملیاتی بالاتری وجود دارد رویدادهای مثبت اقتصادی در جریان نقدی منعکس می‌شوند اما حسابداری محافظه کارانه شناسایی آن‌ها را تا زمان تایید پذیر شدن به تأخیر می‌اندازند از این رو انتظار می‌رود در دوره‌های که سود خاص بیشتر از وجه نقد عملیاتی باشد از اقلام تعهدی منفی استفاده شود و در دوره‌هایی که سود خالص کمتر از جریان نقد عملیاتی است انتظار می‌رود دوره‌های بعدی با اقلام تعهدی مثبت همراه باشند. این رفتار نامتقارن محافظه کاری در قبال سودها و زیان‌ها معیارهایی را برای محافظه کاری فراهم می‌آورند که به معیار سود و اقلام تعهدی معروف می‌باشد(گیولی و هاین،۲۰۰۰)^[۱۵۵]. این معیار اولین بار توسط گیولی و هاین در سال ۲۰۰۰ معرفی شد. آن‌ها بیان می کند که نرخ انباشتگی اقلام تعهدی منفی در طول زمان شاخصی از تغییر در میزان محافظه کاری می‌باشد و تاکید کردند ثبات اقلام تعهدی منفی (از قبیل منظور نمودن انواع ذخایر) در میان شرکت‌ها و در طول یک دوره بلند مدت نشانه‌ای از وجود محافظه کاری است.

۷-۳-۲- مدل‌های اندازه‌گیری محافظه کاری

پس از واتز (۱۹۹۳) باسو در سال ۱۹۹۷ پیشگام انجام تحقیقات در مورد محافظه کاری در دهه اخیر بوده است و اولین پژوهش کمی در این ارتباط را انجام داده است.و همچنین برخی از پژوهشگران با تعدیل مدل باسو به بررسی مفهموم محافظه کاری پرداخته اند که در ادمه به بررسی آنها خواهیم پرداخت.

۱-۷-۳-۲- مدل باسو(۱۹۹۷)

باسو (۱۹۹۷) با استدلال که بازارهای کارا قیمت‌های بالاتری را برای سهام شرکت‌هایی دارای اخبار خوب و قیمت کمتری را برای سهام شرکت‌های دارای اخبار بد تعیین می کند و همچنین طبق حسابداری محافظه کارانه شرکت‌های دارای اخبار خوب کلیه افزایش‌های تحقق نیافته در دارایی‌ها را تا زمان تایید پذیر شدن آن‌ها در صورت‌های مالی منعکس نمی‌کنند و شرکت‌های دارای اخبار بد کلیه کاهش در ارزش دارایی‌ها را در صورت‌های مالی منعکس می‌کنند مدلی را بر پایه رابطه سود و بازده­ سهام جهت سنجش کمی میزان محافظه کاری اعمال شده در صورت‌های مالی به وجود آوردند. این مدل از دو متغیر اصلی سود حسابداری و بازد سهام تشکیل شده و بر خلاف تحقیقات گذشته که همواره سود حسابداری به عنوان یک متغیر مستقل بکار برده می‌شود؛ سود حسابداری در این مدل یک متغیر وابسته قلمداد می‌شود. در این مدل بازده مثبت سهام به نمایندگی از اخبار خوب و بازده منفی به نمایندگی از اخبار بد به شمار می‌رود و فرض بر این است که بین بازده سهام و سود شرکت‌هایی که دارای اخبار بد می‌باشند نسبت به سایر شرکت‌ها همبستگی قوی‌تری برقرار باشد. مدل ارائه شده توسط وی به شرح زیر است.
در این مدل :
سود قبل از اقلام غیر مترقبه شرکت i در سال t
ارزش بازار سرمایه شرکتi در سال t-1
بازده سالانه شرکتi در سال t
یک متغیر مجازی صفر و ۱ ، اگر کوچکتر از صفر باشد یک و در غیر اینصورت صفر
ضریب بیانگر میزان محافظه کاری می باشد.
تعدیل مدل باسو
مدل باسو در تحقیقات متعددی مورد سنجش قرار گرفت. نتایج برخی از تحقیقات اعتبار این مدل را زیر سوال برد و موجب شد تا برخی از محققان انتقاداتی را بر این مدل وارد نمایند و مدل تعدیلی متناسبی را در راستای بهبود مدل باسو ارائه نمایند که از جمله آن می‌توان به مدل ریچاردوری و واتز (۲۰۰۶)، مدل گریگوریو و اسکرات (۲۰۰۷) اشاره نمود.

۲-۷-۳-۲- مدل ریچاردوری و واتز^[۱۵۶] ( ۲۰۰۶)

همان‌گونه که در بخش معیارهای خالص دارایی اشاره گردید برخی از محققان از جمله بیور و رایان (۲۰۰۰)، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری خالص دارایی‌ها را به عنوان یک معیار برای سنجش میزان محافظه کاری در نظر گرفتند؛ بنابراین از لحاظ تئوری بایستی بین این معیار و معیار باسو رابطه مثبتی وجود داشته باشد اما برخی از تحقیقات تجربی بیانگر وجود رابطه منفی بین معیار با سو با ارزش بازار به ارزش دفتری خالص دارایی‌ها به عنوان یک معیار محافظه کاری بود. این موضوع سبب گردید تا انتقاداتی به مدل باسو وارد شود. ریچاردوری و واتز (۲۰۰۶) با این استدلال که به کارگیری سود و بازده برای برآورد مدل باسو سبب می‌شود که آثار انباشته مستمر و پیوسته محافظه کاری مغفول باقی بماند پیشنهاد نمودند که برای حل این مشکل به جای سود حسابداری از نسبت ارزش بازار خالص دارایی‌های تفکیک پذیر به ارزش دفتری خالص دارایی‌های تفکیک پذیر استفاده شود. آن‌ها در یک تحقیق تجربی نشان داند که اگر دوره عدم تقارن زمانی سود از یک دوره به چند دوره افزایش یابد رابطه بین عدم تقارن زمانی سود و نسبت M/B در آن دوره مثبت خواهد بود
در این مدل :
سود عملیاتی انباشته شده در دوره t-j تا دوره t
ارزش بازار سرمایه شرکت در پایان سال t-j-1
بازده انباشته شرکت در دوره t-j تا دوره t
یک متغیر مجازی صفر و ۱ ، اگر منفی باشد یک و در غیر اینصورت صفر
ضریب بیانگر میزان محافظه کاری می باشد.

۳-۷-۳-۲- مدل بال و شیواکمار^[۱۵۷] (۲۰۰۵)

بال و شیواکمار با بهره گرفتن از اقلام تعهدی یک رابطه رگرسیونی بین اقلام تعهدی و جریان نقدی به وجود آوردند و دریافتند که در صورت وجود زیان عملیاتی همبستگی بین اقلام تعهدی و جریان نقدی قوی‌تر می‌باشد.
که در این مدل :
کل اقلام تعهدی
جریان نقد عملیاتی

۶

 

 

 

ویدئو(طیف بافر شده)

 

۱۰^-۶

 

۳۰۰(ms)

 

۶

 

عدم ضمانت­ نرخ بیت

 

۷

 

 

 

ایمیل

 

۱۰^-۶

 

۳۰۰(ms)

 

۸

 

عدم ضمانت­ نرخ بیت

 

۸

 

 

 

اشتراک گذاری P2P فایل

 

۱۰^-۶

 

۳۰۰(ms)

 

۹

 

عدم ضمانت­ نرخ بیت

 

۹

 

 

 

همانطور که از جدول ۲-۲ مشخص است بسته­های مربوط به ترافیک صدا اگر بیش از ۱۰۰ میلی­ثانیه در صف بمانند از بین خواهند رفت چرا که حداکثر زمان قابل تحملشان ۱۰۰ میلی­ثانیه است. این زمان برای بسته­های ترافیک ویدئو برابر با ۱۵۰ میلی­ثانیه بوده و برای صفحات وب برابر با ۳۰۰ میلی­ثانیه است. این موضوع نشان دهنده این است که بسته­های مربوط به ترافیک صدا حساسیت بیشتری نسبت به تاخیر دارند.

QCI
QCIیک عدد است که به عنوان مرجع برای پارامترهای گروه مشخص مورد استفاده قرار می­گیرد که عملکرد ارسال بسته را کنترل کند. به هر حامل فقط و فقط یک مقدار QCI تخصیص داده می­ شود. به صورت کلی QCI مشخص می­ کند که برای توصیف نوع حامل نظیر اینکه آیا حامل ضمانت کننده­ نرخ بیت است یا عدم
ضمانت­ نرخ بیت مورد استفاده قرار می­گیرد و پارامترهایی نظیر اولویت، تاخیر بسته ونرخ از دست رفتن بسته را نشان می­دهد]۱۳[.
ARP
ARP برای تصمیم ­گیری در مورد اینکه یک حامل به کاربر تعلق گیرد یا به علت کمبود منابع تعلق نگیرد، مورد استفاده قرار می­گیرد. همچنین ARP می ­تواند برای تصمیم ­گیری درمورد آزادسازی حامل در طول برقراری رابطه به علت محدودیت منابع نیز مورد استفاده قرار می­گیرد]۱۴[.
مدل ترافیکی
در این قسمت مدل­های ترافیکی که مورد نیاز بوده و در شبیه­سازی مورد استفاده قرار می­گیرد مورد بررسی قرار گرفته­اند.
مدل ترافیکی ارسال صدا از طریق اینترنت
مدلی که برای صدا در نظر گرفته می­ شود به صورت یک مدل مارکوف خاموش-روشن است که به صورت شکل
۲-۸ مدل می­ شود]۱۵[:
شکل‏۲‑۸ مدل ترافیکی ارسال صدا از طریق اینترنت
در شکل ۲-۸ احتمال رفتن از حالت ۰ به حالت ۱ برابر با واحتمال ماندن در این حالت برابر با است. از طرف دیگر احتمال رفتن از ۱ به ۰ برابر با و احتمال ماندن در ۱ برابر با است. احتمالات شروع در حالات ۰و۱ به ترتیب برابر با و می­باشد که به صورت رابطه­ ۲-۱ قابل حصول است]۱۵[:
(۲-۱)
با توجه به توضیحات داده شده مدل ترافیکی در نظر گرفته شده برای شبیه­سازی به این صورت است که، یک زنجیره مارکوف روشن-خاموش که مدت زمان روشن بودن برابر با یک تابع چگالی احتمال نمایی با مقدار متوسط ۳ ثانیه است و دورره­ی خاموشی یک دارای تابع چگالی احتمال نمایی با بیشینه ۹/۶ ثانیه و مقدار متوسط ۳ ثانیه است. هنگامی که زنجیره در دوره­ روشن بودن است ۲۰ بسته که اندازه هر کدام ۲۰ بایت هر ۲۰ میلی­ثانیه ارسال می­ شود و در دوره­ خاموش بودن نیز هیچ بسته­ای ارسال نمی­گردد.
مدل ترافیکی صفحات
این ترافیک دارای مدل ترافیکی به صورت شکل ۲-۲ می­باشد]۱۵[:
شکل‏۲‑۹ مدل ترافیکی صفحات اینترنت
این سرویس شامل دو قسمت فعال و غیر فعال است. قسمت فعال نشان­دهنده دانلودهای صفحات اینترنت و قسمت غیرفعال زمان­های خواندن میانی^[۴۱] است. این بازه­های زمانی فعال و غیرفعال نتیجه­ فعل و انفعالات کاربران است. فراخواندن بسته نشان­دهنده نیازهای کاربران صفحات اینترنت برای اطلاعات و زمان خواندن نشان­دهنده زمان مورد نیاز برای خلاصه کردن^[۴۲]صفحات اینترنت است. پارامترهای اصلی برای مشخص کردن ترافیک مرورگر صفحات اینترنت که در شکل نیز مشخص است که این پارامترها به این صورت است که، تعداد اشیای جاسازی شده یعنی ، زمان خواندن یعنی و زمان تجزیه یعنی می­باشد. برای شبیه­سازی پارامترهای بیان شده برای ترافیک صفحات اینترنت مطابق با جدول ۲-۳ درنظر گرفته می­ شود:
جدول ۲-۳ پارامترهای ترافیک صفحات اینترنت

 

 

مقدار

 

نوع اطلاعات

ب) با بررسی یک عامل محقق حکم به نبود مدیریت سود بدهد حال آن که عامل بررسی شده به همراه شماری دیگر از عوامل ( که بررسی نشده اند)اثر هموار کننده داشته باشد .
ج) شرکت هایی که بر اثر تحقیق ، غیرهموارساز معرفی شده اند ممکن است از سایر عوامل هموارساز استفاده کرده باشند ( ودر واقع هموارساز باشند اما از طریق عامل دیگری) .
اگر چه به طور کلی چنیین اعتقاداتی را می توان پذیرفت اما تحقیقاتی که (در حالت بهینه) اکثر عوامل دخیل در مدیریت سود و در سایر شرایط چند عامل را با هم بررسی کند نیز دارای دشواری های خاص خود است . زیرا چنین سطح نرمالی را محقق تعریف می کند و بنابراین دارای عینیت و قابلیت اتکای قابل توجهی نیست . نکته شایان ذکر دیگر این که مفروضاتی که در برخی از تحقیقات به کار رفته شده اند به سادگی قابل رد هستند و رد آنها نتایج حاصله را زیر سوال می برد . به طور مثال کارایی بازار در برخی از تحقیقات فرض شده است در حالی که شواهد قابل قبولی مبنی بر کارایی بازار در آن وجود نداشته است . باید توجه داشت که به اعتقاد شماری از صاحبنظران بهترین راه پی بردن به وجود و حدود مدیریت سود سود مصاحبه و کسب اطلاعات دسته اول از مدیران و حسابداران شرکت هاست . لکن این امر به دلایل مختلف چندان میسر نیست . به طور مثال روشن است مدیری که با دقت و به نحوی کاملا غیر قابل مشاهده سود شرکتش را هموار می کند هرگز حاضر نخواهد شد که چنین اطلاعاتی را در اختیار محققان قرار دهد (چه بسا وی محققان را گمراه هم کند) بدین ترتیب تنها راه باقی مانده که در اکثر تحقیقات نیز از آن استفاده می شود پی بردن به وجود و حدود مدیریت سود از طریق آزمون های آماری واستنتاج های حاصل از آنهاست،که به هر حال در مقایسه با مصاحبه که یک روش مستقیم محسوب می شود روشی غیر مستقیم است. در زمینه نارسایی روش های موجود برای ردیابی وجود و آثار مدیریت سود نلسون و همکاران (۲۰۰۳) نکته جالبی را مطرح کردند . آن ها می گویند اگر فرض بر این باشد که هر آنچه مدیریت سود محسوب می شود خارج از اصول عمومی پذیرفته شده حسابداری اتفاق افتد . ( در این جا بحث مدیریت سود سود نیست بلکه مدیریت سود که در اکثر تعاریف بعنوان فریبکاری و یا دستکاری ، بر خلاف اصول عمومی پذیرفته شده حسابداری تعریف شده است ) . ممکن است از اصلی ترین هدفی که یک مدیر در مدیریت سود دنبال می کند غافل شویم . آنها معتقدند که در اصل ،روح مفهوم مدیریت سود موضوع فرم و شکل نیست بلکه موضوع قصد و نیت است . در چنین شرایطی ممکن است مدیر در قالب اصول عمومی پذیرفته شده حسابداری،اما با قصد فریب آگاهانه صاحبان سهام و سایر ذی نفعان شرکت دست به مدیریت سود بزند . حال این سوال مطرح است که حکم چنین عملکردی چیست ؟آیا به صرف رعایت فرم و چارچوب و فارغ از قصد و نیت فریبکاری ، بایست نسبت به چنین رفتاری بی تفاوت شد ؟ اگر پاسخ منفی است و لازم است که این گونه رفتارها مورد توجه قرار گیرد چه معیاری می توان به کار بست که خبر از قصد و نیت مدیران بدهد ؟ و نهایتا مشکلی که بر سر تعریف مدیریت سود سود وجود دارد خود از محدودیت های قابل توجه به حساب می آید. به طور مثال همانطور که قبلا اشاره شد برخی وجود مدیریت سود سود را در شرایطی که یک رویداد واقعی اتفاق افتاده باشد رد می کنند در حالی که عده ای دیگر حتی در صورتی که رویدادی واقعی نیز اتفاق افتاده باشد اما هدف آن مدیریت سود سود باشد آن را مدیریت سود به حساب می آورند .

روش‌های مطالعه مدیریت سود
سه روش ممکن را بـــرای شنــاسایی رفتار مدیریت سود سود پیشنهاد کرده است:
الف) تحقیق مستقیم از مدیران به روش مصاحبه، مشاهده و پرسشنامه
ب) تحقیق از افراد مستقل حرفه‌ای (نظیر اعضاء AICPA)
ج) آزمون اطلاعات پس رویدادی
برای آزمون اطلاعات پس رویدادی مدل‌های زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد:
۱-مدل‌های سنتی
۲-مدل ایمهاف
۳-مدل ایکل
مدل سنتی:
در این مدل فرض می‌شود سود هنگامی هموار شده است که نوسان پذیری سود براساس یک مدل مورد انتظــار کاهش داده شود. مــدل سنتی به صـورت  بیان می‌شود. پژوهشگران دیگـری از مدل‌های خطی روند زمانی نظیر مدل باکس – جنکیس ^[۷۷] استفاده کرده‌اند. وجه مشترک همه مدل‌های مورد انتظار این است که تمامی آنها سود هر دوره  را تابعی از زمان با یک نرخ رشد ثابت و یا سایر پارامترهای گزینشی فرض می‌کنند. یکی از این مدل‌ها در تحقیق بکار گرفته شده است که به شرح زیر است :
۱)
۲)
۳)
۴)
یادآوری می‌شود که ضرایب  و  و y گزینشی هستند نماد سود مورد انتظار و  متوسط نرخ رشد در صنعت است ولی این مدل یک سری مشکلاتی دارد. تحقیقات انجام شده بر مبنای این چهارچوب نظری مشکلات ذاتی و متعددی دارند. اولین مشکل این است که بایستی برای آزمون، یک مدل مورد انتظار تهیه کنیم که در واقع کاری پیچیده و ذهنی است. زیرا ممکن است مدل مورد انتظار نتواند فرایند ایجاد و سری زمانی سود را به نحو مطلوب و قابل قبولی توصیف نماید.
دومین نقطه ضعف مدل سنتی این است که آزمون،صرفا یک متغیر هموار سازی است و برای جریان سودهای هموار شده بررسی می شود، در یک زمانی خاص ممکن است به نتایج متعصبانه‌ای منجر شود. زیرا ممکن است یک شرکت در آن واحد از چندین متغیر هموار سازی استفاده کرده باشد. از نقاط ضعف دیگر مدل‌ سنتی این است که فقط برای یک دوره زمانی هموارسازی را بررسی می‌کند و بایستی برای آزمون، یک سری زمانی بررسی شود و این ضعف در مدل ایمهاف بر طرف شد (چاوو^[۷۸]، ۲۰۱۳).
مدل ایمهاف:
ایکل معتقد است که احتمالاً اولین محققی است که مدعی شده سودهای هموار شده می‌تواند تابعی از یک متغییر مستقل دیگری غیر از آنچه‌ تا آن زمان عنوان شده بود باشد .خود ایمهاف از متغییر مستقل فروش به عنوان جایگزینی مناسب استفاده کرد. در مدل ایمهاف ابتدا سود و فروش به عنوان دو متغییر در یک رابطه رگرسیون زمانی به شکل زیر قرار می‌گیرند .
(زمان) a+b = سود
(زمان) a+b = فروش
سپس تغییر پذیری برای هر رگرسیون بر مبنای اندازه R² تعریف می‌شود. در نهایت به منظور تشخیص رفتار مدیریت سود سود برای یک شرکت معین دو معیار تعریف می‌شود:
۱- مدیریت سود سود زمانی واقع می‌شود که یک جریان هموار سود وجود دارد ودر همان زمان رابطه‌ای ضعیف بین فروش و سود برقرار است .
۲-یک جریان هموار سود وجود دارد، در حالی که جریان فروش ناهمواری مشاهده می‌شود.
این روش نیز ضعف‌هایی داشت که بیشتر آنها را ایکل بیان کرد که در زیر آمده است چاوو^[۷۹]، ۲۰۱۳).
مدل ایکل:
ایکل انتقاداتی را که بر مدل ایمهاف ارائه می‌کند به شرح زیر می‌باشد :
اولین مشکل مدل ایمهاف این است که تعریف جامع و روشنی از هموار سازی را ارائه نمی‌کند. دومین مشکل مدل ایمهاف در میزان اعتماد او به عنوان یک معیار اندازه‌گیری تغییرپذیری است. در مـدل ایکل این نقاط ضعف رفع شده است. چهار چوب نظری مدل ایکل موسسه هموار ســاز را به عنـوان واحدی تعریف می‌کند که چندین متغیر حسابداری را به گونه‌ای بکار می‌گیرد که برآیند تاثیرات آنها نوسان پذیری سود را به حداقل برساند . یکی از نقاط ضعف مدل‌های سنتی استفاده از یک متغیر برای هموار سازی می‌باشد در حالی که در مدل ایکل از چندین متغیر استفاده شده است و هموارسازی تنها در یک دوره می‌باشد که این ضعف نیز در مدل ایکل رفع شده است حال آنکه مدل ایکل چندین دوره را بررسی می کند. مدل ایکل براساس چهار پیش فرض طراحی شده است که به صورت روابط جبری زیر نشان داده می‌شوند (تورک^[۸۰]، ۲۰۱۰):
۱)I =S-(VC%´S)-FC+X
DI=DS_t-(VC%´DS_t)- DFC+DX_t
۲)VC%ثابت است
۳)FC_t ³ FC_t-1
۴)COV (DS , DFC) = 0
به طوری که:
I: سود
S: فروش
VC%: درصد هزینه‌های متغییر به فروش
FC: هزینه‌های ثابت
X = میزان دستکاری عمومی مدیریت در سود
همچنین:
DI_t = I_t - I_t-1
DS_t = S_t – S_t-1
DFC_t = FC_t – FC_t-1
DX_t = X_t – X_t-1
با توجه به فرضیاتی که گفته شد موارد زیر اثبات می‌شود:
هر گاه شاخص ایکل کوچکتر از ۱ باشد یعنی  آنگاه مدیریت سود سود رخ داده است.
به طوری که:
ضریب تغییرات برای نوسان در سری زمانی سود = CVDi
ضریب تغییرات برای نوسان در سری زمانی فروش = CVDs
اگر مدیریت سود تصنعی سود وجود داشته باشد آنگاه مقدار X در رابطه (۱) برابر صفر در نظر گرفته می‌شود، پس:
۱)I = S-(VC% ´ S) – FC
چون X برابر صفر است پس DX نیز برابر صفر بوده و رابطه زیر نیز صادق است:
۲) DI = DS – (VC% ´ DS ) - DFC

منحنی تغییرات فشار گاز UF₆ نسبت به زمان برای سدیم فلوراید نشان می دهد که فشار اولیه جذب شونده روی مقدار جذب و همچنین زمان تعادلی تاثیر می­ گذارد. افزایش فشار گاز در حالت کلی مقدار جذب را افزایش می­دهد زیرا افزایش فشار باعث افزایش غلظت جذب شونده در فاز گاز می شود که این عامل باعث می شود مولکول های بیشتری از جذب شونده بتوانند وارد حفره های جاذب گردند و همچنین امکان نفوذ جذب شونده به داخل حفرات ریز نیز ممکن می گردد در نتیجه مقدار جذب تعادلی افزایش می یابد.

افزایش مقدار جذب با افزایش فشار تا رسیدن به مقدار نهایی جذب ادامه دارد ولی دامنه تغییرات مقدار جذب در فشارهای بالا بدلیل نزدیک شدن به مقدار جذب نهایی بسیار کم می شود که این نکته در نتایج به دست آمده از آزمایش به خوبی نشان داده شده است. البته مقدار جذب به شرایط آزمایش و ویژگی های جاذب نیز بستگی دارد.
یکی از عوامل بسیار تاثیر گذار روی سرعت جذب و همچنین مقدار جذب اثر همزمان مساحت سطحی جاذب و فشار جذب شونده می باشد. زیرا اگر جاذب(سدیم فلوراید) با سطح خارجی زیاد در معرض UF₆ با فشار زیاد قرار بگیرد ممکن است سریعا سطح خارجی سدیم فلورید توسط جذب شونده پوشانده شود و سطح داخلی جاذب به دلیل بسته شدن حفرات غیر قابل استفاده باقی بماند. علاوه بر انتخاب جاذب مناسب باید شرایط عملیاتی بهینه جذب سطحی نیز مشخص گردد.
برای یک جاذب معین از روی نمودار مشخص است که با کاهش فشار شرایط مناسب برای استفاده کامل از جاذب برقرار است زیرا در فشار های بالاتر از این محدوده زیاد بودن فشار باعث می شود که سرعت جذب زیاد باشد و به همین دلیل بعضی از حفرات در لحظه اول جذب مسدود می­شوند و برای جذب غیر قابل استفاده می گردند.
با کاهش فشار فاز جذب شونده زمان جذب افزایش می یابد زیرا طبق رابطه^ء سینتیک واکنش ها سرعت جذب مولکول ها کمتر می شود و در نتیجه زمان جذب افزایش می یابد. در فشار های بسیار پایین به دلیل کم بودن نیروی محرکه که عامل اصلی انتقال جرم است میزان انتقال جرم کمتر است. به همین دلیل مقدار جذب در زمان های اولیه^ء شروع آزمایش به شدت کاهش می یابد و واکنش پس از مدت کوتاهی متوقف می شود. همین عامل سبب کاهش زمان جذب می گردد.

نتایج واجذب

 

 

• • در فرایند واجذب به دلیل انجام آزمایش در دماهای بالای ۲۰۰ درجه سانتی گراد حتما ستون واجذب باید از جنس آلیاژ monel استفاده گردد به دلیل اینکه آلیاژ استیل ضد زنگ ( الیاژ پر کاربرد در صنایع غنی سازی) در دماهای بالا در معرض UF6 به شدت خورده می شود و این خوردگی در دماهای بالای ۲۰۰ درجه به شدت افزایش می یابد به طوری که امکان شکستگی در مقاطع جوش کاری شده وجود دارد و به دلیل اینکه تمامی فرایند تحت خلا انجام می گیرد این می تواند برای سیستم ایجاد مشکل نماید.

 

• • دمای شروع فرایند واجذب در حدود ۱۰۰ درجه سانتی گراد است که بعد از مدتی از شروع فرایند واجذب در این دما، فشار واجذب ثابت می گردد.

 

• • در تمام مراحل فرایند واجذب و در هر دمایی بعد از ثابت شدن فشار واجذب، سامانه تخلیه و مجدد سامانه در همان دما قرار می گرفت ولی این بار افزایش فشار قابل ملاحظه ای مشاهده نمی شد از این فر ایند نتیجه می شد که در هر دمایی قابلیت واجذب UF6 از روی نانو جاذب سدیم فلورید به میزان ثابتی است و افزایش زمان واجذب تاثیری در افزایش درصد واجذب در همان دما نخواهد گذاشت.

 

• • قرص های جاذب سدیم فلورید بعد از حالت اشباع کامل تحت آزمایش تیتراسیون قرار گرفت و میزان اورانیم آن ۳۳ درصد گزارش گردید.این قرص ها بعد از فرایند واجذب نیز تحت آزمایش مذکور قرار گرفته و میزان اورانیوم آن به ۰٫۶۵ درصد تقلیل یافته بود که این اعداد با تقریب بسیار خوبی با نتایج محاسبات آزمایشگاهی منطبق بود.

 

• • بهترین دما جهت فرایند واجذب دمای بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی گراد است و این دما بسته به میزان اورانیوم جذب شده متغیر خواهد بود. یعنی این که وقتی اورانیوم جذب شده در حدود ۱۷ گرم بود دمایی که بیشترین میزان واجذب انجام شد در حدود ۲۵۰ درجه سانتی گراد و وقتی اورانیوم جذب شده در حدود ۷ گرم بود دمایی که بیشترین میزان واجذب انجام گرفت در حدود ۲۰۰ درجه بدست آمد.به دلیل اینکه در واقعیت صنعت غنی سازی میزان اورانیوم جذب شده بر روی جاذب ها در همین حدود است بنابراین بهترین دما برای فرایند واجذب دمایی بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی گراد خواهد بود.

 

• • درصد واجذب در دمای بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی گراد ( بهترین دمای عملکردی) حدود ۹۶ درصد بدست آمد.

 

• • دمای بالاتر از ۲۵۰ درجه سانتی گراد تاثیری در فرایند واجذب نداشت( البته با این محدوده میزان گرم جذب شده).

 

• • دما در طول یکی از فرایند های واجذب در حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ بالا برده شد و بعد از خارج نمودن قرص ها از ستون جذب و واجذب تغییر در رنگ آن مشاهد شد ( رنگ مایل به سبز) بعد از بررسی های صورت گرفته به این نتیجه رسیدیم که این تغییر رنگ به منظور واکنش های صورت گرفته بین سدیم فلورید و آلیاژ MONEL بوده است و این رنگ سبز مربوط به اورانیوم نبود.

 

• • بعد از به نتیجه رسیدن فرایند واجذب، آزمایش جذب و واجذب متوالی روی سدیم فلورید در معرض گاز UF6 انجام شد. بعد از هر مرحله جذب، فرایند واجذب (ازمایش جذب ۵ مرتبه و آزمایش واجذب ۴ مرتبه) به صورت متوالی انجام گرفت و در هر آزمایش سعی شد که شرایط عملیاتی با آزمایش قبلی کاملا یکسان در نظر گرفته شود. بعد از انجام آزمایش به این نتیجه رسیدیم که در هر مرحله به طور میانگین ۵ درصد از قابلیت جذب کم می شود.

 

• • در طول فرایند واجذب همیشه این نگرانی وجود داشت که در دمای عملکردی ما (۲۰۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی گراد)، جذب و واجذب توام صورت گیرد و این باعث خطای محاسباتی در طول فرایند گردد بنابراین فرایند واجذب در دمای بالا صورت گرفت و به نتیجه رسیدیم.

 

 

فصل چهارم:

نتیجه گیری و پیشنهادات

نتیجه گیری

افزایش فشار گاز در حالت کلی مقدار جذب را افزایش می­دهد زیرا افزایش فشار باعث افزایش غلظت جذب شونده در فاز گاز می شود که این عامل باعث می شود مولکول های بیشتری از جذب شونده بتوانند وارد حفره های جاذب گردند
اگر جاذب(سدیم فلوراید) با سطح خارجی زیاد در معرض UF₆ با فشار زیاد قرار بگیرد ممکن است سریعا سطح خارجی سدیم فلوراید توسط جذب شونده پوشانده شود و سطح داخلی جاذب به دلیل بسته شدن حفرات غیر قابل استفاده باقی بماند.
ایزوترم لانگ مویر تطابق بهتری با نتایج تجربی دارد زیرا جذب UF₆ روی سدیم فلوراید به صورت تک لایه بوده و با پیش فرض های ایزوترم لانگ مویر تطابق بیشتری دارد.

 

• • میزان جذب اشباع حدود ۰٫۹۱۷ برای جذب UF6 که با مقایسه با اسناد موجود در سازمان قابل تطبیق بود.( در سند NEF میزان جذب اشباع برای سدیم فلوراید ۰٫۸ تا ۱ گزارش شده است.)

 

• • بهترین دمای واجذب حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی گراد بدست آمد.

 

• • در دمای بالای ۳۰۰ درجه تغییر خاصی در واجذب مشاهده نشد.

 

• • در دمای بالای ۱۶۵ درجه سانتی گراد هیچ گونه جذبی برای UF6 مشاهده نشد و بنابراین نگرانی جذب و واجذب هم زمان در دمای بالای ۱۶۵ درجه برطرف گردید. این نشان می دهد که واکنش رفت و برگشتی جذب و واجذب در دمای بالای ۱۶۵ درجه بطور یطرفه و به صورت فقط واجذب UF6 از روی سدیم فلوراید انجام می شود.

 

• • در جذب و واجذب متوالی نشان دادیم که در هر بار استفاده دوباره از سدیم فلوراید کمتر از ۵ درصد از ظرفیت جذب سدیم فلوراید کاهش می یابد.

 

 

پیشنهادات

برای بدست آوردن اطلاعات کافی برای طراحی برج لازم است آزمایشات دینامیک جذب نیز انجام گیرند.
جهت بدست آوردن نتایج واقعی تر بهتر است از مخلوط گاز UF₆، HF و گاز سبک استفاده نمود.
انجام آزمایش های جذب استاتیک با تغییرات دما
طراحی روشی جهت حذف رسوبات UO2F2 از جاذب های از قبل جمع آوری شده.
انجام بیشتر آزمایش های جذب و واجذب متوالی

منبابع و مآخذ:

 

 

1. 1. Schultz.R.M. , Hobbs, W.E., Norton, J.L., Stephenson.M.L., 1981 “Sorbent Selection and Consideration for Uranium Trapping“, John Wiley John Wiley & Sons Inc

 

1. 1. Ronald W.Rrousseaus, 1987 “Handbook of Separation Process Technology", John Wiley

 

1. 1. Richard I.Masel, 1996 “Principles of Adsorption and Reaction on Solid Surfaces", John Wiley & Sons Inc.

 

1. 1. Michael J. Stephenson, December 1968 “A Deign Model for the Dynamic Adsorption of Uranium Hexafluoride on Fixed Beds of Sodium Fluoride” Union Carbide Corporation, Nuclear Division, Oak Ridge Gaseous Diffusion Plant. (K-L-6195-2).

 

1. 1. F. E. Massoth and W. E. Hensel, 1958”Kinetics of the Reaction between Sodium Fluoride and Uranium Hexafluoride. Ι. Sodium Fluoride Powder,” j. Physic. Chem. 62

 

1. 1. G.D. Delcul, L.D. Trowbridge, L.M. Toth, and J.N. Fiedor, 2000 “Some Investigations of the Reaction of Activated Charcoal with Fluorine Uranium Hexafluoride", ORNL.

 

1. 1. William G. Pollard Auditorium 1991 “Uranium Hexafluoride Handling”, Oak Ridge, Tennessee October 29-31

 

1. 1. Hassan M.M., Ruthven D.M., Raghavan N.S.,1986 “Air Separation by Pressure Swing Adsorption on a Carbon Molecular Sieve” , Chem. Eng. Sci., 41, No.5, 1333-1343

 

1. 1. Leonard E. McNeese, September 1964 “Removal of Uranium Hexafluoride from Gas Streams by Sodium fluoride pellets”. Oak Ridge National Laboratory Oak Ridge, Tennessee.

 

1. 1. Duong D. Do, 1998 “Adsorption Analysis: Equilibria and Kinetics", Imperial Press.

 

1. 1. Stephenson, M.J., December 1968 “A Design Model for the Dynamic Adsorption of Uranium Hexafluoride on Fixed Beds of Sodium", Union Carbide Corporation, Nuclear Division, Oak Ridge Gaseous Diffusion Plant Tennessee, (K- L-6195-2) ,Oak Ridge

 

1. 1. Motoyuki Suzuki, 1990 “Adsorption Engineering", Kodansha Press

 

1. J. D. Seader and Ernest J. Henley, 1998 “Separation Process Principles", John Wiley&Sons Inc.

X3

 

وجود نظام مستند سازی فعالیت های تحقیقاتی برای اجرای موفق مدیریت دانش

 

 

 

X4

 

وجود نظام ثبت و ضبط دانش تحقیقاتی برای اجرای موفق مدیریت دانش

 

 

 

عامل هفت

 

X10

 

ایجاد انگیزه برای محققین به منظور تسهیم دیگران در یافته ها، تجربیات و دانش خود برای اجرای موفق مدیریت دانش

 

 

 

X31

 

وجود نظام پاداش دانش محور به منظور ایجاد انگیزش در اجرای موفق مدیریت دانش در سازمان تحقیقاتی

 

 

 

عامل هشت

 

X9

 

وجود فرهنگ سازمانی مناسب برای تحقق مدیریت دانش در سازمان های تحقیقاتی

 

 

 

با توجه به نتیجه تحلیل عاملی روی ۳۴ متغیر ، ۲۲متغییر تحت ۸ عامل به عنوان عوامل اصلی شناسایی می شوند. در حالی که

 

 

• عامل یک متشکل از متغیرهای ۲۶، ۲۷، ۲۹و۳۰ بر روی متغیر ۲۷ و ۲۹ وزن بیشتر دارد و می توان با عنوان “وجود معماری مناسب دانش و نظام ارزیابی تحقق مدیریت دانش” نام گذاری کرد.

 

 

 

• عامل دو متشکل از متغیر های ۵، ۱۵، ۲۴ و ۲۵ بر روی متغیرهای ۵ و۲۴ و۲۵ وزن بیشتری دارد و می توان با عنوان “وجود زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری و فرایند های اجرایی استاندارد در حوزه مدیریت دانش” نام گذاری کرد.

 

 

 

• عامل سه متشکل از متغیرهای ۱۱، ۱۲ و۱۳ بر روی متغیرهای ۱۲و۱۳ وزن بیشتری دارد و می توان با عنوان “مدیریت و برنامه ریزی مناسب برای تحقق مدیریت دانش در سازمان تحقیقاتی” نام گذاری کرد.

 

 

 

• عامل چهار متشکل از متغیرهای ۱، ۱۸ و ۱۹ بر روی متغیرهای۱۸و۱۹ وزن بیشتری دارد و می توان با عنوان “وجود تیم های تخصصی متشکل از نیروهای متخصص و ماهر برای اجرای موفق مدیریت دانش در سازمان تحقیقاتی” نام گذاری کرد.

 

 

 

• عامل پنج متشکل از متغیرهای ۳۲، ۳۳ و۳۴ بر روی متغیرهای ۳۲ و ۳۴ وزن بیشتری دارد و می توان با عنوان “وجود ارتباط نظام مند با ذینفعان سازمان تحقیقاتی برای تحقق مدیریت دانش” نام گذاری کرد.

 

 

 

• عامل شش متشکل از متغیرهای ۳و ۴ را می توان با عنوان “وجود نظام مستندسازی و ثبت و ضبط دانش در سازمان تحقیقات” نام گذاری کرد.

 

 

 

• عامل هفت متشکل از متغیرهای۱۰ و۳۱ را می توان با عنوان “وجود سیستم انگیزش نیروی انسانی جهت تحقق مدیریت دانش در سازمان تحقیقات” نام گذاری کرد.

 

 

 

• عامل هشت متشکل از متغیر۹ را می توان با عنوان “وجود فرهنگ سازمانی مناسب تحقق مدیریت دانش در سازمان تحقیقات” نام گذاری کرد.

 

 

در نهایت می توان به طور خلاصه عناوین این هشت عامل اصلی را در جدول(۱۰-۴) مشاهده کرد.
جدول۱۰-۴ عناوین عوامل اصلی

 

 

شماره عامل

 

عنوان عامل

 

 

 

یک

 

وجود معماری مناسب دانش و نظام ارزیابی تحقق مدیریت دانش

 

 

 

دو

 

وجود زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری و فرایند های اجرایی استاندارد در حوزه مدیریت دانش

 

 

 

سه

 

مدیریت و برنامه ریزی مناسب برای تحقق مدیریت دانش در سازمان تحقیقات

۲ – ۴ – وضعیت فرهنگی در سودان
هرچند سودان جزو کشورهای فقیر به شمار می آید ، اما نسبت تحـصیل کـرده های آن بسیـار
بـالا است و این امر باز می گردد به این واقعیت که سیستم آموزشی این کشور سیستمی بسیار ساده است که با داشتن حداقل امکانات فعالیتهای خود را آغاز می کند.
از سوی دیگر تحصیل کرده های سودانی بسیار علاقمند به خواندن و مطالـعه کتاب هستند ، در
ضمن به دلیل کمبود امکانات فرهنگی از جمله کتاب ، این افراد علاقه و عطش بسیاری برای خواندن و مطالعه دارند. دانشگاههای سودان و دانشجویان سودانی نقش مؤثر و حیاتی در تحولات سیاسی این کشور دارند و جبهه اسلامی سودان به رهبری دکتر حسن الترابی که در حال حاضر زمام امور را در این کشور در دست دارد ، پایگاه اصلی فعالیت هایشان دانشگاه های سودان بوده و اکثریت عناصرش را دانشگاهیان و دانشجویان تشکیل می دهند ، در مجموع می توان گفت حداقل ۵۹/۹ درصد از مردان و ۴۴/۹ درصد از زنان بالای ۱۵ سال سودان باسوادند. جنگ های خونین سودان با همسایگان و مناقشات داخلی این کشور مانع از توسعه امکانات و فعالیتهای بهداشتی در این کشور شده است. این کشور درچند سال اخیر از داشتن غذا و بهداشت بی بهره بوده است.

( طلایه ، بی تا ، ص ۳۲ )
۲ – ۴ – ۱ – مطبوعات در سودان
با تحولات سیاسی ۳۰ ژوئن ۱۹۸۹ که پیامدش دستیابی نظامیان طرفدار جبهه نجات اسـلامی
ملی به قدرت شد ، زمامداران سودان در اولین اقدام سیاسی تمام احزاب و سازمانهای سیاسی را منحل و تمام روزنامه ها و مجلات و نشریات را تعطیل کردند و از آن پس روزنامه ها و نشریات جدیدی پا به عرصه گذاشتند که برخی از آنها مستقیماً توسط نهادهای دولتی منتشر و مسئولان و دست اندرکاران برخی دیگر از این نشریات به گونه ای در ارتباط نزدیک با نظام حاکم و یا جبهه اسلامی ملی هستند ، هرچند که در یک ارزیابی کلی نسبت به مطبوعات موجود در سودان می توان به این واقعیت دست یافت که این مطبوعات در کنترل مستقیم حاکمیت بوده و به طور کلی از آزادیهایی نیز برخوردار هستند.
روزنامه ها و نشریاتی که در سودان منتشر می شوند به دلیـل کمبـود امکانـات موجـود از نظـر
کیفیت چاپ و کاغذ و همچنین از نظر فنی و صفحه آرایی در سطح بسیار پایینی قرار دارند و چاپخانه های سودانی چندان پیشرفته نبوده لذا بر کیفیت چاپ اثر می گذارد.
مطبوعات و نشریات در سودان عموماً زیر نظارت دولت و نهادهای دولت می باشند و بیشتـر بـه
مسائل سیاسی و اجتماعی روزمره داخلی و خارجی پرداخته و آن موضوعات را تجزیه و تحلیل می نمایند.
درضمن مجلات و فصل نامه هایی که منتشر می شود علاوه بر موضوعات سیاسی و اجتماعی تا
حدودی نیز به مسائل فرهنگی جامعه می پردازند تمام روزنامه های سودان صبح ها منتشر شده و هیچ روزنامه ای عصرها منتشر نمی شود.
۲ – ۴ – ۲ – روزنامه ها و نشریات سودان
روزنامه ها و نشریاتی که در دوره معاصر در سودان منتشر می شوند عبارتند از :
۲ – ۴ – ۲ – ۱ – الانقاذ الوطنی :
از پرتیراژ ترین و معتبر ترین روزنامه در سودان است. این روزنامـه صبحـها منتشـر می شـود و
مورد استفاده تحصیلکرده ها و دانشجویان است و دیدگاه های خاصی از نظر سیاسی و اقتصادی مطرح می نماید و نخستین شماره آن در سال ۱۹۸۹ پس از انقلاب نجات ملی سودان منتشر شد و مدیر مسئول آن « یاسین عمرالامام » می باشد.
۲ – ۴ – ۲ – ۲ – السودان الحدیث :
این روزنامه دو مـاه پس از به قـدرت رسیـدن نظامیـان در خارطـوم منتـشر شد و نـگاه تنـد و
جـهت داری از حیث سیاسی به کشورهای پیرامونی و داخل سودان دارد و مدیر مسئول آن محمد سعید معروف بوده است.
۲ – ۴ – ۲ – ۳ – القوات المسلحه :
این روزنامه پس از به قدرت رسیدن نظامیان به فرماندهی عمرالبشیـر منتشـر شد و بـه عنـوان
ارگان نظامیان عمل می نمود روزنامه فوق اجتماعی ، نظامی است و بیشتر طرفداران و خوانندگان آن نظامیان و سیاستمداران می باشند . مدیر مسئول این روزنامه « محمد عبدالله عویضه » است.
۲ – ۴ – ۲ – ۴ – المسیره :
المسیره دو هفته نامه بوده و هر دو هفته یک بار در خارطوم چـاپ و منتـشر می شـود و مدیـر
مسئول آن « عمرکرار » بوده است. نشریه ای است که به مسائل اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی می پردازد و از میان جوانان و دانشجویان طرف دار و خوانندگانی دارد.
۲ – ۴ – ۲ – ۵ – عزه :
مجله زنان سودان است که ماهانه منتشر می شود و اولین شماره آن در سال ۱۹۹۰ منتشر شد.
مدیر مسئول نشریه آقای « یاسین عمرالامام » و سردبیر آن خانم « فائزه شوکت » می باشد که هر دو از عناصر جبهه اسلامی ، ملی هستند.
۲ – ۴ – ۲ – ۶ – سودان ناو :
نشریه ای سیاسی است که هر دو هفته یکبار بـه زبـان انگلیـسی منتشر می شود و سردبیـر آن
« احمدکمال الدین » می باشد.
۲ – ۴ – ۲ – ۷ – المتلقی :
فصلنامه سیاسی فرهنگی است که به تحلیل مسائل سیاسی در جهان اسلام می پردازد و مدیـر
مسئول آن « یاسین عمرالامام » است.
۲ – ۴ – ۲ – ۸ – نیوهوریزون :
هفته نامه سیاسی که به زبان انگلیسی در خارطوم انتشار می یابد.
۲ – ۴ – ۲ – ۹ – دارفور الجدیه :
نشریه ای است که در دارفور انتشار یافته و در کل کشور سـودان توزیـع می شـود ، بیشتـر بـه
مسائل داخلی سودان و به ویژه اوضاع اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی دارفور می پردازد و مدیر مسئول آن « احمدکمال الدین » می باشد.
۲ – ۴ – ۲ – ۱۰ – المستشر :
دو هفته نامه ای است فرهنگی که به دو زبان عربـی و انگلیـسی هـر دو هفتـه یک بـار منتشـر
می شود و مدیر مسئول آن « ربیع عبدالحاطی » می باشد.
( طلایه ، همان ، ص ۳۳ )
۲ – ۴ – ۲ – ۱۱ – الشاهد :
نشریه ای اقتصادی است که مسائل اقتصادی را مورد تحلیل و ارزیابی قرار می دهـد و هفتـه ای
یک بار انتشار می یابد و مدیر مسئول آن « عبدالمنعم احمد علی » می باشد.
۲ – ۴ – ۲ – ۱۲ – کردفان الجهاد :
این نشریه در کردفان از کشور سودان انتشار می یابد و پیرامون مسائل داخـلی سـودان به ویـژه
اوضاع سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی استان کردفان می پردازد و مدیر مسئول آن « محمد احمد الفضل » می باشد.
( طلایه ، همان ، ص ۳۳ )

نظریه انگیزشی
بر طبق اعتقادات نظریه پردازان انگیزشی، ناکامی یک علت اساسی پرخاشگری است که حالتی از انگیختگی یا سائق را در شخص به وجود می آورد که در حضور قرینه های مناسب ظاهر می شود. در نتیجه برای کنترل پرخاشگری باید به راههایی بیندیشیم که می توان ناکامی را کم کنند (رانسفورد، ۱۹۶۸؛ به نقل از ارونسون، ۲۰۰۱).

نظریه پردازان انگیزشی “پالایش” را به عنوان وسیله ای برای کنترل رفتار پرخاشگرانه پیشنهاد کرده اند. این اصطلاح که در اصل به وسیله فروید عرضه شده است به آزاد کردن انرژی پرخاشگرانه از طریق ابراز هیجان های پرخاشگرانه یا از طریق شقوق دیگر رفتار اطلاق می شود. نقش پالایش در کاهش دادن رفتار پرخاشگرانه به روشنی بیان شده است: ” ابراز هر عمل پرخاشگرانه پالایشی است که انجام اعمال پرخاشگرانه بعدی را کاهش می دهد". به عبارت دیگر، مفهوم پالایش چنین می رساند که اگر شما بتوانید با انجام عمل پرخاشگرانه خشم را از سینه خود بیرون بریزید، احتمال این که در موارد بعدی پرخاشگرانه عمل کنید، کاهش می یابد. طرفداران دیدگاه انگیزشی معتقدند که “خیال پردازی” راه دیگری برای کاهش دادن پرخاشگری است. اگر چه معلوم شده که رفتار، پرخاشگرانه می شود اما شکل مطلوب تر آن یعنی کاهش رفتار پرخاشگرانه بر اثر تخیلات پرخاشگرانه پشتوانه تحقیقی چندانی نیافته است، اما تأکید “پالایش رفتاری” به وسیله تحقیقات بیشتر بوده است، یعنی این که یافتن فرصت ابراز پرخاشگری به هنگام ناکامی ها، رفتار پرخاشگرانه بعدی را کم می کند (کونچ نی، ۱۹۷۵؛ به نقل از ارونسون، ۲۰۰۱).
نظریه یادگیری اجتماعی
خشونت رفتاری است که مثل سایر فعالیت ها اکتساب و حفظ می شود. از نظر این دیدگاه خشونت فردی ریشه در عواملی چون تجربه گذشته فرد پرخاشگر، یادگیری و طیف وسیعی از عوامل مربوط به موقعیت بیرونی او را دارد. تجربه رفتارهای متضاد والدین، فقدان کارکردهای مناسب خانواده، مشاهده مصرف مواد در والدین و خشونت آتی آن، می تواند احتمال ارتکاب کودکان به خشونت خانوادگی و نیز مصرف مواد در بزرگسالی را افزایش دهد که تداوم بین نسلی اعتیاد و خشونت را همراه با تغییرات ساختاری خانواده به دنبال دارد و در این شرایط رواج دور باطل اعتیاد و خشونت خانوادگی افزایش می یابد (کونچ نی، ۱۹۷۵؛ به نقل از ارونسون، ۲۰۰۱).
نظریه اسناد
اسنادهای همسران و کودکان در مورد شرایط زندگی، به رضایت و خشونت آنها از خانواده بر می گردد. همسران افراد معتاد احتمالاً مشکلات زناشویی و رفتار های منفی و پرخاشگرانه شوهر یا همسر معتاد را به ویژگی های شخصیتی کلی او نسبت می دهند و این رفتار ها را تعمدی، با بدخواهی و مستحق سرزنش می دانند. از عواقب اسناد های منفی و نامناسب، کاهش رضایت خانوادگی و کیفیت سیستم حمایتی خانوادگی است که خود رابطه مستقیمی با خشونت های خانوادگی دارد. بر این اساس رفتارهای پر خطر به دو دسته تقسیم می شوند، گروه اول شامل رفتار های می شود که بروز آنها سلامت خود را به خطر می اندازد و گروه دوم کسانی هستند که سلامت و تندرستی دیگران را به خطر می اندازند. لذا از آن جایی که خطر پذیری جوانان و نوجوانان نسبت به دیگر گروه های سنی بالاتر است، گرایش بیشتری به این نوع رفتار ها دیده می شود. از جمله رفتار های پر خطری که برای دیگران تهدید کننده می باشد می توان به رفتارهای ضد اجتماعی مثل دزدی، پرخاشگری، گریز از مدرسه، فرار از خانه، رفتار های جنسی، مصرف الکل و کشیدن سیگار از جمله رفتار های پر خطر پرخاشگرانه اشاره کرد (شاملو، ۱۳۸۴).
اریک فروم معتقد است که انسان دارای نوعی از پرخاشگری بالقوه و ذاتی است که اساساً در پاسخ به تهدید علایق حیاتی او به طور اعم بروز می کند. این خشونت برای حفظ زیست، دفاعی ضروری است ولی نوع دیگر آن غریزی نیست بلکه تحت تأثیر یادگیری و محیط فرهنگی و اجتماعی انسان است. فلاسفه و دانشمندان هر یک به فراخور دیدگاه خود، انسان را تعریف کرده اند. در یکی از تعاریف الیوت ارنسون می گوید: انسان، حیوان پرخاشگر و ستیزه جوست. با این تعریف این سؤال مطرح می شود آیا واقعاً پرخاشگری در انسان فطری است و در ذات او موجود است؟ یادگیری تا چه حد در پرخاشگری مؤثر است؟ ژان ژاک روسو می گوید: انسان در محیط طبیعی، موجودی مهربان، شاد و خوب است قیود اجتماعی او را مجبور به پرخاشگری و فساد می کند این نظریه و نمونه های دیگر به جنبه اکتسابی یادگیری پرخاشگری تأکید دارند همچنانکه فرزند خانواده های خشن هرگز مهربان و صبور نخواهد بود (فرقانی، رئیسی، ۱۳۸۵).
با توجه به اثرات ناخوشایند رفتار پرخاشگرانه مدت مدیدی است که عصبانیت و پرخاشگری به عنوان مشکل تلقی گردیده است و نیاز به بررسی های بالینی و دقیقی دارد. خانواده هایی که در مهار پرخاشگری خود دچار مشکل می شوند و اغلب رفتار های خشن از خود بروز می دهند، هدف روش های درمانی متعدد قرار گرفته اند. محققان زیادی در پی یافتن تمهیدات و روش هایی برای مهار پرخاشگری و درمان آن بوده اند (فایند لرواکتون، ۱۹۸۶؛ به نقل از صادقی، احمدی، عابدی، ۱۳۸۱). در شناخت طبقه بندی پرخاشگری از دیدگاه کلی، می توان گفت که دو نوع پرخاشگری بازشناخته و تعریف شده اند: پرخاشگری درونزاد^[۷۲] یا سرشتی و پرخاشگری برونزاد^[۷۳] یا واکنشی. پرخاشگری در نتایج پژوهش های دانشمندانی همچون باس و دورکی^[۷۴] (۱۹۹۰)، باس و پری^[۷۵] (۱۹۹۲) و هریس^[۷۶](۱۹۹۵)، نشان داده شده است که پرخاشگری انسان دارای ابعاد و جنبه های فراوانی است شامل:
بعد ابزاری یا حرکتی: این بعد به شکل پرخاشگری کلامی و جسمانی، نمایان می گردد و هدف اصلی آن رساندن آسیب و زیان به دیگران است.
بعد عاطفی و هیجانی: این بعد از پرخاشگری که به صورت خشم بروز می کند عوامل و شرایط درونی ارگانیزم را برای برانگیختگی فیزیولوژیک و هیجانی، آماده می سازد. بر این اساس خشم را به عنوان بخشی از غریزه پرخاشگری دانسته که به وسیله فرآیندهای اتوماتیک ایجاد می شود. از این دیدگاه، ابراز خشم به تخلیه هیجانی و کاهش هیجان منجر می شود.
بعد شناختی: این عامل که خصومت نام دارد، سبب ایجاد احساس غرض ورزی، دشمنی و کینه توزی نسبت به دیگران می شود.
باور در مورد پرخاشگری انسانی این است که، رفتار پرخاشگرانه یک ویژگی شخصیتی است و بطور متداول افراد پرخاشگر به عنوان کسانی در نظر گرفته می شوند که نگرش منفی در مورد خودشان دارند یا دارای عزت نفس پایین می باشند. فراتحلیل های مختلف نشان داده اند که مردان معمولاً به طور معناداری نمرات بالاتری را نسبت به زنان در مقیاس های رفتار های پرخاشگرانه دارند (بتن کورت و همکاران، ۲۰۰۶). آرچر (۲۰۰۴)، فراتحلیلی را بر روی ۷۸ مطالعه ای که به مقایسه اشکال غیر مستقیم پرخاشگری در مردان و زنان از کودکی تا بزرگسالی پرداخته بودند، انجام داد. نتایج این فراتحلیل نشان داد که در کودکان و نوجوانان تفاوت جنسیتی در پرخاشگری غیر مستقیم وجود ندارد. پرخاشگری مستقیم و پرخاشگری فیزیکی در پسران نسبت به دختران بیشتر است (کارد و همکاران، ۲۰۰۸). مرور فراتحلیل صورت گرفته بر روی ۱۴۸ مطالعه صورت گرفته در مورد تفاوت های جنسی در پرخاشگری مستقیم و غیر مستقیم در کودکان و نوجوانان نشان داد که تفاوت جنسیتی در پرخاشگری مستقیم وجود دارد و پسران دارای پرخاشگری فیزیکی بیشتری هستند و هیچ گونه تفاوت جنسیتی در پرخاشگری غیر مستقیم در بین دو جنس مشاهده نگردیده است (کارد و همکاران، ۲۰۰۸).
باور مرسوم در بین روان شناسان این است که عزت نفس پایین اصلی ترین پیش بینی کننده خشونت و پرخاشگری می باشد. براساس نظریه عزت نفس پایین افراد به دلیل احساس خود بیزاری برانگیخته می شوند که به صورت پرخاشگرانه نسبت به موقعیت ها و افرادی که شایستگی آنها را به چالش می کشد برخورد کنند تا بدین وسیله عزت نفس خودشان را افزایش دهند (اسکریر، ۲۰۰۷). افراد با عزت نفس پایین در دنیای واقعی مستعد مشکلات بیرونی از جمله بزهکاری و رفتارهای ضد اجتماعی می باشند (فرگوسن و هورود، ۲۰۰۶). دیدگاه دیگر این است که، افرادی که دارای عزت نفس پایین هستند سعی می کنند که با تسلط پرخاشگرانه بر دیگران عزت نفس پایین خود را افزایش دهند (جنکاسکی، ۱۹۹۱؛ تاک، ۱۹۹۳). دیدگاه دوم این که عزت نفس پایین باعث بروز گرایش به خطر پذیری در گروه های خشن می گردد (لانگ، ۱۹۹۰). شواهد متداول نشان دهنده این است که عزت نفس پایین مرتبط با پرخاشگری و خشونت بیشتر می باشد (اندرسون، ۱۹۹۴؛ تاک، ۱۹۹۳؛ لانگ، ۱۹۹۰). استاب (۱۹۹۶) بیان می کند که پرخاشگری مرتبط با عزت نفس پایین است. ارتباط بین عزت نفس و پرخاشگری موضوعی بحث برانگیز و مبهم می باشد (بری و همکاران، ۲۰۰۷؛ پیز و آکرول، ۱۹۹۸). بطوری که برخی بیان می کنند که عزت نفس بالا عامل خطر آفرین بیشتر بروز پرخاشگری می باشد (بامیستر و همکاران، ۲۰۰۵) و شواهد دیگر نشان داده اند که عزت نفس پایین عامل خطر آفرین بیشتری برای پرخاشگری در نوجوانان و بزرگسالان می باشند (دونلن و همکاران، ۲۰۰۵). مطالعات متعددی دریافته اند که برخی از افراد پرخاشگر خودانگاره بسیار مثبت و ناپایداری را دارا می باشند (بامیستر و همکاران،۲۰۰۵؛ کرنیس و همکاران، ۲۰۰۴). مطالعات اخیر دیدگاهی که عزت نفس پایین را علت پرخاشگری می دانست را زنده کرده اند.
قابل توجه ترین مطالعات صورت گرفته یک جفت مطالعه طولی است که توسط دونلن و همکاران (۲۰۰۵) انجام شده که نتایج آن نشان داد که کودکانی که نمرات پایین تری در عزت نفس به دست آورده بودند رفتارهای بزهکارانه بیشتری را نشان دادند. مطالعه دیگر نشان داده است که عزت نفس پایین، مرتبط است با نمرات بالاتر در مقیاس پرخاشگری در بین دانشجویان می باشد (چزسنوسکی و همکاران، ۲۰۰۶).
پرخاشگری به عنوان یکی از با اهمیت ترین مسایل ناسازگارانه دوره نوجوانی، مورد توجه است (بونیکا، یشووا، آرنولد، فیشر و زلجو^[۷۷]، ۲۰۰۳). این در حالی است که قلدری و پرخاشگری پیامد های منفی زیادی می تواند برای آنان داشته باشد در نتیجه کودکان بطور فزآینده ای تضادورز شده و می توانند در سطوح بالایی، واکنش منفی را از طرف والدین، آموزگاران و همسالان تجربه نمایند و فرآیندهای شناختی- اجتماعی معیوب را رشد دهند. همان طور که پیشرفت تحصیلی آنان و پیوند اجتماعی مدرسه ضعیف و سست می شود، آنها نسبت به تأثیر گروه همسالان منحرف، مستعدتر می شوند. ادامه این مسیر تا دوره نوجوانی، منتج به تشدید خطر مصرف مواد، فعالیت های مجرمانه، و شکست در مدرسه می شود. سال هاست که محققان به اهمیت پرخاشگری اولیه کودکی در پیش بینی مشکلات سازگاری روانی- اجتماعی آینده آن ها پی برده اند، بدان جهت نیز پژوهش های زیادی برای درک عوامل مؤثر بر شیوع رفتار پرخاشگرانه انجام داده اند. با اینکه اطلاعات قابل توجهی در رابطه با این موضوع جمع آوری شده است اما هنوز درک کاملی از مفهوم پرخاشگری وجود ندارد. زیرا از لحاظ تاریخی تمرکز، عمدتاً روی شکل فیزیکی رفتار پرخاشگرانه معطوف بوده است، به عبارت دیگر در گذشته تحقیقات متمرکز بر پرخاشگری آشکار بود که در برگیرنده رفتارهای خصمانه نظیر ناسزاگویی، تهدید کلامی و داد و فریاد است که بطور مستقیم موجب آزار و اذیت دیگران می‌شود (روس بی، فورستر، بیگلان و متزلر^[۷۸]، ۲۰۰۵).

۲-۲-۴- سلامت روان

 

۲-۲-۴-۱- تعریف سلامت روانی

سازمان بهداشت جهانی ^[۷۹]، بهداشت روانی را چنین تعریف کرده است: بهداشت روانی در درون مفهوم کلی بهداشت جای می گیرد و بهداشت یعنی توانایی کامل برای ایفای نقشهای اجتماعی، روانی و جسمی، بهداشت تنها نبود بیماری یا عقب ماندگی نیست. در سال های اخیر، انجمن کانادایی بهداشت روانی، بهداشت روانی را در ۳ قسمت تعریف کرده است:
قسمت اول، نگرشهای مربوط به خود.
قسمت دوم، نگرشهای مربوط به دیگران.
قسمت سوم، نگرش های مربوط به زندگی است.
نگرش های مربوط به خود شامل: تسلط بر هیجان های خود، آگاهی از ضعف های خود و رضایت از خوشیهای ساده است. نگرش های مربوط به دیگران شامل: علاقه به دوستی های طولانی و صمیمی، احساس تعلق به یک گروه، احساس مسؤولیت در مقابل محیط انسانی و مادی است. نگرش های مربوط به زندگی شامل: پذیرش مسؤولیت ها، انگیزه توسعه امکانات و علایق خود، توانایی اخذ تصمیم های شخصی و انگیزه خوب کار کردن است (شاملو، ۱۳۸۴؛ گنجی، ۱۳۷۶).
سلامت روانی را می توان براساس تعریف کلی و وسیع تر تندرستی تعریف کرد. طی قرن گذشته ادراک ما از تندرستی به طور گسترده ای تغییر یافته است. عمر طولانی تر از متوسط، نجات زندگی انسان از ابتلاء به بیماریهای مهلک با کشف آنتی بیوتیک ها و پیشرفتهای علمی و تکنیکی در تشخیص و درمان، مفهوم کنونی تندرستی را به دست داده که نه تنها بیانگر نبود بیماری است، بلکه توان دستیابی به سطح بالای تندرستی را نیز معنی می دهد. چنین مفهومی نیازمند تعادل در تمام ابعاد زندگی فرد از نظر جسمانی، عقلانی، اجتماعی، شغلی و معنوی است. این ابعاد در رابطه متقابل با یکدیگرند، به طوری که هر فرد از دیگران و از محیط تأثیر می گیرد و بر آنها تأثیر می گذارد. بنابراین سلامت روانی نه تنها نبود بیماری روانی است، بلکه به سطحی از عملکرد اشاره می کند که فرد با خود و سبک زندگی اش آسوده و بدون مشکل باشد. در واقع، تصور براین است که فرد باید بر زندگی اش کنترل داشته باشد وفقط در چنین حالتی است که می توان آن قسمت هایی را که در باره ی خود یا زندگی اش مسأله ساز است تغییر دهد ( محمدبیگلو،۱۳۹۰).
سلامت از نیازهای اساسی انسان است که در توسعه پایدار نقش حیاتی دارد (صفری و فتاح زاده، ۱۳۸۳). اصطلاح سلامت روان به معنی بهزیستی جسمانی، هیجانی و همچنین نداشتن بیماری روانی است. این مفهوم به توانایی یک زندگی فعال، کامل و انعطاف پذیر در مقابله با فشارهایی که در زندگی رخ می دهد اشاره می کند. البته با در نظر گرفتن تفاوت های بین فرهنگ ها، ارائه تعریف جامع از سلامت روان غیر ممکن می نماید. با وجود این، بر سر این امر اتفاق نظر وجود دارد که سلامت روان چیزی فراتر از نبود اختلالات روانی است و آنچه مسلم است این است که حفظ سلامت روان نیز مانند سلامت جسم حائز اهمیت است (عباس زاده،۱۳۸۲). شخصی که سلامت روانی دارد می تواند ضمن احساس رضایت از زندگی، با مشکلات، به طور منطقی برخورد نماید. به عبارت دیگر، افراد دارای سلامت روان قادرند در عین کسب فردیت، با محیط نیز انطباق یابند (کوشان^[۸۰]، ۲۰۰۶). سازمان بهداشت جهانی، سلامت روانی را قابلیت ایجاد ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، توانایی در تغییر و اصلاح محیط اجتماعی، و حل مناسب و منطقی تضادهای غریزی و تمایلات شخصی، به طوری که فرد بتواند از مجموعه تضادها ترکیبی متعادل به وجود آورد، می داند. طبق تعریفی که این سازمان ارائه می دهد، وظیفه اصلی بهداشت روانی، تأمین سلامت روان است تا به مدد آن بتوان قوا و استعدادهای روانی را پرورش داد. در واقع، بهداشت روانی مبتنی بر سه پایه است:
الف)حفظ و تأمین سلامت روان
ب)ریشه کن ساختن عوامل بیماری زا و پیشگیری از ابتلاء به بیماریهای روانی
ج)ایجاد زمینه ی مساعد برای رشد و شکوفایی شخصیت و استعدادها تا حداکثر ظرفیت نهفته در آنها (همان منبع).
به طور کلی شخص دارای سلامت روان می تواند با مشکلات دوران رشد روبرو شود و قادر است در عین کسب فردیت با محیط نیز انطباق یابد. به نظر می رسد تعریف رضایت بخش از سلامت روانی برای فرد مستلزم داشتن احساس مثبت و سازگاری موفقیت آمیز و رفتار شایسته مطلوب است. بنابراین هرگونه ملاکی که به عنوان اساس سلامتی در نظر گرفته می شود باید شامل رفتار بیرونی و احساسات درونی باشد. سلامت روان عبارت است از رفتار موزون و هماهنگ با جامعه، شناخت و پذیرش واقیعت های اجتماعی و قدرت سازگاری با آنها، ارضا کننده نیازهای خویشتن به طور متعادل و شکوفایی استعداد فطری خویش می باشد. فردی از سلامت روان برخوردار است که قادر باشد تا عقده های درونی خود را حل و فصل کند و با تغییرات و مقتضیات محیط طبیعی و اجتماعی خویش سازگار باشد و تلاش کند تا تندرستی و نشاط برای خود و دیگران فراهم سازد زیرا سلامت روان حالتی مساعد برای رشد و نمو از جهت بدنی، عاطفی و شعوری، بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران است (محمد بیگلو،۱۳٩٠).
برای فهمیدن مفهوم اصطلاحی که در یک مکتب عملی و یا توسط یک گروه به کار می رود، لازم است سیستم ارزشی آن مکتب یا گروه شناخته شود. لذا برای فهمیدن کامل تعریفهای متفاوتی که راجع به سلامت روان می شود بایستی سیستم ارزشی را که در بطن هر کدام از این تعریفها وجود دارد بررسی نمود.
اصطلاح سلامت روانی، اصطلاحی است که از آن برای بیان و اظهار کردن هدف خاصی برای جامعه استفاده می شود. هر فرهنگی بر اساس معیارهای خاص خود به دنبال سلامت روان است. هدف هر جامعه این است که شرایطی را که اعضای جامعه را تضمین می کند آماده نماید و سلامت روان قسمتی از سلامت کلی است. منظور از سلامت روان سلامت ابعاد خاصی از انسان مثل هوش، ذهن، حالت و فکر، می باشد از طرف دیگر سلامت روان روی سلامت فیزیکی هم تأثیر دارد. بسیاری پژوهش های اخیر مشخص کرده اند که یک سری اختلال های فیزیکی و جسمی به شرایط خاص روانی مربوط هستند. با وجود این که سلامت روان مفهومی است که خیلی وسیع از آن استفاده می شود، اما هنوز یک تعریف کلی که مورد قبول همه باشد از آن به دست نداده اند. هر فرد و یا گروهی یک تصور خاص از سلامت روان دارد. در صورتی که در مورد سلامت فیزیکی و جسمی چنین حالتی وجود ندارد (محمدبیگلو،۱۳٩٠).

۲-۲-۴-۲- مفهوم سلامت روان از دیدگاه های مختلف مکتب روان کاوی

به عقیده فروید ویژگی خاصی که برای سلامت روان شناختی ضروری است خود آگاهی^[۸۱] است. یعنی هر آنچه که ممکن است در ناخودآگاهی موجب مشکل شود بایستی خود آگاه شود. به عقیده فروید انسان عادی کسی است که مراحل، رشد روان جنسی را با موفقیت گذرانیده باشد و در هیچ یک از مراحل، بیش از حد تثبیت نشده باشد. به نظر او کمتر انسانی متعارف به حساب می آید و هر فرد به شکلی نامتعارف است. فروید از دیدگاه روان شناسی، انسان نامتعارف را به دو گروه روان نژند^[۸۲] و روان پریش^[۸۳] تقسیم می کند و هسته مرکزی بیماری روانی را، اضطراب می داند. به عقیده فروید نوع مکانیسم های دفاعی مورد استفاده افراد سالم، روان نژند و روان پریش متفاوت است. شخص سالم از مکانیزم های دفاعی، نوع دوستی^[۸۴]، شوخ طبعی^[۸۵]، پارسایی و ریاضت ^[۸۶]و والایش^[۸۷] استفاده می کنند (خدارحیمی، ۱۳۸۴؛ هال و لیندزی^[۸۸]،۱۹۸۵).
فرآیندی که موجب یکپارچگی شخصیت انسان می شود فردیت یافتن^[۸۹] یا تحقق خود است. این فرایند خود شدن فرآیندی طبیعی است. این کیفیت در واقع، گرایشی چنان نیرومند است که یونگ آن را
غریزه^[۹۰] می داند. در انسان فردیت یافته، هیچ یک از وجوه شخصیت مسلط نیست، نه هشیار و نه ناهشیار، نه یک کنش یا گرایش خاص و نه هیچ یک از سنخ های کهن، بلکه نمونه اولیه^[۹۱] همه آنها به توازنی هماهنگ رسیده اند. اشخاص فردیت یافته، باید از همه نیروهای سایه^[۹۲] چه ویرانگر و چه سازنده آگاه شوند. باید وجه تاریک طبیعت و جوششهای حیوانی و ابتدایی خود را از قبیل میل به ویرانگری یا خودخواهی را دریابند و بپذیرند. این به معنای تسلیم شدن یا رفتن به زیر سلطه آنها نیست، بلکه صرفاً پذیرش وجود آنها است. گام بعدی فرایند فردیت یافتن، ضرورت سازش با دوگانگی جنسی روانی است. مرد باید خصایص زنانه و زن خصایص مردانه اش را بیان کند. ویژگی دیگر یکپارچگی خود^[۹۳] است. همه جنبه های شخصیت یکپارچگی و هماهنگی می یابند به گونه ای که همه آنها بتوانند بیان شوند. پذیرش ناشناخته و مرموز، ویژگی دیگر این افراد است. اشخاص سالم از شخصیتی برخوردارند که یونگ آن را شخصیت مشترک خوانده است. چون دیگر هیچ جنبه شخصیت به تنهایی حاکم نیست، یکتایی فرد ناپدید می شود، دیگر چنین اشخاصی را نمی توان متعلق به یک سنخ روانی خاص دانست (جلالی طهرانی، ۱۳۸۲؛ شولتس^[۹۴]، ۱۹۸۴؛گنجی، ۱۳۷۶).
زندگی به عقیده آدلر^[۹۵]، بودن نیست بلکه شدن است. آدلر به انتخاب مسؤولیت و معناداری مفاهیم در شیوه زندگی^[۹۶] اعتقاد دارد و شیوه زندگی افراد را متفاوت می داند. محرک اصلی رفتار بشر هدفها و انتظار او از آینده است. هدف انسان نیاز به سازگاری با محیط و پاسخ گویی به آن است. فرد سالم به عقیده آدلر از مفاهیم و اهداف خودش آگاهی دارد و عمل کرد او مبتنی بر نیرنگ و بهانه نیست، او جذاب و شاداب است و روابط اجتماعی سازنده و مثبتی با دیگران دارد. فرد دارای سلامت روان به نظر آدلر، روابط خانوادگی صمیمی و مطلوبی دارد و جایگاه خودش را در خانواده و گروه های اجتماعی به درستی می شناسد. همچنین فرد سالم در زندگی هدفمند و غایت مدار است و اعمال او مبتنی بر تعقیب این اهداف است. غایی ترین هدف شخصیت سالم، تحقق خویشتن است. از ویژگی های دیگر سلامت روان شناختی این است که فرد سالم مرتباً به بررسی ماهیت اهداف و ادراکات خودش می پردازد و اشتباهاتش را برطرف می کند. چنین فردی خالق عواطف خودش است نه قربانی آنها، آفرینش گری و ابتکار فیزیکی، از ویژگی های دیگر این افراد است. فرد سالم از اشتباهات اساسی شامل تعمیم مطلق، اهداف نادرست و محال، درک نادرست و توقع بی مورد از زندگی، تقلیل یا انکار ارزش مندی خود، و ارزش ها و باورهای غلط می باشد (شاملو، ۱۳۷۹؛ گنجی، ۱۳۷۶).
به عقیده اریکسون^[۹۷] سلامت روان شناختی اصولاً نتیجه عملکرد قوی و قدرتمندی “من”^[۹۸] است. “من” عنوان و مفهومی است که نشان دهنده توانایی یک پارچه سازی اعمال و تجارب شخص به صورت انطباقی و سازشی است. “من” تنظیم کننده درونی روان است که تجارب فرد را سازماندهی می کنند و در نتیجه از انسان در مقابل فشارهای نهاد^[۹۹] و من برتر^[۱۰۰] حمایت می کند. هنگامی که رشد انسان و سازمان های اجتماعی به نحو متناسب هماهنگ شود، در هر کدام از مراحل رشد روانی- اجتماعی توانائی ها و استعدادهای مشخصی ظهور می نماید (خدارحیمی، ۱۳۸۴؛ شاملو، ۱۳۷۹).
فرام^[۱۰۱] تصویر روشنی از شخصیت سالم به دست می دهد چنین انسانی عمیقاً عشق می ورزد، آفریننده است، قوه تعقلش را کاملاً پرورانده است، جهان و خود را به طور عینی ادراک می کند، حس هویت پایداری دارد، با جهان در پیوند است و در آن ریشه دارد، حاکم و عامل خود و سرنوشت خویش است و از تمایل جنسی نسبت به محارم، آزاد است. فرام شخصیت سالم را دارای جهت گیری بارور می داند. فرام با کاربرد واژه جهت گیری این نکته را می گوید که جهت گیری گرایش یا نگرش کلی است که همه جنبه های زندگی، یعنی پاسخ های فکری، عاطفی و حسی به مردم، و موضوع ها و رویدادها را، خواه در جهان و خواه در خود، در بر می گیرد.
بارور بودن یعنی به کار بستن همه قدرت ها و استعداد های بالقوه خویش. چهار جنبه شخصیت سالم، در روشن ساختن مراد فرام از جهت گیری بارور مناسب است، این چهار جنبه عبارتند از: عشق بارور^[۱۰۲]، تفکر بارور^[۱۰۳]، خوشبختی و وجدان اخلاقی^[۱۰۴]. عشق بارور، لازمه اش رابطه آزاد و برابر بشری است. طرفین رابطه می توانند فردیتشان را حفظ کنند. عشق بارور از ۴ ویژگی مهم برخوردار است: توجه، احساس مسؤلیت، احترام و شناخت. تفکر بارور مستلزم هوش، عقل و عینیت است. خوشبختی بخشی جدایی ناپذیر و پیامد زیستن موافق جهت گیری بارور و همراه همه فعالیت های زایا است. فرام میان دو نوع وجدان اخلاقی که عبارتند از: وجدان اخلاقی قدرت گرا، وجدان اخلاقی انسان گرا تمایز قائل شده است. وجدان اخلاقی قدرت گرا، نمایان گر قدرت خارجی درونی شده است که رفتار شخص را هدایت می کند. وجدان اخلاقی انسان گرا تداعی خود است و از تأثیر عامل خارجی تکاپو نمی کنند، بلکه تکامل می یابند. ویژگی های آنها را می توان فهرست وار نام برد که عبارتند از: ادراک صحیح واقعیت، پذیرش کلی طبیعت دیگران و خویشتن، خودانگیختگی، سادگی و طبیعی بودن، توجه به مسائل بیرون از خویشتن، نیاز به خلوت و استقلال، تازگی مداوم تجربه های زندگی، نوع دوستی، کنش مستقل، تجربه های عارفانه یا تجربه های اوج، روابط متقابل با دیگران، تمایز میان وسیله و هدف و خیر و شر، حسن ظن مهربانانه، آفرینندگی، مقاومت در مقابل فرهنگ پذیری (شولتس، ۱۹۸۴؛ مزلو^[۱۰۵]، ۱۹۹۸).
سلامت روانی و انسان سالم به عقیده اسکینر^[۱۰۶] معادل با رفتار منطبق با قوانین و ضوابط جامعه است و چنین انسانی وقتی با مشکل روبرو شود تا هنگامی که از طریق جامعه به هنجار تلقی شود، از طریق شیوه اصلاح رفتار برای بهبودی و به هنجار کردن رفتار خود و اطرافیانش بطور متناوب استفاده می جوید. به علاوه انسان سالم باید آزاد بودن خودش را نوعی توهم بپندارد، و بداند رفتار او تابعی از محیط است و هر رفتار توسط معدودی از عوامل محیطی مشخص می گردد. انسان سالم کسی است که تأیید اجتماعی بیشتری به خاطر رفتارهای متناسب، از محیط و اطرافیانش دریافت می کند. شاید معیار تلویحی دیگر در مورد خصوصیات انسان سالم از دیدگاه اسکینر این باشد که انسان باید از علم، نه برای پیش بینی، بلکه برای تسلط بر محیط خویش استفاده کند. در این معنا فرد سالم کسی است که بتواند برای انجام هر روش، بیشتر از اصول علمی استفاده کند و به نتایج سودمندتری برسد و مفاهیم ذهنی مثل امیال، هدفمندی، غایت نگری و مانند آن را کنار بگذارد (خدارحیمی، ۱۳۸۴؛ اسکینر، ۱۹۸۶).

۲-۲-۴-۳- عوامل موثر بر بهداشت روانی

بهداشت روانی افراد، متأثر از عوامل متعددی است. اگر چه این عوامل به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار می‌گیرند ولی در واقع این موضوع چند وجهی متأثر از یکدیگر است. بدین معنی که افراد به علت شرایط محیطی یا عوامل فردی تعادل و آرامش روحی شان دچار تغییراتی می‌شود و هر چه شدت این عوامل زیادتر باشد، تأثیر و تهدیدش بیشتر خواهد بود. عواملی همچون: عدم برآورده شدن نیازهای اولیه، ناکامی، استرس، یادگیری، مسائل اجتماعی و رسانه های جمعی و… از عمده ترین تأثیرگذاران بر بهداشت روانی هستند ( گنجى، ۱۳۷۶).
ونتیز^[۱۰۷] (۲۰۰۰)، سلامت روان را وابسته به هفت ملاک می داند که عبارتند از: رفتار اجتماعی مناسب، رهایی از نگرانی و گناه، فقدان بیماری روانی، کفایت فردی و خودمهارگری، خویشتن پذیری و خودشکوفایی، توحیدیافتگی و سازماندهی شخصیت، گشاده نگری و انعطاف پذیری.
افراد دارای سلامت روان از دیدگاه بیگلو (۱۳۹۰)، به شرح زیر می باشد:
واقعیت را انکار نمی کنند و با موقعیت ها به صورت واقع گرایانه روبه رو می شوند، استقلال روانی دارند، روابط سالم با دیگران برقرار می کنند، در صورت لزوم احساسات خود را با دیگران در میان می گذارند، توانایی ریسک کردن در زندگی را دارند، به شخصیت خود و دیگران احترام می گذارند، می توانند به دیگران عشق بورزند و محبت دریافت کنند، در زندگی انعطاف پذیر بوده و قدرت ابتکار دارند، از حقوق خود دفاع می کنند، در همه مراحل زندگی مسؤولیت پذیر هستند، از اشتباهات اساسی پرهیز می کنند، رفتاری مطابق با قانون و ضوابط جامعه دارند، به نقاط قوت وضعف خود آگاه هستند، در زندگی دارای هدف بوده و در مقابل مشکلات راه حل های صحیح را به کار می برند، در موقعیت های خاص از کمک دیگران استفاده می کنند، دارای اراده و قدرت انتخاب بوده و بر زندگی تسلط دارند.

۲-۲-۴-۴- ویژگی های افراد برخوردار از سلامت روان از دیدگاه های مختلف :

برای داشتن بهداشت روانی خوب طبق تحقیقات انجمن ملی بهداشت روانی، شرایطی وجود دارد: روبروشدن با واقعیت، سازگاری داشتن با تغییرات، گنجایش داشتن برای اضطرابها، کم توقع بودن، احترام قائل شدن به دیگران، دشمنی نکردن با دیگران و کمک رساندن به مردم (گنجی، ۱۳۷۶، ص۱۳).
دیدگاه روانپزشکی
این دیدگاه درباره فرد دید تعامل حیاتی دارد. طبق این دیدگاه فردی که از سلامت روانی برخوردار است دارای نظام متعادلی است که خوب عمل می کند و اگر تعادل به هم بخورد بیماری روانی ظاهر خواهد شد (همان منبع، ص۲۲).
دیدگاه بوم شناسی
دیدگاه بوم شناسی که به مطالعه محیط های زندگی موجودات زنده و مطالعه روابط بین این موجودات با یکدیگر با محیط می پردازد معتقد است که عوامل موجود در محیط فیزیکی مثل سر و صدا ، آلودگی هوا، افزایش جمعیت، کوچکی محل سکونت و به خطر افتادن حریم، می توانند بهداشت روانی فرد را به خطر اندازند. بنابراین اگر شرایط محیطی مساعد و مناسب باشد و فرد بتواند سازگاری یابد دارای سلامت روانی خواهد بود (گنجی، ۱۳۷۶).
از نظر (دیویس و فیشمن، ۱۹۶۳؛ به نقل از گنجی، ۱۳۷۶) ملاک های مهم سلامت روانی شامل:
شناخت خود و محیط، استقلال فردی، رفتار بهنجار و منطبق با معیارهای جامعه، یکپارچگی شخصیت است.
سلامت روانی وضعیت کسی است که کارکرد او در سطح قابل قبولی از سازگاری و انطباق رفتاری باشد و احساس رضایت و بهبودی روانی و تطابق کافی اجتماعی با موازین مورد قبول جامعه را داشته باشد (ادبی، ۱۳۷۹). کریمی(۱۳۸۷)، معتقد است انسان سالم و متعادل کسی است که، بتواند بین انتظارات و توان خود از یک سو و خواسته ها و آرزوهای خود از سوی دیگر تعادل پایدار و پویایی برقرار نماید.
طبق نظر وایت (۲۰۰۱)، افراد دارای سلامت روان چندین ویژگی دارند که عبارتند از:
پذیرش خود و دوست داشتن خویش: این ویژگی در برگیرنده دو مفهوم خودپنداره (تصوری که فرد از خودش دارد) و عزت نفس (پذیرش و قبول خود) می باشد. چنانچه این دو مفهوم همراه هم باشند تکمیل کننده اولین بخش از سلامت روانی از (پذیرش و دوست داشتن خود) هستند.
برقراری روابط با دیگران: زمانی که فرد خودپنداره و عزت نفس مثبتی داشته باشد و خود را بپذیرد و دوست داشته باشد آنگاه به خوبی خواهد توانست با دیگران ارتباط مناسب برقرار کند.

گفتار سوم: شروع به نسل کشی ۶۱
گفتار چهارم: معاونت در نسل کشی ۶۲
گفتار پنجم: اعمال تعدی آمیز علیه یک گروه انسانی ۶۳
فصل دوم: واقعیت های موجود در خصوص مرتکب نسل کشی ۶۴
گفتار نخست: مسئولیت کیفری فرد از طریق دولت ۶۵
گفتار دوم: احراز مجرمیت مرتکب ۶۷
بند نخست: وسایل به کار برده شده توسط مرتکب ۶۸
بند دوم: نتیجه جرم ۶۹
بند سوم: وضعیت و طول زمانی جریان ۷۰
گفتار دوم: مجرمیت مرتکب از طریق عنصر معنوی ۷۱
بند نخست: علم ۷۱
بند دوم: سوء نیت عام ۷۲
بند سوم: سوء نیت خاص ۷۲
الف) اعلام قصد از سوی مرتکب ۷۴
ب) ویژ گی های مرتکب ۷۵
ج) انگیزه ۷۷
نخست: منطوق ماده ۲ ۷۷
دوم: تفسیر حقوقدانان ۷۸
فصل سوم: تحریک مستقیم و علنی به ارتکاب کشتار جمعی ۸۱
گفتار نخست: پیشینه ورود بحث تحریک مستقیم و علنی به کنوانسیون ۸۲
گفتار دوم: تحریک در اسناد دیگر ۸۹
گفتار سوم: تحریک مستقیم و علنی در رویه قضایی ۹۱
گفتار چهارم: معنای «مستقیم» و «علنی» ۹۵
نتیجه‏گیری ۱۰۲
کتابشناسی ۱۰۴
مقدمه
مفهوم جنایت علیه انسانیت، در یک سند رسمی بین المللی نخستین بار در اساسنامه دادگاه بین المللی نظامی برای محاکمه جنایتکاران جنگی نازی (دادگاه نورنبرگ) مطرح شد. صور منفرد این جنایت مانند قتل هر چند در حقوق کیفری داخلی کشورها پیش بینی شده اما جمع و طبقه بندی آنها در یک عنوان واحد و شناسایی آنها به منزله یک جنایت بین المللی در این اساسنامه تازگی داشت.^[۱] اعمال خشونت آمیز و غیر انسانی که در خلال جنگ جهانی دوم و مدتی قبل از آن توسط کشورهای محور انجام پذیرفت، جهانیان را بر این حقیقت آگاه ساخت که این اعمال تنها نقض حقوق زمان صلح و اقدام به جنگ (که قبلا ممنوع و جرم شناخته شده بود) نیست؛ بلکه استفاده از ابزارهای جدیدی علیه غیرنظامیان که تا آن زمان بی سابقه بود و گسترده بودن این عملیات مستلزم واکنش و پاسخ جداگانه ای بود. اعلامیه سنت جیمز در سال ۱۹۴۲ و اعلامیه مسکو در سال ۱۹۴۳حاوی اخطار کشورهای متفق به کشورهای محور در زمینه این جنایات بود.^[۲]

پس از پایان جنگ و تشکیل دادگاه بین المللی نورمبرگ، جنایات علیه انسانیت به عنوان یکی از اتهامات سران نازی مورد توجه قرار گرفت. بر اساس بند ج ماده ۶ اساسنامه دادگاه جنایات علیه انسانیت عبارت بودند از:
«قتل باسبق تصمیم، نابودی کامل، به بردگی گرفتن فرد، نقل و انتقال افراد و هر عمل غیرانسانی دیگر که در مورد افراد غیرنظامی، قبل از جنگ یا در حین جنگ صورت پذیرد. همچنین آزار و اذیت بر مبنای دلایل سیاسی، نژادی یا مذهبی که در تعقیب هر جرمی واقع شود که داخل در صلاحیت دادگاه بین المللی یا وابسته به چنین جرایمی باشد، این امر اعم از آن است که این آزارها از موارد نقض حقوق داخلی کشوری که در آن واقع شده اند، باشند یا نباشند».^[۳]
جنایات علیه انسانیت در دادگاه نورمبرگ به تبع جنایات علیه صلح و جنایت جنگی مطرح شد. اما پس از آن اندک اندک در دکترین حقوقی و مصوبات بین المللی این تمایل پدیدار شد که مفهوم جنایات علیه انسانیت مستقل از جنایات جنگ و نقض صلح، مطرح و رسیدگی شود.^[۴] نسل کشی نیز یکی از این جنایات بود که چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ جرم و قابل مجازات دانسته شد.
از جمله عناوین اتهامی مذکور در کیفرخواست مورخ ۱۸ اکتبر ۱۹۴۵ دادستانی دادگاه نورمبرگ، جنایات علیه انسانیت بود. در بند ب این عنوان «قتل بر مبنای دلایل سیاسی، نژادی و مذهبی و در راستای اجرای مستقیم یا غیرمستقیم طرح منعکس در اولین عنوان اتهامی ادعانامه» را پیش بینی کرده بود و به طور مشخص از کشتار یهودیان سخن به میان آمده بود.^[۵] مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز در قطعنامه مورخ ۱۱ دسامبر ۱۹۴۶ این جنایت را مورد توجه قرار داد و توصیه نموده بود که کمیسیون حقوق بین الملل سازمان ملل متحد این جرم را در مجموعه قوانین کیفری بین المللی وارد نماید.^[۶] این اعلام های رسمی که در نهایت منجر به تصویب کنوانسیون پیشگیری و مجازات جنایت نسل کشی شد، ریشه در دکترین حقوقی داشت. حقوقدان بزرگ لهستانی، رافایل لمکین، از سال ۱۹۳۳ فعالیت هایی را آغاز و پیشنهاد کرده بود که «اعمال اعدامی یا انهدامی که متوجه جمعیت های نژادی، مذهبی، یا اجتماعی می شوند» مجازات گردند.^[۷]
پس از دادگاه نورمبرگ و صدور قطعنامه ۱۱ دسامبر ۱۹۴۶ مجمع عمومی سازما ملل متحد شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان را مامور بررسی و تهیه طرح یک کنوانسیون بین المللی در مورد جنایت نسل کشی کرد که این شورا، متن کنوانسیونی مشتمل بر یک مقدمه و نوزده ماده برای امضاء نمایندگان کشورها آماده کرد، که از اوایل سال ۱۹۵۱ قابل اجرا شد.^[۸]
در اساسنامه دادگاه بین المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق^[۹](دادگاه یوگسلاوی) و همچنین در اساسنامه دادگاه بین المللی روآندا^[۱۰](دادگاه روآندا) نیز جرم نسل کشی از جمله جرایم تحت صلاحیت این محاکم می باشد. نسل کشی در اساسنامه دادگاه بین المللی کیفری ۱۹۹۸ نیز به عنوان اولین جرم تحت صلاحیت این دادگاه پیش بینی شده است که از حیث شرط پیش بینی شده در ماده ۹ که مقرر می دارد: «عناصر تشکیل دهنده جرایم در تفسیر و تطبیق مواد ۶ و ۷و ۸ به دیوان کمک خواهد، این عناصر باید به تصویب اکثریت دو سوم اعضای مجمع عمومی دولت های عضو برسد» حایز اهمیت است.
در این نوشتار، ابتدا در مورد پیشینه جنایت نسل کشی و همچنین کنوانسیون پیشگیری و مجازات نسل کشی بحث شود. سپس عناصر این جنایت(عنصر قانونی، عنصر مادی و عنصر معنوی) بحث خواهد شد. در فصل دیگر تحریک مستقیم و علنی به جنایت نسل کشی مورد بررسی قرار می گیرد.
پرسش اصلی تحقیق:
عناصر جرم تحریک عمومی و مستقیم به ارتکاب نسل‏کشی در حقوق بین الملل کیفری کدامند؟
بیان مساله(ابعاد، حدود مساله، معرفی دقیق مساله، بیان جنبه‌های مجهول و مبهم و متغیرهای مربوط به پرسش‌های تحقیق، منظور تحقیق)
یکی از جنایات خطیر در حقوق بین الملل کیفری، جنایت نسل‏کشی می باشد. جنایت نسل‏کشی هم در رویه بین المللی و هم در معاهدات بین المللی و اساسنامه های دادگاه های بین المللی کیفری به عنوان یک جنایت شناخته شده است. بر اساس مواد ۲ و ۳ کنوانسیون راجع به پیشگیری و مجازات جنایت نسل‏کشی(کنوانسیون نسل‌زدایی)(۱۹۴۸):
«نسل‌زدایی عبارت است از هر یک از اعمال زیر که به قصد از بین بردن، کلی یا جزیی، یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی، با این اوصاف، صورت بگیرد:
الف) کشتن اعضای گروه؛
ب) ایراد صدمه شدید جسمانی یا فیزیکی به اعضای گروه؛
پ) قرار دادن عمدی شرایطی زیستی بر گروه که منجر به انهدم فیزیکی کامل یا جزیی آن شود؛
ت) تحمیل اقداماتی به قصد پیش‌گیری از زاد و ولد در درون گروه؛
ث) انتقال اجباری کودکان گروه به گروه دیگر».
در خصوص این جنایت، مساله معاونت در ارتکاب نسل‏کشی نیز مطرح است. اما آن چه که در این تحقیق نگارنده به بررسی آن خواهد پرداخت«تحریک مستقیم و عمومی به ارتکاب نسل‏کشی» است. به عبارت دیگر، نگارنده به بررسی این مساله خواهد پرداخت که منظور از تحریک مستقیم و عمومی به ارتکاب نسل‏کشی چیست؟ آیا محاکمه افراد به خاطر این جرم با اصل قانونی بودن جرم و مجازات مطابقت دارد؟ به عبارت دیگر، آیا در اساسنامه محاکم بین المللی کیفری، معاهدات خاص و رویه قضایی بین المللی چنین جرمی پذیرفته شده است؟
شاید مشهورترین محکومیت به خاطر تحریک به ارتکاب جرم که دارای جنبه بین‌المللی است، محکومیت ژولیوس استریچر توسط دادگاه نورمبرگ برای مقالات کینه‌جویانه ضد یهودی بود که در هفته نامه خود به نام Der Stürmer منتشر می‌کرد. دادگاه نورمبرگ بیان داشت که:«تحریک به قتل عمد و قلع و قمع توسط استریچر، در زمانی که یهودیان در شرق تحت وحشتناک‌ترین شرایط کشته می‌شدند، به طور صریح آزار و اذیت بر مبنای دلایل سیاسی و نژادی در رابطه با جنایات جنگی، به نحوی که در منشور تعریف شده، و همچنین جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود».
بر اساس اساسنامه دادگاه بین المللی کیفری برای روآندا، تحریک مستقیم وعمومی به طور صریح به عنوان یک جرم خاص تعریف شده که با این وصف به واسطه‌ی شق ث بند ۳ ماده ۲ قابل مجازات است.
سوابق نظری(بیان مختصر سابقه تحقیقات انجام شده درباره موضوع و نتایج به دست آمده در داخل و خارج از کشور، نظرهای علمی موجود درباره موضوع تحقیق):
تا آن جا که نگارنده بررسی کرده است به زبان فارسی و در ایران در این خصوص تحقیقی صورت نگرفته است.
فرضیه‌ها:

«شاعرکسانی رامدح میکند که به دارایی آنان دل‌بسته است و بیتردید درگفتار شومش از حقّ میگذرد. در ستایش، دروغ میگوید و به او وعده و نوید میدهند و هر قدر به او بدهند، به همان اندازه ادای دین میکند.» ( همان: ۴۹)
چنان که از گفته های ابومنصور ثعالبی در باب مدح شعر و شاعری بر میآید؛ او شاعران را براساس منقولات؛ گنجینههای حکمت توصیف میکند که سینه‌شان مملو از درّ و گوهرهای ناب سخن و حکمت است. هم چنین شاعران امیران و فرمان روایان بلامنازع، ملک سخن توصیف شدهاندکه البته در این اقلیم تحت فرمان هیچ مانع و رادعی حکم میرانند. واهمهای از شاه و گدا ندارند و هرگاه اراده کنند هرکس را که بخواهند از دم تیغ سخن میگذرانند.
زخمی که آنان به دشمن میزنند دردی جاودانه دارد و هرگز بهبود حاصل نخواهد کرد. هیچ قدرتی را یارای تاختن به اقلیم تحت فرمانشان نیست. زیرا که آنان به نیروی اندیشه و تیغ سخن دمار از او برخواهند آورد و البته کسی را توان مجازاتشان نیست. نه ثروتشان رو به کاهش میرود و نه قابل دستبرد و یغما است و قدرتشان زوال ناپذیر است. آنان در برابرگفتارشان مسؤول نیستند و هرآنچه بخواهند میگویند.
از دیگرسو او شاعران را افرادی گدا طبع، طمّاع و گستاخ توصیف میکند،که انبان حرصشان را هیچ چیز پر نمیکند. شعر آنان را سخن و افسون شیطان دانسته که با جادوی کلام افراد را میفریبند و به همراهی با خود وادار مینمایند. آنان توانایی این را دارند که سخن درست و حق را نادرست و نا به حق جلوه دهند و یا اینکه گفتار نادرست و نا به حقّ را به عنوان سخن درست و حقّ به مردم بقبولانند.
شاعران تنها برای مال و خواسته شعر میگویند و هرکس که بیشتر به آنان صله بدهد بیشتر مدحش میکنند و اصلاً کاری به درستی و یا نادرستی فرد ندارند. اگر از کسی آزرده شوند؛ او را به تیغ و تیر هجو میبندند و اصلاً باک ندارند.

هر چه که باشدسخن بیانگر یک واقعیّت است و آن این که شعر و شاعران در جامعه آن روز اعراب بسیار نیرومند بوده و از ارج و اهمیتی به سزا برخوردار بودند. این قدرت چنان بود که حتی دین نوظهور اسلام نیز به عنوان فرهنگی نوین در جامعه عربی آن روز در صدد کنترل و کاهش قدرت آن بر آمده است.
به رغم تأثیرشعر وکارآیی آن در عصرهای گوناگون و رویکرد عمومی به آن، کسانی در اصل مشروعیت شعر تردید دارند .بر این اساس آنان بنای شعرو شاعری را بر خیال پردازی، اغراق، مبالغه، و تخیّلات میدانند و شعر را به گونهای یک نوع دروغ قلمداد کرده تا آن جا که ملاک قوّت و تأثیرگذاری شعر را در دروغ و مبالغه آمیزبودن، دانستهاند. مجلسی میگوید: «اکثر شعر از شیطان است زیرا که غالباً مشتمل بردروغ و تحریک شهوات زنان و مردان است.»
(مجلسی، ۱۳۸۸، ج۱۳: ۴)
شهید مطهری میگوید: « مراد از تخیلّات، همان … تشبیههای مبالغه آمیزی است که دراشعارآورده میشود تا آن جا که گفته شده «احسن الشعراکذبه » بهترین شعرها دروغترین آنها است، چون هر چه دروغتر باشد قشنگتر میشود؛ مثل این شعر فردوسی:
زســــّـم ستوران در آن پهن دشت زمین شد شش و آسمان گشت هشت
هر کسی بشنود میگوید به به ! اما چقدر دروغ است، دروغ دیگر از این بزرگتر نمیشود گفت مگر با به هم ریختن چند اسب در محدوده بسیارکم وگرد و خاک کردن سمهای آنان، آسمان هفت طبقه ، هشت تا میشود و زمین هفت طبقه شش تا؟.»
( مطهری، ۱۳۸۸: ۲۴۲ )
گرچه قرآن با اصل شعرمخالفتی ندارد و به طور صریح آن را منع نکرده و لیکن به طور ضمنی، شعرو شاعری رامذمت کرده و آن را موجب منقصت میداند « وَالشُّعَرَاء یَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ». ( قرآن ،۲۶-۲۲۴)
وقتی کافران و مشرکان به انگیزه تحقیر، قرآن را شعرو پیامبر (ص) را شاعر نامیدند، خداوند آن دو را از این نسبت دور میکند و به صراحت شعر و شاعر را از آنان نفی میکند. «وَ مَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَ مَا یَنبَغِى لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرٌ وَ قُرْآنٌ مُّبِینٌ ». ( قرآن، ۳۶ -۶۹)
شعر در روایات نیز مورد نکوهش قرار گرفته، درحدیث صحیح از عبدالرحمن بن حجاج از جعفربن ابراهیم و از امام سجاد (ع)نقل کرده که فرموده رسول خدا: «مَنْ سَمِعتموه یُنشیدُ الشِعرَ فی المسجدِ فقولوا فَضَ اللهَ فَاک انما نُصبتِ المساجد للقرآن » (حرعاملی) «هرگاه شنیدید که شخصی در مسجد شعر میخواند به او بگوئید خداوند دهانت را بشکند مسجدها جای قرآن است (حرعاملی، ۱۳۸۷: ج۳: ۴۹۲).
در حدیث مناهی آمده «نَهی رسولُ اللهِ اَن ینشد الشعرُ فی المسجدِ »رسول خدا (ص) از خواندن شعر در مسجد نهی فرموده. (همان:۴۹۲ )
رسول خدا (ص)فرمود هر کس در روز یا در شب به شعر باطلی تمثل کند، خداوند نماز او را در آن روز و شب نخواهد پذیرفت. (همان : ج ۵ : ۸۳).
دوری و اجتناب صحابه از شعرو شاعری با نزول قرآن و قرائت آیات در جامعه شعر و شاعری،کمرنگ و بازار شاعران، بیرونق شد تا آن جا که شاعر زبر دست و بلند آوازه عصر عرب جاهلی به نام «لبید» که شعر او برگزیده و بر دیوار کعبه آویخته بودند به نقل از رسول خدا (ص) راستترین سخنی را که عرب گفته در شعری چنین آورد:
الا کـــــل شـــی ما خلالله بــاطل و کل نعیـــم لا محـــــاله زایــــــــل
هرچیزی جـــــــز خدا باطل است و هر نعمتی بدون تردید زایل شدنی است
او پس از نزول قرآن به اسلام گروید و به مدینه مهاجرت کرد و از سرودن شعر منصرف شد و میگفت با وجود آیاتی مانند سوره بقره، دیگرشعر جایی ندارد. شهید مطهری میگوید:
« لبیدبن زیاد از شعرای درجه اول عرب است، پس از نزول قرآن وقتی مسلمان شد به کلی دیگر شعر نگفت و دائماً کارش قرآن خواندن بود.»
( مطهری، ۱۳۸۸: ۲۴۶ )
۵-۲- نگرشی برنکوهش شعر و شاعری در اشعار شاعران از آغاز تا پایان قرن هفتم
در برابر انبوه ستایشها و تکریمی که از شعرو شاعری شده است، شاید نکوهش و مذمّت شعرو شاعری، چندان رقمی به حساب نیاید ولی این شعر ستیزی به عنوان یک واقعّیت در ادبیات کهن و نوین فارسی وجود دارد و هرشاعری برای نکوهیدن شعر دلایل خود را داشته است. این دلایل به طبع اوضاع واحوال روزگار شاعر تغییر میکند. گاهی از غم نان است و زمانی نیز از بیم جان. گرایشهای دینی و فلسفی نیزاز دیگر عواملی است که براین نحله فکری تأثیر داشته است. روی هم رفته این شعر ستیزی چون از زبان خود شاعران است، جالب و شنیدنی هستند. در این بررسی نخست، نگاه شاعران را به شعر و شاعری در ادوار مورد مطالعه، از جنبه نگاه بدبینانه مورد بررسی قرار میدهیم و سپس، دیدگاه های مثبتشان را در این رابطه برمیسنجیم.
۵-۲-۱- شعر و شاعری به عنوان شغل و منبع درآمد
گرچه در نگاه نخست این عنوان در این مبحث، نا به جا، تلقّی میشود و باید به عنوان مبحثی مثبت در مقوله شعرو شاعری به آن نگریست و امروزه درکشورهای توسعه یافته نیز نویسندگان و سرایندگان به عنوان نیروهایی موّلد و مؤثر در فراگرد فرهنگی و هنری و حتی سیاسی و اجتماعی، مورد حمایت همه جانبهی دولتهای متبوعشان، هستند، لیکن باید گفت، همه افراد و قدرتهایی که دارای گرایش استبدادی هستند تلاش میکنند هنر شعر و شاعری را نیز در جهت تبلیغ، قدرت و مطامع خود به بند درآورند، چنانکه انوری ابیوردی (متوفای ۵۸۷) میگوید:
انوری تا شاعری از بندگی ایمن مباش کز خطر درنگذری تا زین خطا درنگذری
( انوری،۱۳۷۶: ۵۹۰)
وقتی که شعر و شاعری به عنوان یک حرفه و شغلی، تلقی شود و شاعر از رهگذر آن ارتزاق معاش نماید، دیگر این ذوق و سرمایه‌ی خداداد برای اواقناع کننده نیست. نه از حرفه و شغل خود احساس رضایت میکند و نه از سرودن، به حظّ روحی، میرسد چنان که اوحدی مراغه‌ای (۶۷۳-۷۳۸ ق) میگوید:
شاعــری چیست؟ بــــر در دونان خـــــــــانه کــرد و حکمت یونان
به ثناشان دریغ باشد رنـــــــــج طـــبــــع را دادن عذاب و شکنج
خفته ممدوح مست با خـــــاتون تو به مدحش ز دیــده ریزان خون
(اوحدی‌ مراغه‌ای، ۱۳۷۳: ۴۲۹)
سلاطین و قدرت مداران، تا آنجا که هنر شعر و شاعری به عنوان ابزاری درجهت تحکیم نام و آوازه آنان باشد از شاعر و شعر حمایت میکنند. در غیر این صورت نه تنها این هنر را برنمیتابند بلکه چنان که زیبایی پر طاووس جان او را بر باد میدهد، هنر شاعری ممکن است باعث به خطر افتادن امنیت و آسایش شاعر گردد. داستان دربه دری فردوسی از بیم افکندنش در پای پیل محمود غزنوی شهرت دارد، چنان که انوری گوید:
مهتران با شین شعرند ارنه کی گشتی چنین منتشر با قصــــه محمود ذکر عنصری
( انوری، ۱۳۷۶: ۵۹۰)
نگاه کردن به هنر شعر و شاعری، به عنوان شغل از نظر شاعران باعث افت مرتبت و منزلت آن میگردد و دیگر شاعران به عنوان افرادی خاص و دارای حس و ادراکی متفاوت تلقی نمیشوند تا جایی که ناصر خسرو (۴۸۱-۳۹۴ قمرى) شاعری را هم ردیف خنیاگری شمرده و تأکید کرده که دبیری و شاعری در حکم دانش به شمار، نمیآید.
اگـــــــر شاعری را تو پیشه گرفتی یکــــــی نیز بگــرفت خنیاگری را
نگر نشمری، ای بـــــرادر، گـــزافه به دانش دبیــری و نه شاعـــری را
کــه این پیشه‌هایی ست نیکو نهاده مـــر الفغـــدن نعمت ایــــدری را
(ناصر خسرو، ۱۳۸۷ :۱۴۲)
همیشه هنر شعر و شاعری، توأم با درآمدهای گزاف و دست یابی به خدم و حشم نیست. چه بسا که این شغل و حرفه باعث افلاس و در ماندگی شاعر گردد. خاقانی در این باره میگوید:
بر زمین هر کجـا فلک زده‌ای است بینوایی بــــــــــه دست فقر اسیر
شغل او شاعــــری است یا تنجیم هـــــوسش فلسفــه است یا اکسیر
(خاقانی، ۱۳۸۷: ج۲: ۱۴۲)
ارج و قرب شعر و شاعری، بستگی به اوضاع و احوال زمانه دارد. در حیاط ادبی ایران کم بوده‌اند امرا و سلاطینی که هنر شعر و شاعری را به خاطر منزلت خود شعر مورد حمایت قرار دهند. بلکه تا جایی از آن حمایت میکرده‌اندکه در جهت توسیع و ترویج قدرت آنان بوده، و الاّ چندانکه بایسته‌ی کار است به آن اهمیّتی نمیدادند. انوری ابیوردی میگوید:
خود هنر در عهد ما عیب است گرنه این سخن می‌کند برهان که من شاعر نیم بل ساحرم
( انوری،۱۳۷۶: ۵۹۰)
شغل و حرفه شاعری، مانند برخی از حرف و مشاغل دیگر، همیشه، بیخطر و فارغ ار تلف و تلاطم نیست. با به سرآمدن دوره‌ای سیاسی و زوال قدرتی کهن و برآمدن موجی نو بر سریر قدرت، ممکن است جان و مال آنان در معرض تلاطم قرار گیرد. بنابراین باید شغل شاعری را در زمره مشاغل پر خطری به شمار آورد که همواره هم بیم جان دارندو هم بیم نان. تاریخ ادب و هنرملل جهان و ایران سرشار ازحکایتهای غم انگیزی درباره دوخته شدن دهان و شکستن دندان هنرمندان است. انوری میگوید:
گرچه سوسن صدزبان آمد چوخاموشی گزید خـــط آزادی نبشتش گنبــد نیلوفری
( همان:۵۹۰)

وظایف حاکمیتی بخش برق
سیاستگذاری و برنامه ریزی کلان و نظارت بر اجرای طرح های توسعه در حد حصول اطمینان از تامین برق مورد نیاز.
تصویب و ابلاغ استانداردها و دستور العلمهای لازم برای تنظیم اثرات خارجی صنعت و رعایت حقوق مشترکین و مصالح جامعه و نظارت بر اجرایآنها در زمینه های فنی زیست محیطی ایمنی و ارائه خدمات به مشترکین.

کاهش شفاف سازی و هدفمند کردن یارانه ها.
تصویب تعرفه های فروش برق.
تهیه و تصویب مقررات و آئین نامه ها و دستور العمل های ناظر بر روابط شرکتهای فعال در بازار برق و نظارت بر اجرای آنها.
ایجاد و توسعه رقابت بر آن بخش از امور صنعت برق که امکان رقابت در آنها وجود دارد.
تشویق و حمایت از سرمایه گذاری بخش غیر دولتی در صنعت برق.
تسهیل دسترسی عمومی به آمار و اطلاعات صنعت برق.
نظارت بر اجرای قوانین و برنامه ریزی برای تحقق سیاستهای مصوب کشور در رابطه با صنعت برق و تامین هزینه اجرای سیاستهای و طرحهای غیر اقتصادی از دیدگاه بنگان برق.
حمایت از توسعه تحقیقات کاربردی فن آوری و منابع انسانی در صنعت برق.
ظرفیت سازی و حمایت از صنایع داخلی.
تهیه تدوین و پیشنهاد قوانین و مقررات مرتبط.
ارزیابی رضایت مشترکین و سیاستهای بهبود آن.
وظایف حاکمیت بخش آب و فاضلاب
سیاستگذاری و تعیین اولویت طرحها از نظر اجرا و تخصیص اعتبارات بویژه از منابع ملی .
برنامه ریزی برای تامین منابع مالی لازم ( داخلی و خارجی) برای توسعه و تکمیل تاسیسات.
سیاستگذاری کلان از نظر تحوه تامین آب در هر منطقه.
ظرفیت سازی حمایت از صنایع داخلی و تدوین نظامها و آئین نامه های اجرایی.
حمایت از توسعه تحقیقات کاربری فناوری و منابع انسانی در بخش آب و فاضلاب.
نظارت عالی بر مطالعات اجراء و بهره برداری در امور آب و فاضلاب.
تعیین تعرفه های مناسب با هدف حفظ حقوق مردم و جلب مشارکت بخش غیر دولتی.
تصویت و ابلاغ استانداردها و دستول العملهای لازم برای کنترل پسابها کیفیت آب شرب و کیفیت کالاهایی که در بخش مورد استفاده قرار میگیرد و نحوه ارائه خدمات به مشترکین و نظارت بر اجرای آنها.
جلب مشارکت بخش غیر دولتی در فعالیتهای بخش آب و فاضلاب با هدف افزایش کارایی و حفظ حقوق مردم.
ایجاد ساختار مناسب برای تهیه و گردش اطلاعات رسانی کارآمد به مردم مانند: ترازنامه ها سود و زیان شرکتها نحوه محاسبه تعرفه ها و نرخ خدمات وضیعت شرکتهای بخش و …
تدوین و تصویب مقررات و ضوابط حاکم بر تاسیس فعالیت و انحلال شرکتهای فعال در بخش (اعم از دولتی و غیر دولتی) و نظارت بر اجرای آنها.
تهینه و تصویب مقررات و آئین نامه ها و دستور العمل های ناظر بر روابط شرکتها در بخش آب و فاضلاب و انجام هماهنگی با سایر بخشها.
تدوین الگوی مناسب مصرف و مدیریت تقاضای و آموزش همگانی.
ارزیابی رضایت مشترکین و سیاستهای بهبود آن .
کاهش شفاف سازی و هدفمند کردن یارانه ها.
وظایف حاکمیتی بخش آب .
مطالعات جامع منابع آب .
سیاستگذاری برنامه ریزی تهیه برنامه های توسعه و بهره برداری از منابع آب کشور.
تخصیص بهینه منابع آب به فعالیتها بخش اقتصادی و اجتماعی و مناطق جغرافیایی.
حفاظت منابع آب (کمی و کیفی).
تبیین ارزش اقتصادی سیاسی و امنیتی آب.
کاهش شفاف سازی و هدفمند کردن یارانه ها.
تشویف و حمایت از سرمایه گذاری بخش غیردولتی در بخش آب.
تولید »ار و اطلاعات پایه منابع آب شکور و تسهیل دسترسی عمومی به آنها و سایر اطلاعات و آمار بخش آب .
حمایت از توسعه تحقیقات فن آوری و منابع انسانی در بخش آب.
نظارت بر مطالعات اجرا بهره برداری و نگهداری از تاسیسات آبی.
تهیه و تنظیم استانداردها آئین نامه ها و دستور العمل های مورد نیاز برای اعمال قوانین و انجام وظایف حاکمیتی.
ارزیابی اثرات اقدامات مدیریت آب در کل چرخه مدیریت آب.
برنامه ریزی برای استحصال حقایه مشترک مرزی و همکاریهای منطقه ای و بین المللی در این رابطه.
تدوین و ترویج الگوی مصرف بهینه آب در بخشهای مختلف مصرف.
تهیه تدوین و پیشنهاد قوانین و مقررات مرتبط با بخش آب.
ارزیابی مشترکین و سیاستهای بهبود آن.
وظایف حاکمیتی بخش پشتبانی حقوقی و امور مجلس.
تدوین و استقرار نظام ارتباط با مجلس شورای اسلامی و رسیدگی به سوالات و تذکرات نمایندگان .
برنامه ریزی جهت اطلاع رسانی فعالیت های صنعت آب و برق به نمایندگان مجلس شورای اسلامی.
پیگیری طرحها و لوایح مرتبط با صنعت آب و برق در مجلس شورای اسلامی.

۴-۴نتایج مقایسه میانگین هاPH……………………………………………………………………………………………………..67
۴-۵ مقایسه میانگین تیمار ها با نمونه شاهد (حاوی ارد گندم)…………………………………………………………..۶۸
۴-۶ نمودار نتایج اندازه گیری خاکستر……………………………………………………………………………………………۶۹
۴-۷ نمودار مقایسه میانگین تیمار ها با نمونه شاهد (ارد برنج) …………………………………………………………۷۰
۴-۸ مقایسه میانگین خاکستر با نمونه شاهد(ارد گندم)……………………………………………………………………..۷۱
۴-۹ نمودار نتایج میانگین رطوبت………………………………………………………………………………………………….۷۲
۴-۱۰نمودار نتایج مقایسه میانگین ها بانمونه شاهد(ارد برنج)…………………………………………………………….۷۳
۴-۱۱ نمودار مقایسه میانگین تیمار ها با تیمار ارد گندم (نمونه شاهد)………………………………………………..۷۴
۴-۱۲ میزان نیرو نسبت به تحمل تیمار های حاوی هیدروکلوئید در سطوح مختلف ونمونه شاهد……..۷۵
۴-۱۳مقایسه میانگین میزان نیروی شکست نسبت به سطوح مختلف هیدروکلوئید ها………………………….۷۷
۴-۱۴مقایسه میانگین میزان نیروی شکست نسبت به سطوح مختلف هیدروکلوئید ها با نمونه شاه……..۷۸
۴-۱۵ خروجی دستگاه بافت سنج(شکنندگی)…………………………………………………………………………………۷۹
۴-۱۶نتایج ازمون حسی……………………………………………………………………………………………………………….۸۰
۴-۱۷نمودار میانگین ارزیابی حسی……………………………………………………………………………………………….۸۱
۴-۱۸میانگین ارزیابی حسی در مقایسه با نمونه استاندارد(ارد گندم)………………………………………………….۸۲
چکیده
بیماری سلیاک یکی از را یجترین حساسیت های غذایی محسو ب می شود. در این بیماری روده کوچک نمی تواند مواد مغذی و ریز مغذی را به خوبی جذب گند که از مهمترین این مواد می توان اهن واسید فولیک و کلسیم و ویتامین های محلول در چربی را نام برد . عامل بروز این بیماری پروتئنی به نام گلوتن می باشد که در اکثر غلات وجود دارد. اساس درمان بیماری هایی از این دسته رژیم غذایی فاقد گلوتن است که در آن کلیه مواد غذایی حاوی گلوتن حذف می شود. دراین پژوهش اثر هیدروکلوئید های گوار وکاراگینان در سطح ،۲،۳% ونیز ترکیبی از انها با نسبت های ۵۰-۵۰ در دو سطح ۲و۳%برای جبران اثر فقدان گلوتن در تولید بیسکویت بدون گلوتن مورد بررسی قرار گرفته است. ازمون های صورت گرفته ،ازمون شیمیایی شامل اندازه گیری رطوبت وخاکستر و PHو همچنین ازمون فیزیکی شامل ازمون نفوذ می باشد وازمون حسی ،که توسط تست پنل صورت گرفته است.تجزیه تحلیل اماری این آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با ۳ تکرار انجام و تجزیه و تحلیل واریانس داده های حاصله با کمک نرم افزار SPSS و مقایسه میانگین ها با آزمون چند دامنه ای دانکن (در سطح ۵%)، صورت می‌گیرد. در این پژوهش تیمار ها از لحاظ مقایسه با اردبرنج دارای تفاوت معنی دار بوده که این نشان اثر هیدروکلوئید هابروی محصول را نشان می دهد. در مقایسه میانگین ها ی تیمار ها ،بیشترین اثر مربوط به تیمار ترکیبی گوار-کاراگینان۳% وکاراگینان ۳% بوده است.

کلمات کلیدی : سلیاک، بدون گلوتن ، هیدروکلوئید، بیسکویت
فصل اول
( مقدمه و کلیات )
۱-۱ بیماری سلیاک^[۱]
بیماری سلیاک یکی از را یج ترین حساسیت های غذایی محسو ب می شود . (بوور^[۲] ، ۲۰۰۶)
بیماری سلیاک از نوع بیماری الرژیک و ارثی می باشد که با واکنش سیتم ایمنی بدن وایجاد التهاب در مخاط روده کوچک همراه است. (بوور ، ۲۰۰۶ )
کلمه سلیاک کلمه ای یونانی به معنای شکم است. در طب به بخش شکمی بدن اطلاق می شود. ( برایان ورهگی^[۳] ،۲۰۰۷)
در این بیماری روده کوچک نمی تواند مواد مغذی و ریز مغذی را به خوبی جذب گند که از مهمترین این مواد می توان اهن واسید فولیک و کلسیم و ویتامین های محلول در چربی را نام برد .(فیگری^[۴] ۱۹۹۹،کلی^[۵] وهمکاران ۱۹۹۹،ماری ۱۹۹۹^[۶])
عامل بروز این بیماری پروتئنی به نام گلوتن می باشد که در اکثر غلات وجود دارد .
پروتئین اصلی تشکیل دهنده ساختار آرد گلوتن است، و مسئول ویژگی های الاستیک خمیر وکه منجر به ظاهر و ساختارمطلوب مغز بسیاری از محصولات پخته شده است. .(ای کالاگر ^[۷]وهمکاران ،۲۰۰۴)
کلمه گلوتن در لاتین برای چسب و همچنین نام پروتئین گندم و غلات دیگر بکار برده می شود. بطور کلی بیماری سلیاک حاصل تداخل گلوتن موجود درمواد غذایی ،سیستم ایمنی بدن عوامل محیطی است . (ای گالاگر و همکاران ۲۰۰۴ ، برایان ورهگی،۲۰۰۷ )
این بیماری مسری و یا سرطانی نمی باشد و معمولا از اوایل دوران شیر خوارگی (دو هفتگی تا یک سالگی ) و تا اخر عمر فرد مبتلا ادامه می یابد.
محققان در یافتند که بیماری سلیاک محصول نهایی سه فاکتور (استعداد ژنتیکی ،عوامل محیطی، بروز نقص در سیستم ایمنی) که اثر همبستگی این سه فاکتور با ایجاد التهاب در روده کوچک به نقطه اوج خود می رسد.(ای کالاگر وهمکاران ،۲۰۰۴)
غلات بسیاری بدون گلوتن هستند که برخی از آنها عبارتند از: برنج، سیب زمینی، ذرت، دیلار و گندم سیاه. (برایان ورهگی ،۲۰۰۷)
۱-۱-۲ تاریخچه بیماری
قدیمی ترین مطا لعات اپیدمی لوژیکی برو ی بیماری سلیاک در سال ۱۹۵۰انجام گرفت .که در این مطالعات جوامع انگلستان و اسکا تلند مو رد بررسی قرار گرفتند.(لوگان^[۸] وهمکاران ،۱۹۸۶)
نتایج بدین گونه بود که در انگلستان درهر۸۰۰۰ نفرو دراسکاتلند در هر۴۰۰۰ نفر یک نفر به بیماری سلیاک مبتلا هستند. البته باید توجه داشت که تشخیص از روی علائم بیماری و تایید ان براساس ظاهرفرد کار بسیار پیچیده ای می باشد و گاهی نیز از روش های ازمایشی غیر تخصصی تعیین می شده است. .(لوگان وهمکاران ،۱۹۸۶)
در سا ل۱۹۶۰با قابل دسترس شدن روش های نوین که درتشخیص دقیق ترمی بودباعث افزایش موارد تشخیص داده شده شد. (لوگان وهمکاران ،۱۹۸۶) ,ودر دهه ۸۰ میلادی با استفاده ازتست های سرولوژیکی^[۹] به تدریج مشخص شد که شیوع بیماری سلیاک درخاورمیانه و افریقا وهند ( کشورهای درحال توسعه ) تقریبا به همان اندازه کشورهای غربی است . (لوگان وهمکاران ،۱۹۸۶)
۱-۱-۳ میزان شیوع بیماری
مطالعات اماری وغربالگری اخیردر اروپا وایالات متحده نشان می دهد که سلیاک به عنوان رایج ترین بیماری های دستگاه گوارش با نرخ ۱در ۱۵۰ و۱در۳۰۰می باشد به عبارتی در هر ۱۵۰نفر تا ۳۰۰نفر یکی مبتلا به سلیاک می باشد.
درحالت کلی شیوع آن در ۱%جمیعت می باشد.البته شیوع بیماری در مناطقی که در خطر هستند ۳% تا۵% جمعیت می باشد . (لوگان وهمکاران ،۱۹۸۶)
بر طبق داده های سازمان بهداشت جهانی (WHO) این سندروم تقریبا در ۵% افراد جا معه شیوع دارد. (لوگان وهمکاران ،۱۹۸۶)
جدید ترین مطالعات در ایران حا کی از وجود ۱نفر در ۱۶۶نفر در جمعیت اهدا کننده های خون بوده که ظا هری کا ملا طبیعی داشتند . (تیرگر فاخری و همکاران ۱۳۸۳)
در استان تهران۱۵۰نفر مبتلا به این بیماری شنا سایی شدن و در برخی از استان های دیگر کشور نیز اقدامات محدودی برای شناسایی مبتلا یان به این بیماری انجام شده است .(تیرگر فاخری و همکاران ۱۳۸۳)
شیوع بیماری سلیاک را معمولا با مدل کوه یخ توصیف می کنند.(ویسا کرپی^[۱۰]،۱۹۹۷)
در شکل شماره۱ مدل کوه یخ را مشاهده می کنید، در این مدل، کل کوه یخ به عنوان شیوع بیماری تصور می شودکه به سه بخش تقسیم می شود(A ،B ،C)(فاتانو و کایاسی،۲۰۰۱)
نوک این کوه یخ بیمارانی که به تازگی تشخیص داده می شوند، و در حال حاضر به دنبال یک رژیم غذایی فاقد گلوتن هستند را نشان دهد و قسمت پایین این بخش را مخاط نرمال تشکیل می دهند.(A)
زیر خط برخورد اب گروهی وجود دارند که با عنوان مواردخاموش شناخته می شوند، سطح مخاط روده کوچک این افراد مسطح شده است. (B)

شیخ انصاری در پاسخ می‌گوید قاعده ثانوی مختص تعارض اخبار است در حالی که تعارض اختصاص به اخبار ندارد بلکه گاهی وقوع تعارض میان اخبار است و گاهی میان سایر امارات از قبیل تعارض چند آیه چند خبر متواتر تعارض بینه تعارص استصحاب با اصل برائت و… . (فرائد‌الاصول، ص ۴۰۹)
۲-۱-۴ مقتضای قاعده اولی در باب تعارض
محقق داماد می‌گوید در مسئله حجیت امارات دو مسئله وجود دارد:
الف- طریقت و کاشفیت: یعنی مصلحت اختصاص به واقع دارد و هیچ مصلحتی بر طبق مودای اماره و مفاد آن جعل و یا حادث نمی‌شود بلکه صرفاً طریقت واقع دارند و لذا اگر مصادف با واقع باشد منجز و اگر مخالف باشد معذور است.
ب- سبییت و موضوعیت: یعنی قیام اماره سبب می‌شود که به مقدار مصلحت واقع یا بیش از آن بر طبق مودای اماره مصلحتی جعل یا حادث شود تا در صورت مخالفت آن با واقع مصلحت حادث مصلحت واقع را که از دست رفته جبران نماید و این سبیت دارای اقسامی است: ۱- تصویب اشعری یعنی احکام واقعی تابع آرای مجتهدان است یعنی هیچ حکمی جز فتوای مجتهدان وجود ندارد و هیچ خطایی در آرای آنها نیست و حکم آن حکم الله است.
۲- تصویب معتزلی یعنی معتقدم که احکام بر اساس مصلحت و مفسده واقعی وضع شده است و حکم واقعی اصلی در همان مرتبه شأنیت و اقتضای به حال خود باقی است. ۳- مصلحت سلوکی شیخ انصاری نظریه‌ای دارد که منافاتی با قول تخطئه ندارد و اصلاً این را از اقسام سببیت شمرده از باب مسامحه است چون طبق این نظریه با قیام اماره مصلحت یا مفسده‌ای در مودای اماره حادث نمی‌شود بلکه فقط در عمل به اماره مصلحتی حادث می‌شود تا مصلحت واقع جبران شود.
اما آیت‌الله محقق داماد می‌گوید نظریه طریقت که مبنای مشهود و صحیح نیز می‌باشد و شاهدی بر صحت این که شرایط وصفات در راوی معتبر لازم است دخیل در کشف واقع می‌باشد و مکلف رابه واقع می‌رساند مانند تکلیف اسلام ایمان، عدالت و ثاقت دوری از کذب نه صفاتی که دخیل در کشف نباشد هر چند موجب شرایط راوی باشد مانند مصاحبت بیشتر با معصوم و هاشمی بودن طبق این نظریه قاعده اولی در تعارض تساقط است زیرا دلیل بر حجیت اماره یا لبی است مثل بنای عقلا آیه نبا.
اگر لبی باشد شامل صورت متعارضین نمی‌شود چون قدر متیقن از شمول دلیل لبی همان صورت عدم تعارض است.
اگر دلیل حجت لفظی باشد نیز شامل صورت تعارض نمی‌شود زیرا اگر به موجب دلیل حجیت هر دوی متعارض حجت باشد مستلزم ترجیح بلا مرجح است و اگر یکی از متعارضین مخیراً حجت باشد دلیلی بر تخییر نیست. (اصول فقه، ج ۳، ص ۱۳۹)
۳-۱-۴ نفی حکم ثالث
تا اکنون معلوم شد که بنا بر مبنای طریقت در مسئله حجیت امارات مقتضای قاعده اولی در تعارض دو دلیل یا بیشتر تساقط است اکنون این بحث مطرح است که پس از تعارض و تساقط دو دلیل نسبت به دلالت مطابقی آیا به دلالت التزامی موجب نفع حکم ثالث می‌شود یا خیر در مورد اقوالی است.
۱- شیخ انصاری و مظفر و کاظمی وی گویند حجیت و عدم تساقط متعارضین نسبت به مدلول التزامی و دلالت بر نفع حکم ثالث چون هر یک از متعارضین با قطع نظر از مورد تعارض واجد اعتبار و حجیت می‌باشد و هر چند تعارض مانع از فعلیت مفاد و مودای آن دو شد اما نسبت به مدلول التزامی مانعی وجود ندارد تا موجب سقوط و عدم حجیت آن دو گردد.
ممکن است اشکال شود که دلالت التزامی تابع دلالت مطابقی و فرع بر آن است بنابراین اگر دلالت مطابقی از حجیت ساقط شوند دلالت التزامی هم ساقط می‌گردد. (فرائدالاصول، ص ۴۳۹، اصول فقه، ج ۲، ص ۲۰۰ و فوائدالاصول، ج ۴، ص ۷۷۵)

اما آخوند خراسانی در پاسخ می‌گوید: نفی حکم ثالث مستند به یکی از دو دلیل غیرمعین است چون علم اجمالی به کذب احدهما است یعنی تعارض میان دو دلیل مستلزم علم به کذب احد همای غیر معین است پس احد همای غیرمعین معلوم‌الکذب و غیرحجت و دیگری متهم الصدق و حجت است نسبت به مدلول التزامی و نفی حکم ثالث اگر چه مدلول مطابقی آن از درجه اعتبار ساقط است چون متعین نیست. (کفایه الاصول، ج ۲، ص ۳۸۵)
اما آیت‌الله خویی جواب در باب این دلیل که احدهمای غیر معین عنوانی است انتزاعی که دارای مصداق خارجی نیست تا حجت باشد و موجب نفی حکم ثالث. (محقق داماد به نقل از مصباح الاصول، ج ۱، ص ۳۶۷)
موسوی بجنوردی و نائینی می‌گویند: دلالت التزامی در اصل وجود و تحقق تابع دلالت مطابقی است بدون وجود مدلول مطابقی وجود مدلول التزامی معنا ندارد اما در حجیت و اعتبار تابع دلالت مطابقی نیست زیرا اخبار ملزوم به حسب تحلیل منقصم به دو اخبار می‌شود اخبار از ملزوم اخبار از لازم دلیل حجیت شامل هر دو صورت می‌گردد لذا پس از سقوط حجیت اخبار از ملزوم برای معارضه حجیت اخبار لازم به حال خود باقی است چون دچار معارضه نیست به لازم توافق و اشتراک دارند و در نتیجه نفی حکم ثالث مستند به هر دو دلیل است. (محقق داماد به نقل از کتب منتهی الاصول، ج ۲، ص ۵۸۹ و فوائد الاصول، ج ۴، ص ۷۵۶)
۲- آیت‌الله محقق داماد می‌گوید تفصیل میان متعارضانی که تنافی ذاتی دارند یا متعارضانی که تنافی عرضی دارند که در صورت اول دال بر نفع حکم ثالث می‌باشد مثل اینکه مفاد یکی از متعارضین وجوب دعا در وقت ادعیت حلال باشد و مفاد دیگری حرمت آن پس نسبت به نفع کراهت اباحه و استحباب توافق دارند اما در صورت دوم که تنافی متعارضین ناشی از امر خارجی باشد مثل اینکه مفاد یکی از دو دلیل وجوب نماز ظهر و مفاد دیگری وجوب نماز جمع باشد که ذاتاً میان این دو دلیل تنافی ن
یست به طوری که مفاد هر یک نفع وجوب دیگری باشد قابل جمع می‌باشد ولی به وسیله دلیل خارجی ثابت شده که دو نماز ظهر و جمعه در یک زمان واجب نیست پس دارای مدلول التزامی بر نفع حکم ثالث نمی‌باشد از این رو پس از تعارض و تساقط وظیفه وجوب اصول عملیه است که در فرض مذکور مجرای برائت از وجوب فریضه است آری اگر مفاد هر دو دلیل وجوب نماز در جمعه باشد تردید در تعیین وجوب ظهر یا جمعه مجرای احتیاط است نه برائت. (اصول فقه، ج ۳، ص ۱۴۱)
۳- تساقط و عدم حجیت متعارضین نسبت به مدلول دلالت بر نفع حکم ثالث ابوالقاسم خویی صاحب این نظریه از وجه عدم سقوط و حجیت لازم پس از سقوط دو دلیل نقضی و حلی را وارد کرده است دلیل نقضی:
۱- اگر خانه‌ای در تصرف زید باشد که مدعی مالکیت آن است و عمرو و بکر نیز مدعی ملکیت آن باشند و هر یک بینه‌ای اقامه نمایند پس از تعارض و تساقط این دو بینه در مدلول مطابقی آیا می‌توان به مدلول التزامی این دو بینه اخذ کرد و حکم به نفی ملکیت زید نمود که مدلول التزامی این دو بینه است تا در نتیجه این خانه مجهول‌المالک باشد.
۲- در فرض مذکور اگر به جای بینه شاهدی بر ملکیت عمرو و شاهدی دیگر بر ملکیت بکر شهادت دهد پس با قطع نظر از معارضه مدلول مطابقی این دو شهادت اعتبار ندارد چون اعتبار و حجیت شاهد واحد متوقف بر انضمام سوگند است اینک آیا می‌توان به مدلول التزامی این دو اخذ کرد و حکم به عدم ملکیت زید نمود.
۳- در فرض مذکور اگر بینه‌ای اقامه شود که خانه از آن عمرو است خود عمرو اعتراف نماید که مال او نیست پس بینه از درجه اعتبار و حجیت ساقط می‌شود چون اقرار بر بینه مقدم است همانطور که بینه بر ید مقدم است.
ب- جواب حلی: اخبار از ملزوم اگرچه اخبار نیز از لازم می‌باشد اما نه به نحو مطلق و وجود سعی بلکه اخبار از حصه خاصی لازم است پس خبری که دال بر وجوب است دلیل التزامی آن عدم اباحه به نحو مطلق نیست بلکه عدم اباحه‌ای است که لازمه وجوب است و نیز خبری که دال بر حرمت است مدلول التزامی آن عدم اباحه به نحو مطلق نیست بلکه عدم اباحه‌ای است که لازمه حرمت است پس با سقوط حجیت این دو خبر در مدلول مطابقی سبب معارضه در مدلول التزامی نیز از درجه اعتبار و حجیت ساقط می‌شود. (مصباح الاصول، ج ۳، ص ۳۶۸ تا ۳۷۰)
۴-۱-۴ تعارض بیش از دو دلیل و انقلاب نسبت
قول مشهور اصولیون تعارض به اعتبار به دو قسم است زیرا تعارض میان دو دلیل است یا بیش از دو دلیل مثلاً مفاد دلیلی وجوب و دیگری حرمت و سومی استحباب و چهارمی مباح و پنجمی اباحه باشد.
تعارض بیش از دو دلیل دارای اشکال گوناگونی است که به ذکر سه نوع آن اکتفا می‌شود:
نوع اول: ورود عام و دو خاص که سه صورت دارد زیرا نسبت میان دو دلیل خاص یا تباین است یا عموم مطلق یا عموم من وجه.
صورت اول: ورود عام و دو خاص متباین که از نظر کلینی شیخ طوسی و خویی دارای دو فرض است:
الف- تخصیص عام به دو دلیل خاص مستلزم محذور تخصیص اکثر و یا بقای عام بدون مورد نشود مثل (اکرم النَحوّییّن)، (لا تُکرِم الکوفَییَن منهم) و (لا تکرم البصرین مِنهُم) و نیز مانند:
(و حَرَم الربا)، (لا ربا بین الوالِدِ و وَلَدهُ) و (لا رِبا بَیْنَ الزَّوجِ و زَوْجتِهِ) که در فرض قاعده تخصیص عام به دو دلیل خاص است.
ب- تخصیص عام به ادله خاص موجب محذور تخصیص اکثر یا بقای عام بدون مورد و مصداق گردد مانند: (یَجب اکرامَ العلما)، (یَحِرم اکرام فسّاق العلماءَ) و (یکرهُ اکرام عُدولِ العلماء) و تخصیص عموم یکی از ادله خاص موجب ترجیح بلا مرجح. (فروع کافی، ترجمه کمره‌ای، ج ۵، ص ۱۴۵، التهذیب، ج ۷، ص ۱۸ و مصباح الاصول، ج ۳، ص ۳۸۹)
صورت دوم: ورود عام و دو. دلیل خاص که بین این دو عموم مطلق باشد از نظر خویی دارای دو فرض است:
الف- تخصیص عام به ادله خاص مستلزم محذور تخصیص اکثر یا بقای عام بدون مورد نباشد مثل: (اکْرَم العلماء)، (لا تُکِرم العالم العاصی) و (لا تکرم العالم المرتکب للکبائر) و مانند (اکْرَم العلماء)، (لا تُکِرم النحویین) و (لا تُکِرم الصرفیین من النحویین) که عموم دلیل دلیل عام به ادله خاص تخصیص می‌خورد.
ب- تخصیص عام به ادله خاص موجب محذور تخصیص مستهجن یا بقای عام بدون مورد شود مجرای قاعده تعارض است. (مصباح الاصول، ج ۳، ص ۳۹۰)
صورت سوم: ورود عام و دو دلیل خاص که میان این دو عموم من وجه باشد مثل (اکْرَم الامرا ء)، (لا تُکِرم الامیر الفاسق) و (لا تُکِرم الامیر الشاعر) و نیز از نظر آیت‌الله خویی دارای دو فرض است:
الف- تخصیص عام و ادله خاص مستلزم محذور تخصیص مستهجن یا بقای عام بدون مورد نباشد وظیفه تخصیص است.
ب- تخصیص عام به ادله خاص موجب موجب محذور گردد مجارای قاعده تعارض است. (مصباح الاصول، ج ۳، ص ۳۹۱)
نوع دوم: وقوع تعارض بین عامین من وجه با ورود مخصص از دیدگان امام خمینی و خویی به سه گونه می‌آید:
الف- ورود مخصص در مورد افتراق یکی از دو عام که نسبت دو عام از من وجه منقلب به عموم مطلق می‌شود و عامی که ماده افتراق آن بر عام دیگر خارج شود مقدم می‌شود چون اخس مطلق می‌شود مثل (یستحب اکرام العلماء)، (یحرم اکرام الفساق) و (یجب اکرام العالم العادل) که در مورد (عالم فاسق) تعارض واقع می‌شود.
ب- ورود مخصص در مورد افتراق هر یک از دو عام که پس از تخصیص هر یک از دو عام نسبت بین دو عام منقلب به تباین می‌شود مثل (یستحب اکرام العلماء)، (یکره اکْرَم الفساق)، (یجباکرام العالم العادل) و (یحرم اکرام الفاسق الجاهل) که مفاد دلیل اول استحباب اکرام عموم علما است به وسیله دلی
ل سوم که دال بر وجوب اکرام عالم عادل است تخصیص می‌خورد و مفاد دلیل دوم که کراهت اکرام عموم فساق است به وسیله دلیل چهارم که دال بر حرمت اکرام فاسق جاهل است تخصیص می‌خورد. (الرسائل، ج ۲، ص ۳۵ و مصباح الاصول، ج ۳، ص ۴۰۰)
ج- ورود مخصص در مورد اجتماع باشد مثل (یجب اکرام العلماء)، (یحرم الکرام الفاسق) و (یکره اکرام العالم الفاسق) که میان دو دلیل اول در ماده اجتماع (عالم فاسق) تعارض است و چون دلیل سوم اخص از هر دو دلیل است لذا موجب تخصیص آن دو می‌گردد و تعارض مرتفع می‌شود و در نتیجه: اکرام عالم عادل واجب عالم فاسق مکروه و اکرام فاسق جاهل حرام است. (همان)
نوع سوم: وقوع تعارض میان دو دلیل متباین و ورود مخصص از نظر آیت‌الله خویی سه قسم دارد:
الف- مخصص موجب تخصیص یکی از دو دلیل متباین شود مثل (اکْرَم العلماء) و (لا تُکِرم فساق العلماء) که نسبت میان دلیل اول و دوم تباین است و پس از تباین به عموم خصوص مطلق منقلب می‌شود و در نتیجه دلیل اول موجب تخصیص دلیل دوم می‌گردد.
ب- ورود مخصص برای هر یک از دو دلیل متباین که موجب انقلاب نسبت آن دو عموم من وجه می‌باشد مثل (اکرم العلماء)، (لا تُکِرم العلماء)، (اکْرَم نحاه العلماء) و (لا تُکِرم فساق العلماء) که مفاد دلیل اول پس از تخصیص به وسیله دلیل چهارم می‌شود (اکْرَم العلماء غیر الفساق منهم) و به عبارتی (اکْرَم عدول العلماء) و دلیل و مفاد دلیل دوم پس از تخصیص به دلیل سوم می‌شود (لا تُکِرم العلماء غیر النحویین) و نسبت میان اکرم عدول العلماء با لا تُکِرم العلما غیر نحویین عموم من وجه است که مجرای قاعده تعارض از ترجیح یا تخییر است.
ج- ورود مخصص برای هر یک از دو دلیل متعارض متباین که میان دو مخصص عموم من وجه باشد مثل (اکْرَم العلماءَ)، (لا تُکِرمُ العلماء) و (اکْرَم العلماءَ العُدولَ و تُکِرم النحاهُ) که پس از تخصیص می‌شود: اکْرَم العلماءَ الا النحاه و لا تُکِرم العلماء الا عُدولهم ماده افتراق اولی. عالم غیرنحوی است که واجب الاکرام می‌باشد و ماده اغتراق دومی. عالم فاسق نحوی است که محرم الاکرام می‌باشد اما ماده اجتماع (عالم عادل نحوی) مجرای قاعده تعارض از ترجیح یا تخییر می‌باشد. (مصباح الاصول، ج ۳، ص ۴۰۲)
۲-۴ مقتضای قاعده ثانوی و اخبار علاجیه یا حکم شرعی تعارض
قاعده اولی در باب تعارض ادله به حکم عقل تساقط است ولی اخبار مستفیضه‌ای بر عدم تساقط وارد شده است و برای همین اخبار مستفیضه‌ای اصولیون نیز قائل به عدم تساقط شده‌اند و در نهایت گروهی حکم به تخییر و جمعی حکم به توقف و دسته‌ای هم حکم به احتیاط شده‌اند.
۱-۲-۴ گروه اول اخبار دال بر تخییر
این گروه از احادیث مقید به عصر غیبت و فقدان مرجح نیست مانند این احادیث:
الف- روایت حسن ابن جهم عَن الحَسَن بن الجَهم عَن الرّضا (ع) قال: قُلْتُ لهُ: تُجیُئنا الاحادیث عَنْکُم مُختَلِفهً؟ فقال «ما جاءَکَ عَنَّا فقِسْ علی کتابِ الله عزّوجلّ و احادیثنا فإِن کان یُشبِهُها فَهَّو مِنّا و آن لَم یَکُنْ یَشبِهها فَلَیْسَ مَنّا».
قلت: یَجیئُنا الرجلانِ وکلا هُما ثقهُ بحَدیثیْن ولا نَعْلَمُ أیّهُم الحَقّ؟ قال: «فَاِذا لَمْ تعَلمْ فمُوَسَّعُ عَلَیکَ بَأَیَّهُما أخَذَتَ».
حسن ابن جهم می‌گوید: به امام رضا (ع) عرض کردم: احادیثی از سوی شما خاندان عصمت به ما می‌رسد که با هم اختلاف دارند (تکلیف چیست؟)
فرمود: احادیثی را که از سوی ما می‌رسد به کتاب خدا و احادیث قطعی بسنجید اگر مشابه و موافق با آن دو بود از ما است و اگر چنین نبود از ما نیست.
عرض کردم دو شخص موثق دو حدیث را روایت می‌کند که با هم اختلا ف دارند و ما نمی‌دانیم کدام یک حق است.
فرمود: در صورت مختاری به هر یک از دو حدیث را اخذ نمایی و عمل کنی(مجلسی مرآه العقول، ج۱، ص۲۲۰).

۴- قمار بازی :
در تحقیقات Pratarelli و همکاران در سال ۱۹۹۹، ۴ درصد از کاربران ذکر کردند که در اینترنت قماربازی می‌کنند.
خرید وفروش سهام، حراجهای اینترنتی مانند ebay هم طبق تحقیقات Youngو Orazack جزو رفتارهای قماربازی مرضی به شمار می آیند که به فرد احساس قدرت و هیجان می‌دهد.
۵- فضاهای چندین کاربری (MUDS) :
شامل بازیهای با مضامین جنگهای فضایی و دوئلهای قرون وسطایی می‌شود که کاربران در آنها می‌توانند شخصیتهای خاصی را انتخاب کنند و با این نقشهای خاص با دیوها بجنگند و به خرید وفروش اسلحه بپردازند. این محیطها همچنین قابلیت‌های اتاقهای گپ را نیز دارند. طبق تحقیقات Young در سال ۱۹۹۷ استفاده از محیطهای MUDS یکی از دو فعالیتهای اینترنتی اعتیاد آور هستند به این علت که در این فضاها اشخاص می‌توانند شخصیت خود را عوض کنند و با شخصیتهایی خیالی در دنیای خیالی خود زندگی کنند.
۶- اتاقهای گپ :
یکی دیگر از ۲ فعالیتی که در اینترنت بیشتر اعتیادآورند، گپ زدن در اتاقهای گپ است. (Griffith 2000، Young 1998 ) اتاق گپ محلی است که در آن کاربران می‌توانند با بقیه گفتگو کنند. این اتاقها در تمام ساعات شبانه روز فعال هستند و کاربران می‌توانند در آن واحد با چند نفر گفتگو کنند وارتباطاتی در سطوح مختلف با دیگران داشته باشند.
۷- خرید اینترنتی :
یکی از قسمتهای جذاب اینترنت، خرید کالا از طریق شبکه است. که با حراج اینترنتی یا خرید سهام تفاوت دارد. این قسمت، کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته است.
۸- جمع آوری اطلاعات :
یک نوع فعالیت نسبتا خوش خیم در اینترنت است. در اینترنت محیطهای خاصی برای جستجو وجود دارد که افراد برای پیدا کردن منابع و علایق خود می‌توانند در آن جستجو کنند. این نوع فعالیت، بندرت اعتیاد اور است. (۱۱)

Young در سال ۱۹۹۶ تحقیقی بر روی ۶۰۵ نفر از کاربران اینترنت انجام داد، که نشان می‌دهد نوع استفاده از اینترنت در افراد وابسته به اینترنت و افراد غیروابسته به آن متفاوت است.
جدول ۱-۱

 

نوع استفاده از رایانه
غیر وابسته ها	وابسته ها	بخشهای مختلف
۷%	۳۵%	اتاقهای گپ
۵%	۲۸%	MUDS
۱۰%	۱۵%	گروه های جدید
۳۰%	۱۳%	پست الکترونیکی
۲۵%	۷%	سایتها
۲۴%	۲%	قسمتهای اطلاعاتی

همانگونه که طبق جدول ۱-۲ ملاحظه می‌شود، اتاقهای گپ و محیطهای MUD، رایج ترین قسمتهایی از اینترنت هستند که افراد وابسته به اینترنت را جذب خود می‌کنند.(۱۶)
تفاوت جنسیت و نوع کاربری از رایانه و اینترنت :

۲-۱-۶-۱-۱- خدمات اشاعه مشاوره ای
خدمات اشاعه مشاوره ای، به دو شکل ارائه می شود:
دستیابی کنترل شده: با مراجعه به برگه دان در واحد اطلاع رسانی و نوشتن ارجاعات لازم کتابشناختی و شماره راهنمای منبع ، یک برگ درخواست پر می کنند. برگ درخواست تکمیل شده را به میز مرجع تحویل می دهند. یکی از مسئولین بخش مرجع، برگ درخواست را گرفته و با مراجعه به مجموعه منابع کتابخانه، منبع درخواست شده را به بهره گیر ارائه می کند. منبع ، برای مطالعه بهره گیر در اتاق مطالعه، امانت داده می شود اما بهره گیر باید در پایان روز منبع امانت گرفته شده را بازگرداند. این فرایند به کارمندان بیشتری نیاز دارد، اما امکان نظارت بر تمام فعالیت های اجرایی را به وجود می آورد. معمولاً این روش در مجموعه های ویژه ای مثل منابع گروهی خاص و کتاب های نفیس یا کمیاب کاربرد دارد. به طور کلی، برای پرهیز از ایجاد وقفه در ارائه خدمات، هر بهره گیر در هر نوبت فقط می تواند تعداد محدودی منبع از هر نوع امانت بگیرد.

دستیابی مستقیم: در این فرایند، در صورت نیاز، بهره گیر برای شناسایی منابع درخواستی از برگه دان استفاده می کند و سپس، خود، مستقیماً منابع را از قفسه برمی دارد. برای پرهیز از بروز اشتباه در نظم منابع در قفسه ها، از بهره گیر درخواست می شود کتاب ها را روی میز و نه در قفسه قرار دهد. در این روش، دست بهره گیر بازتر است و امکان کاوش عمیق تری وجود دارد اما نظارت مناسب بر چنین مجموعه ای دشوارتر بوده و به فضای بیشتری نیاز دارد و آثار دستنامه ای و مرجع همیشه برای استفاده بهره گیر در دسترس قرار دارند.
۲-۱-۶-۱-۲- خدمات میز امانت
روشی است که در آن واحد اطلاع رسانی تعداد معینی منبع به بهره گیر امانت می دهد. بهره گیر می تواند این منابع را برای دوره زمانی معینی به منزل ببرد. به هرحال، بعضی از منابع مثل، مجموعه های خاص، کتاب نامه های نایاب، دستنامه ها، منابع مرجع و به طور کلی همه منابع پرتقاضا، امانت داده نمی شوند. هر واحد اطلاع رسانی برای تعداد منابع امانی- از هر نوع- به بهره گیران (که ممکن است برای آنها سطوح مختلفی قائل شوند) و در مدت زمان معین، قوانین خاص خود را دارد. این قوانین با توجه به دو عامل به هم وابسته زیر وضع می شوند: هر بهره گیر، به طور هم زمان و در طول مدت درخواست، نمی تواند بیش از چند منبع را مطالعه کند. از این رو، واحد اطلاع رسانی نباید با امانت بیشتر و غیرضروری، منابع مورد نیاز بهره گیران را برای مدت طولانی از دسترس آنها دور نگه دارد.
امانت منابع، با ارائه خدمات ویژه ای به نام خدمات میز امانت سازماندهی شده و موقعیت ها و فرآیندهای آن مفصلاً مشخص می شود. باید دقیقاً بر امانت منابع نظارت داشت: واحد اطلاع رسانی باید بداند چه منابعی به امانت رفته و زمان بازگشت آن چه هنگام خواهد بود. انجام این وظیفه عموماً به تهیه چند پرونده یا فایل نیاز دارد: فایل نام منابع ، فایل نام امانت گیرندگان و فایل تاریخ برگشت منابع. رایانه ای کردن فعالیت های امانت، ساده است و کتابخانه های بزرگ بیش از پیش به سمت رایانه ای کردن این فعالیت پیش می روند.
۲-۱-۶-۱-۳- امانت بین کتابخانه ای
در این روش، اگر منبع مورد نیاز بهره گیر در کتابخانه موجود نباشد، از طریق میز امانت یا میز مرجع، آن را از کتابخانه ای دیگر امانت می گیرند. معمولاً بین کتابخانه های مشارکت کننده در طرح خدمات امانت بین کتابخانه ای، قرارداد ویژه ای منعقد می شود. سپس براساس فرآیندهای استانداردی که معمولاً در سطح ملی اجرا می شوند (برگه های درخواست، شرایط امانت، بسته بندی و کنترل منابع، و…)، هر کتابخانه منابع درخواستی کتابخانه دیگر را در اختیار می گذارند. برای آگاهی هر یک از اعضاء از مجموعه، اعضاء و محل سایر کتابخانه های عضو، فهرستگان مشترکی تولید می شود. این عمل، امکان ارائه خدمات به بهره گیران را افزایش می دهد، سفارش منابع را معقول جلوه داده و هزینه ها را بین کتابخانه های شرکت کننده در طرح سرشکن می کند.
۲-۱-۶-۱-۴- امانت مجلات
نوع ویژه ای از امانت است که در سازمان ها بسیار مرسوم بوده و فرآیندهای متنوع و متفاوتی را نیز طی می کند. مدیر واحد یا بخش اطلاع رسانی با همکاری بهره گیران، فرآیندهای ممکن را تثبیت می کند، درباره شیوه گردش منابع تصمیم می گیرد، تعداد مجلات امانی و مدت زمان امانت برای هر خواننده را مشخص می کند، مقررات را کنترل کرده و سپس فهرست مجلات امانی را تهیه و ارائه می کند. گردش مجلات ممکن است به روش های زیر صورت گیرد:
از واحد اطلاع رسانی به هر خواننده و بالعکس (امانت ستاره ای یا مرواریدی) امانت از یک خواننده به خواننده ای دیگر (امانت گردشی)- هر چند در این روش پیگیری نهایی فرایند امانت منابع دشوار است- ترکیبی از دو روش پیشین (امانت ترکیبی) نمودار۲-۱٫
نمودار(۲-۱) روش های گردش مجلات امانی
گردش مجلات به هر روشی که باشد وقت گیر است و گاهی به علت غیبت یا بی دقتی خواننده به تأخیر می افتد. حق تقدم باید با خوانندگانی باشد که مجلات برای آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. گردش این مجلات نباید به قدری وقت گیر باشد که بیشتر خوانندگان از اطلاعات روزآمد بی نصیب بمانند. با اشتراک چند نسخه از مجله های ضروری، گردش فهرست مجلات یا مقالات درخواستی تازه رسیده در بین اعضاء (این روش بیشتر شبیه خدمات گزینشی اطلاعات است)، تأخیر در گردش شماره های جدید مجلات، نمایش یک هفته ای مجلات تازه رسیده در بخش یا اصرار و فشار برای بازگرداندن مجله در مدت زمانی بسیار کوتاه، می توان بر این مشکلات فائق آمد. به هرحال، باید گفت که مدیریت بر گردش و امانت مجلات غالباً ساده است. در گردش مجلات از ابزارهای شبیه ابزارهای مورد نیاز در بخش امانت، شامل فایل خوانندگان که مجلات به امانت گرفته شده را نشان می دهد و یک فایل مجلات که نام امانت گیرنده را نیز در بر دارد استفاده می شود. رایانه ای کردن این سیستم چندان مناسب و ضروری نیست چرا که یک نسخه از مجله نمی تواند در بین بیش از ده خواننده به گردش درآید.
۲-۱-۶-۱-۵- تهیه کپی
تهیه کپی، روشی آسان برای اشاعه منابع ردیف اول است بی آنکه به منابع کتابخانه صدمه ای وارد آید. اما این روش فقط برای منابع کم حجم مناسب است و به تجهیزات مناسب نیاز دارد. این روش، روشی به صرفه است اما توافق حق مؤلف از مهمترین موانع آن به شمار می آید. بعضی از واحدهای بزرگ اطلاع رسانی برای تهیه کپی، بخش ویژه ای به نام «خدمات تکثیر» تدارک دیده اند.
۲-۱-۶-۱-۶- انتقال از راه دور
انتقال منابع از راه دور، یکی از روش های تقریباً جدیدی است که فقط در شرایط خاص و برای منابع ویژه کاربرد دارد. انتقال از راه دور، از دو فرایند بهره می گیرد:
فرایند کپی از راه دور، که با بهره گرفتن از نمابر در خطوط شبکه تلفن انجام می شود. این روش برای انتقال سریع اطلاعات به فواصل طولانی کاربرد دارد؛ و انتقال ویدیویی که به تجهیزات پیچیده تر و کابل های خاص نیاز دارد و بهره گیر می تواند تصویر منبع را بر روی صفحه تلویزیون ببیند. هر دو روش یاد شده که هنوز به ارسال منابع کم حجم محدودند، بسیار پرهزینه اند و فقط به هنگام اضطرار و ارتباطات بسیار ضروری استفاده می شوند. اما بی شک این روش ها بزودی در سطح وسیع تری کاربرد خواهند یافت و از بهای مناسب و رقابتی برخوردار خواهند شد.
از دیگر روشها در زمینه خدمات اشاعه اطلاعات بر اساس منابع اطلاعاتی می توان از:
تجدید چاپ^[۸] و پیش چاپ^[۹]، بررسی تازه ها، بریدۀ جراید^[۱۰]، امانت طولانی مدت کتابخانه ای، خدمات ترجمه ای و اتاق های تهاتری^[۱۱] نام برد.
۲-۱-۶-۲- اشاعه منابع اطلاعاتی ردیف دوم
اشاعه منابع ردیف دوم براساس محتوا، شیوه ارائه، دوره و موضوعات به اشکال مختلفی صورت می گیرد.
۲-۱-۶-۲-۱- خدمات ارجاعی
این نوع از خدمات، منابع یا اطلاعات واقعی مورد نیاز بهره گیر را فراهم نمی آورند بلکه او را به منابعی مثل منابع ردیف دوم، واحدهای اطلاع رسانی، سازمان های تخصصی، مؤسسات پژوهشی و متخصصین خاص، و… ارجاع داده و محل دستیابی به اطلاعات را مشخص می کنند. خدمات ارجاعی، با بهره گرفتن از فهرست ها و فایل های منابعی که صرفاً برای این منظور تولید شده اند ارائه می شود. بعضی از مراکز ارجاعی به تنهایی یا در ارتباط تنگاتنگ با دیگر مراکز خدماتی عمل می کنند. برآورد کارآیی این خدمات بدون توجه و ارتباط نزدیک با بهره گیران و نیازهای اطلاعاتی آنها، دشوار است- وظیفه ای که در حوزه های جغرافیایی کوچک تر، سهل تر می نماید. اگر این بخش ها از اندازه مشخصی بزرگتر شوند، در مرکز اطلاع رسانی باید به عنوان بخش مجزایی در نظر گرفته شوند. هر چند روزآمد نگاه داشتن فایل های منابع آن بسیار وقت گیر خواهد بود.
۲-۱-۶-۲-۲- خدمات آگاهی رسانی جاری
واحد اطلاع رسانی، برای همگامی بهره گیر با اطلاعات جدید، به ویژه در حوزه موضوعی مورد علاقه، خدمات آگاهی رسانی جاری را ارائه می کند. برای این منظور، مراکز اطلاع رسانی منابعی را با فواصل انتشاراتی متغیر- هفتگی، دو هفته یک بار، ماهانه، یا در بعضی موارد سالانه- منتشر می کنند. این مراکز با پیگیری علایق بهره گیران نسبت به پیشرفت های جدید، نیازهای ویژه آنها را پیش بینی کرده و امکان ردیابی اتفاقات و خبرهای علمی در حوزه تخصصی شان را فراهم می آورند. این مراکز در روزآمدسازی دانش فنی، علمی و مدیریتی بهره گیران خود نقشی حیاتی دارند.
۲-۱-۶-۲-۳- فهرست سفارشات
واحدهای اطلاع رسانی در فواصل زمانی معین (مثلاً ماهانه) فهرست سفارشات خود را تهیه و ارائه می کنند. همچنین، از فهرست قبلی سفارشات، منابع خریداری شده را مشخص می کنند. فهرست سفارشات، عموماً عناوین و نویسندگان منابع و گاهی اطلاعات کتاب شناختی آنها را دربر دارند و غالباً این اطلاعات را بر اساس نوع منابع، یا رده های موضوعی تنظیم می کنند. این فهرست را می توان بر روی تابلوی اعلانات نصب کرد یا به صورت منظم یا براساس درخواست، بین اعضاء توزیع نمود. در این حالت، در پایان فهرست منابع سفارشی، یک برگ درخواست چاپ وجود خواهد داشت و از بهره گیر درخواست می شود منابع مورد نیاز را در فضای تعیین شده علامت گذاری کند و آن را مجدداً به مرکز اطلاع رسانی بازگرداند. این فهرست ها برای تعداد محدودی از بهره گیران ارسال می شوند و در صورت طولانی نبودن فهرست، می توان از آن در جای دیگری استفاده کرد.
۲-۱-۶-۲-۴- بولتن فهرست مندرجات
بولتن فهرست مندرجات، نشریه ای ادواری است که عموماً صفحات مندرجات ادواری های برگزیده یا دریافت شده در طی دوره ای خاص را تکثیر می کنند و عناوین آنها را به صورت الفبایی نظم می دهند. گاهی نمایه عنوان ادواری ها، موضوعات تحت پوشش، و نمایه نویسندگان نیز به صورت ضمیمه ارائه می شود. در بولتن ها، تهیه چنین نمایه هایی به شکلی وسیع عمومیت دارد.
۲-۱-۶-۲-۵- بولتن اطلاعات کتاب شناختی
بولتن های اطلاعات کتابشناختی به صورت منظم- اغلب ماهانه- منتشرمی شوند و اطلاعات کتاب شناختی منابعی که پس از آخرین شماره بولتن به واحد اطلاع رسانی رسیده اند را ارائه می کنند. بولتن ها، گاه توصیفی اند (فقط ارجاعات کتابشناختی منابع و احتمالاً توضیح عنوان یا چکیده ای موجز از آنها را شامل می شوند)، یا تحلیلی اند (با چکیده ای کامل همراه اند). بیشتر بولتن های اطلاعات کتابشناختی با چکیده همراه اند. این بولتن ها را «بولتن های چکیده ای^[۱۲]» می نامند. در واقع، برای شناساندن منبع وکمک به بهره گیر در انتخاب منابع مورد نیاز از میان حجم عظیمی منابع موجود، ارائه چکیده ضروری است. منابع و مراجع ارائه شده در این آگاهی نامه ها با نظم خاصی (نظام های طبقه بندی، طبقه بندی موضوعی، یا نمایه رده ای) سازماندهی می شوند.
هدف اصلی از انتشار بولتن های کتابشناختی، اعلام انتشارات جدید به بهره گیران است. برای تسهیل کاوش های جامع، منابع اطلاعاتی این بولتن ها هر شش ماه، هر سال یا هر چند سال یک بار از نو سازماندهی می شوند. در حقیقت، تولید بولتن های چکیده ای، از جمله فعالیت های عمده اشاعه ای در برخی واحدهای اطلاع رسانی است.
با کمک رایانه، می توان توضیحات منابع را روی ابزارهای مغناطیسی ذخیره کرد، بولتن های دوره ای منتشر کرد و پایگاه های اطلاعاتی را روزآمد نمود. فهرست های کتابشناختی و نمایه ها نیز با رایانه تهیه می شود. سپس، با فرایند کوچک سازی در عکاسی و انتقال بر روی دستگاه افست با عکس برداری ترکیبی، هر بخش را تکثیر می کنند.
۲-۱-۶-۲-۶- نمایه ها
فهرستی از اصطلاحات هستند که به صورت حرف به حرف یا سایر موارد (مثل کلمه ای، مفهومی، نظم خاص، شماره و غیره) الفبایی شده اند و به این وسیله منابع را شرح می دهند. برای تسهیل بازیابی، هر اصطلاح با شماره ارجاع یا شماره بازیابی منبع مورد نظر همراه است. بنابراین، هر منبع به تعداد کلید واژه های انتصابی به آن، در نمایه مورد استناد قرار می گیرد. هر نمایه به تنهایی یک کشف اللغات است که مجموعه ای از اصطلاحات که به عنوان کلید واژه عمل می کنند (و کانون علایق بهره گیران را نمایان می سازند) را با مجموعه ای از منابع پیوند می دهد. نویسنده (نمایه نویسنده)، مفاهیم (نمایه موضوعی)، عناوین (نمایه عنوان)، مکان ها (نمایه جغرافیایی)، منابع (نمایه مؤسسات)، استنادات (نمایه استنادی) یا نمایه های شماره پروانه ثبت اختراعات، شماره های گزارشات، تاریخ، فرمول های شیمی و شماره منابع (نمایه پیوسته ای که یک منبع را به سایر منابع در مجموعه های مشابه، مدارک پیشین در موضوعات مشابه یا در منابع همسان پیوند می دهد) می توانند از جمله این کلید واژه ها یا مداخل^[۱۳] باشند.
نمایه ها- که معمولاً به آگاهی نامه های چکیده ای ضمیمه هستند- گاهی به صورت مجزا نیز منتشر می شوند. در این صورت، مشکل آن است که بهره گیر بلافاصله نمی تواند به چکیده منابع گزینشی خود دست یابد.
۲-۱-۶-۲-۷- خدمات کاوش گذشته نگر^[۱۴]
در خدمات کاوش گذشته نگر، منابع اطلاعاتی مرتبط با درخواست ویژه بهره گیران- در بیشتر موارد یک درخواست- فراهم می شود. برخلاف خدمات مشروحه فوق، این خدمت برای همگامی بهره گیر با اطلاعات جدید ارائه نمی شود بلکه برای یافتن راه حل یا اطلاعاتی برای رفع مشکلی خاص ارائه می گردد. کاوش های گذشته نگر بسیار متنوع اند و براساس موضوع، از پاسخ گویی به یک سؤال ساده تا فهرستی از همه کاوش های پیشین درباره یک موضوع را شامل می شوند.
۲-۱-۶-۲-۸- خدمات مرجع^[۱۵]
در خدمات مرجع، تعریف صحیح درخواست ها، به ویژه فراگیری شیوه استفاده از اطلاعات به بهره گیر آموزش داده می شود و ممکن است بر انتخاب منبع اطلاعاتی تأثیرگذار باشد. متصدی اطلاع رسانی می تواند برای یافتن منابع اطلاعاتی، بهره گیر را به فهرست ها، برگه دان ها، فایل ها، منابع مرجع ردیف دوم، یا پایگاه های اطلاعاتی ارجاع داده یا در صورت ضرورت، شیوه کاوش و یافتن اطلاعات را به وی آموزش دهد.
با ابزارهای آماده موجود در مراکز اطلاع رسانی مثل برگه دان یا مجموعه ای از منابع ردیف دوم یا از طریق ابزارهای بیرونی که بعضی از آنها به یکباره نمی توانند به کار گرفته شوند، خدمات کاوش قابل ارائه است. این مسئله به ویژه در پایگاه های اطلاعاتی رایانه ای که به صورت پیوسته در دسترس نیستند نیز صادق است. در این حالت، درخواست های اطلاعاتی بر روی پرسشنامه های ویژه ای تبدیل می شود. سپس، برای پردازش، به زبان رایانه تبدیل و پاسخ دریافت می شود. در خدمات کاوش درون خطی- با توسعه های فراوانی که اخیراً صورت گرفته است- واحد اطلاع رسانی به پایانه ای دسترسی دارد که به یک پایگاه اطلاعاتی یا یک شبکه متصل است. برای ارائه خدمات آگاهی رسانی جاری هم زمان با روزآمد شدن پایگاه اطلاعاتی، کاوش درون خطی بسیار مناسب است. رایانه، فهرستی از بازیابی منابع یا ارجاع آنها به منابع ردیف دوم را ارائه می کند.
۲-۱-۶-۲-۹- خدمات پاسخ گویی به سؤالات
خدمات پاسخ گویی به سؤالات، اولین گام در حوزه اطلاع رسانی است. با طراحی فرم هایی که بهره گیر باید برای درخواست های خود آن را پر کند و یا با مراجعه مستقیم (گفتگو، تلفن یا سایر موارد مشابه) به واحد اطلاع رسانی ، نیازهای اطلاعاتی بهره گیران و شیوه مناسب ارائه آن مشخص می شود. سپس با بهره گرفتن از ابزارهای مختلف موجود، در مرکز اطلاع رسانی یا سایر مراکز- به جستجو می پردازند. پس از گردآوری همه منابع مرتبط، آنها را به روش دلخواه و مناسب بهره گیر ارائه می کنند. متأسفانه، این فرایند طولانی و پیچیده است و به کارکنانی نیازمند است که در حوزه موضوعی مربوط تخصص داشته باشند.
همانند بسیاری از درخواست های قابل پیش بینی یا درخواست هایی که قبلاً در مراکز اطلاع رسانی وجود داشته اند، در خدمات پاسخگویی به سؤالات نیز می توان از برگه ها یا پرونده های اطلاعاتی برای تهیه سریع حداقل بخشی از پاسخ استفاده کرد. گاهی از این پرونده ها می توان برای توجیه ضرورت وجودی یک واحد اطلاع رسانی تخصصی استفاده کرد.

 

 

خوشه الف )معنای خود آسیب رسانی
مضمون اول :روشها و تعاریف خود آسیب رسانی
در اغلب موارد نوجوانان در تعریف خود آسیب رسانی به خودجرحی و به صورت اختصاصیتر خط انداختن روی پوست بدن را مثال میزدند و رفتارهایی مانند بیش مصرف مواد،رفتارهای پرخطر جنسی یا سوء مصرف مواد را خود آسیبرسانی به حساب نمیآوردند و انگیزههای رفتارهای غیر خودجرحی را روشهایی برای لذت یا تجربهجویی بیان کردند. همچنین خودجرحی و خودکشی را دو پدیده مستقل از هم در نظر میگرفتند. در هیچ مصاحبهای اقدام خودکشی نوعی خود آسیب رسانی به حساب نیامد. همچنین از رفتارهای پرخطر و سوء مصرف مواد تنها رفتار خطرجویی جنسی در یک شرکت کننده به عنوان روشی برای خودآسیب رسانی تعریف شد.

در هیچ یک از مصاحبه به این که خودجرحی درد دارد اشاره نشد. تنها در برخی موارد به تاثیر منفی رد و اثر خودجرحی بر روی زیبایی بدن اشاره شد. “زخم شیرین” یا “زخم بدون درد” از جمله تعاریفی است که می توان از گزارش های نوجوانان از خودجرحی استنباط کرد.
نوجوانان روش اقدام خودکشی را بیشتر از طریق قرص خوردن و خود مسموم سازی بیان کردند؛ در حالی که روش خود آسیب رسانی را بریدن بخشهای بدن با تیغ تعریف کردند. نوجوانان در هنگام تعریف خودجرحی از واژگان غنیتری استفاده میکنند. نوجوانان بزهکار در توصیف خودجرحی به صورت واضحتر و بدون پنهانکاری درباره این رفتار سخن میگفتند و آن را به عنوان یک جزء از شخصیت خود میپذیرفتند؛ اما نوجوانان غیر بزهکار نسبت به ابراز و نشان دادن خودجرحی شرم داشتند. خود جرحی کارکردهای متنوع تری نسبت به اقدام خودکشی دارد و انگیزه های بیشتری به خود جرحی نسبت داده میشود. معمولاً از لحاظ توالی زمانی معمولاً موارد ابتدا آسیب به خود از طریق خودجرحی آغاز می شود و بعدها به اقدام خودکشی تبدیل میشود. خودجرحی در بیشتر موارد در موقعیت های بین فردی در جریان تعارض و اختلاف با مراجع قدرت همچون فریادی بلند برای رهایی از فشار آن موقعیت انجام میشود اما اقدام خودکشی در سکوت، تنهایی و با ناامیدی از حل مشکلاتی غیر قابل حل مانند ماندن در زندان، یا آزار و اذیت والدین انجام میشد.
هر دو گروه در هنگام تعریف خودکشی و نقل روایت های خودکشی با تعداد جملات کمتری این تجربه را توصیف می کردند و همه مشارکت کنندگان از این که بعد از خودکشی زنده مانده بودند احساس بهتری داشتند. شرکت کننده ۵ دراین باره معتقد بود:(وقتی خودجرحی میکنی میخواهید از عقدههای خود خالی شوی ولی اقدام خودکشی به معنای تنفر از خود است،آدم از خودش بدش می آید،به بن بست رسیده است). شرکت کننده ۶:(در خودجرحی آدم دلش میخواهد با این کار آروم بشود ولی در خودکشی دیگر از دست خودت سیرشدهای). مشارکت کننده۱۶:(دیگر خسته شده بودم،برای رهایی از دعوا ومرافعه خانوادگی،رهایی و فراموشی زورگوییهای والدینم قرص خوردم تا بمیرم). شرکت کننده ۱۷: (وقتی به فکر خودکشی افتادم که از همه جا بریده بودم، ناامید شده بودم ولی بعد از این که زنده ماندم خوشحال بودم؛ اما خودجرحی در اوایل دوره راهنمایی نوعی تفریح و نشان دادن خودم به دیگران بود و بعداً یک راه برای آرام شدن از اعصاب خوردی و عقدهها بود اما الان که دارو می خورم دیگه آرومم و خودجرحی نیاز ندارم ). شرکت کننده ۲۰ (خودکشی پایان خاطره های بدی بود که از خودم داشت. من یک آدم گناهکارم، برای رهایی از افکار آزاردهنده خودکشی میکنی و وصیت نامه هم نوشتنم).
هیجان پیش آیند خودجرحی در نوجوانان در بیشتر موارد از نوع خشم است؛ در حالی که در اقدام خودکشی این هیجان از نوع افسردگی، تنفر از خود، احساس گناه و بیقراری شدید بود. در شرکت کننده ۱۷ از گروه بزهکاران (یک چیزی نمیتونم حلش کنم، ” تو مُخم میره"، دعوام میشه با داداشم تو این موقعیتها خودجرحی میکنم). شرکت کننده ۱۸ :( وقتی همه راه ها بسته شد و حتی مادرم هم کمکی به من نکرد، تصمیم به اقدام خودکشی گرفتم).شرکت کننده ۲۰: ( بارها بارها افکار بدیهایی که به دوستم کردم به ذهنم میآمد، خیلی از خودم بد میومد و به خودم میگفتم دوستم چه قدر خوبی کرد و من آدم گناهکاری هستم، تو این شرایط خیلی بی قرار و مضطرب شده بودم، خودم برای خودم دیگه ارزش نداشتم، با خودجرحی هم آرام نشدم تصمیم به اقدام خودکشی گرفتم).
خودجرحی از لحاظ شدت سطوح مختلفی دارد. در اوایل نوجوانی در اثر تقلید و اثرپذیری از همسالان به صورت رفتاری جدید آموخته میشود و دو مسیر پیدا میکند؛ در برخی از نوجوانان به صورت یک رفتار برای بیان اعتراض، خودتنبیهی و یا تسکین بخش در میآید و ممکن است در طی زمان روش های انجام خودجرحی شدیدتر شود و سرانجام تبدیل به اقدام خودکشی شود و در دسته دیگری از نوجوانان به عنوان ملاکی برای حفظ تعلق به یک خرده فرهنگ خاص مثل بچه قلدرها یا ایجاد احساس قدرت در می آید.
نوجوانان بزهکار شاخص خودجرحی را تعداد خط انداختنها روی پوست بدن با چاقو یا تیغ تعریف میکنند، ولی نوجوانان با اختلالهای خلقی خودجرحی را با اصطلاح بریدن و سوزاندن یا تیغ کشیدن روی پوست تعریف میکنند و معمولاً در تعریف آن علاوه بر روش به تاریخچه یادگیری این رفتار و موقعیت های برانگیزان قدیم و جدید این رفتار اشاره میکنند. معمولاً نوجوانان بزهکار در تعریف بیشتر به جنبه های عینی توجه میکنند و مثالهای مصداقی میزنند ولی در گروه نوجوانان با اختلال های روانپزشکی وآزاردیده به مسائل روانشناختی به اندازه عوامل عینی و محیطی توجه میشود؛ برای مثال شرکتکننده ۱۸ در تعریف خود آسیب رسانی به زمانی که اولین بار این رفتار را انجام داد اشاره می کند. (در دوره مدرسه برای این که نشون بدهیم ما هم از عهده کارهای سخت بر میآییم با تیغ روی دستم خط میانداختم…اولش حالت کنجکاوی و برای کم نیاوردن جلوی بقیه بود….وقتی بزرگترشدیم بازهم خودجرحی میکردیم اما این خودجرحی برای این بود که عصبانیتم زیاد بود، از این که دوستم را از دست داده بودم). شرکت کننده ۶ در تعریف خودآسیب رسانی به موقعیت هایی که این کار را انجام داده است، اشاره میکند: (ما وقتی دعوامون میشه برای این که طرف مقابل رو بترسونیم با شیشه خودجرحی میکردیم…. خودجرحی احساس پرزور بودن میده….من جونمو دوست دارم هرگز خودکشی نمی کنم…این ها که خودکشی میکنند به خاطر جلب توجه دیگران این کار را انجام میدهند). شرکت کننده ۴ در تعریف خود آسیب رسانی به عوامل روان شناختی بیشتر اشاره می کند (این رفتار را در بچه های مدرسه دیدم، دست خودم نبود به خاطر این که به دوستم علاقه مندیم رو نشون بدهم خودجرحی میکردم، بعضی وقتا برای آروم شدن و خلاص شدن از اختلاف هایی که با مادرم داشتم این کار را می کردم… وقتی کسی را که دوست داشتم به من توجه نمی کرد عصبانی میشدم و خودجرحی می کردم، به خودم آسیب بزنم…)
مضمون دوم : حالتهای هیجانی
مضمون اصلی اکثر مصاحبهها درباره تجربه سریع و شدید هیجانهای مختلفی مثل خشم، افسردگی، اضطراب و احساس گناه بود. در اکثر موارد به دلیل شدت بالای برانگیختگی هیجان خشم نوجوان توانایی جهتدهی خشم را نداشت وخود آسیبرسانی به عنوان راهی برای آرام کردن و رهاشدن از خشم استفاده میشد. از نظراکثر مراجعان خود آسیب رسانی باعث آرام شدن،رهایی،تسکین و تخلیه بار هیجانهای منفی میشود. از این روی می توان بیان کرد این نوجوانان احتمالاً در تنظیم هیجان ها، تسکین خود دچار مشکل هستند. ویژگی مشترک حالتهای هیجانی نوجوانان خودآسیبرسان این بود که این حالتها به صورت بیش برانگیختگی و با شدت زیاد تجربه میشوند و در نتیجه فرصتی برای به کارگیری راهبرد دیگری برای تنظیم هیجانی وجود نداشت.
ویژگی دوم این حالت های هیجانی این بود که در رابطه با افراد مهم زندگی و یا همان موضوعهای عشق به وجود میآمد و به همین دلیل نوجوان نمیتواند برای تسکین ضربه روانی که از فرد مهم خورده است به فرد مقابل آسیب بزند و در نتیجه برای جبران ناکامی که از افراد مهم زندگی خورده است رو به خودآسیب رسانی می آوردند. گروهی از نوجوانان بزهکار نیز وجود داشتند که برای رسیدن به حالت های هیجانی مثبت شبیه لذت، از خود بی خود شدن این رفتار را انجام میدادند.
شرکت کننده ۱۶:( وقتی یک بار امتحان کردم آن را بسیار آرامش بخش یافتم مثل یک قرص آرام بخش عصبانیَت آدم را کم میکند). شرکت کننده ۸:(وقتی اعصابم خورد میشود، خودجرحی میکنم؛اگه آن کار را نکنم آروم نمیشم) شرکت کننده ۶ :(حالم خوبه ولی ناگهانی یک احساس بی ارزشی بهم دست میده عصبانی میشم چرا وضع من این جوری شد آن وقت هر چی جلوم باشه خورد میکنم تا به خودم ضربه بزنم).
یکی دیگر از حالتهای هیجانی که در خود آسیب رسانی نقش داشت افسردگی بود. مشارکتکننده ۷:(همیشه وضع خودم را بقیه مقایسه میکنم ؛چرا من هیچی ندارم یک احساس بیچارگی به من دست میدهد پیش خودم فکر میکنم اگه خودم را پاره پاره کنم تا آروم میشوم)؛شرکت کننده ۵: (وقتی احساس تنهایی میکنم عادت کردم تنهاییم که پر از غصه است را با خودجرحی پرکنم)؛شرکت کننده :۴(نمیتونم شادی کنم،دیگران چرا این قدر خوشحال و شادند من خیلی احساس گناه میکنم اولین بار که خودجرحی کردم میخواستم حداقل خودم قانع کنم دردهام واقعیه اما بعد که این کار را کردم افسرده تر شدم از خودم بدم اومد)؛ شرکت کننده ۱۳:(دلم میخواست فریادبزنم؛چرا این قدر به من ظلم کردند؛ سعی میکنم توتنهاییم خفه بشم بعد فکر خودجرحی میاد ووقتی این کار را میکنم و خون را میبینم آروم میشم).
مضمون سوم: پیام اجتماعی
خود آسیبرسانی معمولاً در بحبوبه تعارضهای بین فردی برای نشان دادن اعتراض یا راهی برای به قدرت رسیدن در نزاع استفاده میشود. نوجوانان آزاردیده و در موقعیت سرپایی زمانی که در تعارض های ارتباطی و در معرض انتقادهای والدین یا رفتارهای آزارگرانه والدین شان قرار میگرفتند برای رهاشدن از موقعیت دشوار از این شیوه استفاده می کنند. شرکت کننده۱ : (پدرم به خاطر دیرآمدن به خانه دعوایم می کرد و می خواست کتکم بزند، در این لحظه تیغ را برداشتم و روی بدنم را جلوی شان زخمی کردم). شرکت کننده ۲ ( با دوستم می خواستیم برویم بیرون اما مادر فهمید ما قصد رفتن به جای دیگری را داریم برای اینکه از شر دعواهای مادرم رها شوم و به دوستم نشان دهم که چقدر برایم اهمیت دارد با تیغ به قصد کشت دستم را بریدم). شرکت کننده ۴ (مادرم با کابل خواهرهایم را کتک می زد، مادرم دچار افسردگی بود. من طاقت رنج دیدن خواهرها و اعضای خانواده ام را نداشتم، چاقو را برداشتم و به او نشان دادم که دارم خودم را زخمی می کنم اگر از این کار دست برندارد خودم را خواهم کشت). شرکت کننده ۸: (پدرم اعتیاد به شیشه داشت و بلای جان مادر و خواهرهایم شده بود. وقتی به من گیر میداد و از من می خواست پول موادش را تامین کنم با چاقو روی سرم را زخمی کردم).
پیام بین فردی که نوجوان در این موقعیتها انتقال میدهند راهی است برای رهاشدن خود و خانواده از زیر فشار یک موقعیت آزاردهنده و این رفتار را می توان نوعی حل مساله اجتماعی یا روشی برای رسیدن به هدف ها و حقوق پایمال شده به حساب آورد.
پیام اجتماعی دیگر خودآسیبرسانی ابراز عشق و وفاداری به دوستان صمیمی یا گروه های همسالان است. خود آسیبرسانی در برخی از شرکتکنندگان درحُکم نشانهای برای اثبات دوستی و وفاداری و در برخی دیگر از نوجوانان راهی برای ابراز قدرت است. حکاکی کردن حرف اول یک دوست یا فرد مورد علاقه در نوجوان بزهکار یکی از مصادیق ابراز پیام اجتماعی است. همچنین عشق به دوستان همجنس به اندازه دوستان غیر همجنس در انجام خودجرحی نقش دارد. شرکت کننده ۴ :(من علاقه زیادی به دوستم داشتم و حتی حاضر بودم خودم را بکشم وبعد خودجرحی میکردم تا به او نشان بدهم حرفهایم الکی نبوده است، دوست داشتم او بفهمد که به خاطرش حاضرم هر کاری انجام دهم). شرکت کننده ۱۱:(مقداری پول میخواستم، از داداشم تقاضا کردم و او خیلی بیشتر از پولی که میخواستم را به من داد، بعد حرف اول اسمشو رو دستم خط انداختم تا بفهمه چقدر دوستش دارم)؛ شرکت کننده ۱۴:(اگر خط بندازم احساس بزرگی میکنم،هر کسی ببینه فکر میکنه آدم گنده ایی،دعواییه)؛ شرکتکننده ۱۱( خودجرحی احساس لاتی میاره،نشون میده آدم پرزوری هستم). شرکتکننده ۱۷: (وقتی کسی رو دوست دارم ولی اون به من خیانت میکند بسیار عصبانی و خشمگین میشم نمیتونم او را بزنم مجبور میشوم خودم را بزنم).
یکی دیگر از موقعیتهای اجتماعی برانگیزاننده خودجرحی ترک شدن از سوی دوستان صمیمی است و خود جرحی در این موقعیتها هم روشی برای خودآرام سازی است و هم تلاشی است برای این که به فرد مقابل نشان داده شود که هنوز به او علاقه مندی وجود دارد. شرکت کننده ۲ (می خواستم دوستم ببیند که من به او علاقهمند هستم و دیگر به من گیر ندهد و بیشتر به من علاقهمند شود)؛ شرکت کننده۴:( وقتی کسی را که دوست داشتم به من توجه نمیکرد عصبانی میشدم، خودجرحی میکردم، به خودم آسیب میزدم)؛ شرکت کننده ۱۳:(وقتی دوستم ترکم کرد خیلی تنها شدم تو اون لحظه به فکر زخمی کردن خودم افتادم).
در نوجوانانی که سابقه آزار و اذیت در دوران کودکی داشتند هم در گروه بزهکار و هم گروه آزاردیده و بالینی معنی اصلی خود آسیبرسانی رهایی و تسکین از هیجانهای منفی بود؛ ولی در نوجوانانی که دوران کودکیشان تجارب آزار و اذیت کمتر بوده است خودجرحی را بیشتر به عنوان روشی برای اهداف ابزاری مانند ابراز عشق یا قدرت به حساب می آوردند.
خوشه (ب): انواع خود جرحی
براساس نحوه روایت از خود آسیبرسانی دونوع خودجرحی قابل افتراق است: خودجرحی رهاییبخش و خودجرحی قدرت بخش. خودجرحی رهایی بخش شکل قالب خودجرحی در نوجوانان بزهکار و غیربزهکار است. خودجرحی از این جهت رهایی بخش نامگذاری شد که به فرد امکان میدهد تا از فشار موقعیت های ارتباطی آزاردهنده، هیجانهای منفی مثل خشم، افسردگی و یا حالتهای تجزیهای رها شود. این نوع خودجرحی در آغاز ممکن است به صورت آشکار در موقعیت های تعارض اجتماعی انجام شود؛ اما پس از مدتی به صورت یک حالت خوددرمانی و تسکین بخشی در میآید. در برخی نوجوانان خودجرحی برای رهایی از حالت های تجزیه ای انجام می شد. در این گروه به ویژه دیدن رنگ خون راهی برای بیرون آمدن از حالت تجزیه بیان میشد. برای مثال شرکت کننده ۱۸(وقتی خون خودم را میدیدم آرام میشدم). شرکت کننده ۸ (وقتی به یاد گذشته میافتم، فکر آن موقع که چه بلاهایی سرم آمد، در این لحظه ها فقط دیدن رنگ خون مرا از این حالتها بیرون میآورد)
خودجرحی قدرت بخش به دو شیوه مشاهده می شود. در حالت اول در بین نوجوانان بزهکار و غیربزهکار برای نشان دادن قدرت و تحمل درد و رسیدن به جایگاه اجتماعی بالاتر در گروه انجام میشد. حالت دوم هم خودجرحی قدرت بخش در نزاع و تعارض با دیگران انجام میشود. هدف از این کار نشان دادن قدرت، رهاشدن از شر یک آدم قلدر و علامتی از میزان خشم بود. این نوع خود آسیب رسانی روشی است برای احقاق حقوق پایمال شدهای که نوجوانان تصور میکنند دیگران شامل والدین و افراد زورگو آنها را نادیده گرفتهاند. برای مثال شرکت کننده ۹ به توصیف این نوع خود آسیب رسانی در جریان یک نزاع اشاره می کند: (تو دعوا طرف مقابل خیلی زیادبودند با شیشه نوشابه رو سرم کشیدم تا آنها بترسند و فرار کنند). شرکت کننده ۶:(اگه با بچه بزرگا دعوام بشه زورم بهش نرسه با چاقو به خودم میزنم تا حساب کار دستش بیاد) شرکت کننده ۷:(تو دعوا وقتی میخواهی طرف مقابلت را بترسونی خودجرحی میکنی).
نوجوانان مبتلا به اختلالات خلقی نیز زمانی که با والدین بر سر مسائلی مانند استقلال و خودمختاری دچار تعارض میشوند یا وقتی که احساس میکنند راه دیگری برای رسیدن به حقشان ندارند از این نوع خود آسیب رسانی نیز استفاده میشود. شرکت کننده ۲:(دیراز مدرسه به خانه برگشتم،پدرم عصبانی شد وکتکم زد من به اتاقم رفتم و با تیغ روی گردن و دستهایم کشیدم تا به او نشان دهم که زور من بیشتراست).
خوشه (ج): علل خود جرحی
مضمون اول)عوامل روان شناختی
۱.۱)آشفتگی های هیجانی ( خشم شدید و افسردگی) بر اساس گفته های شرکت کنندگان در هر دو موقعیت به لحاظ روان شناختی مهم ترین علت در انجام خودجرحی تجارب آشفتگی هیجانی است که به دو صورت خشم شدید و افسردگی وجود دارند. شرکت کننده ۲ “ وقتی کسی را که دوست داشتم به من توجه نمی کرد عصبانی میشدم و خودزنی می کردم “. شرکت کننده ۳: “ زود عصبانی می شوم
، عصبانیت سر مسائل خانوادگی دلیل اصلی خودجرحی من است. کنترلم در موقع خودزنی دست خودم نیست“. شرکت کننده ۲۰ : “ وقتی فشار زیادی از درون تجربه میکنی، هیچ چیزی دست خودت نیست، با درد کشیدن فشار کمتر میشه“. آنچه از محتوای مصاحبه ها بر می آید خشم بیشتر به صورت سریع و کوتاه مدت تجربه می شود و خودجرحی خنثی ساز شدت خشم است.
معمولاً خودجرحی در همان لحظه که فرد در موقعیتی قرار دارد اتفاق می افتد و فرد در همان لحظه به دنبال تخلیه خشم است. نوجوانانی که به دفعات خودجرحی میکنند آشفتگی هیجانیشان بیشتر به صورت افسردگی است و نوجوانان برای رهایی از افسردگی و خلق منفی این رفتار را انجام می دهند. همین طور در نوجوانانی که سابقه اقدام خودکشی داشتند خودجرحی با هدف رهایی از افسردگی بیشتر مشاهده میشد. شرکت کننده ۹ “ ما در زندگیمون هیچی نداشتیم، وقتی وضع خودمان را با بقیه مردم مقایسه میکنم داغون میشدم اون موقع با خودزنی خودم آروم می کردم” شرکت کننده ۱۲: “ من موسیقی غمگین خیلی گوش میدم میرم تو فاز افسردگی بعد خودزنی میکنم خیلی حس خوبی بعدش دارم“. شرکت کننده ۱۸ :وقتی از کانون مادرم هم به من گفت کاری برایم نمی تواند بکند خیلی ناامیدشدم و خودزنی کردم برای اینکه بمیرم“.
۲.۱) نقص حل مساله
آنچه از مصاحبهها میتوان به عنوان علت دوم خودجرحی استنباط کرد استفاده از خودجرحی به عنوان روشی برای حل مسئله است. اغلب نوجوانان خودجرحی کننده در ارزیابی مسائل دچار سوگیریهای شناختی تهدیدآمیز میشوند.
شرکت کننده ۱”میخواستم به پدرم بفهمونم حق ندارند با من این طوری برخور کنند، نباید به من گیر بدهد که چه زمانی میروم و چه زمانی می آیم. خودزنی کردم تا آنها را بترسانم ” . البته در برخی موقعیت ها مسائلی که نوجوانان با آن روبرو می شود خودجرحی گویی تنها راه حل کمک کننده است شرکت کننده ۳ “برای تهدیدی کردن مادرم که خواهرهایم کتک نزند با چاقو خودزنی می کردم“. شرکت کننده ۱۳ ” توی دعوا وقتی گرفتار بچه های بزرگتر از خودم میشدم با بطری نوشابه خودزنی می کردم“
۳.۱) نقص خود تسکینبخشی
معمولاً اغلب نوجوانان رها شدن، آرام شدن، خلاص شدن و پایان دادن به تجارب هیجانی منفی را به عنوان یکی از علت های خودجرحی بیان کردند که نشان می دهد نقص در خودتسکین بخشی یکی از علل روان شناختی خودجرحی است.
شرکت کننده ۵": با این کار میخوام آروم بشم ،وقتی خون میبینم خون خودمم.. آروم میشم” ، شرکت کننده ۸ “از درون درد میکشی باید یک جوری عقده ها رو بیرون بریزی“. شرکت کننده ۷" خودزنی خیلی لذت بخش است، نه اینکه من عصبانی بشم خودزنی کنم، نه کلاً لذت این کار خیلی زیاده“ شرکت کننده ۱۳” من بیش از ۱۰۰ بار خودزنی کردم، تنها چیزیه که آرومم میکنه“. مشارکت کننده ۱۶”چیزها و مسائل جزیی باعث عصبانیتم میشود اگر نتوانم با خودزنی خودم را آرام کنم با دیگران دعوایم میشود“. شرکت کننده ۱۷" من برای اینکه آروم بشم باید خون ببینم“. این عامل در نوجوانان آزاردیده بیشتر از نوجوانان بزهکار به عنوان یک علت در خودجرحی نقش دارد. اغلب این نوجوانان مورد ظلم قرار گرفته بودندو به لحاظ مرتبه در گروه همسالان به نظر ضعیف تر از سایرین بودند.این روش به ویژه در دختران آزاردیده بیشتر مشاهده شد. شرکت کننده ۱۰ “ من با یکی دوست شده بوم. به خاطر آن پسر تهمت های بسیاری به من زدند، وقتی این خبرها و تهمت ها به گوشم میرسیدم با تیغ خودزنی می کردم…با سیگار خودمو میسوزوندم، بعد از این کار آروم میشدم “.
۴.۱)رسیدن به جایگاه اجتماعی در گروه همسالان
یکی از عواملی که به صورت اختصاصی با خودجرحی در نوجوانان بزهکار رابطه دارد میل به رسیدن به جایگاه اجتماعی والاتر در بین گروه همسالان است. معمولاً نوجوانان بزهکار برای به حساب آمدن و معروف شدن خودزنی میکنند و شاخص خط انداختن روی بازو و سر یکی از ملاک های قرارگرفتن در راس گروه همسالان است. شرکت کننده ۱۵ “ میخواستم جلوی دوستام کم نیارم، نشون میده من آدم گنده ای هستم” شرکت کننده ۱۳ “ بعضی وقتا این خط انداختن ها به من کمک کرده که جلوی دیگران دربیام و اون ها متوجه بشوند که نباید سر به سرم بگذارند ".
۲)عوامل محیطی
۱.۲)الگوگیری: در اغلب موارد به ویژه در اولین بار شروع رفتارخود جرحی الگوگیری به ویژه همسالان،مادر و رسانه نقش دارند. مشارکت کننده ۴”بین دوستام دیدم بعضیهاشون رو دستشون خط خطی میکنند کنجکاو شدم با آن پسرها پُزانداختم من هم میتونم با چاقو رو دستم خط بندازم“؛ مشارکت کننده ۵:”هر وقت مادرم با ناپدری ام دعواش میشد خودش رو میزد“. شرکت کننده ۱۲و ۵ “یک ترانهای هست که عجیب روم تاثیر داره هر وقت اون ترانه رو گوش میدم با تیغ خودزنی میکنم“.
۲.۲) خانواده نابهنجار :در بیشتر مصاحبههای انجام شده با نوجوانان بزهکار ،نوجوانان جو ناامن و مغشوش خانوادگی را که در اثر اعتیاد پدر به وجود آمده بود در خود جرحی موثر میدانستند. در خانواده های نوجوانان با سابقه اختلالات خلقی برانگیزاننده اصلی دوره خودجرحی تعارض با والدین بود. عدم توافق نوجوان و خانواده بر سر مسائلی مانند زمان بیرون ماندن از خانه،مسائل مالی،نوع پوشش و کلاً مسائل مرتبط با تلاش نوجوان برای مستقل شدن و مقاومت خانواده از عوامل موثر خانوادگی در شروع خود جرحی نوجوانان بود. شرکت کننده ۱۰ “مصرف مواد پدرم باعث مزاحمت خانواده و آزار مادرم میشد برای قطع این شرایط خودزنی میکردم” شرکت کننده ۷ “ پدرم معتاد بود هر وقت به من گیر میداد و من زورم نمیرسید خودزنی میکردم” شرکت کننده ۱۴ “دوبار خودزنی کرده ام هر دوبارش بعد از دعوا با پدرم بود؛دلم نمی خواهد کسی در کارهایم دخالت کند“
۳.۲) مصرف و سوء مصرف مواد و الکل. به ویژه در اغلب نوجوانان بزهکار حالت مستی بعد از مصرف الکل یک عامل تاثیرگذار در اقدام به خود جرحی بود. شرکت کننده ۶ “ اولین بار خودزنی من وقتی بود که با دوستم مست کرده بودیم ؛حالم خیلی بد بود یاد دوست از دست دادم افتادم با تکههای شیشه نوشابه خودزنی کردم” شرکت کننده ۷ “وقتی الکل یا مشروب میخوردم راحتتر و بیشتر خودزنی میکنم” شرکت کننده ۱۶ “ وقتی مواد به من نمی رسد حالت خماری می گرفتم برای رهایی از این حالت رو به خودزنی می اوردم” شرکت کننده ۱۸ “ گاهی وقت ها عصبانی میشدم از دست خانواده خودزنی می کردم که آروم بشم بعد سراغ مواد می رفتم که درد بدنی خودزنی کم بشه“.
بنابراین هم مصرف الکل و مواد در جرات یافتن برای انجام خودجرحی نقش دارند و هم می توانند همراه با خودجرحی شدت مصرف به صورت سوء مصرف درآید و در این گروه از نوجوانان احتمال اقدام خودکشی بیشتر است.
سوال دوم. چه عواملی در پدیدایی خودآسیب رسانی نوجوانان نقش دارند؟
برای پاسخ گویی به این سوال براساس مضامین استخراج شده عوامل موثر در پدیدایی خودآسیب رسانی در قالب دو مدل برای خودجرحی رهایی بخش و خودجرحی قدرت بخش پیشنهاد شده است. گزارش نوجوانان از این عوامل بیشتر متمرکز برشرایطی بود که در اثر تعارض با مراجع قدرت به وجود میآمد. اگر چه برخی از عواملی که در مدل ها اشاره شده است به صورت مستقیم از زبان نوجوانان بیان نشده است اما معنای ضمنی آنها اشاره شده است و به شواهدی از گفته های مراجعان که تایید کننده این نقایص است در بخش های قبل اشاره شد.
نمودار مسیر خود جرحی

۵۰/۵

 

رد می‌شود

 

رد می‌شود

 

 

 

نوشهر

 

۴۵/۴-

 

پذیرفته می‌شود

 

پذیرفته می‌شود

 

 

 

۲-۵ بررسی روند تغییرات سالانه
در بررسی تغییرات سال به سال فراوانی روزهای گرد و غباری در ایستگاه‌های هواشناسی مورد مطالعه می­توان افزایش طوفان­های گرد و غباری را در طی سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ مشاهده کرد. از سال ۱۹۹۰ به بعد همان‌طور که در نمودار (۱-۵) مشاهده می‌شود تقریبا با کاهش روزهای گرد و غباری روبرو هستیم که تا سال ۲۰۰۵ ادامه دارد که شاید دلیل آن فراوانی روزهای بارانی در این مناطق و شروع دوباره مقابله با طوفان گرد و غبار از مبدا است. یکی از علل وجود تغییرات در وقوع گرد و غبار حرکت سامانه­های سینوپتیک است که طوفان­های گرد و غباری را به همراه می­آورند. طوفان‌های گرد و غباری که قبلاً به ندرت می­توانستند عرض‌های جغرافیایی ۳۸ درجه را تحت تاثیر قرار دهند در سال‌های۱۹۸۰ تا ۱۹۹۰ به سهولت و با فراوانی بیش‌تر در منطقه نفوذ پیدا می­ کنند. دوم فعال­تر شدن منابع انتشار گرد و غبار در کشور عراق می­باشد. در آن سال­ها به دلیل وقوع جنگ بین ایران و عراق و برخی مشکلات در کشور عراق و احتمالاً تغییرات آب و هوایی فراوانی طوفان­های گرد و غبار در کشور عراق افزایش یافته است. به لحاظ همسایگی که بین ایران و عراق وجود دارد طبیعی است که فعال­تر شدن بیابان­های این کشور به افزایش فراوانی روزهای گرد و غباری خواهد انجامید.
نمودار(۱-۵): روند تغییرات سال به سال روزهای گرد و غباری در ایستگاه‌های رشت، رامسر و گرگان
نمودار(۲-۵): تعداد روزهای گرد و غباری در تعدادی از ایستگاه‌های استان مازندران
همان‌گونه که در نمودار (۳-۵) نیز مشخص است تغییرات فراوانی روزهای گرد و غباری درگرگان در ۵۵ سال گذشته از سالی به سال دیگر بسیار متفاوت بوده و از ۱ روز در سال۱۹۵۳ به ۱۴ روز در سال۱۹۹۳ تغییر کرده است. هم‌چنین در سال­های اخیر فراوانی روزهای گرد وغباری کاهش پیدا کرده است.
نمودار (۳-۵): نمودار تغییرات سال به سال روزهای گرد و غباری ایستگاه گرگان در فاصله سال­های ۱۹۵۳ تا ۲۰۱۰
۳-۵ بررسی فصلی توزیع گرد و غبار
بیش‌ترین تعداد روزهای گرد و غبار در بین سه استان جنوبی دریای خزر در استان گلستان است. بیش‌ترین توزیع گرد و غبار با ۱/۲۸ درصد مربوط به فصل پاییز است و در رتبه‌های بعدی فصول زمستان با ۴/۲۷، تابستان ۴/۲۳ و بهار با ۵/۲۱ قرار دارد.
نمودار (۴-۵): نمودار دایره‌ای فصلی گرد و غبار بر حسب درصد
۴-۵ نحوه توزیع ماهانه طوفان‌های گرد و غباری سه استان جنوبی خزر
بررسی نحوه­ توزیع پارامترهای آب و هوایی (از جمله طوفان­های گرد و غباری) در طول ماه‌های مختلف سال برای ایجاد زمینه­ای مناسب برای شناخت رفتار آن‌ها بسیار مفید است. در این بخش برای نشان دادن نحوه پراکنش ماهانه طوفان‌های گرد و غباری در منطقه مورد مطالعه، ابتدا تعداد روزهای همراه با گرد و غبار به تفکیک ماه‌ها استخراج شده و درصد فراوانی هر کدام از طریق ترسیم نمودار مورد بررسی قرار گرفت. در نمودارهای ترسیم شده نیز مشخص است که بیش‌ترین درصد فراوانی طوفان­های گرد و غباری منطقه در ماه‌های مِی و فوریه و ژوئن است. هم‌چنین کم‌ترین امکان وقوع گرد و غبار به ترتیب در ماه‌های سپتامبر و اکتبر می­باشد. علت کم بودن امکان وقوع طوفان­های گرد و غبار در این ماه‌ها می ­تواند در اثر نزول بارش بیش‌تر و کاهش فعالیت بادهای فرامنطقه­ای و هم‌چنین تغییرات دامنه نفوذ سامانه­های سینوپتیک حاکم در این منطقه در ماه‌های فوق‌الذکر باشد.

نمودار (۵-۵): نمودار پراکندگی ماهانه­ی درصد فراوانی طوفان­های گرد و غباری در منطقه مورد مطالعه
۵-۵ تحلیل وضعیت باد در هنگام وقوع طوفان­های گرد و غبار
برای مطالعه جهت کلی جریانات جوی شکل­دهنده و یا منتقل کننده­ ریزگردها به منطقه پارامترهای سمت و سرعت باد گزارش شده در هنگام وقوع طوفان­های گرد و غباری استخراج شده و به منظور مطالعه سمت وزش باد و شدت آن با بکارگیری نرم­افزار WRPlot مورد تحلیل قرار گرفته و گُل­غبار تهیه گردید. همان‌طور که در شکل (۱-۵) قابل تشخیص است مسیر غالب جریانات جوی در هنگام وقوع طوفا‌‌ن‌های گرد و غباری در منطقه مورد مطالعه از سمت غرب و جنوب غرب می­باشد. این موضوع خود بیانگر این مسئله مهم است که جریانات بادی که باعث ایجاد یا انتقال ریزگردها در منطقه می­شوند از چه سمتی منطقه را تحت تاثیر قرار می‌دهند. گُل ­غبار در واقع مسیرهای کلی انتشار و منشاء گرد و غبار را بیان می­ کند.
شکل(۱-۵): گُل­غبار کل منطقه مورد مطالعه
۶-۵ پارامترهای آب و هوایی
یکی از مهم‌ترین موارد مطالعات آب و هوایی، شناخت روابط موجود بین متغییرهای مورد مطالعه است. در بررسی انجام شده نتایج زیر حاصل شده است:
تمام عناصر آب و هوایی با گرد و غبار ارتباط قوی و منطقی دارد و باد دارای ارتباط قوی با رطوبت و بارش دارای ارتباط معکوس با گرد و غبار است. ولی در برخی مواقع به علت شرایط توپوگرافی بسیار متفاوت، پوشش گیاهی و ارتفاعات نقش بسیار بارزی در ارتباط با گرد و غبار ایفا می‌کند.
نوسانات دید افقی بین ۷۰۰ تا ۱۸۰۰۰ متر در نوسان می‌باشد. در طی ۲۶ درصد روزها میزان دید افقی به کم‌تر از ۵۰۰۰ متر رسیده و هم‌چنین در ۷۴ درصد روزها هم، این میزان به بالاتر از ۵۰۰۰ متر رسیده است. علت بالا بودن میزان دید افقی در اکثر روزها رطوبت نسبتا بالا در این منطقه است.
در طول دوره‌های آماری کم‌ترین میزان رطوبت نسبی ۱۴ درصد و بیش‌ترین آن ۹۸ درصد می‌باشد که حاکی از درصد تقریباً بالای این عنصر اقلیمی دارد. رطوبت نسبی کمتر از ۵۰ درصد هم فقط در ۶ درصد از روزها حاکمیت یافته، این در حالی است که ۹۴ درصد روزها هم دارای رطوبت نسبی بالاتر از ۵۰ درصد می‌باشند.
کم‌ترین و بیش‌ترین دمای به وقوع پیوسته، ۳ و ۲/۳۵ درجه سانتی‌گراد می‌باشند و عدد ۱۴/۱۵درجه‌ای هم نشان دهنده‌ی میانگین دما در طول دوره‌های آماری است.
روند فشار در طول سال‌های آماری بین ۴/۹۸۸ تا ۱۰۳۸ هکتوپاسکال می‌باشد که در ۳۵/۲۴ درصد از روزها میزان فشار بالاتر از ۱۰۱۵ هکتوپاسکال قرار گرفته است.
بیش‌ترین و کم‌ترین میزان برای سرعت باد، ۱۴و ۵/۰ متر بر ثانیه می‌باشند. سرعت باد کمتر از ۳ متر بر ثانیه در ۴۲ درصد از روزها مشاهده می‌شود که در۳۳/۶۵ درصد روزها هم حداکثر سرعت باد به کمتر از ۵ متر بر ثانیه می‌رسد، که وقوع چنین شرایطی گویای کم بودن میزان سرعت باد و حداکثر سرعت باد در طول دوره‌های آماری می‌باشد.
۷-۵ تحلیل شرایط همدیدی
برای بررسی شرایط سینوپتیکی منطقه مورد مطالعه حدود ۸۰ مورد در بین تمام ایستگاه‌های هواشناسی انتخاب شده که این انتخاب بر مبنای وجود کد ۰۶ و ۰۵ و هم‌چنین وجود دید افقی کمتر از حد معمول در منطقه است. این ۸۰ مورد از بین تمام ایستگاه‌های هواشناسی موجود در منطقه انتخاب شده ولی به دلیل این‌که ایستگاه‌های هواشناسی در منطقه مورد مطالعه در طی سال‌های متفاوت احداث شده است به همین دلیل آمار مشترک کمی وجود دارد. بنابراین حدود ۲۹ مورد به عنوان آمار مشترک انتخاب شده است.
در جدول (۳-۵) تاریخ وقوع، زمان شدید‌ترین رخداد، طول زمان رخداد و هم‌چنین ایستگاه‌های تاثیر قرار گرفته از گرد و غبار آورده شده است.
از بین موارد آورده شده در جدول (۳-۵) سه مورد را به دلیل شدید بودن میزان گرد و غبار و کاهش بیش از حد دید افقی و پراکندگی بیش‌تر در ایستگاه‌های مختلف مورد بررسی بیش‌تر قرار می‌گیرد.

 

 

دید افقی (متر) در شدیدترین زمان

 

زمان بیشترین غلظت (ساعت/روز)

 

مناطق درگیر در استان

 

مدت حضور(ساعت/روز)

 

تاریخ مشاهده

 

ردیف

 

 

برای بررسی کرویت داده ها از آزمون موخلی استفاده شد. با توجه به ضریب موخلی که (۰.۵≤ ۰.۰۴۴۵=p) بود. نشان می دهد فرضیه کرویت داده ها برقرار است.

در جدول آزمون اثرات درون گروهی، از مرحله اول که با فرض برقراری کرویت در نظر گرفته شده، استفاده شده است. با توجه به داده های جدول ۱ و با در نظر گرفتن سطح معنا داری ۰۰۱/.، اثرات بین آزمودنی (۴df= 20F=, , 0.001p=) مشخص می شود بین گروه ها تفاوت معنادار وجود دارد.
برای بررسی تأثیر بازخورد اسنادی غیرکارکردی بر یادداری مهارت پرتاب دارت از جدول آزمون اصلاح درجات آزادی به روش بونفرونی برای تعیین تفاوت بین گروهی و درون گروهی استفاده شد که نتایج به این صورت بود.
جدول۷ـ۴: مقایسه دوگانه (در یادداری پسران)

 

روزها اختلاف میانگین ها انحراف معیار سطح معناداری

روزسوم-یادداری ۸۹/۰ ۰۸۸/۰ ۰۵۵/۰

یادداری-روزسوم ۸۹/۰- ۰۸۸/۰ ۰۵۵/۰

با توجه به جدول (۴-۵) مشخص شد بین جلسه آخر تمرین (روز سوم و جلسه یادداری (۰.۷۰۵p=) با در نظر گرفتن سطح معناداری ۰۵/۰ معنادار نیست، نتیجه به دست آمده بیانگر آن است که تفاوت معناداری بین جلسه آخر تمرین و جلسه یادداری وجود ندارد، به عبارت دیگر تغییرات حاصل از اعمال متغیر مستقل حتی بعد از فاصله یادداری (۴۸ ساعت) نیز پا بر جا بوده است. بنابراین متغیر مستقل، متغیر یادداری است. بازخورد اسنادی غیرکارکردی بر یادداری مهارت پرتاب دارت تاثیر دارد. بنابراین فرضیه چهارم تایید می شود.
فرضیه پنجم: بازخورد اسنادی کارکردی بر اکتساب مهارت دارت پرتاب دختران تاثیر دارد.
برای بررسی کرویت داده ها از آزمون موخلی استفاده شد. با توجه به ضریب موخلی که (۰.۵≤ ۰.۰۴۴۵=p) بود. نشان می دهد فرضیه کرویت داده ها برقرار است.
در جدول آزمون اثرات درون گروهی، از مرحله اول که با فرض برقراری کرویت در نظر گرفته شده، استفاده شده است. با توجه به داده های جدول ۱ و با در نظر گرفتن سطح معنا داری ۰۰۱/.، اثرات بین آزمودنی (۴df= 20F=, , 0.001p=) مشخص می شود بین گروه ها تفاوت معنادار وجود دارد.
برای بررسی تأثیر بازخورد اسنادی غیرکارکردی بر یادداری مهارت پرتاب دارت از جدول آزمون اصلاح درجات آزادی به روش بونفرونی برای تعیین تفاوت بین گروهی و درون گروهی استفاده شد که نتایج به این صورت بود.
جدول۸ـ۴: مقایسه دوگانه (در اکتساب دختران)

 

گروه ها اختلاف میانگین ها انحراف معیار سطح معناداری

مطلوب-کنترل ۱۲۰/۱ ۴۱۸/۰ ۰۳۸/۰

کنترل-مطلوب ۱۲۰/۱- ۴۱۸/۰ ۰۳۸/۰

با توجه به جدول (۴-۵) مشخص شد گروه مطلوب و کنترل (۰.۰۳p=) تفاوت معنادار وجود دارد و با در نظر گرفتن سطح معناداری ۰۵/۰ معنادار است، و نشان می دهد بازخورد اسنادی کارکردی بر پیشرفت اکتساب دختران در مهارت پرتاب دارت تاثیر دارد. در نتیجه فرضیه پنجم تایید می شود.
روند تغییرات اجرا در طی اکتساب و اعمال متغییر مستقل و اختلاف بین گروه تجربی و کنترل را میتوان بر روی نمودار زیر مشاهده کرد.
نمودار ۳-۴. نمودار خطی روند اکتساب دختران
فرضیه ششم: بازخورد اسنادی غیرکارکردی بر اکتساب مهارت پرتاب دارت دختران تاثیر دارد.
برای بررسی کرویت داده ها از آزمون موخلی استفاده شد. با توجه به ضریب موخلی که (۰.۵≤ ۰.۰۴۴۵=p) بود. نشان می دهد فرضیه کرویت داده ها برقرار است.
در جدول آزمون اثرات درون گروهی، از مرحله اول که با فرض برقراری کرویت در نظر گرفته شده، استفاده شده است. با توجه به داده های جدول ۱ و با در نظر گرفتن سطح معنا داری ۰۰۱/.، اثرات بین آزمودنی (۴df= 20F=, , 0.001p=) مشخص می شود بین گروه ها تفاوت معنادار وجود دارد.
برای بررسی تأثیر بازخورد اسنادی غیرکارکردی بر اکتساب مهارت پرتاب دارت دختران از جدول آزمون اصلاح درجات آزادی به روش بونفرونی برای تعیین تفاوت بین گروهی و درون گروهی استفاده شد که نتایج به این صورت بود.
جدول۹ـ۴: مقایسه دوگانه (در اکتساب دختران)

گروه ها اختلاف میانگین ها انحراف معیار سطح معناداری

۳-۶-۷٫روش های نمونه گیری
برای نمونه گیری می توان از روش های متفاوتی استفاده کرد. روش نمونه گیری مورد استفاده در این تحقیق، بصورت روش نمونه گیری تصادفی ساده طی سه روز مراجعه به شعب و توزیع پرسشنامه بین مشتریان بوده است. هر یک از اعضای جامعه تعریف شده ما شانس برابر و مستقلی برای قرار گرفتن در نمونه دارند٬ به عبارتی انتخاب یک عضو به هیچ شکل در انتخاب سایر اعضای جامعه تأثیری ندارد.

۳-۷٫تجزیه و تحلیل داده ها
برای پاسخگوئی به مسئله تدوین شده و یا تصمیم گیری در مورد رد یا تائید فرضیه ای که صورت بندی کرده است، از روش های مختلف تجزیه و تحلیل استفاده می شود. روش های مختلف تجزیه و تحلیل را می توان به ۳ نوع کلی که هر یک دارای روش های خاص خود هستند، تقسیم کرد. استفاده از هریک از یان انواع مشروط به شرایطی است که محقق باید آنها را با تحقیق خود مورد توجه قرار دهد(خاکی،۱۳۷۹،ص.۳۲۶).
این ۳ نوع عبارتند از: تجزیه و تحلیل توصیفی، تجزیه و تحلیل مقایسه ای، تجزیه و تحلیل علّی
بطور کلی روش های تجزیه و تحلیل مورد استفاده در این تحقیق عبارتند از:
۳-۷-۱٫ تحلیل واریانس فریدمن
این آزمون هنگامی به کار می‌رود که داده‌های آماری حداقل ترتیبی باشند و بتوان با مفهوم ترتیبی آنها را در رده‌بندی دو طرفه مرتب نمود. به کمک این آزمون می‌توان متغیرهای موجود در تحقیق را رتبه‌بندی نمود. (صدقیانی، ابراهیمی، ۱۳۸۱،ص.۱۷۷).
آماره آزمون فریدمن  به شرح زیر تعریف می‌شود.

که در آن:
تعداد موارد یا پاسخ دهندگان= n
تعداد متغیرهایی که رتبه‌بندی می گردند= k
حاصل جمع رتبه‌های داده شده به متغیرها از سوی پاسخ دهندگان= R
۳-۷-۲٫ ضریب همبستگی
ضریب همبستگی، شدت و نوع رابطه (مستقیم یا معکوس) بین دو متغیر را نشان می دهد. از آنجا که داده های تحقیق، از نوع کمی هستند و مدل مفهومی تحقیق نیز از نوع علی می باشد از ضریب همبستگی معادلات ساختاری برای آزمون ارتباط بین آنها استفاده شده است.
۳-۷-۳٫تعیین فرضیات آزمون
توزیع مشاهدات با توزیع مشخصی(در این تحقیق توزیع نرمال)همگون است. :H₀
توزیع مشاهدات با توزیع مشخصی(در این تحقیق توزیع نرمال)همگون نیست. :H₁
۳-۷-۴٫محاسبه آماره آزمون
آماره آزمونKS با D_n نشان داده می شود. آماره آزمون برابر است با حداکثر قدرمطلق تفاضل فراوانی مشاهده شده نسبی تجمعی از فراوانی نظری نسبی تجمعی، یعنی:
D_n =Maximum| F_e – F_o |
که F_e و F_o به ترتیبی از فراوانی نظری نسبی تجمعی و فراوانی مشاهده شده نسبی تجمعی است.
۳-۷-۵٫تصمیم گیری
اگر آماره آزمون از مقدار جدول کوچکتر باشد، فرض صفر پذیرفته در غیر اینصورت رد می شود(آذر، مومنی، ۱۳۷۷، صص.۲۷۵-۲۷۴). در تصمیم گیری بوسیله داده های حاصل از تحلیل بوسیله نرم افزارهای کامپیوتری اگر سطح معنی داری آماره مورد نظر از سطح خطا (  ) کوچکتر باشد فرض H0 در سطح اطمینان فوق رد می‌شود. از این آزمون برای تشخیص نرمال بودن متغیرهای تحقیق استفاده می شود. درصورتی که متغیرها نرمال باشد از آزمونهای پارامتریک استفاده می شود و درغیر این صورت از آزمونهای ناپارامتریک معادل آزمونهای پارامتریک استفاده می شود.
۳-۸٫ روش های آماری مورد استفاده در این تحقیق
الف)آمار توصیفی: در این تحقیق از آمار توصیفی برای نمایش اطلاعات جمعیت شناختی استفاده شده است. برای این منظور اطلاعات جمعیت شناختی معمولاً با بهره گرفتن از جداول فراوانی و نمودارهای میله ای، نمودارهای دایره ای، نمودارهای هیستوگرام و جداول توافقی نشان داده می شوند.
ب)آمار استنباطی: برای بررسی پاسخ سؤالات از روش های آمار استنباطی از قضیه حد مرکزی برای بررسی نرمال و یا غیرنرمال بودن داده های مربوط به فرضیات، از آزمون تی استیودنت برای بررسی معنی داری اختلاف بین میانگین مفروض جامعه و میانگین نمونه و نیز آزمونهای استنباطی از قبیل آلفای کرونباخ برای سنجش پایایی پرسشنامه و استفاده از SEM (معادلات ساختاری) با نرم افزار Lisrel برای اولویت بندی عوامل (تکنولوژی، فرم و ساختار سازمانی، فرایند، افراد) استفاده می شود.
ج)آمار پارامتریک وناپارامتریک: فرض اساسی در آمار پارامتریک برخوردار بودن مشاهدات از توزیع نرمال است. درحالیکه در فنون آماری ناپارامتریک این فرض ضرورتی ندارد. در بخش اعظم تحقیقات علوم انسانی و رفتاری که بیشتر متغیرهای آن با مقیاسهای کیفی سنجیده می شود. این متغیرها فاقد توزیع آماری هستند و آنها را آزاد از توزیع می خوانند. بنابراین از این فنون استفاده می شود.
فرمول آلفای کرونباخ برای سنجش پرسشنامه:
J: تعداد پرسشها
S²j: واریانس زیر آزمون jام
S² : واریانس کل آزمون
Ra=   ( ۱ -   )
۳-۹: جمع بندی و نتیجه
در این فصل کلیات روش تحقیق بکار گرفته شده در تحقیق حاضر مورد بررسی قرار گرفت. این تحقیق کاربردی، از نوع پیمایشی، توصیفی است. پرسشنامه ابزار جمع آوری اطلاعات بوده و ارزیابی پایانی آن نیز از طریق تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS باروش آلفای کرو نباخ می باشد. همچنین روایی بودن پرسشنامه نیز با هماهنگی استاد محترم راهنما و اساتید محترم مشاور و مشورت با صاحبنظران احراز گردیده است. جامعه آماری تحقیق، متشکل از ۴۸۵ نفر از مشتریان شعب بانک مهر اقتصاد استان سمنان می باشد.
فصل چهارم : تجزیه وتحلیل داده ها
۴-۱٫مقدمه
تجزیه و تحلیل داده‌ها برای بررسی صحت و سقم فرضیات برای هر نوع تحقیق از اهمیت خاصی برخوردار است. امروزه در بیشتر تحقیقاتی که متکی بر اطلاعات جمع‌ آوری شده از موضوع مورد تحقیق می‌باشد؛ تجزیه و تحلیل اطلاعات از اصلی‌ترین و مهمترین بخشهای تحقیق محسوب می‌شود. داده‌های خام با بهره گرفتن از فنون آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند و پس از پردازش به شکل اطلاعات در اختیار استفاده کنندگان قرار می‌گیرند. برای تجزیه و تحلیل داده‌های جمع‌ آوری شده ابتدا آمار توصیفی که به بررسی متغیرهای جمعیت شناختی تحقیق شامل جنسیت، میزان تحصیلات و … می‌پردازد، مورد بررسی قرار می گیرند. سپس آمار تحلیلی مطرح گردیده از طریق آزمون تی استیودنت، آزمون فریدمن، آزمون همبستگی و مدل یابی معادلات ساختاری به بررسی و آزمون فرضیات پرداخته خواهد شد.
بخش اول-آمار توصیفی مربوط به پاسخ دهندگان
در این بخش از تجزیه و تحلیل به بررسی چگونگی توزیع نمونه‌ آماری از حیث متغیرهایی چون، جنسیت، سن، میزان تحصیلات، وضعیت تأهل و میزان سابقه همکاری با بانک مهر اقتصاد پرداخته می‌شود.
الف ) جنسیت
وضعیت جنسیتی پاسخ دهندگان و بررسی آماره توصیفی متغیر جنسیت حاکی از آن است که زن و مرد به نسبت مساوی جزو پاسخ دهندگان نبوده اند.
نمودار ۴-۱) جنسیت پاسخ دهندگان

ایرانسل به عنوان خط اصلی

 

 

 

درصد

 

تعداد

 

 

 

۹۴%

 

۹۴

 

بله

 

 

 

۶%

 

۶

 

خیر

 

 

 

۱۰۰%

 

۱۰۰

 

مجموع

 

 

 

نمودار ‏۴‑۱۶ توزیع محوریت ایرانسل در استفاده پاسخ دهندگان ایرانسل از اپراتورهای تلفن همراه
مرحله اجماع نقشه‌ها
در این بخش توضیح داده خواهد شد که چگونه داده‌های به دست آمده از مصاحبه تحلیل شده و از آن‌ها برای رسیدن به یک نقشه واحد استفاده شده است. بدیهی است که این فرایند برای هر برند (ایرانسل و همراه اول) به صورت مجزا انجام شده است. در شروع این فرایند معیار دفعات تکرار برای هر تداعی محاسبه شد. بدین صورت که در هر نقشه به دست آمده مشخص می‌شود که کدام تداعی‌ها در آن وجود دارند. این کار باید برای تمامی نقشه‌ها و تمامی تداعی‌ها صورت پذیرد. به عنوان مثال مشخص شد که ۳۷ نفر تداعی “طرح های تشویقی” را در نقشه‌های خود در خصوص برند ایرانسل و ۵۸ نفر تداعی “پرستیژ و اعتبار” را در نقشه‌های خود در خصوص برند همراه اول جای داده اند. سپس تداعی‌هایی که کمتر از ۳۵٪‌ ^[۸۷]در نقشه‌های به دست آمده انفرادی تکرار شده اند، حذف گردید تا فرایند نقشه‌یابی با دقت بالاتری انجام شود(جان و همکاران، ۲۰۰۶). این تداعی‌ها با رنگ زرد در جدول مشخص شده اند.

معیار بعدی که از نقشه‌های مصاحبه شوندگان استخراج می‌شود تعداد ارتباطات است. این معیار بیانگر تعداد دفعاتی است که یک تداعی به دیگر تداعی‌های برند متصل شده است.
برای مثال در مجموع نقشه‌های برند همراه اول، تداعی “اولین اپراتور-باقدمت” با ۹۶ ارتباط و در مجموع نقشه‌های ایرانسل، تداعی “به هر بهانه به فکر منفعت” با ۷۱ تعداد ارتباط داری بیشترین تعداد ارتباط با دیگر تداعی‌ها هستند. با مروری کوتاه بر ادبیات این موضوع بیانگر این است که ارتباط میان تداعی‌ها نشان دهنده محوریت یک تداعی است (جان و همکاران، ۲۰۰۶).
از این دو معیار استفاده می‌شود تا اینکه بتوان تداعی‌های اصلی را از سایرین جدا کرد. تداعی‌هایی با بیشترین دفعات تکرار و بیشترین تعداد ارتباطات جزو تداعی‌های اصلی هستند که در نقشه اجماعی آورده می‌شوند. برای مثال تداعی"مکالمه رایگان” با ۴۰ بار تکرار و داشتن ۳۱ مرتبه ارتباط جزو تداعی‌های اصلی برند همراه اول می‌باشد. همچنین “شارژ شگفت انگیز” با ۵۸ مرتبه تکرار و ۳۷ بار ارتباط به عنوان تداعی اصلی برند ایرانسل محسوب می‌شود.
سه معیار بعدی جدول ۴-۱۷ و ۴-۱۸ مشخص می‌کند که تداعی‌های اصلی در چه محلی از نقشه اجماعی قرار خواهند گرفت. همانطور که پیشتر گفته شده است برخی تداعی‌ها مستقیم به برند متصل می‌شوند که در درجه اول اهمیت قرار دارند به همین دلیل به آن‌ها تداعی های مرتبه اول نیز گفته می‌شود^[۸۸] و برخی دیگر غیر مستقیم و از طریق تداعی‌های دیگر به برند متصل می‌شوند که در مرتبه دوم اهمیت قرار دارند و به آن‌ها تداعی های مرتبه دوم^[۸۹] نیز گفته می‌شود. معیار دفعات ارتباط مستقیم بیانگر تعداد دفعاتی است که یک تداعی در تمامی نقشه‌ها مستقیما به برند متصل شده است. معیار نسبت ارتباط مستقیم نیز معیاری است که از تقسیم دفعات ارتباط مستقیم بر دفعات تکرار به دست می‌آید. همانطور که در جداول مشاهده می‌شود تداعی “مزاحم تلفنی” در ۳۳ درصد دفعاتی که در نقشه‌ها تکرار شده است مستقیما به برند ایرانسل و تداعی"آنتن دهی خوب” در ۸۲ درصد دفعات تکرار، مستقیما به برند همراه اول متصل شده است.
معیار دیگر نحوه برقراری ارتباط میان تداعی‌ها می‌باشد که نشان می‌دهد که در تمامی نقشه‌ها، یک تداعی چند بار بالای تداعی‌های دیگر^[۹۰] و چند بار زیر تداعی‌های دیگر^[۹۱] قرار گرفته است. تداعی‌هایی که دارای درصد دفعات ارتباط مستقیم بالا هستند و بیشتر از آنکه زیر تداعی‌های دیگر باشند، بالای تداعی‌ها باشند، تداعی‌هایی هستند که در نقشه اجماعی برند به طور مستقیم به برند متصل خواهند شد که در جدول با رنگ بنفش نشان داده شده اند. سایر تداعی ها که با رنگ سبز نشان داده شده اند جزو تداعی های اصلی غیر مستقیم هستند که از طریق تداعی های مستقیم به برند متصل می‌شوند.
جدول ‏۴‑۱۷معیارهای ترسیم نقشه مفهومی برند همراه اول

 

 

تداعی‌ها

 

تداعی‌های اصلی

 

تداعی‌های مستقیم

 

 

 

دفعات تکرار

 

تعداد ارتباطات

 

دفعات ارتباط مستقیم

 

نسبت ارتباط مستقیم

 

بالای تداعی قرار گرفتن

 

زیر تداعی قرار گرفتن

 

 

 

 

 

همراه همیشگی

زبان، گویش، لهجه، گونه؛ یک ـ خصوصیات گویشور دوـ لوازم کار برای گردآوری یک گویش یا لهجه سه ـ مراحل کار با گویشور چهارـ تنظیم مطالب واژه‌نامه پنج‌ـ طرح اصلی تنظیم مطالب.

ــــــ . “ساخت واژه در گویش کلیمیان اصفهان". مجله پژوهش علوم انسانی دانشگاه اصفهان. ج۴. ش۱ـ۲. پاییز ۱۳۷۱، ص۱ـ۱۳.
فعل؛ واژه‌های غیرفعلی.
ــــــ . “ساخت واژه در گویش لاری". فرهنگ (نشریه مؤ سسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی وزارت علوم و آموزش عالی). کتاب ۶. بهار ۱۳۶۹، ص۱۸۹ـ۱۹۸.
واژه‌ در این گویش از نظر ساخت اشتقاقی؛ نقش واژه‌ها در این گویش.
ــــــ . “ساختمان آوایی اتباع در زبان فارسی"، در کنگره تحقیقات ایرانی (کرمان، ۲۵ـ۳۰ شهریورماه ۲۵۳۶=۱۳۵۶)، هشتمین کنگره تحقیقات ایرانی. به کوشش محمد روشن. تهران:فرهنگستان ادب و هنر، ۱۳۵۸، ج۲، ص۶۳ـ۷۲.
نقش اتباع در جمله؛ تقسیم‌بندی اتباع از لحاظ جای تابع؛ تقسیم‌بندی تغییرات واکه‌ها در اتباع.
ــــــ . “شناسایی فعل مرکب در فارسی". مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. س۲۷. ش۳ـ۴. پیاپی ۱۱۱ـ۱۱۲. پاییز ـ زمستان ۱۳۶۸، ص۱۴۷ـ۱۵۵.
تعریف فعل مرکب؛ انواع جزء غیرفعلی در فعل مرکب؛ انواع جزء فعلی در فعل مرکب؛ ملاک‌های تشخیص فعل مرکب.
ــــــ . “شناسه سوم شخص مفرد در مصادر فارسی". فرهنگ (ویژه زبان شناسی) فصلنامه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. س۹. ش۱. پیاپی ۱۷. بهار ۱۳۷۵، ص۲۷ـ۳۷.
مصدر در فارسی میانه؛ مصدر همراه با “ست"، مصدر بدون “ست"؛ انواع مصدر در فارسی امروز؛ پیدایش “ست” و گونه‌های آن در مصادر فارسی.
ــــــ . “فعل در گویش کردی مهاباد"، در کنگره تحقیقات ایرانی (تهران، ۱۱ـ۱۶ شهریورماه ۱۳۵۱)، سومین کنگره تحقیقات ایرانی. به کوشش محمد روشن. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۲، ج۲، ص۲۴۹ـ۲۶۵.
مصدر؛ ستاک‌های فعل؛ وندهای فعلی؛ زمان‌های فعلی؛ افعال مجهول؛ افعال سببی؛ افعال مرکب؛ فرق افعال لازم و متعدی.
ــــــ . “فعل در گویش کلیمیان اصفهان"، در کنگره تحقیقات ایرانی (تبریز، ۲ـ۵ شهریورماه ۱۳۵۴)، مجموعه سخنرانی‌های ششمین کنگره تحقیقات ایرانی. زیرنظر ناصر بقایی، اکبر بهروز. تبریز: دانشگاه آذرابادگان، ۱۳۵۷، ج۳، ص۳۰۴ـ۳۳۸.
ساختمان فعل؛ انواع فعل.

 

• • ــــــ . “کوتاه کردن نام‌های خاص در زبان فارسی محاوره‌ای". زبان شناسی. س۲. ش۱. پیاپی ۳. ۱۳۶۴، ص۴۷ـ۵۰.

 

چگونگی کوتاه کردن.

 

• • ــــــ . “گذشته نقلی در لهجه‌ها و گویش‌های ایرانی"، در همایش ملی ایران‌شناسی (مکان، زمان؟)، خلاصه مقالات نخستین همایش ایران‌شناسی. تهران: دایره سبز، ۱۳۸۱، ص۲۲۷ـ۲۲۸.*

 

• • ــــــ . “لهجه تهرانی فارسی گفتاری یا فارسی عامیانه؟” [نقد و معرفی اثر لازار ساموئیلوویچ پی‌سیکوف، مترجم محسن شجاعی]. جهان کتاب. س۷. ش۱۵ـ۱۶. پیاپی ۱۵۹ـ۱۶۰. آذر ۱۳۸۱، ص؟.*

 

• • ــــــ . “مقایسه‌ای بین دو لهجه از گویش کردی". فرهنگ (ویژه زبان شناسی). فصلنامه مؤ سسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه). کتاب ۱۳. ش۶۹۵. زمستان ۱۳۷۱، ص۱۶۳ـ۱۷۵.

 

۱ـ جنس ۲ـ منادا ۳ـ حالت … ۱۳ـ فعل “بودن” ۱۴ـ افعال سببی.

 

• • ــــــ . “مقایسه بین گویش‌های کردی مهاباد، سنندج، کرمانشاه". مجله علمی و پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهراء. س۵. ش۱۳ـ۱۴. بهارـ تابستان ۱۳۷۴، ص۵۹ـ۸۰ .

 

مصادر؛ گونه‌های حال و گذشته؛ ضمایر شخصی آزاد.

 

• • ــــــ . “مقایسه نقش وندهای شخصی در فارسی میانه، کردی و فارسی امروز". فرهنگ. نشریه مؤ سسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. کتاب دوم و سوم. بهارـ پاییز ۱۳۶۷، ص۴۲۷ـ۴۴۰.

 

وندهای شخصی در سه زبان ذکرشده از نظر صوری؛ بررسی نقش این وندها.

 

• • ــــــ . “نام خانوادگی در ایران از نظر ساخت دستوری". مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. س۲۹. ش۱ـ۲. پیاپی ۱۱۲ـ۱۱۳. بهارـ تابستان ۱۳۷۵ (تاریخ انتشار: پاییز ۱۳۷۶)، ص۹۳ـ۱۰۰.

 

۱ـ بسیط ۲ـ مشتق ۳ـ مرکب.

 

• • ــــــ . “نشانه جمع در لهجه‌ها و گویش‌های ایرانی". مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. س۲۸. ش۲۰. پیاپی ۱۰۵. تابستان ۱۳۷۳، ص۳۲۷ـ۳۳۶.

 

لهجه‌های مورد بررسی؛ ذکر مثال؛ نتیجه‌گیری.

 

• • ــــــ . “نقش مجموعه آوایی «ـ ای‍ ـ » [ـiyـ] پیش از پسوندهای «آن» جمع و نسبت و «آنه» نسبت، در چند کلمه فارسی". زبان شناسی. س۱. ش۱. بهار ـ تابستان ۱۳۶۳، ص۷۲ـ۷۵.

 

تجزیه واژه‌ها براساس تکواژ‌های تشکیل‌دهنده آن‌ها در فرهنگ معین؛ نتیجه و پیشنهاد نگارنده در تجزیه این کلمات.

 

• • ــــــ . “نقش و جای شناسه فعلی و ضمیر پیوسته در گویش‌های ایرانی". زبان شناسی. س۱۷. ش۱. پیاپی ۳۳. بهارـ تابستان ۱۳۸۱، ص۷۷ـ۱۰۲.

 

۱ـ مقدمه ۲ـ نقش معمول شناسه فعلی ۳ـ نقش معمول ضمیر پیوسته ۴ـ نقش‌های اضافی شناسه فعلی در گویش‌های ارگتیو ۶ـ جای شناسه فعلی و ضمیرپیوسته در گویش‌های ارگتیو.

 

• • ــــــ . “نقش‌های «هم» در زبان فارسی". زبان شناسی. س۷. ش۲. پیاپی ۱۴. پاییز ـ زمستان ۱۳۶۹، ص۵۶ـ۵۸.

 

جدول ۲-۴- خلاصه تحقیقات صورت گرفته ……………………………………………………………………………… ۵۸
جدول ۳-۱- پروژه‌های نیروگاهی فعال در شرکت توسعه ۱ مپنا ……………………………………………………. ۶۸
جدول ۳-۲- شاخص‌های تعریف شده در منظرهای BSC ………………………………………………………………………. 69
جدول ۳-۳- DMU ها …………………………………………………………………………………………………………….. ۷۳
جدول ۳-۴- ورودی‌های DEA ………………………………………………………………………………………………… 79
جدول ۳-۵- خروجی‌های DEA ………………………………………………………………………………………………………. 85
جدول ۴-۱- خروجی‌های مدل CCR ………………………………………………………………………………………… 93
جدول ۴-۲- کارایی DMU ها در استراتژی‌ها براساس مدل CCR ………………………………………………. 102
جدول ۴-۳- کارایی DMU ها در جزایر براساس مدل CCR ………………………………………………………. 103
جدول ۴-۴- کارایی DMU ها در پروژه‌ها براساس مدل CCR …………………………………………………… 104
جدول ۴-۵- کارایی DMU ها در سالهای ۹۲ و ۹۳ براساس مدل CCR ………………………………………. 106
جدول ۴-۶- خروجی‌های مدل BCC ………………………………………………………………………………………. 106
جدول ۴-۷- کارایی DMU ها در استراتژی‌ها براساس مدل BCC ………………………………………………. 115
جدول ۴-۸- کارایی DMU ها در جزایر براساس مدل BCC ………………………………………………………. 115
جدول ۴-۹- کارایی DMU ها در پروژه‌ها براساس مدل BCC…………………………………………………… 116
جدول ۴-۱۰- کارایی DMU ها در سالهای ۹۲ و ۹۳ براساس مدل BCC …………………………………….. 118
جدول ۴-۱۱- رتبه بندی DMU ها براساس مدل پیترسون – اندرسون ………………………………………… ۱۱۸
جدول ۴-۱۲- دسته‌بندی رتبه‌های کارایی براساس مدل اندرسون – پیترسون ………………………………… ۱۲۶
جدول ۴-۱۳- دسته‌بندی رتبه‌های کارایی براساس مدل اندرسون - پیترسون به‌صورت درصد از کل .. ۱۲۶
جدول ۵-۱- شاخص‌های BSC ………………………………………………………………………………………………. 130
فهرست نمودارها/ اشکال
شکل ۱-۱- نمودار فرایند پژوهش ……………………………………………………………………………………………. ۸
شکل ۲-۱- طراحی و استقرار کارت امتیازی متوازن (پورعیسی و همکاران، ۲۰۱۳ :۹۷۵) ………………. ۱۸
شکل ۲-۲- کارت امتیازی متوازن نسخه ۱٫۰ (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ : ۱۵۶) ……………………………. ۲۱
شکل ۲-۳- BSC 1.0.1 (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ :۱۵۸) ………………………………………………………… ۲۴
شکل ۲-۴- BSC 1.1 (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ : ۱۵۸) …………………………………………………………… ۲۵
شکل ۲-۵- BSC 1.2 (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ : ۱۵۹) …………………………………………………………… ۲۵
شکل ۲-۶- BSC 2.0 (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ : ۱۶۱) ………………………………………………………….. ۲۶
شکل ۲-۷- BSC 2.1 (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ : ۱۶۲) ………………………………………………………….. ۲۷
شکل ۲-۸- BSC 3.0 (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ : ۱۶۳) ………………………………………………………….. ۲۹
شکل ۲-۹- BSC 3.1 (پرکینز و همکاران، ۲۰۱۴ : ۱۶۴) ………………………………………………………….. ۲۹
شکل ۲-۱۰ - مفهوم کارت امتیازی متوازن نسل چهارم (تومورا، ۲۰۰۶ :۱) ………………………………….. ۳۱
شکل ۲-۱۱- نقشه استراتژی می‌گوید چگونه سازمان ارزش خلق می‌کند (کاپلان و نورتون، ۱۳۹۴ : ۳۰) ……………۳۲
شکل ۲-۱۲- کارت امتیازی شخصی (کاپلان و نورتون، ۲۰۰۷ : ۹) …………………………………………….. ۳۴
شکل ۲-۱۳- تعریف انواع کارایی از دیدگاه فارل – (فقیه نصیری و همکاران، ۱۳۸۹ : ۱۵۳) ………….. ۳۵
شکل ۲-۱۴- منحنی تولید مرزی (فلاح، ۱۳۸۶ : ۲۰) …………………………………………………………………. ۳۹
شکل ۲-۱۵- خروجی محور و ورودی محور (نوس و لورنجو، ۲۰۰۹: ۷۰۱) ……………………………….. ۳۹
شکل ۲-۱۶- مرز کارا، مجموعه امکان تولید (افشاریان و کوشا، ۱۳۸۸) ……………………………………….. ۴۳
شکل ۳-۱- نمودار فرایند پژوهش …………………………………………………………………………………………. ۶۴
شکل ۳-۲- مدل تلفیقی BSC و DEA (اسعدی و همکاران، ۱۳۸۹: ۵۶۳) ………………………………….. ۶۵
شکل ۳-۳- ورودی‌ها و خروجی‌های مدل ……………………………………………………………………………… ۷۰
نمودار ۴-۱- درصد کارایی بسته‌های خرید در جزایر کاری براساس مدل CCR ………………………….. 103
نمودار ۴-۲- کارایی بسته‌های خرید در پروژه‌ها براساس مدل CCR ………………………………………….. 105
نمودار ۴-۳- درصد کارایی بسته‌های خرید در جزایر کاری براساس مدل BCC ………………………….. 116
نمودار ۴-۴- کارایی بسته‌های خرید در پروژه‌ها براساس مدل BCC ………………………………………….. 117

به طور کلی مکانیسم اثرات مضر مایکوتوکسین ها بر سیستم‌های مختلف را می‌توان به شرح ذیل خلاصه نمود:
واکنش متقابل با بیو مولکول‌ها در سطح مولکولی (مانند اتصال و تغییر در ساختار مولکول DNA)
تداخل آنزیم‌های حیاتی در واکنش‌های آنزیمی
واکنش متقابل با ماکرومولکول‌ها در سیستم‌های بدون یاخته (مانند تاثیر بر سنتز RNA)
تداخل با اجزای سلولی مانند هسته، غشاء سلولی و یا میتوکندری
تداخل در سطح بافت‌ها و ارگان‌ها پس از مجاورت با یگ ارگانیسم زنده
واکنش متقابل در سطح سلولی (مانند تاثیر بر فرآیندهای متابولیک در کشت‌های سلولی حیوانات) (۵).
۱-۸ وقوع طبیعی مایکوتوکسین‌ها
مایکوتوکسین‌ها قادرند به طور مستقیم و یا غیرمستقیم وارد سیستم گوارشی انسان و حیوانات شوند. آلودگی غیرمستقیم اغذیه انسانی و حیوانی زمانی اتفاق می‌افتد که این اغذیه در مرحله‌ای از فرایند عمل‌آوری به قارچ‌های مولد سم آلوده شده باشد، مایکوتوکسین تولید شده در اغلب موارد در محصول نهایی وجود خواهد داشت. آلودگی غلات و دانه‌های روغنی راه اصلی ورود بسیاری از مایکوتوکسین‌ها به زنجیره غذایی انسانی و حیوانی است. در آلودگی مستقیم، مواد غذایی با قارچ مولد سم آلوده شده و شرایط جهت تولید سم توسط قارچ مهیا می‌گردد. تقریباً تمامی اغذیه انسانی و حیوانی در یکی از مراحل تولید، عمل‌آوری^[۲۵]، انتقال و ذخیره‌سازی نسبت به آلودگی قارچی حساس می‌باشند. در کشورهای توسعه یافته با حذف قارچ‌های سمی از زنجیره غذایی، امکان گسترش سم در اغذیه به حداقل می‌رسد؛ در حالیکه، در اکثر کشورهای در حال توسعه این موضوع معمولاً امکان‌پذیر نیست و اغذیه کپک‌زده نظیر غلات اغلب بخش اجتناب‌ناپذیری از جیره غذایی روزانه را شامل می‌شوند. به عنوان نمونه، در بخش‌هایی از آفریقا شیوع سرطان کبد با حضور دائمی آفلاتوکسین‌ها و انواع سموم فوزاریومی مرتبط است. بدون تردید، مصرف اغذیه آلوده به مایکوتوکسین توسط حیوانات با حضور این دسته از سموم در بافت‌های مختلف و هم‌چنین فرآورده‌های حیوانی نظیر شیر همراه خواهد بود. در عمل، تمامی اجزای اغذیه حیوانی و انسانی در دوره‌ای از زمان در معرض آلودگی قارچی قرار خواهند گرفت و در این حالت، ماهیت و وسعت آلودگی با قارچ مولد سم، تعیین‌کننده‌ی حضور یا عدم حضور در محصول خواهد بود. همان‌طور که در بخش‌های قبلی عنوان شد، اگرچه شناسایی قارچ‌های آلوده کننده در موارد شیوع مایکوتوکسیکوز واجد ارزش تشخیصی است، نتیجه‌گیری قطعی مستلزم استخراج و شناسایی سم یا سموم احتمالی خواهد بود(۵).
۱-۹ آفلاتوکسین ها
درمیان مایکوتوکسین ها ،‌آفلاتوکسین ها^[۲۶] با توجه به دلایلی نظیر سابقه نسبتا طولانی به کارگیری گسترده در تحقیقات تجربی و فراوان قابل ملاحظه در طبیعت به عنوان مشهورترین مایکوتوکسین های شناخته شده معرفی می گردند.
آفلاتوکسین‌ها به وسیله گونه‌هایی از گروه آسپرژیلوس فلاووس^[۲۷] به نام‌های آسپرژیلوس فلاووس، آسپرژیلوس پارازیتیکوس و آسپرژیلوس نومیوس تولید می‌شوند. این گونه‌ها انتشار جهانی دارند و باعث آلودگی مواد غذایی می‌شوند. گونه‌های فلاووس و پارازیتیکوس قادر به تولید انواع آفلاتوکسین‌های طبیعی همراه با ترکیبات وابسته می‌باشند. لازم به ذکر است که تمامی سویه‌های این دو گونه قادر به تولید آفلاتوکسین نیستند. در این رابطه، سویه‌هایی که توانایی تولید آفلاتوکسین را دارند، سویه‌های سمی^[۲۸] و آن‌هایی که مولد آفلاتوکسین نیستند، سویه‌های غیرسمی^[۲۹] نامیده می‌شوند(۵).
گزارشاتی مبنی بر تولید آفلاتوکسین‌ها توسط سایر قارچ‌ها نظیر برخی از گونه‌های پنی‌سیلیوم^[۳۰] و رایزوپوس^[۳۱] وجود دارد، ولی هیچ‌کدام از آن‌ها تایید نشده‌اند این گزارشات متناقض از آن‌جا منشاء می‌گیرند که قارچ‌های مختلف ترکیباتی با خاصیت فلئورسنت تولید می‌کنند که در کروماتوگرافی، حرکت نسبی نزدیک به حرکت نسبی آفلاتوکسین‌ها دارند. البته امروزه‌، تست‌های تایید کننده ساده‌ای در دسترس است که به راحتی در رفع این معضل مورد استفاده قرار می‌گیرند. گونه‌های قارچی موجود در گروه آسپرژیلوس فلاووس به عنوان میکروفلور دائمی^[۳۲] هوا و خاک مطرح بوده و در ارتباط با گیاهان و حیوانات مرده و زنده در سرتاسر جهان یافت می‌شوند. آسپرژیلوس فلاووس بر روی دانه‌های انبار شده و سایر محصولات کشاورزی حضور پیدا کرده و باعث فساد این ترکیبات می‌شود. سرهای کونیدیال^[۳۳] در این‌گونه در محیط چاپکس آگا ر^[۳۴] در ابتدای رشد به رنگ زرد یا زرد- سبز دیده می‌شوند که با گذشت زمان رنگ سبز پررنگی پیدا می‌کنند؛ با این حال، هیچ‌گاه به رنگ قهوه‌ای در نمی‌آیند. اسکلروتیا^[۳۵] در بسیاری از سویه‌ها تولید می‌شود و کونیدیوم‌ها خاردار می‌باشند. استریگماها^[۳۶] اکثراً در دو ردیف تولید می‌شوند که بر روی هم قرار می‌گیرند. سرهای کونیدیال به فرم شعاعی یا در مواردی استوانه‌ای در می‌آیند. آسپرژیلوس پارازیتیکوس واجد سرهای کونیدیال شعاعی و استریگمای یک ردیفه می‌باشد.گونه پارازیتیکوس به علت دارا بودن خصوصیاتی نظیر رنگ سبز تیره، رشد آهسته‌تر، کونیدیوفورهای کوتاه، کونیدیوم‌های متحدالشکل گرد با قطر تقریبی ۵/۴ میکرون و غالباً خاردار و زرد رنگ در دستجاتی در داخل ستون‌های کونیدیال و عدم تولید اسکلروتیا و کلیستوتسیا^[۳۷]، از گونه فلاووس متمایز می‌شود. آفلاتوکسین‌های B و G به وسیله‌ی تمامی جدایه‌های سمی آسپرژیلوس پارازیتیکوس تولید می‌شوند؛ در حالی که اکثر جدایه‌های آسپرژیلوس فلاووس صرفاً قادر به تولید آفلاتوکسین‌های گروه B هستند. بسیاری از جدایه‌های دارای مورفولوژی غیرطبیعی در آسپرژیلوس فلاووس و جدایه‌هایی که از نظر طبقه‌بندی حد واسط گونه‌های فلاووس و پارازیتیکوس می‌باشند نیز توانایی تولید آفلاتوکسین‌های گروه B و G را دارند. تولید آفلاتوکسین‌های گروه G در آسپرژیلوس فلاووس ممکن است در سلول‌های اسکلروتیایی صورت گیرد. همان‌طور که ذکر شد، آسپرژیلوس پارازیتیکوس هر ۴ نوع آفلاتوکسین اصلی شامل B₁ و B₂ و G₁ و G₂ را تولید می کند، در حالی‌ که آسپرژیلوس فلاووس تنها انواع B آفلاتوکسین اصلی شامل B₁، B₂ را تولید می‌کند. به این ترتیب، زمانی که تنها آفلاتوکسین‌های گروه B حضور داشته باشند، می‌توان آلودگی را به آسپرژیلوس فلاووس نسبت داد و زمانی که آفلاتوکسین گروه B و G حضور داشته باشند، آسپرژیلوس پارازیتیکوس به تنهایی و یا همراه با آسپرژیلوس فلاووس عامل آلودگی است. سویه‌های مولد سم معمولاً در شرایط خاص، دو یا سه نوع آفلاتوکسین تولید می‌کنند که همواره یکی از آن‌ها نوع B₁ می‌باشد. آفلاتوکسین‌های گروه G معمولاًبه میزان کمتری از انواع گروه B تولید می‌شوند. آفلاتوکسین‌های B₂ و G₂ (متابولیت های دی‌هیدرو آفلاتوکسین) معمولاً همراه با آفلاتوکسین‌های B₁ و G₁ حضور دارند و همواره میزان آن‌ها کمتر است. علاوه بر این، سویه‌های آسپرژیلوس فلاووس مقادیر جزئی از سایر آفلاتوکسین‌ها نظیر آفلاتوکسین B_2a و G_2a (مشتقات ۲- هیدروکسی) را نیز تولید می‌کنند. آفلاتوکسین M₁ نیز در محیط کشت بعضی از قارچ‌های مولد آفلاتوکسین مورد شناسایی قرار گرفته است. مطالعات مختلف نشان داده است که آسپرژیلوس فلاووس می‌تواند تولید آفلاتوکسین‌های گروه G (G₁ و G₂) در آسپرژیلوس پارازیتیکوس را مهار کند. از آن‌جایی که عمدتاً گونه فلاووس از محصولات غذایی آلوده جدا می‌گردد و گونه پارازیتیکوس درصد ناچیزی از جدایه‌های گروه آسپرژیلوس فلاووس را در این رابطه شامل می‌شود، حضور مقادیر اندک آفلاتوکسین G₁ در نمونه‌های آلوده دور از انتظار نیست. با این حال، این‌که آسپرژیلوس فلاووس به تنهایی مسئول آلودگی نمونه‌هایی باشد که منحصراً واجد انواع B₁ و B₂ آفلاتوکسین هستند، ضرورتاً نمی‌تواند واقعیت داشته باشد. در نهایت می‌توان گفت گونه‌های مولد آفلاتوکسین گروه آسپرژیلوس فلاووس شامل آسپرژیلوس فلاووس، آسپرژیلوس پارازیتیکوس و آسپرژیلوس نومیوس می‌باشند که پروپاگول‌های آن ها (کونیدیوم، اسکلروتیا و یا میسلیوم) توسط هوا، خاک و یا حشرات بر روی محصولات غذایی انتقال یافته و عامل آلودگی محسوب می‌شوند(۵).
۱-۹-۱ شرایط تولید
آسپرژیلوس فلاووس و آسپرژیلوس پارازیتیکوس در مجموع به عنوان قارچ‌های اصلی مولد آفلاتوکسین شناخته شده‌اند. در برخی موارد، تولید آفلاتوکسین اشتباهاً به جنس‌های مختلف و گونه‌های غیر از آسپرژیلوس فلاووس و پارازیتیکوس نسبت داده شده است. به طور کلی، تولید مایکوتوکسین‌ها از جمله آفلاتوکسین‌ها به وسیله فاکتورهای مختلف نظیر ویژگی‌های ژنتیکی قارچ‌های مولد و محیط فیزیک وشیمیایی که در آن رشد می‌کنند تحت تاثیر قرار می‌گیرد. تولید هر نوع مایکوتوکسین علاوه بر گونه به سویه قارچ مولد بستگی دارد. در این رابطه، اگر چه آفلاتوکسین‌ها تنها توسط گونه‌های آسپرژیلوس فلاووس و آسپرژیلوس پارازیتیکوس تولید می شوند، سویه‌هایی از هر دو گونه وجود دارند که مولد آفلاتوکسین نیستند(۵).
به نظر می‌رسد که آسپرژیلوس پارازیتیکوس بیش تر در محصولاتی نظیر بادام زمینی حضور داشته باشد. این گونه مولد انواع (B₁، B₂، G₁، G₂) آفلاتوکسین می‌باشد. آسپرژیلوس فلاووس بر روی محیط‌های آموزشگاهی مختلف و سوبستراهای طبیعی، به ویژه غلات، رشد کرده و تنها انواع B₁ و B₂ آفلاتوکسین را تولید می‌کند. سویه‌های هر دو گونه قادر به تولید آفلاتوکسین M₁ نیز می‌باشند. غالباً به دلیل تشابه به گونه‌های فلاووس و پارازیتیکوس، در بسیاری از موارد تولید آفلاتوکسین‌ها را اشتباهاً به آسپرژیلوس فلاووس نسبت داده‌اند، در حالیکه در حقیقت گونه پارازیتیکوس حضور داشته و مسئول تولید سم بوده است. حتی اگر یک سویه قارچی از نظر ژنتیکی توانایی تولید آفلاتوکسین را داشته باشد، میزان تولید سم به ترکیب شیمیایی محیط کشت بستگی خواهد داشت. یک محیط کشت ساده که از ترکیب املاح معدنی تشکیل شده و منبع کربن آن گلوکز باشد، برای رشد قارچ ها و تولید سم کافی است. مقادیر بسیار ناچیزی از آفلاتوکسین در طی فاز تصاعدی رشد در شرایط کشت آزمایشگاهی تولید می شود و زمانی که برخی فاکتورهای غذایی به مصرف رسیده و رشد قارچ محدود شده باشد، بیوسنتز سم شتاب خواهد یافت. تولید ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم در لیتر آفلاتوکسین در محیط‌های کشت مایع نیمه‌ صناعی نظیر محیط عصاره مخمر- سوکروز^[۳۸] (حاوی ۲ درصد عصاره مخمر و ۱۵ درصد سوکروز) گزارش شده است. ترکیباتی نظیر

گلوتامیک اسید^[۳۹]، آسپارتیک اسید^[۴۰]، عصاره ذرت^[۴۱]، عصاره مخمر، عناصر کیمیایی نظیر روی و منگنز و اسیدهای چرب به ویژه لینو لنیک اسید^[۴۲]، لینولئیک اسید^[۴۳] و سباسیک اسید^[۴۴] را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهند. عنصر روی برای به حداکثر رسیدن تولید آفلاتوکسین ضروری است و تقریباً در کلیه محیط‌های کشت محرک تولید سم، میزان این عنصر به همراه فاکتور رطوبت به دقت کنترل می‌شود. در این رابطه، معمولاً به ۴/۰ تا ۲ قسمت در میلیون (ppm) از عنصر روی نیاز است. علاوه بر نیازمندی‌های تغذیه‌ای، پارامترهای دیگری نظیر دما، میزان رطوبت نسبی^[۴۵] و فعالیت آب^[۴۶] نیز تولید آفلاتوکسین را تحت تاثیر قرار می‌دهند. مناسب‌ترین زمان، دما و رطوبت نسبی برای رشد قارچ به ترتیب ۱ تا ۳ هفته، دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد و ۸۸ تا ۹۵ درصد تعیین گردیده است. حداقل فعالیت آب مورد نیاز برای رشد آسپرژیلوس فلاووس و آسپرژیلوس پارازیتیکوس به ترتیب در حدود ۷۸/۰ (در دمای ۴۳ درجه سانتی‌گراد) و ۸۴/۰ (در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد) می‌باشد. فعالیت آب، میزان رطوبت و ترکیب شیمیایی^[۴۷] سوبسترا نیز از فاکتورهای با اهمیت در حمایت از رشد قارچ و تولید آفلاتوکسین محسوب می شوند. آسپرژیلوس فلاووس برای رشد روی غلات نیازمند ۱۸ تا ۵/۱۹ درصد رطوبت می باشد. به طور کلی، با کاهش رطوبت سوبسترا به کمتر از ۱۲ درصد، رشد قارچ و تولید آفلاتوکسین متوقف خواهد شد(۵).
مناسب‌ترین درجه حرارت برای رشد آسپرژیلوس پارازیتیکوس حدود دمای ۳۵ درجه سانتی‌گراد است. با این‌حال، حداکثر تولید آزمایشگاهی آفلاتوکسین هم بر روی محیط های صناعی و هم بر روی محیط های طبیعی در دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد صورت می‌گیرد و فرایند تولید سم در حرارت‌های پایین‌تر از ۵/۷ و بالاتر از ۴۰ درجه سانتی‌گراد، متوقف می‌گردد. نشان داده شده است که برای تولید آفلاتوکسین در بادام زمینی در شرایط خشکسالی، درجه حرارت خاک یک فاکتور بحرانی محسوب می شود. در این رابطه، در دمای ۷/۳۱ درجه سانتی گراد، هیچ گونه سمی تولید نمی‌شود. این در حالی است که حداکثر میزان سم در دمای ۹/۲۹ درجه سانتی‌گراد تولید شده و میزان ناچیزی از سم در دمای ۷/۲۴ درجه سانتی گراد قابل ردیابی می‌باشد. تاثیر دما بر روی رشد آسپرژیلوس فلاووس و تولید آفلاتوکسین در شکل ۲-۱ نشان داده شده است(۵).
شکل ۲-۱ : دما و پتانسیل آب بر روی آسپرژیلوس فلاووس و تولید آفلاتوکسین ۵۱)
علاوه بر فاکتورهای فوق‌الذکر، عوامل بسیاری در طبیعت حضور دارند که بر روی رشد و متابولیسم یک قارچ رشته‌ای تاثیرگذار می باشند. برای مثال می‌توان به عوامل ضدمیکروبی تولید شده به وسیله سایر میکروارگانیسم‌ها و یا سوبستراهای گیاهی قارچ‌های رشته‌ای اشاره کرد. اگرچه مهار تولید آفلاتوکسین به وسیله برخی ترکیبات نظیر اسید سیتریک و اسید لاکتیک (به ترتیب توسط آسپرژیلوس نایجر و باکتری‌های تولید اسید لاکتیک تولید می‌شوند) گزارش شده است، برخی ترکیبات نظیر پروپیونیک اسید و متابولیت‌های قارچی نظیر روبراتوکسین B (تولید شده به وسیله پنی‌سیلیوم پورپوروژنوم) و سرولنین^[۴۸] (تولید شده به وسیله‌ی سفالوسپوریوم سرولنس^[۴۹] و اکروسیلیندرویوم اریزا^[۵۰]) همگی بیوسنتز آفلاتوکسین را تحریک می‌کنند.
در رابطه با مهار تولید آفلاتوکسین به وسیله آسپرژیلوس نایجر نشان داده شده است که در صورتی که این قارچ بر روی بادام زمینی کلنیزه شود، آلودگی بعدی محصول با آسپرژیلوس فلاووس با تولید آفلاتوکسین همراه نخواهد بود. نتیجه تاثیر ۱۳ گونه قارچی بر روی تولید آفلاتوکسین در ذرت نشان داده است که گونه‌های آسپرژیلوس نایجر و تریکودرما ویریده تولید آفلاتوکسین را به نحو مطلوبی مهار می‌کنند. زمانی که نسبت آسپرژیلوس فلاووس به آسپرژیلوس نایجر بیش از ۱۹ به ۱ باشد، آفلاتوکسین قابل ردیابی خواهد بود و در صورتی که این نسبت به کم‌تر از ۹ به ۱ برسد، هیچ گونه آفلاتوکسینی تولید نخواهد شد. احتمالاً دلیل مهار تولید آفلاتوکسین توسط آسپرژیلوس نایجر، تولید ترکیباتی نظیر گلوکونیک اسید^[۵۱] به وسیله این قارچ می‌باشد(۵).
برخی میکروارگانیسم‌ها با تولید آفلاتوکسین توسط گونه‌های مولد سم تداخل دارند. در این رابطه، تولید آفلاتوکسین به وسیله آسپرژیلوس پارازیتیکوس به طور قابل توجهی در حضور آسپرژیلوس کاندیدوس^[۵۲] و آسپرژیلوس چوالیر^[۵۳] مهار می‌شود و این در حالی است که رشد آسپرژیلوس پارازیتیکوس در حضور این دو دستخوش تغییر نمی‌گردد. ازآن‌جایی که سویه‌های سمی و غیرسمی متعلق به گونه های مولد آفلاتوکسین تواماً در محیط حضور دارند ، رخداد واکنش‌های متقابل بین آن‌ها امری طبیعی محسوب می‌شود. از طرفی، پراکندگی کونیدیوم‌های سویه‌های غیرسمی آسپرژیلوس فلاووس در هوا از کونیدیوم‌های انواع سمی بیشتر است. به همین دلیل، به نظر می‌رسد که سویه‌های غیر سمی همان نوع وحشی و سویه‌های سمی از نوع جهش‌یافته باشند. علاوه بر عواملی نظیر میکروارگانیسم ها و فاکتورهای محیطی تاثیرگذار بر قارچ مولد سم و یا محصول، ساختار ژنتیکی گیاه میزبان نیز بر میزان تولید آفلاتوکسین توسط قارچ تاثیرگذارمی باشد. کوشش‌هایی برای شناسایی ترکیبات شیمیایی که باعث کاهش حساسیت گیاه به آلودگی با قارچ‌های مولد سم می‌شوند انجام گرفته است و مشخص شده است که عوامل مسئول مقاومت گیاه در برابر این گونه قارچ‌ها شامل آنزیم‌ها یا پروتئین‌ها و ترکیبات مهارکننده با وزن مولکولی پایین^[۵۴] می‌باشند که توسط خود گیاه تولید می‌شوند.
در مجموع، به عنوان یک نتیجه گیری کلی می‌توان گفت که فاکتورهای متعددی رشد قارچ‌های مولد سم و تولید آفلاتوکسین را در محیط‌های کشت آزمایشگاهی، محصولات کشاورزی و اغذیه انسانی و حیوانی تحت تاثیر قرار می‌دهند که توجه به آن ها جهت نیل به اهداف مختلف از جمله کنترل رشد قارچ و تولید سم ضروری به نظر می‌رسد(۵).
۱-۹-۲ خواص فیزیکی و شیمیایی
آفلاتوکسین‌ها در گروه ترکیبات دی‌فوروکوماروسیکلوپنتنون^[۵۵] و دی‌فوروکومارولاکتون^[۵۶] طبقه بندی می‌شوند. آفلاتوکسین‌های B₂ و G₂ به ترتیب مشتقات دی‌هیدرو^[۵۷] از انواع B₁ و G₁ می باشند. آفلاتوکسین‌های B_2a و G_2a به عنوان متابولیت‌های طبیعی آسپرژیلوس فلاووس جداسازی شده‌اند و در حقیقت مشتقات همی‌استال انواع B₁ و G₁ محسوب می‌گردند. آفلاتوکسین‌های M₁ و M₂ اولین بار از نمونه ادرار گوسفندانی که اغذیه آلوده به مخلوط آفلاتوکسین مصرف کرده بودند جداسازی شده و با بهره گرفتن از روش کروماتوگرافی لایه نازک از یک دیگر تفکیک و در نهایت، به وسیله روش کروماتوگرافی کاغذی تخلیص گردیدند. این دو متابولیت در حقیقت مشتقات هیدروکسی انواع B₁ و G₁ می‌باشند. آفلاتوکسین‌های GM₁ و GM₂ توسط محققین مختلف از نمونه ادرار گوسفند و موش صحرایی و مایع کشت آسپرژیلوس فلاووس جداسازی شده‌اند. آفلاتوکسین‌های M_2a و GM_2a از عصاره مایع کشت آسپرژیلوس فلاووس جداسازی شده‌اند و به ترتیب مشتقات دارای گروه هیدروکسی انواع M₁ و GM₁ می‌باشند. آفلاتوکسین B₃، که از آسپرژیلوس پارازیتیکوس جداسازی گردیده است در حقیقت همان پاراسیتیکول جداسازی شده از آسپرژیلوس پاراسیتیکوس می‌باشد. آفلاتوکسین B₃ از طریق هیدرولیز حلقه گامالاکتون^[۵۸] آفلاتوکسین G₁ و سپس دکروبوکسیلاسیون آن تولید می شود. دی‌هیدرو آفلاتوکسین B₃ نیز شناسایی شده است که در حقیقت از آفلاتوکسین G₂ مشتق شده است. آفلاتوکسیکول توسط محققین مختلف به عنوان مشتقی از آفلاتوکسین B₁ معرفی گردیده است و به دو فرم ایزومری Ι و Π وجود دارد. این دو فرم را می‌توان با بهره گرفتن از روش کروماتوگرافی لایه نازک از یکدیگر تفکیک کرد. آفلاتوکسین P₁ در اثر متیلاسیون نوع B₁ تولید می‌گردد و در نمونه‌های ادرار گونه‌های مختلفی از حیوانات مورد شناسایی قرار گرفته است. آفلاتوکسین Q₁ به وسیله میکروزوم‌های کبدی در شرایط آزمایشگاهی از آفلاتوکسین B₁ تولید می‌گردد. هر چهار نوع آفلاتوکسین طبیعی (B₁، B₂، G₁، G₂) در حلال‌های آلی، به ویژه کلروفروم و متانول، حل می‌شوند. حلالیت این انواع در آب ناچیز (۱۰ تا ۳۰ میکروگرم در میلی‌لیتر) می‌باشد. آفلاتوکسین B₁ وزن مولکولی برابر ۳۱۲ دالتون دارد و فرمول ساختمانی آن C₁₇H₁₂O₆ می‌باشد. این ترکیب در دمای ۲۶۸ تا ۲۶۹ درجه سانتی‌گراد بدون ذوب شدن تبخیر می‌گردد و زیر اشعه ماوراءبنفش فلئورسنت آبی روشن از خود نشان می‌دهد. حداکثر جذب نوری این متابولیت در طول موج‌های ۲۲۳، ۲۶۵ و ۲۶۲ نانومتر بوده و بر روی صفحه سیلیکاژل در کروماتوگرافی لایه نازک با بهره گرفتن از مخلوط کروفروم: متانول (۹۷:۳) دارای حرکت نسبی برابر ۵/۰ می‌باشد. آفلاتوکسین B₁ را می‌توان با بهره گرفتن از کلروفرم: متانول (۹۷:۳) یا محلول آبی ۷۰ درصد استن از اکثر ترکیبات غذایی عصاره‌گیری کرد. انواع مختلف آفلاتوکسین اشعه ماوراءبنفش را در طول موج ۳۶۲ نانومتر به شدت جذب می‌کنند و ضریب خاموشی^[۵۹] آن‌ها در متانول و اتانول متغیر می‌باشد. این ضریب برای انواع G₁ و B₂ به ترتیب ۱۷۱۰۰ و ۲۴۰۰۰ محاسبه شده است(۵). آفلاتوکسین‌های مختلف، علیرغم مقاومت بسیار زیاد در مواد غذایی انسان و حیوانات، در PHهای بالاتر از ۱۰ و پایین‌تر از ۳ غیرفعال می‌گردند. این ترکیبات در فرم‌ محلول نسبت به اشعه ماوراءبنفش حساس و به صورت متبلور مقاوم می‌باشند. ترکیبات اکسیدکننده^[۶۰] و اشعه ماوراءبنفش در حضور اکسیژن باعث غیرفعال شدن آفلاتوکسین‌ها می‌شوند(۵).
جدول۱-۱: خواص فیزیکی و شیمیایی انواع مختلف آفلاتوکسین (۵)

 

آفلاتوکسین	فرمول مولکولی (فرمول بسته)	وزن مولکولی (دالتون)	نقطه ذوب (درجه سانتی‌گراد)	جذب نور ماوراء‌بنفش (ضریب خاموشی)	بازتابش (نانومتر)
B1 B2 M1 M2 B2a M2a G1 G2 GM1

صادقی و محتشمی(۱۳۹۰) در پژوهشی با عنوان” ارتباط عملیات استراتژیک منابع انسانی و نوآوری سازمانی در یکی از مراکز نظامی” با هدف بررسی ارتباط عملیات استراتژیک منابع انسانی (استخدام، آموزش، مشارکت، ارزیابی عملکرد و پاداش) و نوآوری سازمانی در یکی از مراکز نظامی، به این نتیجه رسیدندکه نمره کل عملیات استراتژیک منابع انسانی با نوآوری سازمانی، رابطه مثبت معنی داری دارد. به عبارتی، با افزایش عملیات استراتژیک منابع انسانی، نوآوری سازمانی نیز افزایش پیدا میکند. همچنین بین هر یک از ابعاد عملیات استراتژیک منابع انسانی و نوآوری سازمانی، رابطه مثبت معنی دار وجود دارد. یعنی افزایش هر یک از ابعاد عملیات استراتژیک منابع انسانی، نوآوری سازمانی را افزایش میدهد و بالعکس.
یار احمدی (۱۳۹۰) در مطالعه ای با عنوان “رابطه عملکرد بالای منابع انسانی و کارآفرینی سازمانی"به بررسی رابطه بین عملکرد بالای منابع انسانی و کارآفرینی سازمانی می پردازد ، در این پژوهش ابعاد عملکرد بالای منابع انسانی عبارت بودند از:گزینش سخت گیرانه، آموزش گسترده، نقل و انتقال پذیری داخلی، امنیت استخدامی، شرح شغل شفاف ، ارزیابی نتیجه محور،پاداش برانگیزاننده و مشارکت . جامعه آماری تحقیق ، مدیران سازمان های کوچک و متوسط بوده و در خطای ۵ درصد ، نمونه ای ۳۳ تایی را موردبررسی قرار می دهد . نتایج آزمون رابطه معنادار میان برخی از ابعاد عملکرد بالای منابع انسانی (گزینش سخت گیرانه، آموزش گسترده، پاداش برانگیزاننده و مشارکت) و کارآفرینی سازمانی را تایید کرد

ب)تحقیقات خارجی:

عبدالله^[۷۴] ،احسن^[۷۵] و عالم^[۷۶](۲۰۰۶) در تحقیقی با عنوان “تاثیر روش های منابع انسانی بر عملکرد سازمانی در بین شرکت های خصوصی مالزی ” با ارائه چارچوبی که تاثیر ۶ روش مدیریت منابع انسانی(آموزش و توسعه ،کار تیمی ،جبران خدمت، برنامه ریزی منابع انسانی، ارزیابی عملکرد، امنیت کارکنان ) بر عملکرد سازمان را بررسی نموده و به این نتیجه رسیدند که هر ۶ روش بر روی عملکرد شرکت ها تاثیر گذار بوده و باعث بهبود بهره وری کارکنان، افزایش کیفیت محصولات وانعطاف سازمانی می شوند .
سابرامانیام^[۷۷]، شمس الدین^[۷۸] و ابراهیم^[۷۹](۲۰۱۱) درمطالعه ای تحت عنوان “ارتباط روش های مدیریت منابع انسانی با عملکرد سازمانی : شواهدی از سازمانهای کوچک و متوسط مالزی “به سنجش تاثیر ۴ بعد مدیریت منابع انسانی (جبران خدمت، تسهیم اطلاعات،امنیت شغلی ،آموزش وتوسعه) بر عملکرد۸۴ سازمانهای کوچک و متوسط پرداختند و به این نتیجه رسیدند که هر چهار بعد به جز امنیت شغلی بر عملکرد سازمانی تاثیر مثبت دارند.
لی^[۸۰]، ژائو^[۸۱] ولیو^[۸۲](۲۰۰۵) در پژوهشی با عنوان “رابطه بین مدیریت منابع انسانی، نوآوری تکنولوژی وعملکرد در چین ” ۱۹۴ شرکت با تکنولوژی پیشرفته^[۸۳] را مورد بررسی قرار داده و دریافتند که آموزش کارکنان ،انگیزه های غیرمادی و کنترل فرایند ها بر روی نوآوری تکنولوژیکال تاثیر مثبت داشته درحالی که انگیزه های مادی وکنترل نتایج اثری معکوس خواهد داشت و در ضمن نوآوری تکنیکال خود ، تاثیری مثبت بر عملکرد سازمانی دارد .
بوسینین^[۸۴] وکازلاسکایت^[۸۵](۲۰۱۱) در بررسی"ارتباط بین مدیریت منابع انسانی، مسئولیت اجتماعی سازمانی و نتایج عملکردی"۱۱۹ سازمان کوچک و بزرگ را مورد مطالعه قرارداده و دریافتند که سازمانهایی که منابع انسانی توسعه یافته تری دارند نسبت به مسنولیت اجتماعی خود پاسخگوتر بوده و در نتیجه عملکرد بهتری دارند .
چاند^[۸۶]وکاتو^[۸۷](۲۰۰۷) در پژوهشی با عنوان “تاثیر روش های مدیریت منابع انسانی بر عملکرد سازمانی در صنعت هتلداری هند"۴۳۹ هتل ۳ ستاره تا پنج ستاره را با بهره گرفتن از یک پرسشنامه محقق ساخته که ۲۷ روش مدیریت منابع انسانی و ۵ متغیر وابسته عملکرد سازمانی را بررسی مینماید . یافته ها از رابطه مثبت روش مدیریت منابع انسانی با عملکرد سازمانی حکایت می کند ، سیستم گزینش، استخدام، برنامه ریزی نیروی انسانی،طراحی شغل، آموزش و توسعه، حلقه های کیفیت وسیستم های پرداخت باعث بهبود عملکرد سازمانی خواهند شد.
چیو^[۸۸]و شارما^[۸۹](۲۰۰۵) در مطالعه ای با عنوان “تاثیر فرهنگ سازمانی و روش های مدیریت منابع انسانی بر عملکرد شرکت “با بهره گرفتن از روش تحلیل محتوا به جمع آوری اطلاعات درباره فرهنگ سازمانی و اثربخشی مدیریت منابع انسانی اقدام کردند و سپس نسبت این داده ها را با عملکرد شرکتهای مورد مطالعه با بهره گرفتن از رگرسیون مورد مداقه قرار دادند.
آنها پس از بررسی های خود به این نتیجه رسیدند که اثر بخشی منابع انسانی به بهبود عملکرد سازمانی منتهی خواهد شد .آنها بر یادگیری و رشد که زیر بنای دست یابی به نتایج مالی است تاکید کردند و مخزن سازمانی از سرمایه انسانی را عاملی جهت دستیابی به مزیت رقابتی معرفی می کنند.
سینگ^[۹۰] و دیگران(۲۰۱۲)در پژوهشی با عنوان “اندازه گیری مدیریت منابع انسانی وعملکرد سازمانی :مفاهیم،مسائل وچارچوب” با هدف بررسی همزمان روش های منابع انسانی و عملکرد سازمانی ، عوامل داخلی و خارجی موثر بر عملکرد سازمانی را بررسی نموده و علاوه بر این عوامل ارتباط بین مدیریت منابع انسانی و عملکرد سازمانی ^[۹۱]را به اثبات می رساند.
شاه نواز^[۹۲] و جویال^[۹۳](۲۰۰۶)در مطالعه ای با عنوان"روش های مدیریت منابع انسانی و تعهد سازمانی در سازمانهای مختلف ” به دنبال یافتن و مقایسه روش های مختلف مدیریت منابع انسانی در دو سازمان مشاوره ای و طراحی مد بوده اند .آنها برای این کار از ۴۵ نفر که به طور تصادفی از بین دو سازمان انتخاب شده بودند استفاده کردند و داده های جمع آوری شده را با تی تست^[۹۴]و رگرسیون چندگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. نتایج از تفاوت اساسی در روش های مدیریت منابع انسانی در ۲ سازمان حکایت میکند ، همچنین میانگین امتیازات در شرکت طراحی مد از سازمان مشاوره بیشتر بود.نتایج تحلیل رگرسیون تاثیر روش های مدیریت منابع انسانی را برتعهد سازمانی به اثبات رساند.

مودینکوتی^[۹۵]، اللامکی ^[۹۶]و مورتی^[۹۷](۲۰۱۰)در پژوهشی با عنوان"روش های مدیریت منابع انسانی و عملکرد سازمانی در عمان “پس از بررسی۸۷ شرکت به این نتیجه رسیدند که روش های مدیریت منابع انسانی تاثیر مثبتی بر هر دو جنبه ذهنی^[۹۸]وکمی عملکرد سازمانی دارند
دوماس^[۹۹] و هانکه^[۱۰۰](۲۰۱۰)در تحقیقی با عنوان” چگونه آموزش شغلی باعث افزایش عملکرد سازمانی میشود؟مطالعه مراکش"در خلال سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ با استفاده پرسشنامه ۲۳۲ سازمان را مورد بررسی قراردادند .آنها دریافتند که برنامه های آموزش شغلی ،شایستگی وعملکرد سازمانهای مراکشی را ارتقا میدهند.آنها تاکید میکنند که آموزش شغلی زمانی بیشترین تاثیر را دارد که به عنوان بخشی از استراتژی توسعه منابع انسانی استفاده شود.
تریو^[۱۰۱] وچاتزگلو^[۱۰۲](۲۰۰۹) در مطالعه ای باعنوان"یافتن رابطه بین بهترین روش های مدیریت منابع انسانی با عملکرد سازمانی: رویکرد تجربی “با رویکرد پیمایشی به دنبال آزمون رابطه بین روش های مدیریت منابع انسانی با مدیریت دانش،یادگیری سازمانی،قابلیت های سازمانی و عملکرد سازمانی بوده اند.آنها سازمانهای خدماتی و بازرگانی دارای حداقل ۵۰کارمند را مورد بررسی قرار داده و به این نتیجه رسیدند که شرکت هایی که بهترین روش های مدیریت منابع انسانی را به کار می برند قابلیت های سازمانی بالاتری دارند.
پانایاتوپولا^[۱۰۳] وپاپالکساندریس^[۱۰۴](۲۰۰۳)درپژوهشی با عنوان"آزمون رابطه محوریت مدیریت منابع انسانی و عملکرد شرکت"با بهره گرفتن از رویکرد جهانشمول ابعاد چند گانه عملکرد سازمانی را مورد برررسی قرار داده و به این نتیجه رسیدند که مدیریت منابع انسانی بیش از آنکه باعث بهبود عملکرد مالی شرکت شوند باعث رشد و نوآوری سازمانی می شوند.
احمد^[۱۰۵]وشرودر^[۱۰۶](۲۰۰۳)در مطالعه ای با عنوان “تاثیر روش های مدیریت منابع انسانی بر عملکرد سازمانی : با در نظر گرفتن تفاوت های کشورهاو صنایع “به دنبال سنجش کارآیی ۷ روش مدیریت منابع انسانی پفر در صنایع و کشور های مختلف بوده اند .آنها ۷ روش پفر(امنیت استخدامی، استخدام گزینشی، تیم های خودگردان و تمرکز زدایی، جبران خدمت مقایسه ای مشروط به عملکرد سازمانی، آموزش گسترده، کاهش در تفاوت مقام و موقعیت، تسهیم اطلاعات) را به عنوان متغیر های مستقل در نظر گرفته و عملکرد سازمانی را به دو بخش محسوس و نا محسوس تقسیم نموده و به عنوان متغیر وابسته، ملاک عمل خود قرار دادند ، سپس درچهار کشور آلمان ، ایتالیا، ژاپن و ایالات متحده آمریکا به بررسی ۳صنعت الکترونیک ، ماشین سازی و اتومبیل سازی پرداختند.
آنها به این نتیجه رسیدند که شرکت های مختلف در کشور های مختلف با فرهنگ های متفاوت از روش های متفاوتی برای مدیریت منابع انسانی خود استفاده می کنند .آنها همچنین در پژوهش خود کارآیی روش های پفر را به اثبات رساندند.
یگانه و سو^[۱۰۷](۲۰۰۷) در تحقیقی با عنوان"آزمون روش های مدیریت منابع انسانی در بخش عمومی ایران” به بررسی جامعه ایران پس از انقلاب اسلامی پرداخته ، بافت اجتماعی ، بخش قانونگذاری و متغیرهای اقتصادی ایران را مورد کاوش قرار داده اند .آنها با ۴ مدیر ایرانی مصاحبه عمقی داشته و پرسشنامه ای را بین ۸۲ پاسخگو پخش نموده و دریافتند که استخدام بر اساس شبکه سازی و پذیرش ارزش ها و الگوهای انقلابی و اسلامی صورت گرفته ،پرداختها بیشتر بر اساس ارشدیت و سلسله مراتب بوده و آموزش ها بدون برنامه و خود بخودی صورت می گیرند و ارزیابی عملکرد به ندرت صورت گرفته و بیشتر براساس معیار های ذهنی و رفتاری پایه گذاری شده اند ودر نهایت آنکه کارکنان از امنیت شغلی بالایی برخوردارند.
چیو^[۱۰۸](۲۰۰۴)در پژوهش خود با عنوان “تاثیر روش های مدیریت منابع انسانی بر ترک سازمان در کارکنان اصلی ” در ابتدا با بهره گرفتن از تکنیک دلفی به تعیین شاخص های اساسی مدیریت منابع انسانی می پردازد سپس به مصاحبه عمقی با متخصصان منابع انسانی پرداخته تا بتواند شاخص های تاثیر گذار را دوباره محک بزند.

 

ردیف	مهمترین عوامل مدیریت منابع انسانی گزینش شده در مصاحبه ها
۱	گزینش اثربخش
۲	فرصت ها وساختار های استخدام چالشی
۳	آموزش و توسعه حرفه ای و شغلی
۴	پاداش و در نظر گرفتن ارزش کارکنان
۵	برابری در مزایا و جبران خدمات

 

 

 

 

Hamada-Johnston

 

۰٫۵۱۸۱

 

 

 

۰٫۱۹۷۲

 

 

 

۰٫۰۷۸۲

 

 

 

 

 

 

 

Reid

 

۱٫۱۷۵۰

 

 

 

۰٫۳۶۲۲

 

 

 

۰٫۱۱۰۹

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-۰٫۰۲۲۴

 

 

 

 

 

Feshbach

 

 

 

Mukherjee & Shyam

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱-۲-۲ مدل لایه ای با تصحیحات نسبیتی
در حد جا­به­جایی تکانه­ی^[۲۹] کوچک، چهار قطبی و دو قطبی مغناطیسی کمیت­های خاصی هستند که از اجزای ماتریس جریان دوترون به دست می­آیند. پایستگی جریان و این که جا­به­جایی جریان باید همانند یک چاربردار رفتار کند، شرایط کافی را به روی عملگر­های جریان و بردار­های حالت اعمال می کند. بنا بر این ویژگی­های اصلی محاسبات نسبیتی در نمایش ماتریسی ناوردای پوانکاره، از پایستگی جریان و ساختن مدل بر همکنشی به دست می ­آید. فراتر رفتن از مدل استاندارد غیر نسبیتی دو چالش را در پی خواهد داشت. یکی محاسبه­ی تاثیرات نسبیتی و دیگری درجات آزادی غیر نسبیتی. این تاثیرات در دل روش­هایی که بر پایه­ بسط­های اختلالی لحظه ای میدان های مزون-هسته در فضای فوک^[۳۰] هستند نهفته است. این گونه بسط­ها حول توان­های معکوس جرم هستک انجام می شود که خود بر پایه­ فرض نه چندان قابل اعتماد کوچک بودن تمام تکانه­ها و انرژی­ها در مقایسه با جرم هستک بنا شده ­اند. مدل­های تابع موج هموردا جواب­های نسبیتی دقیقی به ما می­ دهند که ویژگی مولفه­ی موج در تابع موج دوترون را به ما می دهد. برای این مدل­ها درستی بسط چهار قطبی و دو قطبی به صورت عددی قابل تست هستند.

روش­هایی که در آن مولفه­ی جبهه نوری^[۳۱] چهار بردار تکانه به صورت جنبشی تبدیل می­شوند جواب­های دقیقی به ما می­ دهند که می­توان با بسط در توان­های معکوس جرم هستک مقایسه کرد. این مدل­ها می توانند داده ­های کنونی توابع ساختاری دوترون و را با عدم قطعیتی برابر با مقادیر تجربی ضریب شکل هستک^[۳۲] توصیف کنند.
از آنجا که توابع موج غیر نسبیتی هستک-هستک ویژه تابع انرژی سکون و عملگرهای اسپینی و است، می توان آن­ها را به عنوان ویژه تابع عملگر جرم ناوردای پوانکاره^[۳۳] نیز دانست. ویژه توابع چهار بردار کامل تکانه را همیشه می توان از ویژه توابع جرم و سه مولفه­ی مستقل تکانه ساخت. انتخاب این مولفه­های مستقل، فرم دینامیک نسبیتی را مشخص می­ کند.[۶] به وسیله­ دینامیک جبهه­ی موج می­توان عملگر جریان پایای هموردا را ساخت که در آن تمام اجزای ماتریس دو جسمی^[۳۴] را می­توان به وسیله­ تبدیلات دینامیکی لورنتس^[۳۵] از ماتریس­های جریان یک جسمی^[۳۶] به دست آورد و نیازی به دانستن مستقیم این ماتریس دو جسمی برای محاسبه­ی ضریب­های شکل دوترون نیست، در این صورت آن­ها از ضریب شکل هستک­ها به دست می­آیند. تاثیرات مستقیم درجات آزادی زیر هسته­ای مثل مزون­ها و کوارک­ها باید در ماتریس­های دو جسمی دیگری اضافه شوند که تاثیر خود را در ضریب­های شکل دوترون می­گذارند که خود به طور جداگانه ناوردای لورنتس هستند.
برای در نظر گرفتن تاثیرات نسبیتی در دو قطبی ها و چهار قطبی های مغناطیسی مهم است که ارتباط بین مقادیر تجربی و مقادیر محاسبه شده کمیت­ها را بدانیم. به­ طور تجربی، چهار قطبی و دو قطبی­های مغناطیسی به وسیله­ اندازه گیری تفاوت­های انرژی ناشی از میدان­های خارجی با هامیلتونی
که در آن بردار پتانسیل میدان خارجی و عملگر جریان هستند به دست می ­آید. چهار قطبی و دو قطبی­های اندازه ­گیری شده مقادیر چشم داشتی مولفه­های تانسور چهار قطبی و بردار دو قطبی مغناطیسی هستند
برای هر تابع هموردایی پوانکاره­ی عملگر­های جریان به طور کامل اجزای ماتریس را بر اساس فاکتور­های فرم ناوردا معین می کند.
که این نشان دهنده این است که چهار قطبی و دو قطبی دوترون به وسیله­
مرتبط با فاکتور­های فرم چهارقطبی و دوقطبی معمول و هستند. مطابق مرجع [۷] گشتاور­ها را می توان از اجزای ماتریس از مولفه­ی مثبت عملگر جریان که در آن بردار یکه­ی که جبهه­ی موج را مشخص می کند طوری انتخاب شده است که . بنا بر این چهار قطبی و دو قطبی مغناطیسی به صورت زیر به دست می­آیند:

گام هفتم: رتبه ­بندی گزینه­ ها
بر اساس ترتیب نزولی  می توان گزینه های موجود از مساله مفروض را رتبه ­بندی نمود.
۳-۷ جمع­بندی
پایه هر علمی، روش شناخت آن است و اعتبار قوانین هر علمی به روش­شناختی مبتنی است که در آن علم به کار می­رود. روش تحقیق مجموعه ­ای از قواعد، ابزار و راه­های معتبر و نظام یافته برای بررسی واقعیت­ها، کشف مجهولات و دستیابی به راه حل مشکلات است.

در این راستا، در این فصل به بیان روش تحقیق، جامعه و نمونه آماری، ابزار گردآوری داده ­ها، روش­ها و تکنیک­های تجزیه و تحلیل داده ­ها پرداخته شد. در فصل آتی به یافته‌های حاصل از روش تحقیق خواهیم پرداخت.
فصل چهارم
یافته های تحقیق
۴-۱ مقدمه
درمرحله تجزیه و تحلیل، نکته مهم این است که محقق باید اطلاعات و داده‌ها را در مسیر هدف، پاسخگویی به سؤال یا سؤالات تحقیق و نیز ارزیابی فرضیه‌های خود جهت داده و مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. (حافظ‌نیا، ۱۳۸۲ : ۱۰۲) در این تحقیق برای شناسائی روابط و تعیین اولویت شاخص‌های تحقیق حاضر از مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره و مدل AHP و TOPSIS استفاده شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‏های بدست آمده از نرم افزار تحلیل سلسله‌مراتبی اکسپرت چویس و کدنویسی در محیط اکسل استفاده شده است.
۴-۲ شناسائی شاخص‌های نهائی
هدف این پژوهش شناسایی برند برتر است بنابراین در گام نخست معیارهای اصلی انتخاب شده است. معیارهای اصلی عبارتند از: شاخص‌های قیمت، شاخص‌های شهرت، شاخص‌های کیفیت، شاخص‌های وفاداری، شاخص‌های کالا یا محصول، شاخص‌های کانال توزیع، شاخص‌های داخلی یا خارجی بودن، شاخص‌های ترویج. برای هریک از این معیارهای اصلی تعدادی زیرمعیار انتخاب شده است. از این معیارها و زیرمعیارها برای اولویت‌بندی سه راهکار توسعه اقتصادی استفاده شده است. برندهای شناسائی شده عبارتند از: برند شماره یک یا کالا مهر (آکفیکس)، برند شماره دو یا فومن شیمی (کاسپین)، برند شماره سه یا بازرگانی آراز (اینترباند)، برند شماره چهار یا بازرگانی سیف (میتراپل)، برند شماره پنج یا غفاری و برند شماره شش یا هنکل، برند شماره هفت یا کاریز. معیارها و زیرمعیارهای شناسایی شده در جدول آمده است.
جدول (۴-۱) معیارها و زیرمعیارهای تحقیق

 

نماد	معیار	زیرمعیارها	نماد
C1	قیمت	تخفیف و زمان پرداخت	S11
		موقعیت جغرافیایی	S12
		فهرست قیمت های فروش	S13
C2	شهرت	سهم بازار	S21
		اعتبار و موقعیت تولید کننده	S22
		سابقه تجربه طولانی	S23

ویلیامز^[۱۲۹] و سوتار^[۱۳۰] (۲۰۰۰، به نقل از سونی، ۲۰۱۱) چندین نوع ارزشی که برای گردشگران مهم است و آنچه را که احتمالاً در رفتار مصرف ­کننده و تصمیم ­گیری وی نقش مهمی ایفا می­ کند، شناسایی کردند که شامل ارزش عملی، ارزش عاطفی، ارزش اجتماعی و ارزش شناختی می­شوند. از نظر پیرس و لی (۲۰۰۵، به نقل از سونی ۲۰۱۱) نیز مهم‌ترین انگیزه­ های سفر تفریحی برای تمامی مسافران عبارتند از: فرار/استراحت، نوجویی، ارتباط و بهبود زندگی شخصی، شبیه­سازی، خودشکوفایی، امنیت، نوستالژی، رمانتیک بودن و شناخت.

اسواربروک^[۱۳۱] و هورنر^[۱۳۲] (۲۰۰۷، به نقل از برزگر،۱۳۹۲) گونه­ شناسی­ای از انگیزه­ های گردشگری ارائه دادند که شامل انگیزه­ های فیزیکی، احساسی، شخصی، رشد شخصی، موقعیت و فرهنگی می­شوند. مجموعه ­ای از این انگیزه­ ها می ­تواند به‌طور همزمان با تصمیم­های سفر در ارتباط باشد (شکل ۲-۷).
_{شکل ۲-۷ : گونه شناسی عوامل انگیزشی گردشگری منبع: اسواربروک و هورنر، ۲۰۰۵ به نقل از برزگر، ۱۳۹۲}
۲-۶- انگیزه گردشگر فیلم
سهم زیادی از مطالعات پدیده گردشگری فیلم به‌طور عمده بر نقش و تأثیر فیلم­ها بر تصویر مقصد، اولویت­های سفر، قصد و انتخاب مقصد (کیم ۲۰۱۲) متمرکز هستند اما در مورد انگیزه­ های گردشگری فیلم مطالعه کمی صورت پذیرفته است (میشینیس و اسپارک، ۲۰۰۹، به نقل از اویدو-گارسیا، کاستلانس-وردوگو و ترویلو-گارسیا، ۲۰۱۴). اکثر مطالعات مربوط به انگیزه گردشگران پیرامون دو مفهوم انگیزه کشش و انگیزه رانش است. بااین‌حال عواملی همچون احساسات و تصویرسازی در رفتار گردشگران و میل به سفر ایشان نقش مهمی دارند که فیلم­های سینمایی و نمایشی به سبب ارائه مناظر و چشم­اندازهای زیبای فیلم، داستان/حکایت فیلم، موسیقی/موسیقی متن فیلم، هم ذات پنداری با شخصیت­ها یا بازیگران (بولان^[۱۳۳]، بوی^[۱۳۴] و بل^[۱۳۵]، ۲۰۱۱) می ­تواند بسیار مؤثر عمل کند. یوری^[۱۳۶] (۱۹۹۰ به نقل از هادسون و ریچیه a2006) اعلام کرد که گردشگران مکان­های موردنظر خود را بر اساس انتظاراتی که از طریق مجموعه ­ای از فعالیت­های غیرگردشگری مثل فیلم و تلویزیون ایجادشده، انتخاب می­ کنند. ریوز^[۱۳۷] (۲۰۰۳، به نقل از برزگر، ۱۳۹۲) نیز معتقد است گردشگران برای جستجو و یافتن مقصدهای نمایش داده شده در فیلم­ها و سریا­ل­های تلویزیونی که با آن ارتباط عاطفی برقرار کرده ­اند “انگیزه بسیار قوی­ای” دارند.
بیتون (۲۰۰۵) بر این باور است که گردشگران فیلم از لوکیشن­ها دیدن می­ کنند تا صحنه فیلم را ببینند، از فعالیت خود لذت ببرند، یک تجربه را مجسم کنند (همان‌طور که در فیلم با آن مواجه شدند)، یا برای اینکه بخشی از اعتبار مشاهیر فیلم را از طریق ارتباط با لوکیشن به دست آورند. با بررسی محرک­های درونی گردشگران فیلم انتظار می­رود که مجموعه ­ای از انگیزه­ های احتمالی در آن نقش داشته باشند که شامل خودشکوفایی، خیال­پردازی یا فرار، موقعیت یا اعتبار، جستجوی هویت فردی یا هم­ذات­پنداری می­ شود. گردشگران ممکن است با توجه به انگیزه­ های بسیار شخصی­تری همچون بازسازی خاطرات نوستالژیک دوران کودکی به سایت­های فیلم جذب شوند (میشینیس و اسپارک^[۱۳۸]، ۲۰۰۹).
رایلی و ون­دورن (۱۹۹۲) کاربرد عوامل کششی و رانش را در انگیزش گردشگر فیلم مورد تأکید قرار دادند و گردشگری فیلم را به‌مثابه‌ی شکلی از ترویج بررسی کردند و بیان نمودند که فیلم­ها عوامل کششی هستند در موقعیت­های رانشی. علاوه بر این، مفهوم “مشارکت^[۱۳۹] ” نقش مهمی در یکپارچه کردن عوامل کششی و رانشی بازی می­ کند. در مورد گردشگری فیلم، اگر بیننده از لحاظ احساسی درگیر فیلم شود و موجب ارتباط برقرار کردن وی با بعضی از ویژگی­های یک فیلم شود که باعث می­شوند بیننده بخواهد از مکان فیلم دیدن کند، آن فرد در گردشگری فیلم مشارکت دارد.
میشینیس (۲۰۰۴) نیز عوامل کششی و رانشی را برای گردشگران فیلم به کار برده و تعیین کرد که مکان (مثل: موقعیت، منظره، چشم­انداز)، شخصیت (مثل: عوامل تولید فیلم و کاراکترهای فیلم) و نحوه­ اجرا (مثل: داستان، موضوع و ژانر) به‌مثابه‌ی عوامل کششی هستند درحالی‌که انگیزاننده­های درونی (مثل نوجویی، شخصی­سازی و منزلت اجتماعی) عوامل رانشی هستند. شکل ۲-۸ این عوامل را نشان می­دهد.
عوامل انگیزشی
عوامل کششی

 

• • فیلم

 

• • ویژگی­های مکان فیلمبرداری شده

 

• • ویژگی­های شخصیت پردازی فیلم

 

• • ویژگی­های مرتبط با مضمون فیلم

 

عوامل رانشی

 

• • شخصی­سازی کردن

 

• • نوجویی

 

• • منزلت اجتماعی داشتن

 

نتایج رفتاری

 

• • سفر عام

 

• • گردشگری فیلم (به طور تصادفی)

 

• • گردشگری فیلم (به طور خاص)

 

_{شکل ۲-۸ : نقش فیلم به عنوان یک عامل مؤثر در انگیزش سفر به مقصد منبع: میشینیس،۲۰۰۸: ۲۰۱}
۲-۶-۱ عوامل کششی انگیزش در گردشگری فیلم
رایلی و ون­دورن (۱۹۹۲، به نقل از میشینیس، ۲۰۰۸) بر این باورند که عوامل کششی برای دیدار از سایت­های فیلم، بیشتر حول ویژگی­های خاص چشم­اندازها، ویژگی­های اجتماعی و فرهنگی و تصویرهایی است که از نظر گردشگران به نحوی جذاب هستند. کیم و همکاران (۲۰۰۷، به نقل از برزگر،۱۳۹۲) معتقدند که مناظر طبیعی تنها عاملی نیستند که بینندگان را به اماکن نشان داده در فیلم­ها جذب می­ کنند. در رابطه با نظریه­ انگیزه کششی و رانشی می­توان گفت که در مورد گردشگری فیلم، خود فیلم یک عامل کششی بسیار اصلی است. رایلی و همکاران (۱۹۹۲، به نقل از برزگر، ۱۳۹۲: ۹۵) معتقدند عواملی همچون داستان، موضوع، سکانس­های هیجان­انگیز و روابط انسانی نیز می­توانند افراد را برای دیدار از لوکیشن­های دارای این جاذبه­ها ترغیب کنند. به‌علاوه گردشگران ممکن است بخواهند برخلاف تماشای ساده لوکیشن فیلم، آنچه در فیلم­ها دیده­اند را جستجو کنند (کیم و همکاران، ۲۰۰۷، به نقل از برزگر، ۱۳۹۲).
میشینیس (۲۰۰۴) عوامل کششی را به عنوان ویژگی­هایی که یک فیلم بر اساس آن ساخته می­ شود، با P3^[140] طبقه ­بندی کرده است. وی سه مفهوم مکان (ویژگی­های لوکیشن، چشم­اندازها، مناظر)، شخصیت­ها (بازیگران، شخصیت­ها، مشاهیر) و ویژگی­های نمایشی فیلم (طرح داستانی، موضوع، ژانر) را پیشنهاد می­ کند. ویژگی­های این سه عامل تمامی مضامین موجود در فیلم را در بر می­گیرند و طبق گفته وی همه این عوامل، محرک­های احتمالی هستند که باعث ترغیب و تحریک رفتار سفر می­شوند (سلگرن، ۲۰۱۰).
۲-۶-۱-۱- مکان به عنوان انگیزه کششی در گردشگری فیلم
از نظر جورجیوسکی^[۱۴۱]و تروکوا^[۱۴۲] (۲۰۱۲) مکان در گردشگری فیلم شامل موارد زیر است:

 

• • آنچه در فیلم یا تلویزیون نشان داده شده؛

 

• • لوکیشن خیالی یا واقعی، جایی که فیلم (یا یک صحنه خاص) در آنجا فیلم‌برداری شده، یا یک لوکیشن که با توجه به جذابیت گردشگری خود، به یک لوکیشن فیلم تبدیل می­شوند؛

 

• • استودیوها، صحنه­های فیلم و تولیدات عظیم که به‌نوبه‌ی خود جاذبه­ی گردشگری هستند (مثل هالیوود).

 

گردشگران فیلم می­خواهند مناظر و چشم­اندازها و همین‌طور سایت و لوکیشن­هایی که بر روی پرده یا در تلویزیون دیده­اند را در زندگی واقعی ببینند. در این مورد، آن‌ها توسط ویژگی مکان فیلم برای دیدار از لوکیشن ترغیب می­شوند (میشینیس، ۲۰۰۸). توسعه ابزارهای بازاریابی رسانه­ای همچون نقشه­های فیلم که مکان­ سایت­ها و لوکیشن­های فیلم را مشخص می­ کنند، دلیلی برای نشان دادن قدرت کششی است که فیلم­ها برای مقاصد دارند (برزگر، ۱۳۹۲).
۲-۶-۱-۲- شخصیت­ها به عنوان انگیزه کششی در گردشگری فیلم
عامل کششی احتمالی دیگر در گردشگری فیلم ممکن است مرتبط با عوامل شخصیت­ها یا ستایش مشاهیر باشد؛ یعنی جذابیت دنیای مسحورکننده­ی مشاهیر (بیتون، ۲۰۰۵) و همین‌طور تمایل به دیدار از مقصدی که یک بازیگر/ستاره محبوب یا مشاهیر در آنجا حضور داشته اند (میشینیس، ۲۰۰۴). انگیزه گردشگران فیلم می ­تواند بسیار پیچیده باشد (هیتمان، ۲۰۱۰). به نظر می­رسد که اگرچه گردشگران فیلم می­دانند که ستاره محبوب فیلم یا شخصیت­ها واقعاً در سایت فیلم حضور نخواهد داشت، بااین‌حال بودن در مکان مشابه و شاید قدم زدن در جای پای آن‌ها، یک عامل کششی قوی است. ستارگان فیلم، بازیگران و مشاهیر عناصر بسیار قدرتمند رسانه­های جمعی هستند و قادرند معانی قدرتمندی را از طریق نقش­هایی که در فیلم­ها یا سریال­های تلویزیونی بر عهده دارند، منتقل کنند (میشینیس، ۲۰۰۸). تبلیغات متعددی که از افراد مشهور استفاده می­ کنند نشان­دهنده قدرت مشاهیر در رسانه­های عمومی است. به همین دلیل، سازمان­های بازاریابی مقصد گردشگری نیز از مشاهیر برای تبلیغ یک مکان استفاده می­ کنند.
۲-۶-۱-۳- ویژگی­های نمایشی به عنوان انگیزه کششی در گردشگری فیلم
مردم نه تنها به مکان­های فیزیکی (لوکیشن­ها)، صحنه و چشم‌اندازهای فیلم­ها، بلکه به داستان­ها و ژانرهای خاص یعنی طرح داستان فیلم، عناصر موضوعی و تجارب افراد در فیلم نیز جذب می­شوند. ممکن است علت این کار این باشد که بعضی از مردم با جنبه­ های نمایشی و فیلم ارتباط بسیار زیادی برقرار می­ کنند و مصمم می­شوند خود را در مکان فیزیکی قرار دهند که پشت‌صحنه و صحنه­ی داستان فیلم هستند (میشینیس، ۲۰۰۸). شانی^[۱۴۳] و هادسون، وانگ و گیل (۲۰۰۹) معتقدند که گردشگری فیلم ممکن است به دلیل اشکال جامع موضوعی مثل جنبه­ های تاریخی، خیالی، علمی- تخیلی، عاشقانه و اکشن فیلم­ها ایجاد شوند.
داستان فیلم شرایطی را به وجود می ­آورد که به‌وسیله آن می­توان جاذبه­ها و تجارب برای گردشگران فراهم آورد (توک^[۱۴۴] و بیکر، ۱۹۹۶، به نقل از برزگر، ۱۳۹۲). نظر آن‌ها مؤید این است که بسیاری از گردشگران می­خواهند حداقل بخشی از آنچه در فیلم به تصویر کشیده شده را تجربه کنند و صرفاً به تماشای سایت/جاذبه نپردازند (بیتون، ۲۰۰۵: ۲۳).

یک طرف پیوستار نشان دهنده، عدم قصد رابطه می باشد، در صورتیکه طرف دیگر نشان دهنده درجه بالای قصد رابطه می باشد. وقتی یک مشتری به هیچ وجه قصد رابطه ندارد، بدین معنی است که او فقط دارای قصد معامله ای است، که قصد معامله ای یک نگرش کوتاه مدت و فرصت طلبانه مشتری می باشد و فقدان نیت و تمایل برای ساختن رابطه وجود دارد. مشتریان با قصد معامله ای، بدون هیچگونه درگیری خرید می نماند و یا اینکه فقط به دلیل اینکه به آنها تحمیل می شود، عمل خرید را انجام می دهند. (2013Lages,) مشتریان ممکن است بدلیل عواملی از قبیل هزینه های راه گزینی^[51] ، قیمتهای پایین تر، راحتی بیشتر، اجبار، تمایل، تاثیرات اجتماعی، و غیره برای انجام عمل خرید تحت فشار قرار بگیرند. این مشتریان هیچگونه وابستگی یا علاقه ای نسبت به شرکت، مارک و یا کانال ندارند. این مشتریان می توانند هر زمانیکه شرایط برایشان مطلوب باشد تغییر رویه دهند و اینها در بلندمدت ارزشی به شرکت نمی افزایند. البته جنبه مثبت این مشتریان آن است که آنها برای ادامه یافتن کسب و کار خیلی مفید هستند (2013Lages,).

مشتریانی با نیت و قصد رابطه، به شدت خواستار ساختن و ایجاد یک رابطه با شرکت می باشند. این دسته از مشتریان مجبور به خرید نمی شوند و این روش و رویه مشتریان بلندمدت تر است و مشتریانی که قصد رابطه بیشتری دارند ، فرصت طلب نمی باشند. اینگونه مشتریان ممکن است بخواهند به ادامه رابطه بیشتر بپردازند و دارای یک نزدیکی و پیوستگی زیاد، وابستگی احساسی زیاد و همچنین دارای مقدار اعتماد زیادی به شرکت، نام تجاری، واسطه ها و یا هر گونه ترکیبی از اینها می باشند. این گونه مشتریان مقدار قابل توجهی ارزش در دراز مدت به شرکت می افزایند. هر چند این مشتریان اغلب بخش کوچکی از پایگاه مشتری شرکت را تشکیل می دهند، این یک چالش برای شناخت درست این مشتریان کمیاب و افزایش روابط با آنها می باشد. چون این مشتریان با احتمال کمتری تغییرمسیر می دهند، مگر اینکه با یک نیروی عقب نشینی بزرگی در ضوابط و شرایط اعتماد و وابستگی احساسی خود روبرو شوند. بی ثباتی های کوتاه مدت از قبیل راحتی یا قیمت روی این مشتریان تاثیر نمی گذارد. قصد رابطه پیوستگی میان مدت طول عمر رابطه و سودآوری را تعدیل می نماید(2014Gunderson,).
2 )استحکام رابطه^[52]- پایداری روابط همیشه اشاره بر پذیرش جهت گیری بلند مدت نسبت به رابطه دارد. آن فراتر از یک ارزیابی مثبت و ساده از طرف دیگرمان بر مبنای رسیدگی و ملاحظات منافع فعلی و هزینه های وابسته به رابطه می رود. در تولید رابطه میان تهیه کنندکان خارجی و خریداران جهانی، از چشم انداز خریدار فرض می شود که پایداری رابطه شامل دو جنبه الف ) طول رابطه^[53] و ب ) نگرش رابطه^[54] می باشد. طول رابطه به تعداد سالهایی که خریدار در حال معامله کردن با تهیه کننده بوده است، باز می گردد. نگرش رابطه بعنوان یک نگرش و روش کلی تهیه کننده نسبت به سرمایه گذاری در رابطه و ادامه رابطه مبادله با یک خریدار ویژه تعریف می شود که در اینجا تعریف نگرش رابطه فقط به نگرش تهیه کننده، بدون ملاحظه و رسیدگی کردن خریدار منعکس می شود. بر طبق نظریات لینا و باری^[55] پایداری به یک سطح شناختی – اجتماعی^[56] از یک گرایش برای تولید اعتقادات و نگرش ها مربوط می شود که منعکس کننده و نشان دهنده سازگاری و پایداری یک نفر با دیگران می باشد. این موضوع به این اشاره دارد که در هنگام مطالعه پایداری رابطه نیاز به بررسی گروه های دو عضوی در رابطه موافق با همدیگر در مسائل و موضوعات کلیدی وجود دارد و نه فقط به تمرکز برروی نگرش از یک سمت . در تحقیقات بر روی رابطه میان تهیه کننده و تولید کننده، پایداری رابطه بعنوان وسعت اینکه رابطه تهیه کننده – خریدار پیوسته و یکنواخت است و هر دو طرف مجذوب یک فعالیت ورابطه کاری بلند مدت هستند تعریف می شوند. پس پایداری رابطه بعنوان یک بازتاب ثابت از نگرشهای رابطه ای مطلوب دو تایی در یک رابطه کاری فعال که برای یک دوره زمانی ادامه پیدا می کند تعریف می شود . این روند شامل دو بعد است : 1 )طول رابطه و 2 )همکاری دو تایی^[57] .که طول رابطه اشاره به استمرار طول زمان رابطه دو تایی دارد و همکاری دو تایی بعنوان یک احساس یگانگی اعضای کانال که آنرا مقید و متعهد به طرف معامله اش می کند تعریف می شود که آن درصد تشابه ارزش دو تایی و تجسم یک رابطه دوستانه و خودمانی را میان دو طرف می سنجد. برطبق تئوری مبادله اجتماعی، توسعه یک رابطه همکاری مدار، شبیه یک رابطه ازدواج می باشد و یک رابطه پایدار مستقیماً با توسعه اعتماد وابسته است. بیشتر تحقیقات بحث کرده اند که اعتقاد بعنوان یک پیش زمینه بر توسعه رابطه تاثیر می گذارد ولی بحث می شودکه یک رابطه پایدار می تواندبر اعتماد به خوبی تاثیر بگذارد. استورباکا و استراندویک^[58] و گرونروس بحث می نمایند که وابستگی میان طول مدت رابطه و سودآوری مشتری مثبت می باشد (2013Lages,).
3 ) کیفیت رابطه^[59] و اجزای آن - مفهوم کیفیت رابطه از تئوری و تحقیق در زمینه بازاریابی رابطه مند نمایان می شود. در این که هدف نهایی ، محکم کردن و تقویت روابط قوی قبلی و همچنین تبدیل مشتریان بی تفاوت به مشتریان وفادار می باشد. داشتن روابط با کیفیت با مشتریان، برای توزیع کنندگان مهم است. بعلت اینکه این روابط منتج به افزایش نگهداری مشتری می شود و بعنوان یک منبع از ایده ها و راهنمایی های جدید عمل نموده و برنامه ریزی عملیاتی را آسان می کند. بعلاوه افزایش در کیفیت رابطه با مشتریان باعث بوجود آمدن پیامدهای خارجی مثبت برای توزیع کننده می شود که بطور نمونه ایجاد موقعیت مستحکم برای معامله با تهیه کنندگان بالایی می باشد. همچنین واسطه هایی که با مشتریانشان بطور نزدیکتری پیوند دارند، کمتر به تهیه کنندگانشان وابسته بوده و عملکرد مالی آنها نیز بهبود یافته است. روابط بلندمدت و با کیفیت بالا، توسط تعاملات تکرار شونده میان اعضای مختلف کانال توزیع باعث ایجاد مزیتهایی برای هر دو طرف خریدار و فروشنده فراهم می کند. برای فروشندگان از طریق ایجاد موانع خارجی برای مشتریانشان، شیوه بکارگیری منابع محدود از طریق کوششهای مشترک با مشتریان، بدست آوری منافع از تجربه و ایده های مشتریان و بهبود ظرفیت برنامه ریزی باعث ایجاد منفعت می شود. برای یک مشتری نیزرابطه بلندمدت با کیفیت بالا با یک عرضه کننده، ریسکها و استرس ها را کاهش می دهد، مشکلات نخستین را از بین برده و منتهی به انطباق نیازهای ویژه می شود و همچنین مشتری می آموزد که چه انتظاری باید داشته باشد و اطمینان تهیه نمودن نیز برای او افزایش می یابد(2014Kang,) .
مفهوم کیفیت رابطه یک ساختار منظم و عظیمی شامل ابعاد و اجزای متمایز متعدد و اما وابسته می باشد. این اجزا فرصت طلبی^[60] ، مشتری مداری^[61] ، تعارض^[62] ، اعتماد کردن به فروشنده^[63] ، اعتماد^[64] ، رضایت^[65] ، تعهد^[66] وکیفیت متصور^[67] می باشد .بر اساس نتایج تحقیقات در بازارهای B2B نیز، کیفیت رابطه شامل چهار عامل وابسته می باشد که کیفیت متصور خدمت – اعتماد – تعهد و رضایت می باشند. در کل هیچ توافق عمومی روی کیفیت رابطه وجود ندارد و در تحقیق دیگری نیز، از مشخصات روابط با کیفیت بالا و بلند مدت می توان سطوح بالای رضایت، اعتماد ، تعهد و سطوح پایین تعارض را نام برد. در واقع مطالعات تجربی نشان دهنده این هستند که کیفیت رابطه بعنوان یک ترکیبی از بعضی یا همه این عوامل می باشند که در زیر به شرح برخی از عوامل کیفیت زا پرداخته می شود(2014Gunderson,).

2-18- اعتماد

اعتماد یک نقطه مرکزی در تعریف بازاریابی صنعتی در سالهای اخیر بوده و بنیادی ترین اصل در هنجارهای اجتماعی – ارتباطی می باشد. روابط بازاریابی صنعتی می تواند شامل افق های طولانی مدت، سرمایه گذاری ها با سرمایه های اختصاصی و نقشها و مسئولیتهای اشتراکی باشد. اعتماد برای دستیابی به نتایج روابط تحت این شرایط بسیار مهم است(2013Guedj,). بلویس^[68]ساختار اعتماد را با علاقمندی به بازاریابی رابطه مند بطور عام و به ویژه در زمینه بازارهای B2B پیوند می دهد. همچنین به اعتماد بعنوان یک ساختار مرکزی در توسعه روابط خدماتی موفق در بازارهای B2B و برای دستیابی به وفاداری مشتری نگریسته می شود. پاراسورامان^[69] اعتماد را بعنوان یک فاکتور حیاتی موفقیت در روابط خدماتی موفق معرفی نموده است. چون مشتریان به احساس امنیت در معاملاتشان با عرضه کنندگان نیازمندند و همچنین نیاز به خاطر جمعی و ضمانت اینکه تعاملاتشان در جاییکه آنها قادر به اعتماد به عرضه کنندگان هستند، بطور محرمانه باشد، دارند. بعلاوه لئونارد بری پیشنهاد نمود که بازاریابی رابطه مند بر اساس پایه اعتماد ساخته می شود. همچنین در رابطه با وفاداری مشتری، اهمیت اعتماد را در اینکه « برای دستیابی به وفاداری مشتریان باید ابتدا اعتماد آنها را کسب نمود » می توان درک کرد. اعتماد یک مشخصه یا جنبه مهم در بنا نهادن و توسعه روابط کیفی از طریق یک فرایند وعده دادن می باشد.
بنا به تعریف، اعتماد را می توان اعتقاد شرکت ( الف ) دانست که : 1) شرکت (ب) اعمال قول داده شده را انجام می دهد، که منجر به نتایج مثبت برای شرکت ( الف ) خواهد شد و 2) شرکت (ب) معمولاً اعمال غیر منتظره ای که منجر به نتایج منفی برای شرکت ( الف ) می شود را اتخاذ نخواهد کرد. اعتماد بعنوان میل و خواسته^[70] برای تکیه و اطمینان کردن بر یک شرکت معامله ای که به او اطمینان وجود دارد. تعریف شده است. بویژه گانسان^[71] اظهار می کند که تعریف اعتماد باید شامل دو جزء 1) اعتبار^[72] و 2)سخاوتمندی^[73] باشد. اعتبار به مقدار اعتقادی که یک شریک کانال به عضو دیگر از گروه 2 تایی مبنی به دارا بودن مهارت و آگاهی برای انجام یک وظیفه بطور موثر را دارد، نسبت داده می شود.
سخاوتمندی به حوزه ای اشاره دارد که بر طبق آن یک شریک در کانال معتقد است که عضو مقابل او در پیوند میانشان، نیات و انگیزه های سودمندی برای او دارد. حتی وقتیکه شرایط و موقعیت های جدیدی رخ بدهد و برای آن شرایط و موقعیت های جدید هیچگونه قول وعده خاصی وجود نداشته باشد (2013Guedj,).
از اینرو مولفه اعتبار در اعتماد، روی انتظارات مشترک،عمل نمودن واقعی شرکای کانال به گفته هایشان و یا بیانیه های نوشته شده آنها تمرکز دارد. در صورتیکه سخاوتمندی روی نیات و انگیزه های شرکای معامله متمرکز است. اعتماد در اعتبار یک شریک یک اعتقاد است که شریک روی حرف خود می ایستد، وظایف و وعده های داده شده را انجام می دهد و صادق است. اعتماد در سخاوتمندی یک اعتقاد است که شریک علاقمند به رفاه شرکت است و نمی خواهد اعمال غیر منتظره ای انجام دهد که بطور منفی به شرکت تاثیر بگذارد.
بر طبق نظر نوتبون^[74] اعتماد ممکن است مربوط به توانایی یک شریک به انجام کار طبق وعده ها ( اعتماد صلاحیت^[75] ) یا نیات او برای انجام آن ( اعتماد حسن نیت^[76] ) باشد. بر اساس گفته های داس و تنگ^[77]، اعتماد حسن نیت و اعتماد صلاحیت می توانند یک امتیاز و برتری روشنی را عرضه نمایند(2014Rasmi,). اعتماد حسن نیت(GT) بعنوان انتظاراتی که بعضی ها در رابطه اجتماعی، وظایف اخلاقی و مسئولیت برای نشان دادن یک نگرانی ویژه برای علایق دیگران، بیش از خودشان دارند تعریف می شود که این معنی مشابهی با اعتماد سخاوتمندی دارد و این بر می گردد به یک انتظار مثبت از سخاوتمندی شریک که یک امر حسی و شهودی است. اعتماد صلاحیت(CT) بر مبنای مقداریکه یک طرف اعتقاد دارد که شریک معامله اش مهارت و آگاهی حرفه ای لازم را برای انجام کار، بطور اثربخش برای دستیابی به منافع را دارا می باشد، تعریف می شود.
بر حسب تئوری هزینه معامله برای اعضای دو تایی، اینکه سعی شود همه عدم اطمینان ها را در یک قرارداد نوشته شده پیش بینی شود، غیر ممکن و هزینه زا است. البته از زمانیکه ممکن است معاملات دارای انصاف و درستی نباشد و رفتارهای فرصت طلبانه از قبیل نفع شخصی^[78] و تقلب وجود داشته باشد ، اعتماد می تواند خودش یک رفتار ریسکی باشد . بنابراین اعتماد نه تنها به انگیزه های موجود فردی بلکه به فعالیتهای ریسکی آنها نیز وابسته است. اعتماد معمولاً با ریسکها به وجود می آید. اعتماد در یک رابطه، ریسکهای مربوط به وابستگی را کاهش می دهد و به سطح عدم اطمینان، تناسب اطلاعات برای تصمیم گیری، قابلیت پیش بینی نتایج تصمیم و اطمینان تصمیم بستگی دارد(دیواندری, 1385).

2-18-1- نقش اعتماد

خدمت اینگونه تعریف می شود که هر عمل یا عملکردی که شخصی ( یک طرف ) به شخص دیگر ( طرف مقابل ) عرضه می کند، بطوریکه اساساً ناملموس بوده و موجب مالکیت چیزی برای طرف مقابل نمی گردد. بر عکس محصولات فیزیکی ، محصولات خدماتی را نمی توان قبل از خرید لمس کرد، بویید یا شنید. بدلیل این ویژگی بارز ، مصرف کننده همواره محصولات خدماتی را محصولاتی با ریسک بالا می پندارد. از این حیث، مصرف کننده بایستی باطناً به ارائه کننده خدمت در تحویل خدمت مورد نظر اعتماد کند. موفقیت رابطه تا حدود زیادی به میزان اعتمادی که بین مشتری فراهم کننده خدمات مالی وجود دارد، بستگی داشته و اعتماد برای هر دو طرف مهم است (دیواندری, 1385). شرکتها وقتی به یکدیگر متعهد می شوند که رابطه مهم بوده و به یکدیگر اعتماد داشته باشند. اعتماد همراه با تعهد یک بلوک، زیربنای اساسی برای مدل ارتباطی می باشد که بازاریابان را برای کار در یک سرمایه گذاری رابطه مند ماندگار و باقی ماندن در یک موقعیت کوتاه مدت برای رسیدن به منفعت بلندمدت، توسط ماندن با شرکای حاضر تشویق می کند. اعتماد فاکتور کلیدی در تعیین جهت گیری های بلندمدت است، زیرا باعث تمرکز روی شرایط آینده می شود و احتمال اینکه سایرشرکا فرصت طلبانه عمل کنند را کاهش می دهد(علی احمدی, 1387).
تحقیقات نشان داده است که طول مدت رابطه مشتری یک شرکت با ادراک و پنداشتی که مشتری از میزان قابل اعتماد بودن آن شرکت دارد رابطه مثبتی وجود دارد. بنابراین موسسات مالی به منظور بهبود روابط خود با مشتریان خود، بایستی تلاش کنند تا قابل اعتماد بودن شرکت خود رانزد مشتری افزایش دهند(سلطانی, 1382).
2-18-2- پارامترهای کلیدی اعتماد
احساس اعتماد مشتری نسبت به یک شرکت به عوامل زیادی بستگی دارد. بطورکلی، بالا بردن اعتماد مشتری نسبت به شرکت مستلزم توجه به پارامترهای کلیدی ذیل می باشد:
1)پنداشت از ریسک- در موقیتهایی که اعتماد نقشی ایفا می کند همچون رابطه بین یک مشتری و موسسه مالی، ریسک یکی از عوامل نقش آفرین در آن می باشد. در اغلب مواقع، میزان ریسک یک طرف به عملکرد طرف مقابل بستگی دارد. در چنین شرایطی اعتماد نقش مهمی ایفا می کند. یکی از شیوه های افزیش اعتماد مشتری،کاستن پنداشت ریسک مشتری است که فراهم کردن تضمین های^[79] قانونی و قراردادی می تواند در تحقق آن کمک شایانی کند.
2) تضمین های قراردادی - تضمین های قراردادی اساساً نیاز به رفتار مبتنی بر اعتماد را مرتفع می سازد. گرفتن تضمین در خریدها برای مشتریان به نوعی تدبیر اندیشی مبدل گشته است که ممکن است در قالب ضمانت نامه،گارانتی و سایر وعده وعیدهای روشن یا مبهم ظاهر شود(2014 Wong,).
اطمینان^[80] : اعتماد زمانی به وجود می آید که شخص تا حدودی نسبت به انتظاراتی که از رفتار طرف مقابلش دارد اطمینان حاصل کند. این اطمینان در موسسات مالی ریشه در تعدادی از عوامل دارد. اگر مشتری در تجربه قبلی خود رضایت بخشی از موسسه داشته باشد، مشتری با توجه به تجربه قبلی خود ، دلایل زیادی برای خود دارد که تجربه مجدد وی از آن موسسه، رضایت او را همچون گذشته تامین خواهد نمود. بطوریکه برای تجربه دوم، اعتماد بیشتری نسبت به موسسه خواهد داشت. « یک تجربه خوشایند و رضایت بخش به کاهش پنداشت از ریسک مشتری خواهد انجامید ». اگر مشتریان هیچگونه تجربه قبلی نداشته باشند، توصیه های^[81] دیگران می تواند اطمینان و اعتماد آنها را در رویارویی با آن سازمان افزایش دهد(دیواندری, 1385).
3) فرهنگ شرکت^[82] - همه موسسات مالی در یک کشور یا یک منطقه در محیط مشابه و یکسانی به فعالیت می پردازند و در محدوده خاصی که توسط قوانین و مقررات تعیین شده با هم رقابت می کنند. از اینرو موسسات می توانند از طریق ارائه تضمین های مضاعف، همچون فرهنگی که خاص سازمان آنها باشد، مزیتی استراتژیک کسب نمایند. اعتماد مشتری بر سازمانی که در سرمایه گذاری در نیروی انسانی یا کسب جوایز در کیفیت خدمات شناخته شده و زبانزد باشد، افزایش قابل توجهی می یابد.
2-19- تعهد
تعهد در روابط یک پیش نیاز اساسی برای روابط بازاریابی صنعتی موفق می باشد و همچنین بعنوان یک شاخص حیاتی کیفیت رابطه دیده می شود. اندرسون و ویتز^[83] تعهد را بعنوان یک میل برای توسعه یک رابطه پایدار، یک خواسته برای ساختن یک فداکاری کوتاه مدت برای حفظ رابطه و یک اطمینان در پایداری رابطه تعریف می کنند(2014Coussement,). فولرتن^[84] اظهار می دارد که تعهد مشتری به یک تهیه کننده یک محرک بسیار مهم وفاداری مشتری در صنایع خدماتی است و بر طبق گفته مولفان بی شماری، ساختار تعهد بعنوان ساختار مرکزی در بازاریابی رابطه مند می باشد. فهر^[85] آنرا بعنوان یک تمایل برای ادامه یک دوره از فعالیت و عمل از قبیل نگهداری یک رابطه با یک شرکت کسب و کار نشان داده است. ادبیات رابطه خریدار/ فروشنده، تعهد را بعنوان یک ضمانت ناآشکار یا آشکار از استمرار رابطه ای میان طرفین مبادله تعریف می نماید. در شرایط ساده تر، تعهد به انگیزش به ماندن با یک عرضه کننده اشاره دارد. در یک رابطه کسب و کار، تعهد یک احساس روانشناختی ذهن به واسطه اینکه یک روش ( برخورد/ نگرش ) تشکیل می شود، در خصوص استمرار یک رابطه با یک طرف کسب و کار می باشد.
تعهد در روابط بصورت تمایل تحمل شریک مقابل، جهت حفظ یک ارتباط ارزشمند تعریف می شود و زمانی به وجود می آید که یک طرف باور دارد که روابط مهم است و حداکثر تلاش را تضمین می کند تا روابط را حفظ کرده و یا افزایش دهد .در این تعریف موثراز تعهد، دو چیز غایب است که آنها ابعاد ابزاری^[86] و موقتی^[87] هستند. تعهد ابزاری زمانی وجود دارد که طرف مقابل، راه دیگری ندارد ویا با سرمایه خاصی سرمایه گذاری کرده است و یا هر دوی آن. تعهد موقتی زمانی وجود داردکه طرفین از تداوم ارتباطات انتظاراتی دارند. البته تعریف اصلی تعهد در بازاریابی رابطه مند، بر مفهوم جهت گیری بلندمدت، بیشتر مربوط است. یک خط مشی بلندمدت زمانی وجود دارد که گروه ها بر اهداف بلندمدت تمرکز می کنند و براین باورند که روابط در آینده برای هر دو طرف سودمند خواهد بود و اساساً این باور که یک ارتباط به نتایج مطلوب دست خواهد یافت بین گروه ها تعهد ایجاد خواهد نمود(2014 Hwang,).
بر حسب رابطه میان تعهد و وفاداری، دیک و باسو^[88] اشاره می کنند که نتایج بالقوه تعهد ممکن است شامل ارتباطات دهان به دهان ( یکی از مهمترین جنبه های وفاداری نگرشی ) باشد. تعهد یک شاخص مهم و حیاتی از یک جهت گیری بلندمدت^[89] در رابطه است که منتهی به هنجارهای اجتماعی – رابطه ای بزرگتر و تمایلات فرصت طلبانه کوچکتر و کمتر می شود که سرانجام باعث افزایش منافع رابطه می گردد(2014 Kang,) .
تعهد اثر بخش، سودمندی و کارایی تبادلات رابطه ای را افزایش می دهد. تعهد، رضایت دو جانبه طرفین و عملکرد مالی روابط دو جانبه را تحت تاثیر قرار می دهد. تشکیلات متعهد، بر نتایج بلند مدت تمرکز داشته و تلاش می کنند تا از طریق یک سری از معاملات منافع را افزایش دهند، که یک چشم انداز بلند مدت و تمرکز بر اهداف آینده در مفهوم تعهد محوری می باشد. تعهد با استقرار هنجارهای ارتباطی که شامل انعطاف پذیری و اتحاد است، کارایی روابط متقابل را افزایش می دهد(2014 Wong,).
مشتریانی که تعهد بالایی به یک محصول یا خدمت دارند، بیشتر خرید خواهند نمود. از طرف دیگر، تعهد به بعد رفتاری وفاداری منتهی می شود. در حمایت از این تصور، پریتچارد^[90] یک مسیر معنی دار از ایستایی به تغییر ( تعهد ) و به وفاداری پیدا نمود . همچنین بر اساس دلایل تجربی محققین، یک رابطه میان تعهد مشتری و قصد خرید آینده و قصد ماندن در رابطه وجود دارد.
2-2- رضایت
رضایت در رابطه بعنوان یک حالت عاطفی و موثر مثبت، منتج از ارزیابی همه جنبه های رابطه کاری شرکت با شرکت دیگر تعریف می شود. رضایت نقش با اهمیت در روابط بازی می کند و توسط آن می توان درک نمود که آیا افزایش همکاری میان شرکا سودمند می باشد یا خیر، و همچنین رضایت باعث خاتمه یافتن کمتر روابط می شود(برادران کاظم زاده, 1385). کاتلر، این مفهوم مهم را بعنوان کلید نگهداری مشتری بیان می نماید. دلایل تجربی و تئوریکی متعددی رابطه میان رضایت و نگهدری مشتری و یا وفاداری مشتری را نشان می دهد. برطبق تحقیق محققین، رضایت یک عامل تعیین کننده کلیدی به هر سطح از وفاداری به مارک می باشد. همچنین اغلب محققان رضایت را بعنوان محرک بر احتمال خرید یا استفاده مجدد از خدمات یا محصول یک تهیه کننده بیان نموده اند.
انتظار می رود رضایت از بوجود آمدن ارزش، توسط کاری که بازاریاب و مشتری با یکدیگر انجام می دهند حاصل شود. این قبیل موقعیت ها به سهولت در بازاریابی B2B آشکار است و اغلب شامل مدیریت زنجیره، تامین ادغام های شرکت و یا کانالهای بازاریابی یکپارچه شده می شود.
2-21- بیانیه بازاریابی جدید درمورد اقتصاد
بیانیه بازاریابی جدید گرانت^[91]، نام تجاری را بعنوان ایده هایی برای زیستن توسط عقاید جدید توضیح می دهد. کلی^[92] نشان می دهد که ظهور اقتصاد جدید یک مجموعه از شبکه های اتصال برای ارتباطات است که باعث تحریک برای تغییر می شود. یک بازار یابی جدید برای یک نوع جدید از جامعه مورد نیاز است که در حال ریشه دار شدن در شبکه های الکترونیکی موجود است که با ایده ها و اطلاعات و روابط داد و ستد می نماید. بنابراین ارتباطات زیربنای جامعه، فرهنگ، بشریت، هویت شخصی و سیستمهای اقتصادی است، اما نه فقط بعنوان یک تقویت کننده بلکه بعنوان یک مبدل می باشد(2014 Kang,).

 

بازاریابی جدید بعنوان تولید ارزش	بازار یابی جدید بعنوان بدست آوردن ارزش
- مشارکت در توسعه نام تجاری به واسطه کارآفرینی خلاق - مشتریان مستقل و فعال - کسب و کار در پیرامون دانش و ایده از رسمیت خارج شده - تفکیک تمایزهای فرهنگی - شکوفایی نوآوری	- پیروی از خرده فروشی جدید –ICT– بر پایه هدف گذاری انبوه خودکار و معامله - مشتریان انفعالی - سیستم تولید بعنوان بوروکراسی منظم و هماهنگ - جامعه بخش بندی شده - تغییر افزایشی

الگوریتم‌های حل مسئله بیشینه جریان
در اینجا دو الگوریتم معروف در این زمینه را معرفی می نمایم
ا
لگوریتم فورد-فالکرسون
مسئله بیشینه جریان را در شبکه‌های جریان حل می‌کند. این الگوریتم در سال ۱۹۵۶ منتشر شد. نام این الگوریتم به جای الگوریتم ادموندز-کارپ هم به کار می‌رود. ایده اصلی این الگوریتم بسیار ساده ‌است: تا جایی که راهی از منبع (گره شروع) به چاهک (گره پایانی)، با یال وزن دار وجود دارد، می‌توان جریان را از یکی از این مسیرها عبور داد. سپس مسیر دیگری پیدا می‌شود و همین طور الگوریتم ادامه پیدا می‌کند.
ورودی: گراف G با ظرفیت c، یک منبع s و یک چاه t.
خروجی: بیشترین جریان f از s به t.
۱»برای تمام یال‌ها۰f(u,v→

۲»تا زمانی که مسیر P از s به t در G وجود دارد،
{Cf(p)=min {cf(u,v)|(u.v) ϵP را پیدا کن.
اگرS مجموعه‌ای از گره‌های قابل دست رسی برای s در شبکهٔ پشماند باشد، آنگاه مجموع ظرفیت در شبکه اصلی یال‌ها از S به V در یک طرف برابر است با مجموع جریان‌هایی از s به t پیدا کرده‌ایم. این نشان می‌دهد که بیشترین جریان پیدا شده ‌است.
زمان اجرای این الگوریتم به این بستگی دارد که مسیر P چگونه انتخاب شود. اگر بد انتخاب شده باشد ممکن است الگوریتم خانمه نیابد مقدار جریان با تکمیل کردن‌های پیاپی افزایش خواهد یافت، لزوماً به مقدار ماکزیمم جریان همگرایی پیدا نمی‌کند. هر چند اگر مسیر تکمیلی با بهره گرفتن از الگوریتم جستجوی اول سطح انتخاب شود الگوریتم با مرتبه زمانی چند جمله‌ای اجرا می‌گردد. در حالت کلی زمان اجرا از (O(E*f است، که E یال‌های گراف و f بیشترین جریان است. چون پیدا کردن هر مسیر از O(E) طول می‌کشد، همچنین از O(1) طول می‌کشد تا جریانی اضافه شود.
class FlowNetwork(object):
def __init__(self):
self.adj, self.flow, = {},{}
def add_vertex(self, vertex):
self.adj[vertex] = []
def get_edges(self, v):
return self.adj[v]
def add_edge(self, u,v,w=0):
self.adj[u].append((v,w))
self.adj[v].append((u,0))
self.flow[(u,v)] = self.flow[(v,u)] = 0
def find_path(self, source, sink, path):
if source == sink:
return path
for vertex, capacity in self.get_edges(source):
residual = capacity - self.flow[(source,vertex)]
edge = (source,vertex,residual)
if residual> 0 and not edge in path:
result = self.find_path(vertex, sink, path + [edge])
if result != None:
return result
def max_flow(self, source, sink):
path = self.find_path(source, sink, [])
while path != None:
flow = min(r for u,v,r in path)
for u,v,_ in path:
self.flow[(u,v)] += flow
self.flow[(v,u)] -= flow
path = self.find_path(source, sink, [])
return sum(self.flow[(source, vertex)] for vertex,
capacity in self.get_edges
(source))
شکل ‏۲‑۱ الگوریتم فورد-فالکرسون.
الگوریتم های ارسال پیش جریان
دسته دیگری از الگوریتم های جریان بیشینه، الگوریتم های ارسال پیش جریان هستند. این الگوریتم ها در هر مرحله میانی، یک پیش جریان را حفظ می‌کنند. نمونه‌ای ‌از این الگوریتم ها، الگوریتم [۱۲] است. در این الگوریتم به جای ارسال جریان در امتداد مسیرها، جریان روی کمان های خاصی ارسال می‌شود. این الگوریتم در طی زمان اجرای خود یک جریان شدنی را حفظ نمی‌کند عمل افزایشی را روی کمانها انجام می‌دهد تا جریان را به شدنی بودن نزدیک کند.
به طور خلاصه می‌توان گفت در الگوریتم های ارسال پیش جریان در هر مرحله، گراف داراری رئوسی با اضافه جریان است. این الگوریتم ها به صورت تکراری جریان در رئوس دارای اضافه جریان، توسط ارسال پیش روی جریان از این رئوس به رأس مقصد و یا ارسال پس رو به رأس مبدأ، کاهش می‌دهند، در حالی که الگوریتم های مسیر افزایشی، محدودیت های توازن جریان را در همه رئوس به غیر از رئوس مبدا و مقصد حفظ می‌کنند. این الگوریتم ها به صورت تکراری جربان را در امتداد مسیرهایی از رأس مبدأ به رأس مقصد افزایش می‌دهند.
روش تحقیق

مرحله ششم

 

توسعه مدیران

 

تدوین الگوی شایستگی مدیران

 

 

 

تعیین شکاف شایستگی مدیران و رهبران

 

 

 

تعیین روش های توسعه مدیران و رهبران

 

 

 

اجرای برنامه ­های توسعه رهبران

 

 

 

تعیین میزان اثرا توسعه رهبران

 

 

 

مرحله هفتم

 

جایگزینی افراد در مسئولیتها

 

مصاحبه با نفرات نهایی پرورش یافته برای جایگزینی

 

 

 

معین کردن انتظارات طرفین و ایجاد توافق

 

 

 

انتخاب افراد

 

 

 

ارزیابی افراد

 

 

 

مرحله هشتم

 

ارزیابی میزان اثربخشی برنامه جانشینی

 

 

 

 

 

(ابوالعلایی، ۱۳۸۷، ۳۴)

۲ ـ ۲ ـ ۳ ـ ۳ـ رویکرد شایستگی و فرایند استعدادیابی

یکی از بهترین و مناسب­ترین رویکردها برای نایل شدن به این مهم، به کارگیری رویکرد شایستگی در مدیریت منابع انسانی است. درواقع همان­گونه که وی.ای.کامپرفرم (۲۰۰۲) مطرح می­ کند، مدلهای شایستگی می ­تواند به عنوان شیوه­ای برای یکپارچه کردن اقدام­های مختلف منابع­انسانی به کار رود. این بدین معناست که می­توان هریک از زیر سیستم­های مدیریت منابع انسانی را براساس شایستگی طراحی کرد و درواقع، شایستگی، هسته مرکزی تمامی فعالیت­های منابع انسانی سازمان است. این شایستگی موجب به وجود آمدن پارادایمی در ادبیات مدیریت منابع­انسانی شده است که به مدیریت منابع­انسانی مبتنی بر شایستگی معروف است (افضل آبادی و همکاران،۱۳۸۹، ۳).
پذیرش و گسترش سریع رویکرد شایستگی محورو به کارگیرى آن دربرنامه هاى توسعه کارکنان بیش ازهر چیز، نتیجه مزایا وفوایدی است که دراین رویکرد نهفته اسـت. در عصر حاضر، اهمیت جایگاه و نقش سطوح مدیران به عنوان طراحان،هدایتگران واداره کنندگان اصلى سازمان بر کسى پوشیده نیست و به کارگیرى نظامهاى مؤثر انتصاب، جذب، نگهدارى، ارزیابى و توسـعه آنان طبیعتا از جایگاه مهم و ویژه اى برخوردار اسـت. مدیران به عنوان اصلی ترین افراد در مواجهه با مسائل مختلف درون وبرون سازمانى،نقش بسـزا وتعیین کننده­اى درموفقیت یا حتى شکست سازمان ایفا می کنند. ازآن جایى که مدیریت درهر سازمانى ازاهمیت ویژه اى برخوردار است و ازمهمترین فعالیتهایى است که به مددآن مأموریتها واهداف سازمانى تحقق مییابد، یکی از راه های اصلى نظام شایسته سالاری، گماردن مدیران شایسته است(غلام­زاده وهمکاران،۱۳۹۰، ۳).
براى شایستگى عبارات متعددى ازقبیل لیاقت، قابلیت، توانمندى، توانایى، صلاحیت ومهارت استفاده می­ شود. یکی ازتعاریف مطرح از شایستگی عبارت است از: ترکیبى ازمهارت­ها، ویژگی­های شخصی و شخصیتى ورفتارهایى که مستقیما باعملکرد مؤثر در یک شغل خاص مرتبط هستند (درگاهى وهمکاران، ۱۳۸۹).
معمــولا چهارویژگى برای شایستگی مطرح شده است:

 

 

• مرتبط با شغل یا سازمان؛

 

 

 

• ارتباط مثبت باعملکرد بهتـرفرد یا اجراى موفقیت آمیزنقش؛

 

 

 

• قابل تعریف به صورت رفتارهاى قابل مشاهده در شغل؛

 

صنعت توریسم درسالهای آغازین قرن بیست یکم به یک فعالیت عظیم اقتصادی تبدیل گشته ویکی از درآمدترین و اشتغالزاترین صنایع جهان است که پیش بینی می شود تا سال ۲۰۰۷ میلادی این رقم به حدود ۸۵۰ میلیار دلار افزایش یابد و تعداد گردشگران در سال ۱۹۹۹ از ۶۶۴ میلیون به حدود ۸۷۶ میلیون در سال ۲۰۰۷ افزایش یابد (نقشه جهانی اقتصاد،۱۳۸۳، )
گسترش گردشگری در سال ۲۰۰۷ سبب خواهد گردید که تعداد بی شماری درگوشه و کنار جهان جذب این صنعت شوند و زمنیه اشتغال بیش از ۳۸۰ میلیون نفر درسطح جهان فراهم آید(همان منبع، )
۲-۳ تاریخچه مسافرت و جهانگردی :
۲ ـ ۳ ـ ۱ عهد باستان
جهانگردی از دورانهای پیش در برخی از ممالک رایج بوده و افراد و گروه های خاصی درامر سفر مبادرت می ورزیدند .درسرزمین های اروپایی از دیر باز اشکال جهانگردی متداول بوده و شاهزاده های جوان و اشراف به منظور آشنایی باشیوه های مختلف حکومتی و نیز زندگی مردمان در نقاط مختلف مسافرت می نمودند . چنین مسافرتهایی جزئی از برنامه های سنتی آموزش و پرورش آنان را تشکیل می داده که بعضا به تدارک آن توسط سازمانهای ویژه ای که ماموریت ترتیب دادن آن را بر عهده داشتند انجام می گرفت .(رهنمایی، جغرافیا اوقات و جهانگردی،۱۳۶۹، ۴۳)
هاردین امپراتور روم به قصد سیاحت و نظارت لحظه طلوع آفتاب از ستیغ قله اتنا رنج سفر را بر خود هموار کرد و رومیان صاحب مال و جاه همواره به منظور اقامت و جلب منفعت خانه هایی را در روستا ها مالک بودند.(منش زاده،۱۳۷۶، ۱۵)
مسلما شیوه مسافرت در روزگاران پیشین با امروز تفاوت بسیار داشته است. جهانگردی و مسافرت نیز مانند دیگر فعالیتهای آدمی به میزان تمدن درک و شعور و مقتضیات زندگی وی درمراحل گوناگون تاریخ بستگی دارد مثلا فینیقی ها و یونانی ها به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژگیهای معیشتی و باورهای مذهبی از روزگاران گذشته به مسافرت های بازرگان یا مذهبی می رفتند . دانشمندان یونان باستان دریا نوردان و بازرگانان فینیقی بین جزایر دریای مدیترانه رفت و آمد می کردند .کهن ترین نوشته یونان درمورد مسافرت دو منظومه ایلیاد و ادویسه است.(محلاتی،۱۳۸۰، ۵)
یوناینها به جز اینکه مانند فینیقی ها به منظور کسب درآمد از خرید و ورزش کالا به سفرهای دریایی می رفتند بنا به استعداد فطری و ذوق علمی برای پژوهش و تحصیل و کسب آگاهی از وضعیت سرزمینها و ملتها نیز سفر می کردند .

درسرزمین روم و یونان باستان اشکالی از آنچه که امروزه اوقات فراغت می نامیم وجود داشته است که بعنوان مثال می توان از برگزاری مسابقات المپیک یونان باستان نامه برد در ممالک شرقی آثار بر جای مانده از نقاشی ها ، سنگها نبشته های تخت جمشید یا طاق بستان درخصوص شکار دسته جمعی درباریان حکایت از وجود نوعی از توریسم تفریحی و سرگرم کننده می نماید .
تا آنجا که اطلاعات تاریخی نشان می دهد سیر وسیاحت برای استراحت و تفریح از اوایل قرن ۱۶ شروع شده و مردم برای بازدید از شهرهای بزرگ و معروف دنیا اقدام به مسافرت نموده اند بدیهی است که انگیزه اصلی سفر سیاحان معروفی چون مارکوپولو ، ابن بطوطه ، ناصر خسرو و امثال آنها را می توان تفریح و استراحت دانست بلکه اینان سیاحان حرفه ای بودند که برای اکتشافات ، تجارت ، ماجراجویی شناخت سرزمینهای اقوام دیگر و یا زیارت ومقاصدی که ناشی از استراحت و تفریح نبود اقدام به سفرهای چندین ساله می کردند.
درقرن ۱۷ هجوم مسافران فرانسه بجایی رسید که موجب شد شخصی به نام سن موریس در سال ۱۶۷۲ نشریه ای بنام راهنمای سفر د رفرانسه منتشر نماید این نشریه برای مسافرانی نوشته شده بود که برای بازدید و ستایش زیباییهای فرانسه و آموختن زبان و آشنایی بانحوه زندگی مردمان به این کشور می آمدند .
به دنبال دگرگونی ها و تحولاتی که درساختار اجتماعی اقتصادی اروپا در ملی قرون ۱۸ و۱۹ ناشی ازانقلابات کشاورزی و صنعتی روی داد. به تدریج یک نوع مسافرت تفریحی برای استفاده از سواحل دریاها و سرگرمی و استراحت جای مسافرتهای سنتی ـ آموزشی اشراف را گرفت و افرادی که بدین منظور به ویژه در فرانسه مسافرت می کردند توریست نامیده می شدند. اینگونه مسافرتها را اصطلاحا مسافرت بزرگ می گویند طبقات مرفه اروپایی که دراین زمان موقعیتهای اقتصادی و سیاسی بهتری بدست آورده بودند با اشاعه مسافرتهای تفریحی به سواحل یا مناطق دارای آبهای معدنی به تدریج سنت دیرینه مسافرت بزرگ اشرافی را تحت الشعاع خود قرار دادند .(رضوانی،۱۳۷۹ ،۳۰)
از قرن ۱۹ به بعد دگرگونیها و تحولاتی گسترده درامر جابه جایی مسافران صورت گرفت راه آهن ساخته شد که این امر نقطه عطفی در تاریخچه مسافرت می باشد . بوجود آمدن راه آهن سبب گردید تا از یکسو مسافرت از انحصار طبقات مرفه و ثروتمند خراج گردد و از سوی دیگر باعث گردید تا از نارسایئهای سفر کاسته شود. در اواسط قرن نوزدهم توریسم بین المللی تحت تاثیر ایده های رومانتیک نقاشان و شاعران اعتلای جدیدی پیدا کرد که به موازات آن گسترش کوهنوردی و تصورات ناشی از کشف ارتفاعات ناشناخته ابعاد تازه ای به جریان جهانگردی داد و تحولات اخیر منجر به پیدایش نخستین تشکیلات سازمان یافته جهانگردی شد.(منشی زاده،۱۳۷۶ ، ۱۷)
در بین طبقات پائین جوامع شهری جهانگردی کوتاه مدت استراحتی درحاشیه شهرها گسترش و تکامل یافت. توسعه جهانگردی و پیشرفت آن از زمانی شروع شد که از یکسو قوانین و مقرراتی در زمینه حق مرخصی برای کارمندان و کارگران به مرحله اجرا درآمد ا زطرف دیگر بالا رفتن سطح زندگی مردم درکشورهای صنعتی امکان مسافرت را ایجاد کرد. این دو عامل همراه با عامل سوم یعنی علاقه مندی مردم به بهبود وضع زندگی خود که توام با تشدید حس کنجکاوی آنان نسبت به وضع زندگی و پیشرفت سایر ملل بود خود به خود به توسعه جهانگردی کمک شایانی نمود .عمومیت یافتن جهانگردی ابتدا در نیمه دوم قرن بیستم بین کارمندان و سپس بعد از جنگ جهانی دوم در بین کارگران رواج یافت و به دنبال آن تاسیسات جهانگردی نیز در مناطق دارای جاذبه جهانگردی توسعه پیدا کرد .
در تمدن های آسیای هم تاریخ طولانی از سیاحت تفریح وگردش وجود دارد که نمونه های شناخته شده آن وجود تفرج گاههایی درمناطق خوش آب هوای چین و ژاپن است، اشراف چینی و میهمانان درفصل تابستان به مناطق خوش آب هوای سوژو ،هنگ ژوو و سایر مناطق دیدنی می رفتند در ویلاها و عمارت های کلاه فرنگی خوش می گذرانید ند.(چاک وای، ۱۳۸۲، ۲۷)
قرون وسطی : ۲ ـ ۳ ـ ۲
تجارت و مسافرت در قرون وسطی ( دوره پنجم تا چهاردهم میلادی ) رونق کمتری داشت، بصورتی که جاده ها تقریبا از بین رفته و شرایط مسافرت بسیار مشکل و حتی خطرناک شد طی این دوره دیدار از کلیسای مسیحیان نخستین اولویت مسافرت بود درسده چهاردهم مسافرت به قصد زیارت بصورت یک پدیده ی انبوه و سازمان یافته درآمد و شبکه بزرگی از سازمان های خیریه به کمک طبقات مختلف اجتماعی ایجاد شد .مسیحیان به بیت المقدس و روم مسافت می کردند . با وجود اینکه این مسافرت ها اساس و رنگ مذهبی داشتند مسافرتهای تفریحی و اجتماعی هم بحساب می آمدند .
درنیمه دوم سده سیزدهم مارکوپولو مسیری از اروپا به آسیا تعیین کرد او درچین پی به یک سیستم جاده ای بسیار عالی که برای اولین بار درزمان سلطنت خانواده چو ساخته شده بود .برد ( ۱۱۲۲ ـ ۱۱۲۱ ه ق ) مارکوپولو کتاب خود را بر مبنای این سفر نوشت و این کتاب نخستین منبع اطلاعاتی غرب درباره زندگی شرق درآن دوران قرار گرفت.(همان منبع ،۲۸)
نخستین مسافرت کاروانی (دسته جمعی) مربوط به کاروانی است که درسده پانزدهم از ونیز به بیت المقدس می رفت. پیش از شروع سفر مبلغ مشخصی از مسافران می گرفتند برای هزینه هایی همانند رفت و برگشت .غذا ، استراحت گاه ، حیوان برای حمل و نقل و پولی که بعنوان رشوه باید پرداخته می شد می گرفتند .
رنسانس : ۲ ـ ۳ ـ ۳
از سده چهاردهم تا هفده بیشتر مسافرت ها با هدف کسب دانش و تجربه آموزی انجام می شد . در انگلستان ملکه الیزابت اول برای تربیت و پرورش نمایند گان خارجی مسافرت های را برای آنها فراهم کرد و دانشگاه هایی مانند آکسفورد و کمبریج در انگلستان و سالامانکا در اسپانیا به همراه بورس تحصیلی برای دانشجویان ایجاد نمود . علاوه براین جواز مسافرت که دوتا سه سال اعتبار داشت صادر گردید و بدین وسیله محدودیتهایی بر مقدار پول ، تعداد اسب و خدمه (معمولا سه نفر) مشخص شد .برای هر مسافر فقط هنگام خروج از کشور گذرنامه ای صادر می شد وطی هر بارمسافرت به خارج گذرنامه جدید صادر می گردید.
مسافران پول نقد کمتری حمل می کردند و درازای پول نقد زیاد از برگه های اعتباری که امروزه به چک مسافرتی معروف اند استفاده می نمودند . مسافران دوره الیزابت معمولا از راه پاریس و فرانکفورت به ایتالیا می رفتند.(چاک وای، ۱۳۸۲، ۸۲)
کاروان های مسافرتی دوره الیزابت پس از چندی دارای ساختار و سازمان منطقی گردیدند و آنرا (گراندتور) نامیدند. این کاروان کارخود را از نیمه سده نوزده پابرجا نمودند .بیشتر اعضای این کاروان ها برای کسب دانش و تجربه های جدید به مسافرت می رفتند گراندتور یک راهنمایی سفر داشت که درسال ۱۷۷۸ توسط توماس نوگنت تهیه شد و پر فروش ترین کتاب معرفی گردید .(زمانی فراهانی، ۱۳۷۹، ۱۹)
انقلاب صنعتی : ۲ ـ ۳ ـ ۴
در دوران انقلاب صنعتی (۱۷۵۰ ـ ۱۸۵۰) گردشهای دسته جمعی به مفهوم امروزی بوجود آمد تغییرات ژرف اجتماعی و اقتصادی آن دوره باعث تغییرات اجتماعی و تغییر مشاغل و گسترش طبقه میانی اجتماع گردید. این طبقه امکان این را یافت تا بیشتر به مسافرت و تفریح بپردازد که عموما این مسافرتها در روزهای آخر هفته انجام می شد . در پایان سده نوزده کارگران دارای تعطیلات سالیانه شدند و تعطیلات خود را درکنار دریا ها می گذراندند. درهمین دوران بود که برخی از مکانهایی که تا آن زمان فقط اختصاص به تفریح و گردش طبقه مرفع و ثروتمند داشت گسترش یافته و تاسیسات جدیدی بوجود آمد و فضای لازم برای مسافرت طبقات دیگر مردم فراهم گردید. تکنولوژی نوینی نظیر خطوط هواپیمایی. کامپیوتر و ارتباطات ماهواره ای و … باعث شد تا درسده ی پیست و سپس پیست یک شیوه زندگی ، کار ، بازی و تفریح دگرگون شود پیشرفت تکنولوژی باعث شد که به دلایل متعدد بر میزان مسافرت .گردش و جهانگردی توسط افشار مختلف مردم افزوده شود زیرا این پدیده توانست زمان تفریح را افزایش دهد .درآمدها را بالا ببرد، ارتباط را تقویت نماید و شیوه های کارآمدی.ازحمل و نقل را ارائه نماید درحال حاضر مسافرت وگردش درسطح جهان بصورت یکی از بزرگترین منابع درآمد به حساب می آید .(زمانی فراهانی،۱۳۷۹ ، ۲۰)
جهانگردی نوین : ۲ ـ ۳ ـ ۵
جهانگردی امروزی به همراه مجموعه ای از تمایلات ، حرکت ، دسترس یافتن به امکانات ، توانایی های مالی، مسافرت توده ها را امکان پذیر ساخت. فن آوریهای نوین مانند خطوط هواپیمایی ، کامپیوتر ، آدم آهنی و ارتباطات ماهواره ای باعث شد در سده بیستم، شیوه زندگی ، کار ، بازی و تفریح افراد گوناگون شود . پیشرفت فن آوری باعث شد که بدلیل های متعددی میزان مسافرت هایی دسته جمعی افزایش باید که این دلایل شامل افزایش زمان تفریح ، بالا رفتن درآمد ، پیشرفت ارتباطات دور و ایجاد راه های کار آمد حمل و نقل است .
درحالی که دنیای امروز پا به هزاره جدید می گذارد تردیدی نیست که صنعت جهانگردی و مسافرت بصورت یکی از پایه های استوار سیستم اقتصادی جهانی درآید . با وجود رکودهای دوره ای شورش های سیاسی ، جنگها ، نوسان قیمت، دسترسی به سوخت، جهانگردی بین المللی از بزرگترین اقلام دربودجه معاملات خارجی جهان بشمار می آید بودجه ای که صرف جهانگردی خارجی می شود، سه برابر بودجه ای است که صرف امور دفاعی می شود .امروزه جهانگردی فقط مختص خانواده های مرفع و ثروتمند نیست، بلکه میلیونها نفر از مکانهای تازه دیدن کرده و علاقمند به شناخت هر چه بیشتر محیط زندگی خود و کسب تجربیات جدید هستند. درحالی که عصر جدیدی از جهانگردی آغاز شده است و سیر تکاملی خود را می پیماید .تعداد زیادی از عوامل برون زا بر آن اثر خواهد گذاشت. پیشرفت های اقتصادی و مالی پیشرفتهای فن آوری و نوآوری ها مسائل مربوط به محیط زیست از عوامل هستند که بر بخش اداره مسافرت و جهانگردی و تولید محصولات تاثیر می گذراند .( وای،گی، ۱۳۸۲ ، ۳۰)
جهانگردی درواقع سفری است که به دو عامل انسان و مکان تکیه دارد وبدون انسان و محیط چنین واژه ای اساسا نمی تواند عینیت یابد جغرافیا نیز براساس دو عامل انسان و محیط و روابط بین آنها بنیان گرفته است از بررسی چنین مجموعه ها و بررسی هایی پیوند میان جغرافیا و توریسم کاملا مشخص و آشکار می گردد .(منشی زاده، ۱۳۷۶ ، ۱۲)
رابطه بین فرهنگ و جهانگردی : ۲ ـ ۳ ـ ۶
فرهنگ و جهانگردی در سطوح مختلف رابطه ای متقابل باهم دارند .الگوهای فرهنگی یک جامعه نخست بر شهروندان و توانایی و میل آنها به مسافرت اثر می گذارد. یک چنین اعمال نفوذی را می توان بدین گونه بیان کرد. فرهنگ موجب ایجاد انگیزه برای مسافت های برون مرزی می شود و شیوه یا شکل این مسافرت را تعیین می کند.
دوم درصنعت جهانگردی فرهنگ بعنوان عامل جذب، عمل می کند برای جهانگردی و مسافرانی که به شهر ،یا کشوری مسافرت می کنند. فعالیت ها، و رویدادها یا محصولات فرهنگی به عنوان نیروی الهام بخش (برای جذب این جهانگردان) درآید، این اعمال نفوذ را می توان بدین گونه شرح داد:
فرهنگ موجب ایجاد انگیزه برای مسافرت های درون شهری می شود و شیوه و شکل این مسافرت را تعیین می کند .
ـ فرهنگ به عنوان خلاصه ای از کل شیوه زندگی گروهی ا ز مردم
ـ فرهنگ به عنوان یک سیستم ارزشی ، درباره رویدادها و پیشرفت های ذهنی ، روحی و زیبا شناسی.
ـ فرهنگ به عنوان همه اثرات یا محصولاتی که درسایه فعالیت های هنری تلاش های فکری بوجود می آیند .(ملک حسینی،۱۳۸۲ ، ۲۰)
ارتباط علمی و کارکردی جغرافیا با موضوع تحقیق : ۲-۳-۷
ارتباط علمی و کارکردی میان جغرافیا و فعالیتهای توریستی از آنجا ناشی می شود که جهانگردی فعالیتی است که در بستر مکان شکل گرفته و تداوم می یابد و مکان یکی از ارکان دانش جغرافیا می باشد .(منشی زاده، ۱۳۷۶، ۱۶)
از مجموعه تعاریفی که از علم جغرافیا و توریسم به عمل آمده چنین می توان گفت: جغرافیا علم مکان ها (شکوهی،۱۳۸۱ ، ۲۱) ، علم روابط متقابل انسان با محیط (همان منبع،۲۲) ، علم روابط و همبستگی بین محیط طبیعی و اشکال زندگی است. (همان منبع،۲۲)
هر یک از تعریف فوق در واقع به دو رکن اساسی انسان و محیط وروابط آنها اشاره می کند .
از آنجا که انسان قسمتی از اوقات فراغت خود را دربستر طبیعت سپری می کند .لذا محیط طبیعی بر اثر گذراندن اوقات فراغت انسانی دستخوش تغییر و تحولاتی می گردد. از آنجایی که علم جغرافیا بنابر ماهیت خویش به بررسی پدیده های ناشی از روابط انسان و محیط می پردازد، درنهایت ارتباط علمی و کارکردی میان جغرافیا و فعالیتهای جهانگردی واضح و آشکار می گردد.
کانونهاو جاذبه های جهانگردی : ۲ ـ ۳ ـ ۸
منبع دائمی شناخته شده ای هستند که برای لذت بردن سرگرمی تفریحی و آموزش عموم دیدار گران ارائه می شود(تریک،۱۳۷۸ ، ۲۴) با توجه به انگیزه ها مختلف جهانگردی می توان جاذبه های جهانگردی به سه بخش عمده جاذبه های طبیعی ، جاذبه های فرهنگی هنری ـ جاذبه ها و یادمان های تاریخی تقسیم کرد که بطور مختصر به شرح هر یک از آنها می پردازیم.(رضوانی،۱۳۷۹ ،۲۱۶)
۲ ـ ۳ ـ ۷ ـ ۱ جاذبه های طبیعی :
این جاذبه ها عبارتند از منظرهای زیبا، آب و هوای مطبوع، کرانه های رودخانه ها و دریاها ، کوهها ، چشمه های آب گرم معدنی ، جنگلها ، آبشارها ، غارها و… می باشد.(محلاتی، ۱۳۸۲ ، ۱۵) .در جغرافیای جهانگردی نحوه ی استقرار این پدیده ها در رابطه با عوامل و شرایط محیط طبیعی از اهمیت خاصی برخوردارند که با استفاده ی بهینه وبهره جویی از چنین جاذبه هایی برای جذب توریست نه تنها رضایت خاطر آنان را فراهم می سازد بلکه به توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی شهر میزبان نیز می افزاید .
۲ ـ ۳ ـ ۷ ـ ۲ جاذبه های فرهنگی هنری :
این نوع جاذبه ها بیشتر برای آشنایی با فرهنگ و آداب و رسوم و هنر ملی و آثار تاریخی و مطالعه علمی و نظایر آن صورت می گیرد. جشنواره های مختلف هنری و نمایشگاه های بین المللی جشنواره ها و کنفرانسهای فرهنگی مراسم بزرگداشت سران علم و هنر نیز از جمله جاذبه های فرهنگی می باشد .(دیبائی، ۱۳۷۱ ،۷۶)
هر یک از شهر ها با داشتن نمایشگاهای هنری و انجمنهای ادبی و انتقادی مکان خلق آثار فرهنگی هستند که هر یک از سازمانهای مالی فرهنگی هنری را با گنجینه هایی از آثار ارزشمند هنری دربطن خود دارند. منبع اصلی آثار فرهنگی هنری هر شهر سازمانهایی همچون دانشگاها ، موزه ها ، کتابخانه ها، سالنهای برپایی اجتماعات علمی ادبی هنری موسسات پژوهشی ، تالار تئاتر و کنسرت زمینه را برای خلق و ابداع هر گونه آثار فرهنگی و علمی فراهم می کندو همچنین سینماها و مراسم سنتی و مذهبی می توانند نقش موثری درترویج فرهنگ و هنر هر شهر یا منطقه داشته باشند .
۲ ـ ۳ ـ ۷ ـ ۳ جاذبه های یادمانی تاریخی :
شهرهای قدیمی و مکانهای قدیمی با بافت سنتی و آثار و ابنیه تاریخی خود مدفن امامزادگان، گوشه هایی از جاذبه ها و یادمانهای تاریخی می باشد مانند مقبره بوعلی سینا ، برج قابوس ، تکیه معاون المک کرمانشاهان تکیه بیگربیکی کرماشاهان .بقعه مالک شهرستان سنقر امامزاده احمد سنقر … که بررسی و شناسایی حفاظت و معرفی آنها به جهانگردان به رونق و گسترش صنعت توریسم دراین شهر خواهد افزود و موجب اعتلای فرهنگی آن خواهد شد .

•  ۱ . ۱۱ آفاق خواجه

 

هدایت‌الله معروف به آفاق‌خواجه در قرن هفده میلادی از رهبران دینی و سیاسی در منطقه‌ی مسلمان‌نشین اویغورها در غرب چین امروزی بود. وی یکی از مبلّغان مطرح اندیشه‌ی طریقت نقشبندیه در چین است. در طول حیات وی کراماتی را به او نسبت می‌دادند که باعث شهرت بیش‌ترش شد و از آن جمله توانایی زنده کردن مردگان است. (الینوود، ۱۹۸۱: ۶۶)

 

• ۱ . ۱۲ آپولونیوس تیانایی (عربی: بالینوس صاحب‌الطلسمات)

 

وی که در قرن نخست میلادی در شهر تیانا در کاپادوکیه به دنیا آمد از فلاسفه‌ی نو فیثاغورثی بود. از کرامات او گفته‌اند که کشته شدن امپراتور روم را پیش‌گویی کرده بود و نیز گفته‌اند دختری را که در روز عروسی‌اش مرده بود در هنگام تشییع جنازه به نام فراخواند و دختر از درون تابوت زنده شد و او را پاسخ گفت و به خانه‌ی پدر بازگشت. (استرلان، ۲۰۰۴: ۲۳۳)

 

• ۱ . ۱۳ مدئا

 

مدئا دختر آئیتس و ایدویا و نوه هلیوس، خدای خورشید بود. او یکی از برترین ساحران جهان باستان به شمار می‌آمد. او یاسون را در رسیدن به پشم زرّین یاری کرد و این دو با هم از دست پدر مدئا که آن‌ها را تعقیب می‌کرد؛ فرار کردند. بعد از رسیدن به یولکوس، شهر مادری یاسون، یاسون با مدئا ازدواج کرد و او هم‌چنان به جادوگری خود ادامه داد. مدئا مدعی شد که می‌تواند یک قوچ پیر را جوان کند و این کار را با قطعه کردن قوچ و جوشاندن آن آغاز کرد و سپس معجونی را در دیگ ریخت و سرانجام قوچی جوان از داخل دیگ به بیرون پرید. او با همین روش جوانی را به آیسون، پدر یاسون با بریدن گلوی او و پرکردن بدنش با معجون جادویی، برگرداند. او به پلیاس، پادشاه یولکوس و رقیب آیسون نیز این پیشنهاد را داد. مدئا دختر پلیاس را فریب داد تا پدر خود را بکشد. دختر پلیاس او را تکه تکه کرد و درون دیگی ریخت. امّا مدئا جسد او رها کرده و از معجون خود استفاده نکرد. (کولاکیس، ۲۰۰۷: ۱۶۴)
۳-۱-۱۴ بران
پادشاه اسطوره‌ای ولز که به بران معروف است فرزند لیر بود. او هم‌چنین دو خواهر به نام‌های ماناویدال و برانوِن داشت. بران بسیار عظیم‌الجثه بود. تا جایی که نمی‌توانست در ساختمان‌های معمولی زندگی کند. برای همین بیش‌تر در چادر یا فضای باز زیر ستارگان می‌خوابید. بران شاخی جادویی داشت که همیشه لبریز از غذاها و نوشیدنی‌ها بود. او هم‌چنین دیگی جادویی داشت که می‌توانست کشته شدگان در جنگ را زنده کند.

بنا بر اساطیر ولزی، ماثُلوچ شاه ایرلند برای برقراری صلح و دوستی نزد بران آمد و خواهر وی برانون را خواستگاری کرد و بران پذیرفت امّا یکی از برادران بران از این که با وی مشورت نشده بود خشمگین شد و اسبان ماثُلوچ را نابود کرد. ماثُلوچ از این پیش‌آمد خشمگین شد امّا بران برای دل‌جویی از وی دیگ جادویی خود را به او داد. چند سال بعد بران به دلیل بدرفتاری ماثُلوچ با خواهرش به ایرلند لشکر کشید امّا به دلیل این‌که ایرلندی‌ها دیگ جادویی را در دست داشتند و کشته‌های خود را زنده می‌کردند پیروز نمی‌شدند و سرانجام برادر بران با فدا کردن جان خود توانست دیگ را نابود کند. امّا تنها هفت نفر از ولزی‌ها باقی ماندند. بران که به طرز مرگباری زخمی شده بود از آن هفت تن خواست تا سرش را از تن جدا کرده و به ولز ببرند و یارانش چنین کردند و سر بران تا هفت سال با ایشان سخن می‌گفت. (ماتسون، ۲۰۰۴: ۱۶)
۳-۱-۱۵ مدوزا (مدوسا)
وی دوشیزه‌ای بسیار زیبا بود که پوزئیدون خدای دریا او را در پرستشگاه آتنا اغفال کرد. آتنا از این اتفاق خشمگین شد و مدوزا را به شکل هیولایی با موهایی از مار و بدنی پوشیده از فلس (گورگون) تبدیل کرد و از آن‌جا که مدوزا در اصل انسان و فانی بود؛ در نهایت توسط پهلوانی به نام پرسئوس که تحت حمایت و راهنمایی آتنا بود کشته شد و در این لحظه پگاسوس اسب بال‌دار و کریسائور غول قدرتمند که فرزندان او و پوزئیدون بودند از گردنش زاده شدند. گفته شده است که خونی که از رگ سمت راست گردن مدوزا هنگام کشته شدن بیرون آمد توان زنده کردن مردگان را داشت که بعد‌ها به آسکلپیوس خدای پزشکی رسید و خون بیرون آمده از رگ سمت چپ گردن او سمی و مرگبار بود. (فوبیستر، ۲۰۰۳: ۱۳۰)
۳-۱-۱۶ عیسی
در انجیل‌های چهارگانه به زنده شده خود عیسی پس از مرگ اشاره شده است. به علاوه، این انجیل‌ها به زنده شدن سه نفر توسط عیسی اشاره کرده‌اند. نخستین ایشان دختر یائروس بود که دوازده سال داشت: «و دست دختر را گرفته فرمود: «طالِیثا قومی» که ترجمه‌اش این است: به تو می‌گویم ای دختر برخیز! که در ساعت، دختر برخاسته خرامان گردید که دوازده ساله بود و ایشان بی‌نهایت تعجب نمودند. پس ایشان را بسیار تأکید فرمود که احدی از این مقدمه مطّلع نگردد و فرمود که چیزی جهت خوردن به او بدهند.» (انجیل مرقس، پنج: ۲۱-۴۳)
دومین نفر فرزند بیوه زنی‌ست از شهر نائن: «و چون به دروازه‌ی شهر نزدیک شد، اینک مرده‌ای را بیرون می‌آوردند که مادرش را همان یک فرزند بود و او زن بیوه بود و گروهی از اهل شهر با آن زن بودند و خداوند او را دیده، بر وی ترحّم فرمود و او را گفت گریه مکن و نزدیک آمده تابوت را مس کرده تا حاملانش ایستادند. فرمود ای جوان تو را گویم برخیز! پس آن مرده راست نشسته آغاز سخن گفتن نمود. پس او را به مادرش تسلیم کرد.» (انجیل لوقا، هفت: ۱۲-۱۶)
و سومین نفر یکی از دوستان نزدیک عیسی به نام لعازر (لازاروس) است که چهار روز پس از مرگ و دفن توسط عیسی به زندگی بازگردانده شد: «پس آن سنگ را از جایی که مرده در آن گذاشته شده بود برداشتند و عیسی چشم‌ها را باز کرد و گفت ای پدر تو را شکر می‌کنم که تو خواهش مرا شنیده‌ای و من دانسته‌ام که تو خواهش مرا همیشه می‌شنوی لیکن به علّت این گروه که به دَور ایستاده‌اند گفتم تا آن که باور کنند که تو مرا فرستاده‌ای و این سخن‌ها را گفته به آواز بلند بانگ زد: ای لعازر بیرون بیا و آن مرده بیرون آمده پای‌ها و دست‌های او به کفن پیچیده و چهره‌اش به رومال ملفوف بود. عیسی به آن‌ها گفت: او را گشایید و او را بگذارید برود. پس بسیاری از یهودیان که به نزد مریم آمده بودند و آن‌چه عیسی کرده بود دیدند بر او ایمان آوردند. (انجیل یوحنا، یازده: ۴۱-۴۶)
۳-۱-۱۷ یَمَه
یمه در هند نخستین انسان، نخستین میرا و فرمان‌روای سرزمین مردگان است. زنی به نام ساویتری همسرش که ستَوَیات نام دارد را از دست می‌دهد امّا در حالی که زنده است با او به سرزمین مردگان قدم می‌گذارد. یمه از او می‌خواهد که بازگردد و زن قبول نمی‌کند. سرانجام یمه ستویات را زنده می‌کند. (واندنبوخ، ۱۹۸۲: ۳۲)
۳-۱-۱۸ سیمرغ
سیمرغ در شاهنامه علاوه بر خردمندى و غیب‌دانى، توان درمان کردن زخم‌ها را دارد. نخستین بار در داستان زاده شدن رستم با کشیدن پر سیمرغ به روى زخم رودابه مادر رستم آن زخم بلافاصله درمان می‌شود. و بار دیگر هنگامى که رستم و رخش در نبرد با اسفندیار به طرز مرگبارى زخمى شده‌اند، سیمرغ آن دو را درمان مى‌کند و فرداى آن روز اثرى از آن جراحات بر تن رستم و رخش دیده نمى‌شود.
۳-۱-۱۹ چشمه‌ى جوانى
چشمه‌ى جوانى، چشمه‌اى افسانه‌اى‌ست که بنا بر باور مردمان جوانى کسانى را که از آب آن بخورند، بازمى‌گرداند. داستان‌ها پیرامون چنین چشمه‌اى براى هزاران سال در گوشه و کنار جهان نقل گردیده است. از جمله کهن‌ترین منابعى که به چنین چشمه‌اى در آن‌ها اشاره شده، آثار هرودوت، داستان‌هاى اسکندر و داستان یوحناى سهمناک است.
هرودوت به وجود چشمه‌اى در اتیوپى اشاره مى‌کند که آب آن به مردم اتیوپى طول عمر مى‌بخشد. در روایات شرقى پیرامون اسکندر نیز به چشمه‌ى حیات اشاره شده. (گرومان، :۲۰۰۳ ۳۸)
پویستر جان (یوحناى سهمناک) نام اسقف و پادشاه مسیحى‌ست که بر ملّتى مسیحى در میان مسلمانان و غیرمسیحیان خاور زمین فرمان‌روایى مى‌کرد. افسانه‌ى وى از سده‌ى دوازدهم تا هفدهم میلادى در اروپا محبوبیت داشت و بر پایه‌ى این افسانه از تبار یکى از سه مغ ایرانى بود که در انجیل به آن‌ها اشاره شده است. در افسانه آمده که یوحنا مردى بخشنده بود و بر قلمرویى آکنده از دارایى‌ها و آفریده‌هاى شگفت‌آور فرمان‌روایى مى‌کرد و مسیحیان پیرو توماس مقدّس رعیت وى بودند. چشمه‌ى حیات و جوانى در قلمرو وى قرار داشت. وى هم‌چنین در گنجینه‌ى خود آیینه‌اى داشت که مى‌توانست ولایات سرزمینش را در آن ببیند. (بوچان، :۱۹۵۶ ۴۲)
۳ .۲ به آسمان رفتن در باورهای ایران باستان و دین زرتشتی
ماجرای معراج و رفتن به آسمان‌ها و دیدار از عوالم موعود و نامشهود عنصری‌ست که در بسیاری از ادیان و اساطیر از جمله اسلام، مسیحیت و زرتشت دیده می‌شود. در اساطیر ایران باستان و دین زرتشتی سخن از به آسمان رفتن چند شخصیت به میان آمده است. جمشید، کاووس، زرتشت، ویشتاسپ، کرتیر، ارداویراف و سه موعود زرتشتی (هوشیدر، هوشیدرماه و سوشیانس) کسانی هستند که گفته می‌شود به آسمان رفته یا خواهند رفت. در مقاله‌ی حاضر به بحث درباره‌ی ماجرای به آسمان رفتن تک تک کسانی که نام برده شد در روایات و اساطیر ایرانی می‌پردازیم.

 

• ۲٫ ۱ به آسمان و وجهان ماورایی رفتن در اساطیر و فرهنگ ایران زرتشتی

 

بنا بر باورهای زرتشتیان بهشت در آسمان و دوزخ در شمال زمین در مغاکی قرار دارد. روان درگذشتگان در سپیده‌دم روز چهارم پس از مرگ سفر خود را به سوی داوری انجامین و سرانجام بهشت با دوزخ آغاز می‌کند. داوری انجامین بر فراز البرز کوه در حضور سه ایزد مهر، سروش و رشن انجام گرفته و پس از آن روان می‌بایست از پلی که از قلّه‌ی البرز تا ستاره‌ی پایه، پایین‌ترین درجه‌ی بهشت، کشیده شده عبور کند. زیر این پل دوزخ قرار دارد که مغاکی‌ست در شمال زمین که پس از حمله‌ی اهریمن و دیوان به جهان اهورایی خانه‌ی ایشان گردیده است و ایشان به دلیل خاصیت وارونه‌کاری روان درگذشتگان بدکار را در آن‌جا نزد خود برده و تا روز رستاخیز عذاب می‌دهند. پس اگر فردی بدکار بود؛ پهنای پل چینود به‌ اندازه‌ی ضخامت تیغ استره‌ای گردیده و پس از ملاقات با عجوزی زشت و گند که تجسّم کردار بد اوست؛ از بالا به دوزخ پرتاب می‌شود و اگر نیکوکار بود؛ دوشیزه‌ای زیبا و خوش بو که تجسّم کردارهای نیک اوست به استقبالش آمده و وارد بهشت می‌شود. بهشت زرتشتی از چهار طبقه تشکیل شده است. ستاره‌ی پایه پایین‌ترین درجه‌ی آن و جایگاه کسانی‌ست که کردار نیکشان هرچند اندک بر کردار بدشان فزونی دارد. ماه پایه جایگاه کسانی‌ست که کردار نیکشان فزونی قابل توجهی نسبت به کردار بدشان دارد و خورشید پایه جایگاه افراد بسیار نیکوکار است. بر فراز همه‌ی این‌ها «گروتمان/گرزمان» به معنای خانه‌ی سرودها قرار دارد که جایگاه اختصاصی اورمزد و امشاسپندان و شاید انسان‌های انگشت شماری در سطح زرتشت است.

 

• ۲٫ ۱٫ ۱ جمشید

 

بنا بر اساطیر هندی جمشید «یَمَ» نخستین انسان و نخستین میرا و پادشاه قلمرو مردگان است. ولی بر اساس اساطیر ایرانی او نخستین شاه است و بنا بر فرگرد دوم وندیداد نخستین کسی است که اهورا مزدا با وی هم‌پرسگی می‌کند و از وی می‌خواهد که دین اهورایی را در جهان گسترش دهد. پاسخ جمشید به اورمزد منفی‌ست و جمشید دلیل می‌آورد که برای این کار آفریده و تربیت نشده است امّا می‌پذیرد تا جهان اهورایی را گسترش داده و به آبادی آن بکوشد. درباره‌ی کرامات جمشید و عصر طلایی شاهنشاهی وی سخنان بسیاری در روایات آمده از جمله گفته شده که در نه‌صد سال از هزار سال پادشاهی وی نه سرما بوده نه گرما، نه مرگ و نه رشک دیو آفریده. بدین ترتیب انسان و گوسفند بی‌مرگ بوده‌اند تا جایی که پدر و پسر پانزده ساله به نظر می‌رسیده‌اند و آب و گیاه خشک ناشدنی و خوراکی‌ها فسادناپذیز… (هوم یشت بندهای ) از جمله کراماتی که درباره‌ی جمشید گفته شده به آسمان رفتن اوست در رساله‌ی کوچک ماه فروردین روز خرداد آمده: «در ماه فروردین روز خرداد جم پیمانه از دوزخ بیاورد و اندر جهان به پیدایی آمد». (عریان،۱۴۱)
در شاهنامه آمده است:

۴۸ به فرّ کیانی یکی تخت ساخت

چه مایه بدو گوهر اندر نشاخت

سیاستهای مالیاتی دولت

 

G2

 

 

 

۱۶

 

سیاست‌های تعرفه‌ای دولت در زمینه واردات مواد اولیه و کالاهای واسطه

 

G6

 

 

 

رویداد های
شانسی

 

۱۷

 

نوسانات نرخ بهره و نرخ ارز در فعالیت های صادراتی

 

C1

 

 

 

۱۸

 

تغییرات ناگهانی در هزینه های عوامل تولید محصولات صادراتی

 

C2

 

 

 

۴-۳- رتبه بندی ابعاد موانع صادرات
در این بخش ابعاد موانع صادرات که براساس مدل الماس ملی پورتر تعیین شده است، نسبت به معیارهای تعیین شده رتبه بندی می‌شوند. مدل درخت تصمیم گیری به صورت شکل(۴-۱) نشان داده شده است.
در این مدل، ۶ بعد بیان شده در مدل الماس ملی بر اساس ۴ معیار تعیین شده، مورد بررسی قرار گرفته و رتبه‌های آنها مشخص می‌شود.
شکل ‏۴‑۱- درخت تصمیم ابعاد موانع صادرات
۴-۳-۱- تعیین ضرایب معیارها
قبل از انجام رتبه بندی موانع، ابتدا باید معیارها با یکدیگر مقایسه شوند و رتبه بندی و ضرایب اهیمت آنها تعیین گردد. بدین منظور داده‌های استخراج شده از پرسشنامه های مقایسات زوجی با بهره گرفتن از نرم افزار Expertchoice مورد بررسی قرار گرفته است. خروجی نرم افزار در شکل (۴-۲) ارائه شده است.
شکل ‏۴‑۲- رتبه بندی معیارهای انتخاب موانع
همانطور که نتایج نشان می دهد معیارهای انتخاب موانع به ترتیب اولویت عبارتند از: ۱)قابلیت کنترل(۰٫۳۶۲)، ۲)جامعیت تأثیر(۰٫۲۶۳)، ۳)شدت تأثیر(۰٫۲۰۳) و ۴)میزان تلاش لازم برای حذف مانع(۰٫۱۶۸). مقدار ضریب ناسازگاری (۰٫۰۵) محاسبه شده است. این مقدار کمتر از شرط لازم (۰٫۱) است و نشان می دهد که نتایج مدل قابل قبول است.

۴-۳-۲- رتبه بندی ابعاد نسبت به معیارها
پس از آنکه ضرایب اهمیت معیارها تعیین شد، اکنون می توان ابعاد موانع صادرات را نسبت به معیارها رتبه بندی نمود. خروجی نرم افزار برای رتبه بندی ابعاد موانع نسبت به هرکدام از معیارها در زیر نشان داده شده است.
۴-۳-۲-۱- رتبه بندی نسبت به معیار شدت تأثیر
نتایج نشان می دهد که اولویت ابعاد موانع صادرات نسبت به معیار شدت تأثیر به ترتیب عبارتند از: ۱) عوامل تولید(۰٫۳۱۳)، ۲) رویدادهای شانسی(۰٫۲۲۶)، ۳) اقدامات دولت(۰٫۱۸۴)، ۴) شرایط تقاضای داخلی(۰٫۱۵۰)، ۵) صنایع مرتبط و پشتیبان(۰٫۰۶۶) و ۶) ساختار، استراتژی و رقابت(۰٫۰۶۰). مقدار ضریب ناسازگاری (۰٫۰۳) محاسبه شده است و نشان می دهد که نتایج از سازگاری لازم برخوردار هستند. خلاصه نتایج در شکل (۴-۳) نشان داده شده است.
شکل ‏۴‑۳- رتبه بندی ابعاد نسبت به شدت تأثیر
۴-۳-۲-۲- رتبه بندی عوامل نسبت به جامعیت تأثیر
جامعیت تأثیر بر تعداد عواملی که یک عامل بر آنها تأثیر می گذارد اشاره دارد. هرچه جامعیت عوامل بیشتر باشد، ضریب اهیمت آن نیز بیشتر خواهد بود. خروجی نرم افزار برای تعیین رتبه بندی ابعاد موانع صادرات نسبت به معیار جامعیت تأثیر نشان می دهد که اولویت ابعاد عباتند از: ۱)اقدامات دولت(۰٫۲۲۷)، ۲)عوامل تولید(۰٫۲۶۰)، ۳)ساختار، استراتژی و رقابت(۰٫۱۳۵)، ۴)رویدادهای شانسی(۰٫۱۱۵)، ۵) صنایع مرتبط و پشتیبان(۰٫۱۰۸) و ۶)شرایط تقاضای داخلی(۰٫۱۰۵). ضریب ناسازگاری (۰٫۰۵) محاسبه شده است و بیانگر وجود سازگاری در نتایج است. خلاصه نتایج در شکل (۴-۴) ارائه شده است.

شکل ‏۴‑۴- رتبه بندی ابعاد نسبت به جامعیت تأثیر
۴-۳-۲-۳-رتبه بندی ابعاد موانع نسبت به قابلیت کنترل
قابلیت کنترل بر میزان دخالت و تأثیر تصمیمات داخلی صنعت در موانع را نشان می دهد. هر اندازه که کنترل یک مانع خارج از تصمیمات داخلی صنعت باشد، ضریب اهمیت آن نیز بیشتر خواهد بود. نتایج بررسی نشان می دهد که رتبه بندی ابعاد موانع صادرات نسبت به معیار قابلیت کنترل به شرح زیر است: ۱) اقدامات دولت (۰٫۲۲۹)، ۲) رویدادهای شانسی(۰٫۲۰۱)، ۳) صنایع مرتبط و پشتیبان(۰٫۱۷۰)، ۴) عوامل تولید(۰٫۱۱۹) و ۶) ساختار، استراتژی و رقابت(۰٫۰۹۷۷). ضریب ناسازگاری برابر با (۰٫۰۶) بدست آمده است و گویای سازگاری بودن نتایج است. خلاصه نتایج در شکل (۴-۵) نشان داده شده است.
شکل ‏۴‑۵- رتبه بندی ابعاد موانع نسبت به قابلیت کنترل
۴-۳-۲-۴- رتبه بندی ابعاد موانع نسبت به میزان تلاش لازم برای حذف
نتایج بررسی نشان می دهد که اولویت ابعاد در رتبه بندی بر حسب معیار «میزان تلاش لازم برای رفع مانع» به ترتیب عبارتند از: ۱)عوامل تولید(۰٫۲۲۲)، ۲) رویدادهای شانسی و اتفاقی(۰٫۲۰۵)، ۳)شرایط تقاضای داخلی(۰٫۱۸۷)، ۴) صنایع مرتبط و پشتیبان(۰٫۱۴۶)، ۵) ساختار، استراتژی و رقابت(۰٫۱۳۲) و ۶) اقدامات دولت(۰٫۱۰۹). میزان ضریب ناسازگاری (۰٫۰۷) محاسبه شده است و نشان دهنده وجود سازگاری لازم در مقایسات زوجی انجام گرفته است. خلاصه نتایج در شکل (۴-۶) ارائه شده است.
شکل ‏۴‑۶- رتبه بندی ابعاد نسبت به میزان تلاش لازم برای رفع مانع
۴-۳-۳- رتبه بندی نهایی ابعاد نسبت به هدف
هدف اصلی تحقیق رتبه بندی موانع صادرات صنایع شوینده، بهداشتی و آرایش است. پس از انجام مقایسات زوجی جهت رتبه بندی ابعاد موانع صادرات بر حسب تک تک معیارها، حال نوبت به رتبه بندی نهایی ابعاد نسبت به هدف اصلی می‌رسد. نتایج بررسی نهایی نشان می دهد که اولویت ابعاد موانع صادرات به ترتیب ضرایب اهمیت عبارتند از:
اقدامات دولت با ضریب اهمیت (۰٫۰۲۱۰)؛
شرایط عوامل تولید با ضریب اهمیت(۰٫۲۰۵)؛

«انسان ضعیف در نزد من نیرومند است، بدانسان که حقّ او را (از توانگران و قدرتمندان) خواهم گرفت؛ و انسان قدرتمند در نزد من ضعیف است، بدانسان که حقّ (محرومان و ضعیفان) را از او خواهم ستاند.»
د) خیانت کارگزاران و مأموران امور مالی به مردم
افرادی که مسئولیت‌های مالی حکومتی به آن‌ها سپرده می‌شود باید افراد امین و مورد اطمینانی بوده و به عهدهای خود وفادار باشند. هر چه در این امر کوتاهی شود و افراد نامطمئنی در این منصب‌ها قرار بگیرند، فسادهای مالی بالا رفته و آسیب آن بیش از همه به فقرا و محرومین می‌خورد. به عبارت دیگر خیانت کارگزاران مالی بر فقر فقرا و ثروت ثروتمندان می‌افزاید. امام علی (ع) در نامه‌ای به یکی از کارگزاران خویش نوشتند:
خُنْتَهُ مَعَ الْخَائِنِینَ… إِنَّمَا کُنْتَ تَکِیدُ هَذِهِ الْأُمَّهَ عَنْ دُنْیَاهُمْ وَ تَنْوِی غِرَّتَهُمْ عَنْ فَیْئِهِمْ فَلَمَّا أَمْکَنَتْک الشِّدَّهُ فِی خِیَانَهِ الْأُمَّهِ أَسْرَعْتَ الْکَرَّهَ وَ عَاجَلْتَ الْوَثْبَهَ وَ اخْتَطَفْتَ مَا قَدَرْتَ عَلَیْهِ مِنْ أَمْوَالِهِمُ الْمَصُونَهِ لِأَرَامِلِهِمْ وَ أَیْتَامِهِمُ اخْتِطَافَ الذِّئْبِ الْأَزَلِّ دَامِیَهَ الْمِعْزَی الْکَسِیرَهَ فَحَمَلْتَهُ إِلَی الْحِجَازِ رَحِیبَ الصَّدْرِ بِحملهِ غَیْرَ مُتَأَثِّمٍ مِنْ أَخْذِهِ کَأَنَّک لَا أَبَا لِغَیْرِک حَدَرْتَ إِلَی أَهْلِک تُرَاثَک مِنْ أَبِیک وَ أُمِّک (عبده، ۱۳۹۱، ج ۳، ص ۷۳)
«تو نیز با خائنان دیگر همسو شدی و خیانت کردی … گویا می‌خواستی مسلمانان را به منظور سوء استفاده بفریبی، و آنان را از اموال مسلّم خودشان غافل سازی! و چون در کار خیانت چیرگی جستی، با شتاب جستی، و خیانت به خیانت پیوستی، و از اموال عمومی که از آن بیوه زنان و یتیمان بود، آنچه توانستی ربودی و بر بستی- چنان‌که گرگ تیزپا بز از پا افتاده را برباید- پس آن مال را با خیال آسوده به حجاز بردی، و از خیانتی که کردی بیمی به خود راه ندادی؛ گویا تو- دیگری بی‌پدر باد- ارث پدری خویش را به نزد خانواده‌ات آورده‌ای.»
و در نامه‌ای به یکی از مأموران گردآوری زکات نوشتند:
إِنَ لَک فِی هَذِهِ الصَّدَقَهِ نَصِیباً وَ حَقّاً مَفْرُوضاً وَ لَک فِیهَا شُرَکَاءَ فقراَ وَ مَسَاکِینَ وَ غَارِمِینَ وَ مُجَاهِدِینَ وَ أَبْنَاءَ سَبِیلٍ وَ مَمْلُوکِینَ وَ مُتَأَلِّفِینَ وَ أَنَا مُوَفُّوک حَقَّک فَوَفِّهِمْ حُقُوقَهُمْ وَ إِلَّا فَإِنَّک مِنْ أَکْثَرِ النَّاسِ یَوْمَ الْقِیَامَهِ خُصَمَاءَ وَ بُؤْساً لِامْرِئٍ أَنْ یَکُونُ خَصْمُهُ مِثْلَ هَؤُلَاءِ (عبده، ۱۳۹۱، ج ۳، ص ۳۰)
«تو را در این زکات سهمی است معیّن و قطعی، و شریکانی داری مسکین و ناتوان و نا‌دار. ما حقّ تو را تمام می‌پردازیم، تو هم حقوق ایشان را تمام بده؛ اگر چنین نکنی در روز باز پسین بیشترین دشمنان را خواهی داشت؛ و وای بر حال کسی که مدّعیان او در نزد خدای متعال، فقیران و مسکینان و گدایان و رانده‌شدگان و وامداران و در راه ماندگان باشند.»
الگوی مصرف زمامداران از دیدگاه حضرت علی (ع) باید در حد طبقه ضعیف باشد. در این صورت می‌توانند به فکر فقرا باشند و در برنامه‌ریزی‌های خود رفع فقر را به طور اساسی مطمع نظر قرار دهند. علاوه بر این که اجازه دادن به مسئولان که به مال اندوزی و چپاول بیت‌المال بپردازند خود زمینه ایجاد یک طبقه ثروتمند بی‌درد که هم قدرت سیاسی را در دست دارند و هم قدرت اقتصادی را فراهم می‌سازد بدیهی است رفتار چنین طبقه‌ای در گسترش فقر تأثیر غیر قابل انکاری دارد. ایشان خودشان را نیز از باقی مردم جدا ندانسته و می‌فرمودند:
دَخَلْتُ بِلَادَکُمْ بِأَشْمَالِی هَذِهِ وَ رَحْلَتِی وَ رَاحِلَتِی هَا هِی فَإِنْ أَنَا خَرَجْتُ مِنْ بِلَادِکُمْ بِغیرِ مَا دَخَلْتُ فَإِنَّنِی مِنَ الْخَائِنِین (ابن شهر آشوب، ۱۳۷۹ ق، ج ۲، ص ۹۸)
«به سرزمین شما با اندک چیزی درآمدم، و سفر و اسباب سفر من این‌هاست، پس اگر با بیش از آنچه با خود آورده بودم، از این سرزمین بیرون روم، به یقین من از خیانت‌کارانم.»
ه) کوتاهی در گرد آوری اموال عمومی و رساندن آن به دست مردم
امیرالمؤمنین (ع) در شرح وظایف حاکم جامعه اسلامی فرمودند:
… وَ یُجمَعُ بِهِ (رَئیسُ المُجتَمَع) الفَیءَ (عبده، ۱۳۹۱، ج ۱، ص ۸۷)
«… به وسیله او (رئیس جامعه)، غنائم (و اموال عمومی) جمع آوری می‌گردد (تا به موارد و صاحبان آن‌ها رسانده شود).»
أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ لِی عَلَیْکُمْ حَقّاً وَ لَکُمْ عَلَی حَقٌّ فَأَمَّا حَقُّکُمْ عَلَی فَالنَّصِیحَهُ لَکُمْ وَ تَوْفِیرُ فَیْئِکُم (عبده، ۱۳۹۱، ج ۱، ص ۸۰)
«ای مردم! مرا بر شما حقّی است، و شما را بر من حقّی؛ حقّ شما بر من آن است که خیرخواه شما باشم، و غنیمت (اموال متعلّق به) شما را افزایش دهم.»
طبق فرمایشات حضرت (ع) یکی از وظایف حاکم جامعه اسلامی که در کاهش فقر مردم هم نقش بسزایی دارد، جمع آوری اموال عمومی و رساندن به دست مردم است. پرواضح است که کوتاهی و سهل انگاری در این وظیفه بر فقر جامعه می‌افزاید.
۳-۱-۳-۳- فقدان تخصّص و عدم استفاده بهینه از منابع
خداوند متعال در آیه ۸۰ سوره انبیاء می‌فرماید:
﴿وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَهَ لَبُوسٍ لَکُمْ، لِتُحْصِنَکُمْ مِنْ بَأْسِکُمْ …﴾ (انبیاء: ۸۰)
«به او (داود) صنعت زره سازی را برای شما آموختیم، تا حفظ کند شما را در جنگ با یک دیگر …»

این آیه به ما می‌آموزد که پیامبر خدا- که رئیس کشور دینی است- صنعتگری سازنده است. و فایده صنعت وی تنها به خود او باز نمی‌گردد، بلکه سود اجتماعی دارد و به مردمان دیگر نیز می‌رسد، و زرهی که پیامبر صنعتگر می‌سازد، برای امّت او فایده‌ای بزرگ دارد و آنان را از شرّ دشمن در جنگ محافظت می‌کند. پس جامعه زنده در حال رشد همواره نیازمند است به تقویت صنایع، و تشویق صنعتگران، و گشودن راه‌های اکتشافات صنعتی، و توجّه کامل به استفاده از فنون جدید، و تأکید بی‌گذشت بر ضرورت حضور تخصّص در همه امور و کارها و کارشناسی‌ها و اجراها.
در همین زمینه مولی‌الموحدین علی (ع) می‌فرمایند:
قِوَامُ الْعَیْشِ حُسْنُ التَّقْدِیرِ وَ مِلَاکهُ حُسْنُ التَّدْبِیر (تمیمی، ۱۳۶۶، ص ۵۰۳)
«مایه سامان یابی زندگی، برنامه‌ریزی درست، و ملاک آن (زندگی سامان‌دار)، تدبیر کارشناسانه است.»
الْعَاقِلُ مَنْ أَحْسَنَ صَنَائِعَهُ وَ وَضَعَ سَعْیَهُ فِی مَوَاضِعِه (تمیمی، ۱۳۶۶، ص ۴۲)
«خردمند کسی است که ساخته‌های خود را نیکو بسازد، و کوشش خود را در جاهایی که لازم است به کار اندازد.»
مَنْ وَجَدَ مَاءً وَ تُرَاباً ثُمَّ افْتَقَرَ فَأَبْعَدَهُ اللَّه (مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ج ۱، ص ۲۴)
«هر کس آب و زمینی داشته باشد (و نکوشد و کشت نکند) و فقیر و نیازمند گردد، از رحمت خدا دور باد.»
بنابراین اگر مسئولین حکومت از این موضوع غفلت ورزیده و جامعه را به سمتی هدایت نکنند که نیروی کار جوان مهارت‌های لازم و حرفه‌های گوناگون را نیاموزند و یا از استعدادها و توانایی‌های موجود استفاده بهینه نکنند، بازدهی اقتصادی جامعه پایین آورده و امتیازی بزرگ جهت کاهش فقر را از دست داده‌اند.
برای روشن‌تر شدن اهمیت این موضوع به احادیثی از سایر اهل‌بیت عصمت و طهارت (ع) نیز اشاره می‌شود:
پیامبر اکرم (ص) در خطاب به ابن مسعود فرمودند:
یَا ابْنَ مَسْعُودٍ إِذَا عَمِلْتَ عَمَلًا فَاعْمَلْ بِعلمٍ وَ عَقْلٍ وَ إِیَّاک وَ أَنْ تَعْمَلَ عَمَلًا بِغیرِ تَدَبُّر وَ عِلْمٍ فَإِنَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ یَقُول: ﴿وَ لا تَکُونُوا کَالَّتِی نَقَضَتْ غَزلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّهٍ أَنْکاثاً﴾(نحل: ۹۳) (طبرسی، ۱۳۷۰، ص ۵۳۸)
«ای پسر مسعود! هنگامی که به انجام دادن کاری می‌پردازی، با دانش و خرد به کار برخیز؛ و از آن بپرهیز که ناسنجیده و بدون اطلاع به کاری دست زنی، که خداوند جلیل می‌فرماید: ﴿وَ لا تَکُونُوا کَالَّتِی نَقَضَتْ غَزلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّهٍ أَنْکاثاً﴾ (نحل: ۹۳)»
امام صادق (ع) در این باره می‌فرمایند:
جَعَلَ أَسْبَابَ أَرْزَاقِهِمْ فِی ضُرُوبِ الْأَعْمَالِ وَ أَنْوَاعِ الصِّنَاعَاتِ- وَ ذَلِک أَدْوَمُ فِی الْبَقَاءِ وَ أَصَحُّ فِی التَّدْبِیرِ (طبرسی، ۱۴۰۳ ق، ج ۲، ص ۸۴)
«راه روزی مردمان را در کارهای گوناگون و صنعت‌های متفاوت قرار داد. و این چگونگی (نظام زندگی را) دوامی بیشتر می‌دهد، و موجب تدبیری درست‌تر می‌شود.»
مَا یُخَلِّفُ الرَّجُلُ بَعدهُ شَیْئاً أَشَدَّ عَلَیْهِ مِنَ الْمَالِ الصَّامِتِ قَالَ قُلْتُ لَهُ کَیْفَ یَصْنَعُ قَالَ یَضَعُهُ فِی الْحَائِطِ وَ الْبُسْتَانِ وَ الدَّار (مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ج ۱۲، ص ۴۴)
«آدمی پس از خود چیزی بر جای نمی‌گذارد که برای او سخت‌تر از مال صامت (بیکار) باشد.» (راوی حدیث) می‌گوید: پرسیدم، یعنی چگونه مالی؟ فرمود: «مالی که درون دیوار و باغ و خانه پنهان می‌کند (و به کسی نمی‌دهد و به کاری نمی‌زند)».
۳-۱-۳-۴- سوء تدبیر و بی‌دقتی
الف) سپردن کارها به دست کم خردان و غیر متخصّصان (سوء تدبیر در برنامه‌ریزی و تقسیم کار)
اگر در جامعه‌ای افرادی که کارها را دست می‌گیرند و عهده دار مسئولیت‌های مهم می‌شوند، تخصص و مهارت لازم جهت انجام کارها را نداشته باشند- اگر چه افراد صالحی هم باشند- کارها به صورت بهینه انجام نشده و جامعه به حداکثر بازدهی خود نمی‌رسد. به عبارت دیگر تدبیر غلط در تقسیم کار بین افراد جامعه، ثروت بالقوه‌ای که می‌توانست تولید کند و از فقر مردم بکاهد را کاهش می‌دهد.
امیرالمؤمنین (ع) در این زمینه می‌فرمایند:
أَیُّهَا النَّاس! …لَا خَیْرَ فِی دُنْیَا لَا تَدَبُّرَ فِیهَا (مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ج ۱، ص ۵)
«ای مردم! … در دنیایی (معیشتی، جامعه‌ای، مدیریتی) که تدبیری در آن نباشد، خیری نیست.»
لَا مَالَ أَعْوَدُ مِنَ الْعَقْلِ … وَ لَا عَقْلَ کَالتَّدْبِیر (عبده، ۱۳۹۱، ج ۳، ص ۱۷۷)
«هیچ مالی سودمندتر از عقل نیست … و هیچ عقلی چون تدبیر نیست.»
حُسْنُ التَّدْبِیرِ یُنْمِی قَلِیلَ الْمَالِ وَ سُوءُ التَّدْبِیرِ یُفْنِی کَثِیرَه (تمیمی، ۱۳۶۶، ص ۱۶۷)
«برنامه‌ریزی درست (اقتصادی) مال اندک را افزایش می‌دهد، و برنامه‌ریزی نادرست مال فراوان را نابود می‌کند.»
لَکِنْ أَسَفاً یَعْتَرِینِی وَ حُزْناً یُخَامِرُنِی مِنْ أَنْ یَلِی أَمْرَ هَذِهِ الْأُمَّهِ سُفَهَاؤُهَا وَ فُجَّارُهَا فَیَتَّخِذُوا مَالَ اللَّهِ دُوَلًا وَ عِبَادَ اللَّهِ خَوَلًا وَ الصَّالِحِینَ حَرْباً وَ الْفَاسِقِینَ حِزْبا (عبده، ۱۳۹۱، ج ۳، ص ۱۳۱)
«از این اندوهناکم که بی‌خردان و تبهکاران این امّت امر آنان را به دست گیرند، و مال خدا را دست به دست گردانند، و بندگان او را برده خود (و نزدیکان خود) سازند، و با صالحان بستیزند، و از فاسدان برای خود جمعیت تشکیل دهند.»
عَشَرَهٌ یُفَتِّنُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ غَیْرَهُمْ … وَ عَالِمٌ غَیْرُ مُرِیدٍ لِلصَّلَاحِ وَ مُرِیدٌ لِلصَّلَاحِ وَ لَیْسَ بِعالم (ابن‌بابویه، ۱۳۷۶،ج ۲، ص ۴۳۷)
«ده کس‌اند که خود و دیگران را دچار گرفتاری می‌سازند … و اصلاح‌طلبی که عالم نیست (و از تعالیم دست اوّل دین، و مصالح راستین مسلمین، و طبیعت واقعی انسان، و حقایق ثابت اجتماع ناآگاه است).»
ایشان در نامه‌ای به کارمندان جمع آوری زکات و تحصیلداران اموال عمومی می‌نویسند:
لَا تَأْمَنَنَ عَلَیْهَا إِلَّا مَنْ تَثِقُ بِدِینِهِ رَافِقاً بِمَالِ الْمُسْلِمِینَ حَتَّی یُوَصِّلَهُ إِلَی وَلِیِّهِمْ فَیَقْسِمَهُ بَیْنَهُمْ وَ لَا تُوَکِّلْ بِهَا إِلَّا نَاصِحاً شَفِیقاً وَ أَمِیناً حَفِیظا (عبده، ۱۳۹۱، ج ۳، ص ۲۸)

می شود (رضائیان، ۱۳۸۴).
شکل ۲-۱ رابطه میان این سه نوع عدالت سازمانی را نشان می دهد. این شکل عدالت توزیعی را از دیگر اجزاء مهمتر قلمداد می کند. این نوع عدالت پیامدها یا برآمدهای اصلی سازمان برای افراد را در بر

می گیرد (مثل حقوق، مزایای اضافی، محیط و فضای کاری محسوس و عینی هستند). از طرف دیگر عدالت رویه ای به رویه های تعیین پیامدها برای افراد و واحدهای مختلف می پردازد. خط مستقیمی که عدالت توزیعی را به هم متصل می کند، نشان دهنده این رابطه می باشد. بالاخره عدالت تعامل شامل پیامدهایی می شود که مدیریت آنها را و رویه هایی که مدیریت این پیامدها را تعیین کرده است. از این رو خط هاشوری رابطه بین عدالت رویه ای و توزیعی را نشان می دهد.
تصمیم گیری های مربوط به کارکنان تخصیص منابع
شکل (۲-۱) رابطه میان اشکال مختلف عدالت سازمانی بین عدالت رویه ای، توزیعی، تعاملی (چلادورای، ۲۰۰۵).
دیدگاه های مربوط به عدالت سازمان
اهمیت مفهوم عدالت نزد سازمان ها و مدیران آن می تواند از سه منظر دیدگاه های اخلاقی، تجاری، قانونی قابل توجه باشد. ابتدا به دیدگاه اخلاقی می پردازیم، به میزانی که جامعه از سازمان ها حمایت یا آنها را تحریم می کند، این سازمان ها باید مفاهیم مشابه یا استانداردهای مشابه عدالت را که از جانب جامعه پذیرفته شده است، رعایت کنند. این دیدگاه تأکید می کند که تمام فعالیت های یک سازمان باید عادلانه و منصفانه باشد. چنین فعالیت هایی به طور کلی جامعه مشتریان و کارکنان را مورد خطاب قرار دهد. به عبارتی در حالی که تمامی تلاش یک سازمان برای به حداکثر رساندن سود صاحبان آن قانونی و مشروع است، با این حال انتظارات از عدالت این است که نباید این فعالیت به حق و حقوق دیگران صدمه بزند، به عنوان مثال جامعه از سازمان ها انتظار دارد که آب یا هوا را آلوده نکنند و یا انتظار دارد در خرید کالا و خدمات از مصرف کنندگان نظر به جنسیت و نژادشان هزینه متفاوتی اخذ نشود. دیدگاه تجاری بر زیان هایی تأکید دارد که به خاطر سیاست های ناعادلانه و غیرمنصفانه بر سازمان تحمیل
می شود. اولاً جامعه به طور کل و مشتریان به طور خاص اگر سیاست های سازمان را ناعادلانه و نادرست دریابند، ممکن است سازمان و محصولات آن را تحریم کنند. کارمندان نیز ممکن است در صورت مشاهده هر گونه بی عدالتی در فعالیت های سازمان نسبت به خود یا جامعه از تلاش و همکاری دست بکشند. احساس عدم رضایت و بیگانگی، به بهره وری کمتر می انجامد و سازمان از این مسئله متضرر خواهد شد. دیدگاه سوم جنبه قانونی بودن می باشد. همانگونه که متذکر گردید، افزایش سطح آموزشی جامعه در کل (نیروی کار جامعه به طور خاص) و بهبود آموزش، تمایز بین کادر حرفه ای و غیرحرفه ای مشاغل مختلف را کاهش داده است. به دلایل مشابهی از اینها جنبه قانونی عدالت سازمانی می تواند صادق باشد. یعنی افزایش آگاهی معرف کننده و کارمندان از فعالیت های عادلانه، انتظارات آنها را در مورد عدالت در محل کار افزایش داده است. بنابراین همانطور که جامعه به سوی اعتراضات بیشتر گام بر می دارد، سازمان ها نیز با انواع اعتراضات مختلف مواجه می شوند. عدالت در محل کار به سرعت تبدیل به عرصه این گونه اعمال حقوقی می شود. (چلادورای، ۲۰۰۵).
عوامل مؤثر بر حساسیت افراد به رعایت عدالت در سازمان
ادراکات عدالت در سازمان، تحت تأثیر عوامل زیر قرار گیرد:
۱- پیامدهای سازمانی: ادراکات عدالت می تواند تحت تأثیر میزان تبعیت سازمان از قوانین و رویه های عدالت توزیعی و همچنین ارزش پیامدهای سازمانی برای افراد، قرار گیرد. بنابراین ادراک افراد از میزان رعایت عدالت در سازمان تاحدی تحت تأثیر ادراکات آنها از مثبت یا منفی یا بودن پیامدها، قرار
می گیرد.
۲- اعمال سازمانی: لوندال، دیبات و والکر^[۷۵] معتقدند که ادراکات افراد از میزان رعایت عدالت سازمانی، تحت تأثیر تبعیت سازمان از قوانین عدالت رویه ای و مراوده ای قرار می گیرد. بنابراین در حالت یکسان بودن پیامدها، هنگامی که با افراد با احترام و بزرگی رفتار شود، ادراکات رعایت در سازمان، افزایش
می یابد.
۳- ویژگی های دریافت کننده: ادراکات عدالت ممکن است توسط خصوصیات ویژگی های افراد سازمان نیز تحت تأثیر قرار گیرد. این ویژگی ها عبارتند از:
الف) ویژگی های شخصیتی: تعداد کمی از پژوهشگران به بررسی رابطه بین این ویژگی های افراد و ادراکات آنان از رعایت عدالت پرداخته اند. یکی از ویژگی های شخصیتی که تأثیر آن بر میزان ادراک از رعایت عدالت مورد بررسی قرار گرفته است تأثیرپذیری منفی^[۷۶] است. افراد با تأثیرپذیری منفی بالا، کسانی هستند که تمایل به تجربه حالات احساسی منفی در زمان ها و موقعیت های گوناگون دارند. وان برگ و همکارانش بیان می دارند که احتمال بیشتری وجود دارد که این افراد نسبت به افرادی که تأثیرپذیری منفی پایینی دارند، موقعیت ها را به صورت ناعادلانه درک نمایند، زیرا این قبیل افراد تمایل بر جنبه های منفی یک موقعیت دارند.
ب) ویژگی های جمعیت شناسی: یکی از طرقی که ویژگی های جمعیت شناسی از قبیل جنسیت، نژاد و سن بر ادراکات عدالت تأثیر می گذارد، از طریق منافع شخصی یا تمایلات خودپسندانه است. در این حالت، ذی نفعان پیامدها یا رویه های خاص آنها را بر دیگر پیامدها یا رویه ها ترجیح می دهند.
راه دیگری که متغیرهای جمعیتی، می توانند بر ادراکات عدالت تأثیر بگذارند، از طریق میزان حساسیتی است که گروه های جمعیتی گوناگون، نسبت به رعایت عدالت در زمینه های گوناگون نشان می دهند.
در تحقیقاتی که اخیراً در زمینه عوامل مؤثر بر ادراک افراد از رعایت عدالت صورت گرفته است، محققان دیدگاه وسیع تری را مد نظر قرار داده اند، به طور مثال وان دن باس^[۷۷] معتقد است که میزان رعایت عدالت در سازمان ممکن است بسته به زمینه اجتماعی مورد نظر با شدت و ضعف های متفاوتی ادراک شود.
به طور کلی می توان گفت که برداشت هر فرد از عدالت تحت تأثیر مراتب بلوغ شخصیت، توان ادراک و عوامل مؤثر بر پردازش اطلاعات در ساختار اندیشه اش، شکل می گیرد. می توان پذیرفت که هر فرد از افراد بشر، فراخور وضعیت ویژه خود، برداشت ویژه ای از عدالت دارد (پورعزت، ۱۳۸۰).
کانون های عدالت سازمان
کارهای جدید در این حوزه نشان می دهد که کارکنان حداقل با دو منبع در مورد اجرای عدالت در سازمان با نقض آن موجه هستند. واضح ترین این منابع سرپرست یا مدیر مستقیم فرد است. این سرپرست نسبت به زیردست اختیار تام دارد، او می تواند بر پیامدهای مهمی از قبیل افزایش پرداخت ها یا فرصت های ترفیع زیردست اثر بگذارد. منبع دومی که کارکنان ممکن است این عدالت یابی عدالتی را به آن منسوب کنند، خود سازمان به عنوان یک کل است، اگر چه این منبع نامحسوس تر است ولی توجه به آن نیز مهم است. اغلب اوقات افراد سازمان هایشان را به عنوان عاملان اجتماعی مستقلی در نظر
می گیرند که قادر به اجرای عدالت یا نقش آنها هستند.
برای مثال زمانی که کارفرمایان (سازمان ها) قراردادها را نقض کنند، کارکنان نیز به این عمل واکنش نشان می دهند. بدین ترتیب طبق تحقیقات مربوط به تبعیض در سازمان ها، کارکنان بین تبعیض از سوی سرپرست و تبعیض از سوی سازمان تمایز قائل می شوند (کرپانزانو و همکاران، ۲۰۰۲).
پیشینه تحقیق
تحقیقات انجام شده در داخل کشور
بهلولی و همکاران (۱۳۹۰) در تحقیقی تحت عنوان بررسی تأثیر عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز نشان دادند که عدالت سازمانی با هر یک از ابعاد رفتار مدنی سازمانی رابطه معنی داری دارند و همچنین بین عدالت سازمانی و رفتار مدنی سازمانی کارکنان بر اساس جنسیت تفاوتی وجود ندارد.
دعایی و همکاران (۱۳۸۹) در تحقیق خود تحت عنوان «مدل یابی تأثیر درک حمایت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمان مورد مطالعه: هتل پنج ستاره پارس» بر روی کارکنان هتل پارس مشهد نشان دادند که درک حمایت سازمانی کارکنان این هتل بر نوع دوستی، فضیلت مدنی، وجدان کاری، روحیه جوانمردی و تواضع و فروتنی آنان تأثیر مستقیمی داشته است.
عسگری و همکارانش (۲۰۰۸) نشان دادند اگر تعاملات مدیر با کارکنانش تعاملاتی صادقانه، مبتنی بر اعتماد، تبادل احساسات و همراه با مشورت با کارکنان باشد، روابط بین مدیر و کارکنان بهبود می یابد و در سایه چنین تعاملات خوبی، تعهد کارکنان به مدیر و سازمانشان افزایش پیدا کرده و ترک خدمت و جابجایی کاهش می یابد. مدیری که در تصمیم گیری های خود با کارکنان مشورت می کند، با کارکنان خود با احترام رفتار می کند، به گونه ای عمل می کند که کارکنان، وی را محرم اسرار خود می دانند و مواردی از این قبیل، باعث می شوند که کارکنان به چنین مدیری اعتماد کنند و همه تلاش خود را در انجام وظایف سازمانی و همچنین کمک کردن به دیگران به کار گیرند. در نتیجه رفتار مدنی سازمانی کارکنان بهبود می یابد.
صدیقه جعفریان (۱۳۸۷)، تحقیقی تحت عنوان بررسی عوامل مؤثر بر رضایت شغلی در سازمان های آموزشی با بهره گرفتن از یافته های مجزای پایان نامه های دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترا انجام داده است که ارتباط مثبت و معنی داری بین رفتار مدنی و فرهنگ کارآفرینی در سازمان های دولتی وجود داشت.
طبرسا و همکاران (۱۳۸۹) در بررسی عوامل مؤثر بر رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان یک بیمارستان نظامی بین متغیرهای عدالت سازمانی و ایجاد آن و همچنین متغیرهای رضایت شغلی، تعهد سازمانی و اعتماد سازمانی با رفتارهای شهروندی سازمانی رابطه مثبت و معنی داری پیدا کرد.
بهاری فر و همکاران (۱۳۸۹) در تحقیقی تحت عنوان بررسی پیامدهای ارزش های اخلاقی سازمان (با مطالعه عدالت سازمانی، تعهد سازمانی و رفتار مدنی سازمانی) به این نتایج دست یافتند که ارزش های اخلاقی سازمان به طور مثبتی بر تعهد سازمانی کارکنان تأثیر دارد. تعهد سازمانی به طور مثبتی بر رفتار اخلاقی کارکنان تأثیر می گذارد. همچنین رفتار اخلاقی نیز به طور مثبتی بر بُعدِ جوانمردی و بُعدِ نوع دوستی رفتارهای شهروندی سازمانی تأثیر می گذارد.
رامین مهر و همکاران (۱۳۸۸) در تحقیقی تحت عنوان بررسی رابطه بین ادراک از عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی استان تهران نشان دادند که رابطه بین ادراک از عدالت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی معنی دار است. از بین ابعاد عدالت، عدالت مراوده ای از همبستگی قوی تری نسبت به دو بعد دیگر برخوردار است و سه بعد عدالت سازمانی نیز با یکدیگر همبستگی دارند.
تحقیقات انجام شده در خارج از کشور
اُلونن و همکارانش (۲۰۰۸) نیز نشان دادند مواردی از قبیل: افزایش قابلیت اطمینان کارکنان، ارتقای شایستگی کارکنان و بهبود حس خیرخواهی کارکنان نسبت به همکاران می توانند موجب ارتقای اعتماد افقی شوند.
تحقیقی که تیلر و لیند (۱۹۸۸) در رابطه با عدالت سازمانی انجام داده اند نشان می دهد که بین عدالت توزیعی و عملکرد کارکنان رابطه نزدیکی وجود ندارد. بدین معنی که ادراکات کارکنان از ستاده های خود نسبت به هم ردیفان خود در سازمان بر عملکرد آنها تأثیرگذار نمی باشد.
پارک و یون (۲۰۰۹) نقش عدالت سازمانی بر رفتار مدنی سازمانی و اثربخشی سازمانی در گروه پرستاران سئول را مورد بررسی قرار دادند و در نتایج تحقیق خود بیان داشتند که عدالت رویه ای، توزیعی و تعاملی آثار مثبت و مستقیمی بر رفتار مدنی سازمانی؛ رضایت شغلی و تعهد سازمانی در راستای اثربخشی سازمانی داشته اند. محققان پیشنهاد نمودند مدیران پرستاری باید رفتار مدنی سازمانی پرستاران را برای بهبود اثربخشی سازمانی ارتقاء دهند.
یاماگوجی (۲۰۰۹) در بررسی تأثیرات روش های ارتباطات سازمانی روی اعتماد و اثرات عدالت رویه ای بر روی دو گروه کارگران ژاپنی و آمریکایی به این نتیجه رسید که در هر گروه کارگران ادراک عدالت رویه ای از طریق فنون ارتباطی منطقی تأثیر مثبتی داشت و از طریق شیوه های ارتباطی سخت و خشک تأثیر منفی داشت و شیوه های ارتباطی نرم و مهربانانه به ادراک عدالت رویه ای ربطی نداشت.
جپسن و رادول (۲۰۱۰) در تحقیق خود با عنوان ادراک زنان از عدالت سازمانی در بین ۳۰۱ کارمند مرد و ۱۴۷ کارمند زن به این نتیجه رسیدند که بین زنان و مردان از لحاظ ادراک عدالت سازمانی تفاوت معنی داری وجود دارد.
گارج و راستوگی (۲۰۰۶) در تحقیق خود با عنوان جو سازمانی و رفتارهای سازمانی معلمان در مدارس دولتی و خصوصی هند به این نتیجه رسیدند که بین معلمان زن و مرد و همچنین معلمان مدارس خصوصی و دولتی در زمینه بروز رفتارهای شهروندی سازمانی تفاوت معنی داری وجود دارد، بدین صورت که معلمان زن و معلمان مدارس دولتی رفتار شهروندی سازمانی بیشتری را از خود بروز داده بودند.
جمع بندی فصل دوم
همانطور که در مبانی نظری و پیشینه تحقیق ذکر شد رفتارهای مدنی سازمانی یکی از مفاهیم بسیار مهم برای بهبود عملکرد سازمان شناخته شده است و شرکت های تعاونی نیز از این امر مستثنی نیستند، بدین جهت شناخت پیشایندها و عوامل به وجود آورنده آن یکی از وظایف محققین رشته مدیریت می باشد. با بهره گرفتن از مطالعات در زمینه رفتار مدنی سازمانی و عوامل تأثیر گذار بر آن می توان اطلاعات و مطالبی را در خصوص ارتقاء رفتار مدنی در اختیار مدیران و کلیه کارکنان شرکت ها قرار داد و نیز عوامل پیش زمینه ای آن را در تمام سطوح سازمان به اجرا گذاشت که این خود زمینه نیل به اهداف سازمانی را فراهم آورده تا در نهایت کارایی و اثربخشی سازمانی را ارتقاء دهد. تعیین اینکه چه عواملی بر رفتار مدنی سازمانی اثرگذار هستند به منظور فهم چگونگی بهبود و پیشرفت این نوع رفتارها در سازمان ها، ضروری می باشد. مبانی نظری و ادبیات تحقیق بیان شده در این فصل مبین این است که عدالت سازمانی جزو پیش بینی کننده های مهم رفتار مدنی سازمانی به حساب می آیند. با وجود این، تحقیقات دیگری لازم است تا سایر عواملی که بر بروز رفتار مدنی در سازمان اثر می گذارند شناسایی و زمینه بروز هر چه بهتر و بیشتر آن را در سازمان فراهم کرد. همچنین با توجه به اینکه بیشتر تحقیقات در سازمان های صنعتی انجام گرفته لذا لازم است که تحقیقاتی از این دست در شرکت های تعاونی تولیدی برای ارتقاء رفتار مدنی سازمانی به منظور ارتقاء کارایی و اثربخشی انجام گیرد.
فصل سوم
روش های تحقیق
مقدمه
از جمله خصوصیات یک مطالعه علمی و بی طرفانه، استفاده از یک روش شناسی تحقیق مناسب
می باشد. منظور از روش شناسی تحقیق، نحوه گردآوری داده ها و تحلیل و پردازش آنان است. انتخاب روش تحقیق بستگی به ماهیت موضوع، اهداف پژوهش، فرض یا فرضیه های تحقیق و وسعت و امکانات دارد و محقق باید روش هایی را انتخاب کند که او را به طور دقیق تر، آسان تر و سریعتر به پاسخ یا پاسخ های مورد نظر برساند (بازرگان، ۱۳۸۶). از این رو در این فصل، روش تحقیق، جامعه و نمونه آماری، روش نمونه گیری، ابزار سنجش و جمع آوری اطلاعات و سرانجام آزمون های آماری استفاده شده جهت تجزیه و تحلیل و پردازش اطلاعات توضیح داده می شوند.
روش شناسی تحقیق
پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه جمع آوری داده ها، توصیفی – پیمایشی و به لحاظ روابط بین متغیرها از نوع همبستگی ایست که به روش میدانی اجرا می گردد.

وقتی شاعر بی برگ و بی ارزش بودن زندگی را از این می داند که زادن از برای مرگ است، می توان نتیجه گرفت که بی اعتباری زندگی دنیایی متأثر از مرگ است. به همین دلیل «تصویر شیخ (عطار) از دنیا بس نومیدانه است»^[۸۹].اگر زندگی دنیایی مرگ نداشت، آرمان شهر انسان همین زندگانی می بود. بیزاری انسان از این زندگی به خاطر نسبت دادن مرگ بدان است. او مرگ را از این زندگی و دنیا می داند.به همین سبب است که زندگی دنیایی را فاقد ارزش و دلبستگی می داند. نشانۀ دیگری که این نظر را تأیید می کند، ترتیب و ساختار مصراعهاست که شبیه به عبارت استدلالی در منطق است. بدین صورت که مصراع اول مقدمه و پیش فرض است و مصراع دوم نتیجه و تالی آن است:

چو زادن از برای مرگ آمد کرا این زیستن پر برگ آمد
(خسرو نامه، ص۳۷۷)
نخواهم جان شیرین در جوانی ز مرگ تلخ تو ای زندگانی
(همان، ص۳۸۲)
ناپیدایی آغاز و انجام انسان، همواره یکی از موضوعاتی بوده است که شاعران از آن نالیده اند. انسان کمتر دنبال آغاز است. او اکنون هست و وجود دارد. چندان در بند آن نیست که آغاز او چگونه بوده است. بیشتر نگاهش به انجام است. برای او مهّم است که چه سرنوشتی پیدا خواهد کرد و نهایت او به کجا و به چه می انجامد؟ انسان بیشتر دغدغۀ سرنوشت خود را دارد. هرچند از ناپیدایی آغاز نیز می گوید اما نسبت بدان دغدغه و ترسی ندارد. ترس او ترس از انجام است:
چو نه انجام پیداست و نه آغاز نیابد کس سروپای جهان باز
(الهی نامه، ص۳۲۶)
بخاطر همین ناپیدایی آغاز و انجام است که جهان برای انسان سراسر درد و داغ می نماید. در حقیقت انسان ناپیدایی آغاز و انجام خود را به جهان نسبت می دهد. فکر می کند که جهان آغاز و انجامش ناپیداست اما این خود انسان است که انجامش نامعلوم است، نه جهان:
کـه دانـد تـا دریـن وادّیِ منکر چـگونـه می رویـم از پای تـا سـر
سراپـای جهان صد بـار گشـتم نـدیـدم چـاره و بیـچـاره گشــتم
سراپای جهان درد و دریغ است که گر وقتیت هست آن نیز تیغست
(الهی نامه، ص۳۲۶)
انسان همۀ بلاها و حتی مرگ را از دنیا می داند. به همین علّت است که جهان را نکوهش می کند و در ذهن او سیمای بدی دارد. اگر بخواهیم نکوهش شاعران از دنیا را در رابطه با مرگ بررسی کنیم، خواهیم فهمید که انسان چون دنیا را دار فانی و ممات می داند و مرگ خود را بدان نسبت می دهد، سیمای آن در تصوّراتش مذموم و ناپسند جلوه کرده است:
جــهـانـا حــاصـل پــروردن مـا چه خواهد بود جز خون خوردن ما
کس از خون خوردنِ تو نیست آگاه که پنهان می کنی در خاک و در چاه
جهانا چون حیات تـو ممات است وفا از تو طمع کـردن ممات اسـت
(الهی نامه، ص۳۲۶)
مرگ برای زندگی
آیا مرگ خواهی عارف ناشی از پوچی است؟ او مرگ را برای چه می خواهد؟ او از مرگ برای رسیدن به چه چیزی استفاده می کند؟ اینها سؤال هایی است که مرگ خواهی عارف را هدف دار جلوه می دهند.حقیقت جویی عارف نشان از قائل شدن او به حقیقتی جز زندگی کنونی و دنیای این جهانی است.او حقیقت را در جای دیگری غیر از این زندگی جستجو می کند. این زندگی را پوچ و بی اساس می داند یا لااقل آنرا جلوه ایی مجازی از آن زندگی حقیقی.به همین دلیل مرگ تنها انتقال از عالم مجازی به دنیای حقیقی است.آرزوی مرگ کردن عارف آرزوی نیستی و فنا نیست،بلکه آرزوی رسیدن به هستی واقعی است.کسی آرزوی مرگ می کند که یا در درد و سختی باشد که مرگ برای او آسایش می شود یا هدفی داشته باشد که با مرگ تحقق پیدا کند که در عرفان هدف، وصال معشوق ازلی است.
من این دانم که مویی می ندانم بجز مرگ آرزویی می ندانم
(عطار،دیوان، ص۴۵۵)
عارف اگر از زندگی دنیایی دست می کشد و بدان وقعی نمی نهد،به امید رسیدن به زندگی مطلوبتر و بسامانتر است. کسی نیست که از زندگی فرار کند و به دامان مرگ برود مگر اینکه جویای زندگی بهتر باشد.بنابراین از زندگی برای زندگی می میریم نه برای خود مرگ و نابودی. مرگ خود را آسان گرفتن نیز برای دستیابی به آب زندگانی است:
تا آب زندگانی تو دیده ام ز دور دور از رخ تو مرگ خویش آسان گرفته ام
(همان، ص۳۲۸)
جواب این سؤال عطار که: تو خود اندیشه کن گر کاردانی که تا خود مرگ بهْ یا زندگانی؟
(اسرار نامه، ص۱۸۴)
مرگی است که زندگانی در پی داشته باشد. نه مرگی که فنای انسان باشد. این مرگ بهتر از زندگی ای است که مرگ به همراه دارد.مرگی که به زندگی بینجامد بهتر از زندگی ای است که به مرگ منتهی شود.در واقع اگر زندگی بیمرگ بود و مرگی نداشت، بهتر بود.امّا اکنون که نهایت آن مرگ است ارزش و اعتباری ندارد.عارف بدین دلیل بین مرگ و زندگی،مرگ را بر می گزیند که چشم به زندگی حقیقی و دستیابی به حیات آرمانی اندوخته است.زندگی ای برای او ارزشمند و پر معناست که مرگی در پی نداشته باشد. و الا زندگی دنیایی چون به مرگ ختم می شود بادی است فاقد ارزش:
چنین عمری کزو جان تو شاد است چو مرگ آید بجان تو که بادست
(همان، ص۱۹۱)
عارف مرگ را زندگی می پندارد و از یاد مرگ لذّت زندگی را احساس می کند.عارف در مرگ اندیشی بر خلاف بعضی از افراد که احساس ناامیدی می کنند،حس هستی و زندگی را از دست نمی دهد.در آن حالت هنوز نیروی بودن و هستْ داشتن در او سیلان است.عارف در مرگ اندیشی زندگی می کند و زندگی یافته است.افرادی که در مرگ اندیشی ناامید می شوند بدین دلیل است که حس هستْ بودن و زندگی را از دست رفته می بینند.در آن وضع احساس نیستی می کنند.به همین خاطر است که مرگ برای او هراس آور است:
همه شب می نخفت از هیبت مرگ شکسته شاخ میلرزید چون برگ
(الهی نامه، ص۳۱۶)
عطار صریحاً اشاره کرده است که مرگ خواهی عارفان و مرگ اندیشی انسان برای چیست و در چه راستایی است.او بخوبی مرگ ستایی عارفانه را رمز گشایی و واکاوی کرده است.انسان به دنبال بودن، هستْ داشتن و زندگی خواهی است.تا حدی که از اندیشۀ مرگ گذشته است و به اندیشۀ زندگی دوبارۀ ورای مرگ رسیده است.مرگ خواهی عارفان نیز برای رسیدن به زندگی است.مرگ برای آنها کمال زندگی است نه نابودی محض.انسان در نیستی، هستی اندیشیده است. در عرفان راه دستیابی به بیمرگی، فناست. فانی شدن از خود بینی به آگاهی از حیات حقیقی می انجامد. از این روست که عطار کمال زندگانی را در مرگ می داند. خود بزرگ بینی ناشی از دوری و غفلت از اندیشیدن به مرگ است. افرادی که خود بین نیستند بدین دلیل است که همواره در یاد مرگ زندگی می کنند. درک بودن و وجود خویش در اندیشیدن به نبود و مرگِ خویش است. به همین دلیل است که درک و احساس وجود واقعی فرد، در عرفان، در فنای خویش و نادیده انگاشتن خود است. فنا دریچۀ ورود به عالم بقا و اتّصال به ذات لایتناهی است که در آن حیات باقی وجود دارد. رسیدن انسان به آگاهی ها و معارف همه در گرو ترک است. از این روست که هرچه پیراسته تر، وارسته تر است:
اگر از خویش می جویی خـبر تو بمیر از خود مکن در خود نظـر تو
از آن یک ذرّه روی خـود ندیـدند کـه تا بـودند مـرگ خـود گزیدند
از آن خواری خویش از عـز نبینند کـه خـود در مـردگی هـرگز نبینند
اگـر در مـرگ خـواهی زنـدگانـی کـمـال زنــدگـانـی مـرگ دانــی
اگر خواهی تو نقش جاودان یافـت چنان نقشی به بی نقشی توان یافت
(الهی نامه، ص۲۵۸)
همواره انسان در چیزها زندگی و تولد و حیات دوباره دیده است.حتی در خود مرگ نیز جویای زندگی است و به دنبال زندگی می گردد.معنای ضمنی بیت بدین صورت است که: اگر تو با نگاه مثبت به مرگ بنگری،مرگ را زندگی می بینی.شیخ نیشابور به طرز زیبایی علت ترس آدمی از مرگ و جاودانگی طلبی انسان را واگشایی کرده است.ترس انسان از مرگ را ترس از نابودی و نیستی می داند و جاودانگی خواهی انسان را ناشی از هراس از مرگ و نابودی. مرگ انسان را به اندیشۀ جاودانگی می کشاند.در حقیقت جاودانگی خواهی انسان به خاطر فرار و نجات از مرگ است:
ز بیم مرگ، آب زندگانی سکندر جست و مرد اندر جوانی
(همان، ص۲۷۰)
در انتظار مرگ بودن جز بدین صورت توجیه نمی شود که یا زندگی فرددر نهایت شدّت و مشقت سپری می شود که تاب و تحمّل رنجها و دردها و گرفتاری های زندگی را از دست داده است،یا مرگ برای او ورود به زندگی آرمانی و مطلوب است. بنابراین کسی در انتظار مرگ است که مرگ یا برای او نجات و رستگاری از دنیا و رنج های آنست است یا برای دستیابی به حقیقت و خواسته ایی است:
نمیترسم ازان کم مرگ پیشست که هر ناکامیم صد مرگ بیشست
(خسرو نامه، ص۱۵۴)
انسان همواره برای آینده و به امید آینده و فردا زندگی می کند.هیچ گاه این امید و تصوّر بودن و ماندگاری از انسان قطع نمی شود. انسان برای خود فرداهایی قائل است و به خود در آینده فکر می کند. اینها همه نشانه هایی هستند برای تصوّر و اندیشۀ جاودانگی در انسان. انسان به نبود و عدم خود فکر نمی کند. او شاید به زمانی که دیگر در دنیا نباشد، فکر کند؛ اما به نابودی و نیستی خود نمی اندیشد. انسان پایانی برای خود متصوّر نیست. خود را بی پایان و جاودانه فرض و تصوّر کرده است. عامل اساسی اضطراب و دلهرۀ انسان از مرگ، دغدغۀ او از معمای بعد از مرگ است. «این سرنوشت که من خلق شده ام تا بمیرم و معمای بعد از مرگ، موجب اضطراب وجدانِ من است»^[۹۰]. او در این اندیشه است که زندگی بعد از مرگ چگونه و در کجا خواهد بود:
روزی صد ره بمیرم از هیبت آن تا بعد از مرگ در کجام اندازند
(مختار نامه، ص۱۸۸)
عارف تا برگ و ساز(زندگی) بعد از مرگ را مهیا نبیند و آنرا تصوّر نکند و در نظر نداشته باشد، از وجود مرگ شاد نمی شود. او زمانی از شادی مرگ پای می کوبد که سرسبزی برگ ورای مرگ را تصوّر کرده باشد. شادی او از مرگ به سبب پای کوبی بر سرسبزی بعد از مرگ است، که همان زندگی است. عارف برای زندگی است که در مرگ شادی می کند:
لیک وقتی هست کز شادی مرگ پای می کوبم ز سرسبزی مرگ
(مصیبت نامه، ۹۲)

۲-۲۶-پیشینه پژوهش

 

۲-۲۶-۱-پیشینه خارجی

پرز بوستامانته^[۱۰۴] (۲۰۱۲) یک سری فعالیت­های مبتنی بر دانش، از جمله
داشتن یک فرهنگ نوآوری قوی و محیط­های ایجاد و تسهیم دانش را به عنوان ویژگی­های
بارز مدیریت دانش در نوآوری و چابک شدن سازمان­ها مؤثر دانسته است.
اسمیت و لامبا ^[۱۰۵](۲۰۱۲) نیز ایجاد انگیزش را جزء عوامل اثر گذار بر مدیریت دانش می‏دانند و جز عواملی بود که آنها در سازمان‏ها به مطالعه آن پرداختند.
فرانکلین بکر^[۱۰۶] (۲۰۱۱) در تحقیقی با عنوان “چابکی سازمانی و زیربنای دانش” بیان می‌کند که روش‌ها و مدل‌های ضروری کنونی کافی نیستند و برای غلبه بر عدم اطمینان در سازمان‌های چابک، نیاز به استراتژی‌های انطباق‌پذیری برای به‌کارگیری ابزارهای مدیریت دانش است.

یوسف و همکاران^[۱۰۷](۲۰۱۱) تحقیقی باعنوان مبانی رقابتی چابکی در سازمان های تولیدی را مورد مطالعه قرار داد . در این چارچوب، یوسف و همکاران میان سه محور چابکی در سطوح مختلف سازمان تمایز قائل می شوند. چابکی مؤلفه ای اشاره ای به منابع فردی(افراد، ماشین آلات و مدیریت) دارد، چابکی خرد به سازمان دلالت داشته و چابکی کلان به سطح میان سازمانی می پردازد.
نیک^[۱۰۸](۲۰۱۰) نیز در پژوهش خود به اهمیت انگیزش جهت اثر بخشی رهبری و درنتیجه مدیریت دانش در سازمان تاکید می کند و اشاره می‏کند که رهبران بایستی به انگیزش کارمندان و دادن روحیه به آن‏ها جهت ایجاد دانش و تسهیم دانش توجه داشته باشند.
نئو^[۱۰۹] (۲۰۱۰) نیز در تحقیقی در خصوص عوامل تأثیرگذار بر اشتراک دانش در یکی از شرکتهای خبری سنگاپور، در می‌یابد که عوامل فرهنگی تأثیر مثبتی بر تصمیم گیری فردی مبتنی بر اشتراک یا عدم اشتراک دانش می گذارد. مطالعه وی آشکار کرد نبود انگیزه، حمایت مدیریتی، اعتماد و روحیه کار گروهی، موانع اصلی و عمده در اشتراک دانش می باشند.
چان سو^[۱۱۰](۲۰۱۰)تحقیقی باعنوان قابلیت های چابکی سازمان را مورد مطالعه قرار داد ونتیجه گرفت قابلیت های چابکی را به چهار محور قابلیت های تغییر محصول، شایستگی تغییر عملیات، همکاری درونی وبیرونی و نهایتاًکارکنان، دانش وخلاقیت تقسیم می کنند. محور اول به راهبردهای مرتبط با محصول وعملیات لازم برای واکنش به تغییر وعدم اطمینانِ بازار اشاره دارد. شایستگی تغییر عملیات به شایستگی­ها، روش­ها و ابزارهای لازم برای مدیریت تغییرات کوتاه و بلند مدت سیستم تولیدی میپردازد
ویتوم و کریستین^[۱۱۱](۲۰۰۹) در مطالعه ای با عنوان “بررسی انگیزش در پروژه‏های مدیریت دانش ” به مطالعه نقش انگیزش در پروژه های مدیریت دانش در کانادا پرداختند. آنها در مطالعات خود انگیزش را به دو نوع بیرونی (مادی) و درونی(غیرمادی) تقسیم کردند. نتایج حاصل از مطالعات آن‏ها نشان داد که نقش انگیزش غیرمادی در مدیریت دانش موثرتر می‏باشد.
شریفی و ژانگ^[۱۱۲](۲۰۰۹) چهار جنبه چابکی در سازمانها رابررسی نمود و نشان دادکه محرک­های چابکی، توانایی راهبردی، توانمندسازی چابکی و قابلیت ­های چابکی. محرک­های چابکی نمایانگر ویژگی­های محیط کسب وکار بیرونی از نظر آشفتگی وعدم امکان پیش بینی تغییرات هستند
سورولودیس و والاوانیس^[۱۱۳](۲۰۰۸) مفهوم فازی بودن چابکی را مورد مطالعه قرار داد و نتایج نشان دادبه علت چند بعدی و فازی بودن مفهوم چابکی، طراحی شاخصهای آن دشوار است. آنها چارچوب مبتنی بر دانش منطق فازی را پیشنهاد کرده ­اند که شامل چهار ساختار تولید چابک است: تولید، بازار، کارکنان واطلاعات. آنها برای هر ساختار اصلی، چندین پارامتر و سنجه را مشخص می کنند. زیربنای تولید، به کارخانه، فرایند ها، تجهیزات، طرح استقرارو جابجائی مواد وغیره می پردازد و میتوان آن را بر حسب زمان و هزینه لازم برای واکنش به تغییرات سیستم تولیدی اندازه گیری نمود.
باسو و سنگاپتا^[۱۱۴] (۲۰۰۷) نیز به مطالعه عوامل موفقیت در مدیریت دانش در کشور هند پرداخت آنها نیز انگیزش را به عنوان عامل موفقیت مدیریت دانش قلمداد کردند که این نشان از اهمیت بحث انگیزش دارد.

۲-۲۶-۲-پیشینه داخلی

(رضایی دولت آبادی و همکاران،۱۳۹۲)طراحی مدل تأثیرگذاری فرهنگ سازمانی بر تسهیم دانش و ایجاد چابکی در مهار شرایط بحرانی با رویکرد پدافند غیرعامل را مورد بررسی قرار دادند بر اساس نتایج، مسیر ارتباط متغیرهای این پژوه
ش تأیید شد و نتایج پژوهش با بهره گرفتن از روش آماری معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که فرهنگ سازمان، پی شبینی کننده ی معنا داری نسبت به تسهیم دانش کارکنان است. به عبارت دیگر فرهنگ سازمان بر تسهیم دانش اثرگذار است. از جهتی نتایج حاصل از مدل سازی معادلات ساختاری نشان م یدهد که با شناسایی عوامل تأثیرگذار بر تسهیم دانش در شرایط بحرانی، می توان با ایجاد بهبود در این عوامل در جهت تشویق کارکنان به رفتار تسهیم دانش در سوانح آتی با رویکرد پدافند غیرعامل گام برداشت. همچنین یافت ههای پژوهش حاکی از آن است که فرهنگ سازمانی و تسهیم دانش تأثیر بسزایی در مهار شرایط بحرانی و ایجاد چابکی در مقابله با سوانح آتی دارند.
کدخدا پور(۱۳۹۱) نقش مدیریت دانش در چابکی سازمانهای تجاری (مدل یابی معادلات ساختاری) شرکت‌های دانش‌محور پارک علم و فناوری شهرستان یزد را مورد مطاعله قرار داد و نتایج آزمون همبستگی بین مدیریت دانش و چابکی، ارتباط معنی دار این عوامل را نشان داده، در خصوص ارتباط و تاثیر عناصر مدیریت دانش بر اقدامات چابکی سازمانی نتایج نشان داد که در اکثر موارد بین عناصر مدیریت دانش و اقدامات چابکی سازمانی ارتباط معنی داری وجود دارد. به عبارت دیگر، اکثر عناصر مدیریت دانش می‌تواند بر روی اقدامات چابکی اثر گذار باشند. در مجموع می‌توان اظهار داشت، هر یک از این ابعاد زیر ساختی و فرآیندی به نحوی به بخشی ازابعادچابکی در ارتباط هستند
(قربان زاده و همکاران،۱۳۹۰)نقش فرهنگ یادگیری و مدیریت دانش در چابکی سازمانی را مورد بررسی قرار دادند و نشان دادند که فرهنگ یادگیری تأثیرمثبت و معناداری بر چابکی سازمانی و مدیریت دانش دارد. در حالی که، در این پژوهش اثر مدیریت دانش بر چابکی سازمانی با کنترل نقش فرهنگ یادگیری، مورد تأیید قرار نگرفت.
(صلواتی و حق نظر،۱۳۸۸)به بررسی تحلیلی عوامل زمینه ای موثر بر استقرار سیستم مدیریت دانش در واحدهای ستادی شرکت ملی نفت پرداخت ونتایج نشان داده شدکه ساختار سازمانی و فرهنگ سازمانی نسبت به فناوری اطلاعات در واحدهای ستادی شرکت ملّی نفت ایران از آمادگی کمتری برای بکارگیری مدیریت دانش برخوردار می باشند
(طبرسا و اورمزدی،۱۳۸۷) به بررسی تبیین و سنجش عوامل زمینه ای برای استقرار مدیریت دانش در شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران منطقه تهران پرداخت ونتایج نشان دادکه وضعیت نظام فناوری اطلاعات و فرایندهای دانش برای استقرار مدیریت دانش در سازمان مناسب است. و وضعیت فرهنگ سازمانی متوسط می باشد
(یوسفی و غلامی،۱۳۸۷) پژوهشی باعنوان دیدگاه دبیران زن اصفهان در مورد میزان استقرار عوامل مدیریت دانش در سازمان آموزش و پرورش شهر اصفهان را مورد مطالعه قرار داد ونتایج نشان داد در هر شش عامل مرتبط با استقرار مدیریت دانش، میانگین پاسخ های آزمودنی ها کمتر از حد متوسط است. در ضمن بین بعضی از عوامل جمعیت شناختی آزمودنی ها )مدرک تحصیلی، سابقه خدمت، رشته تحصیلی( و نمره آنان در پرسشنامه مدیریت دانش رابطه معناداری وجود دارد.
جدول (۲-۲)مربوط به بیان مختصر سابقه پژوهش های انجام شده پیرامون موضوع و نتایج تحصیل شده در داخل و خارج و نظرات علمی موجود در رابطه با مسئله

 

ردیف	نام پژوهشگر	سال پژوهش	عنوان پژوهش	یافته ها
۱	پرز بوستامانته	۲۰۱۲	مدیریت دانش و نوآوری و چابکی سازمانی	یک سری فعالیت های مبتنی بر دانش، از جمله داشتن یک فرهنگ نوآوری قوی و محیط¬های ایجاد و تسهیم دانش را به عنوان ویژگی های بارز مدیریت دانش در نوآوری و چابک شدن سازمان ها مؤثر دانسته است.
۲	اسمیت و لامبا	۲۰۱۲	عوامل اثر گذار بر

برای مقابله با سوء استفاده از این شیوه بانکداری، یازده بانک اختصاصی بین المللی رهنمودهای ضد پولشویی ویژه ای موسوم به اصل ولفسبرگ^[۱۶۲] را تدوین کرده اند. عنصر اصلی این رهنمودها، بکارگیری کامل اصل شناسایی مشتری است. همچنین موضوع هایی مانند پذیرش و شناسایی مشتری، شناسایی مالکان ذی نفع برای تمام حساب ها، رعایت هوشیاری نسبت به مشتریان عادی و مشتریان با ریسک زیاد «به ویژه مقام های دولتی، خانواده ها و وابستگان آن ها»، شناسایی معاملات غیر عادی یا مشکوک و نظارت بر فعالیت حساب ها از دیگر مفاد این رهنمودها، به شمار می آید. در عین حال، این اصول، مفاهیم جدیدی را در برنمی گیرد و وسیله ای برای تقویت برخی عناصر اساسی مربوط به برنامه حفظ هوشیاری نسبت به مشتری به شمار می رود.

گفتارسوم: بانکداری کارگزاری (مکاتبه ای) ^[۱۶۳]
در بانکداری کارگزاری، وجود ارتباط غیر مستقیم بین افراد و بانک کارگزار سبب می شود که بانک کارگزار، خدماتی را به افراد یا نهاد مالی ارائه دهد که نه خود هویت آن ها را شناسایی کرده است و نه اطلاعات خاصی از مشتریان بانک مسئول در اختیار دارد. بنابراین، کارگزار باید با فرض اینکه تمام بررسی های لازم و نظارت پیگیر بر تغییرات حساب های مشتریان از سوی بانک مسئول انجام شده، به اطلاعات ارائه شده از سوی بانک، اعتماد کند. به علاوه، ممکن است استانداردهای ضد پولشویی بانک های کارگزار و مسئول یکسان نباشد.
وجود شاخه های فرعی یک بانک مسئول برای ارائه تسهیلات بانکی، یکی از موارد قابل توجه پولشویان است، به این ترتیب که امکان دارد بانک های ارائه کننده تسهیلات کارگزاری از بانک مسئول، تسهیلات ارائه شده را به بانک اصلی ارسال نکنند. اینگونه چشم پوشی ها در برخی موارد سبب می شود که بانک کارگزار از فعالیت تجاری یا هویت شاخه های فرعی و حتی انواع خدمات مالی ارائه شده، بی اطلاع بماند.
از آنجا که نظارت بر تک تک نقل و انتقالات یک معامله کلان بین حساب های کارگزاری، کاری دشوار است و با توجه به آنکه بانک های کارگزاری به تصور اینکه بانک مسئول کنترل های لازم را برای نظارت بر موارد پولشویی انجام داده است، اقدام های پیشگیرانه دیگری را انجام نمی دهن ، امکان تشدید خطرهای یاد شده افزایش می یابد. از دیگر موارد مشکوک در مورد حساب ها، می توان به نقل و انتقال های تلگرافی پرحجم و متعدد، معاملات مکرر بر اساس الگوهای تکراری و غیر عادی و ناهماهنگی در انتقال وجوه با فعالیت های تجاری عادی یا مورد انتظار، اشاره کرد.
مبحث دوم : روش های غیر مرتبط با بانک ها و موسسات مالی
گفتاراول : تراست ها^[۱۶۴] و دیگر واسطه های غیر نهادی
یکی از سازوکارهای مورد علاقه پولشویان برای پنهان سازی ماهیت صاحب اصلی عواید، استفاده از تراست ها و برخی واسطه ها «مانند بنیادها و برخی انواع شرکت های تضامنی و شرکت های با مسئولیت محدود» که حتی ممکن است در مقوله شخصیت حقوقی قرار نگیرند، است. سهولت تشکیل تراست و عدم امکان دسترسی به اطلاعات آن، از ویژگیهای مهم تراست ها به شمار می رود. تشکیل تراست ها و دیگر اشخاص حقوقی مشابه، ساز و کار دیگری برای پنهان کردن هویت ذی نفع یا مالک حقیقی دارایی های ناشی از فعالیت های مجرمانه است. با وجود تدابیر اندیشیده شده، برای تسهیل یا پنهان ساختن فعالیت های نامشروع، اختفای دارایی ها از دید طلبکاران قانونی، حراست اموال در برابر تصرف های قانونی و پوشش روابط مختلف در جریان های مرتبط با پولشویی یا فرار مالیاتی، از تراست استفاده می شود.
گفتار دوم : سیستم های ارسال وجه
«سیستم های ارسال وجه برای مقاصد پولشویی با توجه به مناطق جغرافیایی مورد استفاده، به سه سیستم بازار سیاه مبادله پزو، حواله/ هوندی و سیستم های چینی/آسیایی شرقی، تقسیم می شود.»^[۱۶۵]

 

• • سیستم بازار سیاه مبادله پزو در نیمکره غربی رایج است، ابتدا در آمریکای لاتین، به عنوان یک سیستم مالی موازی برای حمایت از تجارت قانونی و همچنین قاچاق بین آمریکای شمالی و جنوبی مورد استفاده قرار گرفت و به دلیل محدودیت های داد و ستد ارز و ضعف سیستم های مالی در نقل و انتقال مطمئن و به موقع وجوه ، به شدت گسترش یافت. هم اکنون متداولترین شکل از سیستم های حواله، تبدیل دلارهای حاصل از فروش مواد مخدر در آمریکا به ارزهای محلی و انتقال آن ها به کشورهای مبدا «آمریکای لاتین» است.

 

• • «حواله/ هوندی واژه حواله به معنای امانت یا مبادله و هوندی به معنای سند مبادله است. هوندی سیستم حواله ای جایگزین که انتقال وجوه را به هر دلیل بدون جابجایی فیزیکی آن، فراهم می کند. استفاده از حواله اغلب به صرفه تر است و نسبت به انتقال وجوه توسط نظام های بانکی رسمی مراحل اداری کمتری دارد. هوندی در مقایسه با وسایل سنتی ارسال پول مانند گرفتن چک یا نقل و انتقال الکترونیک، پرزحمت تر و پرخطرتر است، اما اثر بخشی هزینه و به عبارتی، اندک بودن هزینه سربار، نرخ مبادله و قرار گرفتن در فعالیت های تجاری موجود، اصلی ترین دلیل استفاده از حواله به شمار می آید.»^[۱۶۶]

 

• • سیستم چینی/ آسیای شرقی همچنان که از نام آن پیداست از شرق دور آغاز شد و مانند سیستم حواله، به دنبال مهاجرت انبوه کارگران به نقاط مختلف جهان، رواج یافت. این سیستم مانند سیستم حواله، روشی سنتی است و پیشینه آن به پیش از پیدایش روش های متعارف بانکداری باز می گردد. اساس کار این سیستم دست نوشته بود که از طرف عامل ارسال وجه به مشتری ارائه می شد. نهادها یا سازمان های ارائه کننده خدمات ارسال وجه، فعالیت های خود را به همراه با دیگر خدمات مانند مبادله ارز و ارتباطات بین المللی انجام می دهند و به دلیل سرعت بیش تر و هزینه کمتر در بین مشتریان قانونی طرفداران بیشتری دارد. همچنین اینگونه آژانسها سوابق کاملی را از معاملات نگهداری نمی کنند، مقررات شناسایی الزامی نیست ، یعنی سابقه مشتری را بازبینی نمی کنند یا معاملات مشکوک را به مراجع انتظامی گزارش نمی دهند. از این رو، این روش برای افرادی که خواهان انتقال پنهان وجوه به مناطق دیگر جهان هستند، بسیار جذاب است.

 

گفتارسوم: سیستمهای دیگر
در سطح جهان علاوه بر سه سیستم عمده ارسال وجه، سیستم های دیگری در مقیاس کوچک تر و بدون ارتباط با سیستم های عمده، فعال اند. برای نمونه، می توان به شبکه های ارسال وجه بین فرانسه و آفریقای شمالی، ایتالیا و آسیای جنوب شرقی، آلمان و ترکیه و ایران و امارات متحده عربی، اشاره کرد. این شبکه ها را نمی توان از نظر وسعت با سیستم های عمده پیش گفته، مقایسه کرد، اما دارای ویژگی های مشترکی مانند عدم ثبت سوابق شناسایی مشتریان و برخورداری از ظرفیت مناسب برای سوء استفاده مجرمان هستند. برای جلوگیری از توسعه فعالیت های غیر قانونی سیستم های ارسال وجه آن ها را باید به منظور آگاه شدن از نقشی که در مناطق خاص جغرافیایی دارند و همچنین اقدامهای مشترکی که انجام می دهند، از دو منظر فردی و جهانی مورد بررسی قرار داد. تخلفات سیستم های ارسال وجه را می توان با انتقال اینگونه فعالیت ها به موسسه های مالی رسمی، الزام شرط کسب پروانه برای آژانس های ارسال کننده وجه یا به بطور کلی موسسه های مورد بحث به عنوان جایگزین سیستم رسمی شکل گرفته اند و از آن نظر که در برابر مقررات مربوط به حفظ سوابق و گزارش دهی مقاومت می کنند، مورد استقبال قرار می گیرند.انجام اصلاحات در نظام بانکی و کاهش هزینه معاملات نظام رسمی برای جذب مشتریان عادی، از دیگر اقدام های کاهنده جرم پولشویی است. بدون تردید با کاهش حجم پول های غیرقانونی، جذابیت استفاده از خدمات سیستم های حواله به عنوان پوششی برای جابه جایی وجوه غیر قانونی کم خواهد شد.
مبحث سوم : مشاغل در معرض پولشویی
در خصوص مبارزه با پولشویی، نخستین حوزه ای که مورد توجه قانونگذاران قرار گرفت، موسسه های مالی – به ویژه بانک ها – بود. دلیل این مسئله هم به این موضوع برمی گردد که پولشویان، برای پنهان کردن منشاء غیر قانونی در آمدها و دارایی های خود، ابتدا به سراغ نظام های مالی می روند. به تدریج و با ضابطه مند شدن نظام های بانکی، شیوه های تطهیر مورد استفاده پولشویان تنوع بیشتری پیدا کرد و اشکال پیچیده تری به خود گرفت، به نحوی که امروزه اغلب مشاغلی که به نوعی با نقل و انتقال وجوه نقد سر و کار دارند یا در انواع مبادلات پولی فعال اند، مورد سوء استفاده پولشویان قرار می گیرند. در این بخش مشاغلی که بطور عمده مورد توجه پولشویان هستند، به صورت خلاصه بررسی می شوند :
گفتار اول: خدمات بیمه ای
«صنعت جهانی بیمه، انتقال ریسک، ذخایر و تولیدات سرمایه ای را در محدوده متنوعی از مشتریان جهانی «از افراد گرفته تا شرکت های چند ملیتی و دولتها» را فراهم می سازد. بخش بیمه می تواند برای پولشویانی که به دنبال سرمایه گذاری در بخش مالی هستند جذاب باشد بطوریکه برای آن ها، برگشت مطمئن و قابل اعتماد سرمایه را فراهم می کند. اگر یک پولشو قادر باشد تا سرمایه ای را به محصول بیمه انتقال دهد و دستمزدی را از بیمه دریافت کند پس او سرمایه اش را از طریق مشروع بدست آورده است.
یکی از روش های موثر در این رابطه این است که شوینده پول ابتدا با پرداخت وجه نقد اقدام به خرید محصول می نماید و سپس در اسرع وقت اقدام به فسخ قرارداد و پس گرفتن وجه می نماید. بیمه های عمومی نیز از جذابیت خاصی برای شویندگان پول برخوردارند. تحت پوشش بیمه قرار دادن یک دارائی گران قیمت از طریق یک حواله انتقالی بانکی با نرخ بالای بیمه و سپس لغو قرارداد بیمه و درخواست استرداد وجوه قرارداد از بیمه به یک بانک در یک کشور دیگر از جمله این فنون می باشد.»^[۱۶۷]
گفتار دوم: صرافی ها
«یکی دیگر از مشاغلی که مورد سوء استفاده پولشویان قرار می گیرد صرافیهاست.صرافیها موسسه هایی هستند که بر اساس ضوابط خاص تاسیس می شوند و دو فعالیت عمده دارند:
نخست: تبدیل ارزهای خارجی به یکدیگر و اخذ کارمزد در قبال آن .
دوم: انتقال ارز از یک کشور به کشور دیگر .
با توجه به سرعت عمل و عدم کنترل دقیق فعالیت صرافی ها، پولشویان از خدمات آن ها سوء استفاده زیادی می کنند. در کشورهایی که ضوابط پولشویی را به اجرا گذاشته اند، صرافیها موظف اند، اصول شناسایی مشتریان و ثبت و نگهداری سوابق نقل و انتقالات آنان را به دقت رعایت کنند.» ^[۱۶۸]
گفتارسوم: بازار اوراق بهادار
«بورس اوراق بهادار، سازمانی خود انتظام است که دادو ستد اوراق بهادار مخصوصاً سهام انواع شرکت های دولتی و غیر دولتی در آن انجام می شود و از این نظر که محلی برای تبدیل اموال نامشروع و عایدات مجرمانه به اوراق بهادار می تواند باشد، ممکن است مورد سوء استفاده پولشویان قرار گیرد. ماموران اجرای قانون مبارزه با پولشویی و فعالان بازار اوراق بهادار بر این عقیده هستند که چون بازار اوراق بهادار با وجوه نقد سر و کار ندارد، نهادهای مالی بازار سرمایه به اندازه نظام بانکی در مرحله اول فرایند پولشویی «جایگذاری» در مقابله با پولشویان آسیب پذیر نیستند. به هر حال اکثر پولشویان در مرحله جایگذاری با ابزارهای پولی نظیر چک و پول نقد سر و کار دارند. در مراحل لایه گذاری و یکپارچه سازی «مراحل دوم و سوم پولشویی» از نهادهای مالی بازار سرمایه استفاده می کنند؛ شبیه کاری که پولشویان در بانک ها انجام می دهند. آنان در صورت فراهم بودن بستر مناسب و عدم اتخاذ تدابیر پیشگیرانه، قادر خواهند بود از حساب های کارگزاران یا سایر نهادهای مالی برای لایه کردن سرمایه هایشان استفاده کنند. برای مثال، ارسال و دریافت پول و انتقال وجوه به صورت سریع از طریق چند حساب و موسسه مالی متعدد یکی از این شیوه ها می باشد. از طرفی بورس اوراق بهادار می توان هدف و ابزار مناسبی برای یکپارچه سازی درآمدهای غیر قانونی به دارایی های قانونی باشد.»^[۱۶۹] «از نظر مجرمین، روش مطمئن پولشویی روشی است که با پرداخت مالیات بسیار کم، بهره گیری از معاملات سهام و اوراق بهادار و یاری جستن از بورس بازان همراه است.»^[۱۷۰]
گفتار چهارم: خدمات مالی اینتر نتی
«با گسترش اینترنت، تعداد موسسه های مالی ارائه دهنده خدمات مالی از این راه، روز به روز افزایش می یابد. در این بین، دامنه خدمات بانکی مانند حساب های سپرده، حساب های جاری، انتقال الکترونیکی وجوه و … رو به فزونی است .
امروزه خدمات بانکی ارائه شده توسط این موسسه ها در حال پیوند خوردن با خرید و فروش اینترنتی سهام است. چالشی که در این زمینه وجود دارد، انجام معامله در شرایطی است که از برخورد چهره به چهره خودداری می شود و هویت طرف های معامله مجهول می ماند.» ^[۱۷۱]
گفتارپنجم: عرضه کنندگان کالاهای گران قیمت
«اصولاً کالاهای مثل عتیقه جات، آثار هنری، الماس و بطور کلی کالاهایی که گران قیمت بوده و امکان خرید آن با پول نقد فراهم باشد از جذابیت خاصی برای پولشویان برخوردار است. در نتیجه پول نامشروع حاصل از فعالیت مجرمانه خود را به اشیاء گران قیمت تبدیل می کنند تا هم از سپردن آن به بانک بی نیاز شوند و هم این که بعداً بتوانند آن را به راحتی به پول نقد تبدیل کنند. عرضه کنندگان کالاهای گران قیمت می توانند موارد مشکوک به پولشویی را به مقامات ذیربط گزارش دهند و کشف این جرم همکاری نمایند.»^[۱۷۲]
گفتار ششم: تجارت بین المللی
«داد و ستد کالاها و خدمات ممکن است به عنوان پوششی برای تطهیر پول مورد استفاده پولشویان قرار گیرد. در این مورد، معاملات و فعالیت های صادرات و واردات به طور گسترده ای در معرض خطر قرار می گیرند. برای مثال، بازرگانی، مبالغ هنگفت حاصل از عواید فعالیتهای غیر قانونی را برای خرید کالاهای بی ارزشی پرداخت می کند و سپس کالاهای مورد اشاره را با قیمت ارزانی به فروش می رساند و بدین ترتیب می تواند از عواید غیر قانونی برای خرید دارایی های با ارزش استفاده کند. اولویت نخست پولشویان از انجام این معاملات آن است که شکل و ظاهر معامله انجام شده، طبیعی و عادی جلوه کند.»^[۱۷۳]
گفتار هفتم : شرکتهای پوششی (پوسته ای)
«این شرکتها در راستای حرفه هایی که به اسرار مشتریان خود اهمیت می دهند، تاسیس می شود. شرکتهای یاد شده هویت مالک اصلی وجوه را پنهان نگه می دارند، بنابراین ظابطان قانون، ارزیابی سابقه شرکت های مزبور بسیار دشوار است.
به طور معمول اشخاص حرفه ای، آن هم از راه دور، این شرکت ها را مدیریت می کنند و اغلب ناشناس اند. از این شرکتها در مرحله جایگذاری برای دریافت سپرده های نقدی استفاده می شود، سپس سپرده های مزبور به شکل دیگری منتقل می شود یا در مرحله ادغام برای خرید املاک مورد استفاده قرار می گیرد.» ^[۱۷۴]
«در یک مورد عملیات پولشویی، شرکتی که ادعا می شد معاملات غیر قانونی و عمدتاً عملیات پولشویی از طرف آن صورت می پذیرد، بر روی کاغذ در تل آویو واقع شده بود، اما اکثر معاملات آن از لندن سرچشمه می گرفت.» ^[۱۷۵]
فصل دوم : سیستم بانکی ابزاری متداول برای ارتکاب پولشویی
بکارگیری خدمات بانک ها جزء اساسی و سری ترفندهایی است که برای ارتکاب جرایم در زمینه های مالی بکار می رود و علت اصلی آن سه چیز است: ۱- بانک بطور طبیعی، عادی و همگانی خدماتی را که برای یک فریبکار بین المللی بسیار مهم و مفید است انجام می دهد، مثل انتقال پول، تدارک خطوط اعتباری، گشایش اعتبار اسنادی و صدور ضمانت نامه.
۲- بانک های بزرگ موسسات محترم و مشهوری هستند، یک فریبکار نیاز به ارتباط با یک بانک دارد تا مقداری از شهرت نیک بانک را بر روی عملیات خود منعکس نماید.
۳- دنیای بانکداری و مالی بین المللی محیطی است که می توان از آن برای گول زدن و تاثیر گذاردن روی قربانی های بالقوه تاثیر گذارد و برای نیش زدن به آن ها به راحتی نقشه کشید و اجرا کرد.»^[۱۷۶]با توجه به این امتیازات و اینکه در بسیاری از کشورها افتتاح حساب با نام غیر واقعی جرم محسوب نمی شود، لذا قاچاقچیان بین المللی مواد مخدر می توانند با همکاری برخی از بانک ها حساب های جعلی افتتاح و با واریز پول نقد به آن ها نسبت به انتقال وجه به خارج از کشور اقدام نمایند. «اینگونه بانک ها برای جلب سرمایه های کلان سپرده گذاران ناسالم از اخذ اوراق شناسایی کامل یا گزارش کردن موارد مشکوک به مقامات دولتی خودداری می کنند و بدین وسیله بهترین امکان را در اختیار قاچاقچیان مواد مخدر برای پولشویان قرار می دهند. زیرا هرگاه پول کثیف در ابتدای ورود به سیستم بانکی کشف نشود پس از آن با انتقال کامپیوتری و تلگرافی سریع و پی در پی می تواند به بانک ها و حساب های مختلف برود و کشف آن بسیار مشکل گردد. چرا که مثلاً در آمریکا روزانه یک ترلیون دلار با چهارصد هزار معامله وارد سیستم اتاق های تهاتر بانکی می شود. یا در یک مورد اخیر پنهان سازی نقل و انتقال غیر قانونی پول موسسات بانکی و غیر بانکی ۴۰ کشور را در بر گرفته بود. بنابراین کنترل پول درست مثل کنترل انسانی است که قصد ورود غیر مجاز به داخل یک کشور را دارد، هر چند در مرز ورودی می توان با کنترل اوراق هویت، روادید و غیره به آسانی از ورود او جلوگیری کرد ولی در صورت عدم دقت در مرز ورود به داخل ردیابی وی بسیار مشکل خواهد بود.»^[۱۷۷]
مبحث اول: گونه شناسی جرم پولشویی
یافتن روش های پولشویی راهی است که دولتها و نهادهای مالی برای مبارزه و جلوگیری از این عمل پیش رو گرفته اند. موثرترین راه جهت از بین بردن گروه های سازمان یافته قاچاق مواد مخدر و گروه های شرور، تمرکز روی منافع این گروه ها می باشد.
«سپرده ها و خدمات اصلی بانکی و نقل و انتقال پول، اصلی ترین ابزار پولشویی عواید مجرمانه است.»^[۱۷۸] پولشویان خرده پا از سپرده گذاری رایج سیستم بانکی، نظیر حساب های سپرده جاری و نیز وامهایی از نوع شخصی و رهنی بسیار استفاده می نمایند. پولشویانی که از وضعیت مالی بالاتری برخوردارند به دنبال استفاده از خدمات بانکداری تخصصی و ویژه می باشند که جوابگوی مشتریان ثروتمند می باشد. هنگامی که یک نهاد بانکی یا یکی از مقامهای اصلی آن در فعالیت پولشویی همکاری داشته باشد، فرایند پولشویی نسبتاً آسان خواهد بود.
انواع مکانیزمهای مورد استفاده از خدمات بانکداری برای پولشویی بشرح زیر می باشد:
گفتار اول: اسمورفینگ (تکثر سپرده ای)
«Carlos Roca و Luis Saavedra در تحقیقات خود به نتیجه یکسانی رسیده و اظهار داشتند که نخبگان پولشویی راهی معقول برای این کار پیش می گیرند که پول عظیم را در شعبه های مختلف بانک ها به چند قسمت تقسیم کرده و وارد سیستم مالی می کنند. (مبالغ بالای ۱۰۰۰۰۰دلار در یک روز به مبلغهای کوچکتر نهایتاً ۲۰۰۰ دلاری تقسیم می شوند.) بطوریکه رد یابی آن برای بانک ها و امور مالی بسیار سخت می شود. یکی از روشها بدین صورت است که ابتدا پول را در بانک ها به ودیعه می گذارند سپس همدستان آن ها قادر می شوند هر ماه حدوداً مبلغ ۲۰۰۰۰۰ دلار به طور منظم از بانک دریافت کنند و سود حاصله در جهت عملی کردن اهداف سازماندهی قاچاق مواد مخدر استفاده کنند این شیوه ی ساختاری بسیار ریز و دقیق در حقیقت یکی از پایه ای ترین راه ها برای پولشویی است که اسمورفینگ نام دارد. این عنوان توسطChuck Saphos مدیر اجرایی گرین بانک^[۱۷۹] که اولین بار اظهار داشت افرادی از پولشویان برای ایجاد سرمایه های خرد پول قرض می کنند وی را به یاد شخصیتهای کارتنی اسمورفینگ می اندازد. زیرا این شخصیتها کاملاً غیر قابل پیش بینی و غیر قابل شناسایی «مرموز» و تقریباً مردم آزار هستند. روش اسمورفینگ و تمام زیر مجموعه های زیرساختاری این روش یکی از معمول ترین راه های سود دهی برای سازمان های قاچاق مواد مخدر و فرایندهای غیرقانونی و جرایم برای پولشویان می باشد.»^[۱۸۰] البته شایان ذکر است که این عملیات ریز و ظریف پولشویان به راستی خیلی سخت مشخص می شود .
گفتار دوم: حساب های مورد استفاده پولشویان
الف: حساب های وابستگان

 

بر اساس جدول(۴-۱۵) آشکار می‌شود که مدل اندازه گیری متغیر مزیت رقابتی مدل مناسبی است زیرا مقدار کای دو به هنجار در بازه‌ی مطلوب بین یک تا پنج قرار دارد (۵۲/۳). مقدار RMSEA زیر ۱/۰ و RMR زیر ۰۵/۰ بوده و مقادیر سایر شاخص‌ها بالاتر از ۹۰/۰ می‌باشد که همگی مقدار مطلوبی هستند.
شکل۴-۹) تحلیل عاملی تأییدی عامل مزیت رقابتی در حالت استاندارد
در شکل(۴-۹) به دلیل این که واحدهای اندازه گیری متغیرها یکسان است امکان مقایسه بین متغیرهای مشاهده گر یا سؤال‌ها مربوط به یک متغیر پنهان فراهم می‌شود. بر این اساس از طریق این خروجی و با توجه به بارهای عاملی بدست آمده می‌توان نتیجه گرفت که:
در بین سؤال‌های مربوط به متغیر مزیت رقابتی سؤال Q33 که مربوط به شاخص پیشرو بودن در ارائه خدمات پس از فروش به مشتریان می باشد، دارای بالاترین همبستگی است.
شکل۴-۱۰) تحلیل عاملی تأییدی عامل مزیت رقابتی در حالت معناداری
شکل(۴-۱۰) معناداری تک تک پارامترها و ضرایب خطای مدل را مورد بررسی قرار می‌دهد. برای این که پارامتری معنادار شود عدد معناداری یا مقدار T باید از عدد ۹۶/۱- کوچک‌تر و از عدد ۹۶/۱ بزرگ‌تر باشد. در مدل فوق همان طور که ملاحظه می‌شود تمام پارامتر های مربوط به ارتباط سؤال‌ها با متغیرهای مدل از ۹۶/۱ بزرگ‌تر بوده و بنابراین معنادار است.

۴-۶-۵) سنجش مدل اندازه گیری عملکرد بازرگانی
در تحقیق حاضر متغیر عملکرد بازرگانی با دو شاخص (عملکرد مالی و عملکرد بازار) سنجیده می‌شود. نتایج تحلیل عاملی انجام شده برای تعیین صحت مدل سنجش در ادامه مشاهده می‌شود.
جدول ۴-۱۶) شاخص‌های برازش مدل اندازه گیری عملکرد بازرگانی

عامل
شاخص برازش

NC
RMSEA
NFI
NNFI
GFI
RMR

عملکرد بازرگانی
۶۵/۲
۰۹۱/۰
۹۴/۰
۹۳/۰
۹۲/۰
۰۳۹/۰

 

 

بر اساس جدول(۴-۱۶) آشکار می‌شود که مدل اندازه گیری متغیر عملکرد بازرگانی مدل مناسبی است زیرا مقدار کای دو به هنجار در بازه‌ی مطلوب بین یک تا پنج قرار دارد (۶۵/۲). مقدار RMSEA زیر ۱/۰ و RMR زیر ۰۵/۰ بوده و مقادیر سایر شاخص‌ها بالاتر از ۹۰/۰ می‌باشد که همگی مقدار مطلوبی هستند.
شکل ۴-۱۱) تحلیل عاملی تأییدی عامل عملکرد بازرگانی در حالت استاندارد
در شکل(۴-۱۱) به دلیل این که واحدهای اندازه گیری متغیرها یکسان است امکان مقایسه بین متغیرهای مشاهده گر یا سؤال‌ها مربوط به یک متغیر پنهان فراهم می‌شود. بر این اساس از طریق این خروجی و با توجه به بارهای عاملی بدست آمده می‌توان نتیجه گرفت که:
در بین سؤال‌های مربوط به شاخص عملکرد مالی سؤال Q37 که مربوط به سوال رشد سودآوری می باشد، دارای بالاترین همبستگی و در بین سؤال‌های مربوط به شاخص عملکرد بازار سؤال Q40 که مربوط به سوال جذب مشتری است، دارای بالاترین همبستگی می‌باشد.
شکل۴-۱۲)تحلیل عاملی تأییدی عامل عملکرد بازرگانی در حالت معناداری
شکل(۴-۱۲) معناداری تک تک پارامترها و ضرایب خطای مدل را مورد بررسی قرار می‌دهد. برای این که پارامتری معنادار شود عدد معناداری یا مقدار T باید از عدد ۹۶/۱- کوچک‌تر و از عدد ۹۶/۱ بزرگ‌تر باشد. در مدل فوق همان طور که ملاحظه می‌شود تمام پارامتر های مربوط به ارتباط سؤال‌ها با متغیرهای مدل از ۹۶/۱ بزرگ‌تر بوده و بنابراین معنادار است.
* نتایج تحلیل مسیر
نتایج محاسبه اثرات غیر مستقیم متغیرهای مدل در جدول زیر محاسبه شده است.
جدول ۴-۱۷ ) نتایج تحلیل مسیر

 

 

 

 

 

 

 

• Powell, S. (2004) “The Challenges Of Performance Measurement", Management Decision, Vol. 42, No. 8, Pp. 1017-1023.

 

 

 

• Prahalad, C.K. & Hamel, C. (1990). The Core Competence of Corporation, Harvard Business Review, May-June.

 

 

 

• Power, M., Laughlin, R., 1996. Habermas, law and accounting. Accounting, Organizations and Society 21 (5), 441–۴۶۵٫

 

 

 

• Rangone, A., 1997. Linking organizational effectiveness, key success factors and performance measures: an analytical framework. Management Accounting Research 8, 207–۲۱۹٫

 

 

 

• Roberts, J., Scapens, R., 1985. Accounting systems and systems of accountability—understanding accounting practices in their organizational contexts. Accounting, Organizations and Society 10 (4),443–۴۵۶٫

 

 

 

• Rockart, J.F., 1979. Chief executives define their own data needs. Harvard Business Review, 81–۹۳٫

 

 

 

• Rosen, C., Case, J., Staubus, M., 2005. Equity: Why Employee Ownership is Good for Business. Harvard Business School Press, Boston, MA.

 

 

 

• Salaheldin,S (2008), “Critical success factors for TQM Implementation and their impact On performance of SMEs”, International Journal of Productivity And Performance Management, Vol.58No.3, pp.215-237

 

 

 

• SallyK.Widener(2006),” Associations between strateg icre source importance and Performance measureuse :The impact on firm performance “ManagementAccountingResearch,17

 

 

 

• Sase , tohru; Integrated Productivity Measurement: Experience of Japan, sgmposium on productivity measurement: sectar specific, Tehran , 30 september-3 october 1996 .

 

 

 

• Scapens, R.W., Jazayeri, M., 2003. ERP systems and management accounting change: opportunities or impacts? A research note. European Accounting Review 12, 201–۲۳۳٫

 

 

 

• Schiehll, Eduardo And Raymond Morissette, “Motivation, Measurement And Rewards From A Performance Evaluation Perspective”, RAC Journal, Vol 4 , No 3, Sep-Dec 2000, Pp 7-24

 

 

 

• Schulz, J.W., Pruitt, D.G., 1978. The effects of mutual concern on joint welfare. Journal of Experimental Social Psychology 14, 480–۴۹۲٫

 

 

 

• Scott, W.R., 1981. Developements in organization theory: 1960–۱۹۸۰٫ American Behavioral Scientist 24, 407–۴۲۲٫ Shields, J.F., Shields, M.D., 1998. Antecedents of participative budgeting. Accounting, Organizations and Society 23, 49–۷۶٫

 

 

 

• Sels, L., De Winne, S., Maes, J., Delmotte, J., Faems, D., & Forrier, A. (2006). Unravelling the HRM–performance link: Value-creating and cost-increasing effects of small business hrm. Journal of Management Studies, 43(2), 319–۳۴۲٫

 

 

 

• Simmel, G., 1978. The Philosophy of Money. Routledge, London.

 

 

 

• Simons, R., 1987. Accounting, control systems and business strategy: an empirical-analysis. Accounting, Organizations and Society 12, 357–۳۷۴٫

 

 

 

• Simons, R., 1995. Levers of Control: How Managers Use Innovative Control Systems to Drive Strategic Renewal. Harvard Business School Press, Boston, MA.

 

 

 

• Simons, R., 2000. Performance Measurement & Control Systems for Implementing Strategy. Prentice-Hall, New Jersey.

 

 

 

• Smith, D.L., Pruitt, D.G., Carnevale, P.J., 1982. Matching and mismatching: the effect of own limit, other’s toughness, and time pressure on concession rate in negotiation. Journal of Personality & Social Psychology 42, 876–۸۸۳٫

 

 

 

• Sousa de Vasconcellos e Sل, J.A., Hambrick, D.C., 1989. Key success factors: test of a general theory in the mature industrial-product sector. Strategic Management Journal 10, 367–۳۸۲٫

 

 

 

• Spendolini, M., 1992. The Benchmarking Book. Amacom, New York.

 

 

 

• Stringer, C., 2007. Empirical performance management research: observations from AOS and MAR. Qualitative Research in Accounting & Management 4, 92–۱۱۴٫

 

 

 

• Sumanth . j. david , (1984) PRODUCTIVITY, ENGINEERING & MANAGEMENT” , MC

 

 

 

• Tapinos, E and Dyson, R.G (2005), “The impact of performance Measurement in strategic planning”, International Journal of Productivity And Performance Management, Vol.54No.5/6,2005,pp.370-384

 

 

 

• Telvin , C.H. and Hooper, V. (2009), “Knowledge and information sharing in a Closed information environment”, Journal of knowledge management, Vol. 13 No,2 p24.

 

 

 

• Terbogt , H.J., (2001a). Politicians and output-oriented performance evaluation in municipalities. Europ. Acc. Rev. 10 (3), 621–۶۴۳٫

 

 

 

• Terbogt , H.J., (2001b). Politician’s Use of Performance Information. Paper presented at the CIGAR Conference in Valencia, Spain, June 14–۱۵, ۲۰۰۱٫

 

 

 

• Terbogt , H.J., (2002a). De doelmatigheid van outputgerichte managementinformatie voor wethouders. Beleidswetenschap 16 (2), 114–۱۴۳٫

 

 

 

• Terbogt , H.J., 2002b. Prestatiebeoordeling in overheidsorganisaties. Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie 76 (10).

 

 

 

• Terbogt , H.J., Scapens, R.W., 2008. Performance Measurement in Universities: A Comparative Study of Two A&F Groups in the Netherlands and the UK, paper presented at the EIASM Conference on Accounting, Auditing and Management in Public Sector Reforms in Amsterdam, the Netherlands, 3–۵ September 2008.

 

 

 

• Thompson Jr., A., Strickland III, A.J., 2003. Strategic Management: Concepts and Cases, 13th ed. McGraw-Hill Higher Education, New York.

 

 

 

• Thompson, M. (2007). Innovation in work practices: A practice perspective. International Journal of Human Resource Management, 18(7), 1298–۱۳۱۷٫

 

 

 

• Trompenaars, F., Hampden-Turner, C., 1997. Riding the Waves of Culture: Understanding Cultural Diversity in Business. Nicholas Brealey Publishing, London.

 

 

 

• Tuomela, T.-S., 2005. The interplay of different levers of control: a case study of introducing a new performance measurement system. Management Accounting Research 16, 293.

 

 

 

• Townley, B., Cooper, D.J., Oakes, L., 2003. Performance measures and the rationalization of organizations. Organization Studies 24 (7), 1045–۱۰۷۲

 

 

 

• Usher, R., Bryant, I., 1989. Adult Education as Theory: Practice and Research. Routledge, London.

 

 

 

• Van der Stede, W.A., Chow, C.W., Lin, T.W., 2006. Strategy, Choice of Performance Measures, and Performance. Behavioral Research in Accounting 18, 185–۲۰۵٫

 

 

 

• Widener, S.K., 2007. An empirical analysis of the levers of control framework. Accounting, Organizations and Society 32, 757–۷۸۸٫

 

۱۷۸ درجه سانتی گراد

 

۱٫۵%

 

 

 

پلی آمید۶۶/۶

 

B

 

هگزن دی آمین،آدیپیک اسید،کاپروئیک اسید

 

۱۹۵ درجه سانتی گراد

 

۱۰٫۵%

 

 

 

پلی آمیدT6/61

 

A,B

 

هگزن دی آمین ،ایزوفتالیک اسید،تر فتالیک اسید

 

دمای انتقال شیشه ای =۱۳۲درجه سانتیگراد

 

۱٫۳%

 

 

 

پلی آمید ۶ و پلی آمید۶۶/۶ برای فیلم های بسته بندی بسیار مهم هستند.

پلی آمید ها به وسیله روش های تبخیر حلال،اکستروژن و قالب گیری دمیدنی قابلیت تشکیل فیلم دارند.
۱-۴-۳ پیش تولید
پلی آمید به عنوان پلیمر جاذب رطوبت با بسپارش تراکمی،در مقابل رطوبت حساس است.تولید رزین نایلون با محتوای رطوبتی بیش از حد بالا ،موجب تخریب وزن مولکولی به وسیله هیدرولیز می شود که موجب ایجاد حباب های بخار آب می شود.برای جلوگیری از این مورد محتوای رطوبتی باید به زیر ۰٫۱ محتوای رطوبتی بر ساعت برسد.بسیاری از سازندگان منابع نایلون ،نایلون را پیش خشک می نمایند و در بسته بندی ضد آب برای اطمینان از خشک ماندن آن نگهداری می کنند و برای مصرف آماده سازی می کنند.هنگامی که این بسته های ضد آب بازمی شود،نایلون آب را از اتمسفر اطراف جذب کرده و به همین علت مواجه ی نایلون با رطوبت هوا پس از بازگشایی بسته بندی باید به کمترین زمان و به سرعت صورت گیرد یا اینکه رزینها ی آن با هوای خشک یا نیتروژن روکش شوند.
نایلون به طور گسترده ای برای بسته بندی مواد و غذاهای حساس به اکسیژن مانند گوشت،گوشت های فرایند شده ،ماهی دودی،غلات ، پنیر و محصولات لبنی و غذاهای نیمه آماده مورد استفاده است.
۱-۴-۴ خواص فیلم های نایلونی
خواص نایلون از وجود گروه های آمینی در زنجیره پلیمر نشات می گیرد که موجب چسبندگی داخل مولکولی محکم به وسیله پیوند هیدروژنی است.
این نیرو های جاذب بین مولکولی موجب :
۱)دمای ذوب و مقاومت حرارتی بالا
۲)خواص مکانیکی بالا(محکم و مقاوم)
۳)خواص ممانعت کنندگی بالا در برابر اکسیژن،دی اکسید کربن و بسیاری از حلالهای مولد عطر و بو.
قطبیت بالای گروه های آمیدی نیز مسوول ایجاد جذب در رزین نایلون است.قرار گیری مولکولهای آب در میان باندهای هیدروژنی موجب ایجاد خواص الاستیکی مناسبی می شود.مقاومت بالا در برابر سوراخ شدگی و دوام و استحکام بالا و همچنین قابلیت انعطاف با دما از سایر مزایای فیلم نایلونی است.از ویژگیهای برجسته نایلون این واقعیت بسیار مورد توجه است که این فیلم تمام خواص مناسب را باهم در ساختار یک فیلم دارد که این امر موجب می شود این پلیمر در ترکیب با سایر پلیمر ها که این خواص را ندارند قابل ترکیب باشد.
همانطور که خواص مکانیکی نایلون به جذب آب رزین نایلون بستگی دارد ،آب به عنوان عامل روانساز (پلاستیسایزر)عمل کرده و استحکام آنرا کاهش،و تغییر شکل و قابلیت کشش و الاستیسیته را افزایش می دهد.
در مورد خواص ممانعت کنندگی پلی آمید ۶ این ماده داری نرخ متوسط انتقال اکسیژن است^[۹] که در سطوح بالای رطوبتی افزایش می یابد.خواص ممانعت کنندگی در آن دو برابر پلی اولفین هاست.اما در برابر اتیلن ونیل الکل خواص ممانعت کنندگی کمتر ی دارد.نایلون در برابر مواد شیمیایی با قطبیت پایین و حلالهای هیدرو کربنی مانند لیمونن،وانیلین و منتول خواص ممانعت کنندگی خوبی را از خود دارد.
نایلون در برابر ترکیبات شیمیایی به شدت قطبی مثل: آب،متانول و اتانول خواص ممانعت کنندگی کمی دارد (گتز و همکاران،۲۰۰۳)^[۱۰].
جدول ۱-۲٫ خواص ممانعت کنندگی رزینهای پلیمر های مختلف در دمای ۲۳ درجه سانتیگراد،برای فیلم های با ضخامت ۲۵ میکرومتر

 

 

Menthol

 

Limonene

 

Isooctane

 

H2O

 

C2H6

 

CO2

 

N2

با گذر از دو راهی پر هیجان کودکی و ورود به سنین نوجوانی، خواسته ها تغییرات چشمگیری پیدا می کنند. فعالیت های بدنی با فعالیت های فکری تعدیل شده و نیاز به فضاهای وسیع برای تخلیه ی انرژی کودکان کم رنگتر می شود. افراد در سنین نوجوانی تمایل دارند فضایی جهت انجام تکالیف درسی و مطالعه، بازی های کامپیوتری، بازی شطرنج و مباحثه با همسالان، داشته باشند. نوجوانان می توانند این فعالیت ها را در درون محیط خانه حتی در اتاق خواب یا اتاق شخصی خود نیز انجام دهند. اغلب نوجوانان برای ورزش و بازی فضاهای خارج از محیط خانه را بر می گزینند. برای مثال، نوجوانان پسر برای بازی فوتبال به یک زمین فوتبال یا فضای باز در اطراف خانه مراجعه کرده و نوجوانان دختر نیز برای ورزش به سالن های ورزشی و استخر می روند. بنابراین نیازهای سنین نوجوانی در ارتباط با محیط بدین شرح است:

نیاز های محیطی درون خانه: یک اتاق خواب خصوصی جهت انجام فعالیت های شخصی و پذیرایی از دوستان و همسالان.
نیازهای محیطی خارج از فضای خانه: فضای تجمع نیمه عمومی برای همصحبتی با همسالان و شاید مطالعه ی گروهی، زمین ورزشی برای بازی هایی از قبیل فوتبال و بسکتبال، سالن ورزشی برای فعالیت های ورزشی درون سالنی.
با رسیدن به دوره ی جوانی خواسته های انسان دگرگون می شود. این دوره مقطعی از زندگی است که انسان در آن، امکانات خاصی را می طلبد. جوانان در ارتباط با محیط خارج از فضای خصوصی خانه نیز امکاناتی را می طلبند. فضاهای نیمه عمومی جهت تعامل با همسالان و یا پرداختن به فعالیت ورزشی از نیازهای اساسی جوانان است.

نیاز سالمندان به حضور در اجتماع
سالمندان به سرگرمی، فعالیت و تنوع نیاز دارند، از جمله نظریه های سالمندی، نظریه فعالیت است که سالمندان را به فعال بودن تشویق می کند و با این توصیه حضور آنها را بیشتر در اجتماع تثبیت می کند. سالمندان به محبت و احترام نیاز دارند و این حرف با شعار عملی نمی شود. باید این حس را به آنها داد که با پیر شدن، از جمع و جامعه کنار گذاشته نمی شوند. (عشقی پور، ۱۳۸۲، ۴۵)
با ایجاد فضایی مناسب و ارتباطاتی مطلوب می توان سالمندان را تشویق به فعالیت کرد و از نیروی فکر و ذهن آن ها استفاده نمود. حضور سالمندان در اجتماع و فضاهای جمعی را می توان نوعی توانبخشی اجتماعی به شمار آورد چرا که گاهی بازنشستگی برابر با کناره گیری از تمام فعالیت های اجتماعی به شمار می رود. افرادی که بازنشسته می شوند، نیاز بدنی به سازگاری با محیط و زندگی جدید دارند. در جامعه ما به خاطر اهمیت زیاد کار، بازنشستگی منجر به از دست دادن نقش اجتماعی مهم و تماس های روزانه با افراد می گردد (عشقی پور، ۱۳۸۲، ۳۴).
(راسل دیوین، ۱۳۷۰، ۲۱۴) در زمینه فعالسازی سالمندان و پر رنگ کردن حضور آن ها در فضاهای جمعی می توان ایده های مختلفی را مطرح نمود، از جمله اینکه:
مشارکت در فعالیت، مثلاً سالمندان می توانند در امر نگهداری کودکان همکاری کنند.
استفاده از مهارت سالمندان برای آموزش جوان تر ها.
استفاده از نیروی ذهن افراد، در نظارت عالیه بر سایر فعالیت ها
انتقال تجربه و مهارت های هنری چون: موسیقی، شعر، نقاشی و مجسمه سازی.
اداره حوزه های مختلفی که مستلزم حوصله، صبر و شکیبایی است، مانند: کتابخانه.
از دیگر فعالیت هایی که هم باعث نزدیک تر شدن افراد می شود و هم به توانایی فضا کمک می کند ورزش دسته جمعی است. به عنوان مثال چنانچه در محله یا مجتمع مسکونی فضایی باشد که قابلیت ورزش دسته جمعی را داشته باشد می تواند به عنوان قلمرویی خاص باعث افزایش تعاملات ساکنین شود، در عین حال که باعث سلامتی جسمی و روحی ساکنین نیز می شود. ورزش یک آرام بخش طبیعی است و به تنهایی در بسیاری از مواد درمانی مفید است. ( فارل، ۱۳۷۳، ۲۱۷).
سالمندان و ساختمان های بلند
با افزایش سن و ورود به دوره سالمندی، تعامل با محیط شکل تازه ای پیدا می کند. نوع نیازها و خواسته های افراد از محیط متفاوت شده و امکانات دیگری را می طلبند. اگر مسکن نتواند پاسخگوی این نیازها باشد، ساکنان به ناچار باید آن را ترک گفته و در مکانی دیگر که جوابگوی خواسته های دوره ی پیریشان باشد، سکنی گزینند.
وجود یک فضای باز یا یک حیاط در واحد مسکونی، از جمله فضاهایی است که سالمندان از آن بسیار استقبال می کنند. چرا که اوقات فراغتشان به آنها این فرصت را می دهد که با درست کردن باغچه یا گلخانه در آن فضا، از فعالیت باغبانی لذت ببرند. در عین حال وجود چنین فضایی به سالمندان این امکان را می دهد که در اوقات فراغت، در فضایی باز و خارج از چاردیواری خانه بنشینند و با سالمندان دیگر هم صحبت شوند. این فعالیت در جلوگیری از مبتلا شدن سالمندان به افسردگی و حفظ روحیه ی آنان بسیار موثر است. در صورت عدم وجود حیاط در واحد مسکونی، تعبیه ی بالکنی نسبتاً بزرگ که حداقل یک میز و چند صندلی در آن جای شود، ضروری به نظر می رسد.
در حالی که طراحی یک حیاط یا بالکن، چنین تاثیر عمیقی بر جسم و روان سالمندان می گذارد، برخی از آنان تمایل دارند که بخشی از زمان روز خود را با دیگر سالمندان و در محیط های جمعی مانند پارک و غیره بگذارنند. با توجه به اینکه در این پروژه، طراحی یک مجتمع مسکونی مطابق با نیازهای همه ی گروه های سنی مدنظر است، می توان چنین فضای باز جمعی را مابین واحدها و بلوک های مسکونی تعبیه کرد. بدین ترتیب سالمندان برای رسیدن به چنین فضایی، مسیر طولانی را از منزل طی نمی نمایند و در عین حال می توانند از مصاحبت با دوستان و همسالان خود بهره مند گردند.
طراحی و سالمندان
ساختمان های بلند مرتبه ای که دارای فضاهای جمعی مناسب و فضاهای سبز کافی می باشند، می توانند در ایجاد محیط مساعدی برای ارتباط اجتماعی سالمندان عمل کنند.
وجود برخی تسهیلات و خدمات اجتماعی در مجاورت و یا داخل ساختمان های بلند، برای سالمندان که قادر به تحرک زیاد نمی باشند، زندگی در این ساختمان ها را برای آنان مطلوب می سازد.
وجود آسانسورکه ارتباط سریع و آسانی را بین محل زندگی و فضای خارج برقرار می کند، قادر است پاسخگوی از کار افتادگی سالخوردگان باشد.
عدم وجود سر و صدا چه از داخل ساختمان و چه از خارج ساختمان برای سالمندان بسیار مطلوب و مساعد می باشد (Hutchinson&ross , 1977, 175-207).
وجود چشم اندازهای زیبا و وسیع و ارتباط بصری با خارج ساختمان، که به تعبیری می تواند جوابی بر تنهایی و کهولت سالمندان باشد، به این لحاظ بسیار مطلوب می باشد.
وجود امنیت بیشتر به لحاظ امکان دزدی کمتر ، ساختمان بلند را برای سکونت مناسب می سازد.
تنها نکته نامناسب از بابت سوانح مختلف (آتش سوزی، گیر افتادن در آسانسور) در این نوع ساختمان ها می باشد. همچنین بعضی از سالمندان از ارتفاع هراس دارند.
تناسب زندگی آپارتمانی با گروه ها و طبقات مختلف اجتماعی
در نزد اقشار پایین با ریشه روستایی و تهیدست متاسفانه به هیچ وجه آگاهی از زندگی آپارتمانی وجود ندارد. وجود شکاف فرهنگی قابل توجه میان فرهنگ زیستی سنتی این مردم با فرهنگ شهرنشینی امکان پذیرش این نوع دشواری ها و مقاومت های بارز را فراهم می سازد (نصیری، ۱۳۵۴).
خصوصیات ویژه این گروه از خانوارها (گروه مرفه) چون تعداد قلیل کودکان و کوچک بودن بعد خانوار و … امکانات بیشتری را برای سکونت در آپارتمان برای آنها فراهم آورده است. به این ترتیب مشکل اساسی در مورد طبقات متوسط و پایین، همراه با عدم آشنایی افراد از زندگی آپارتمانی و ویژگی های خاص آن چون کثرت اطفال و وسعت بعد خانوار مطرح می گردد (بهلولی ماکویی، ۱۳۵۶). هر چه افراد از پایگاه اجتماعی (شغل، تحصیلات، مخارج ماهانه) بالاتری برخوردار باشند رابطه همسایگی آنان نیز از وضعیت مطلوب تری برخوردار است. (باستانی، ۱۳۶۹)
جمع بندی
هدف اصلی معماری پایدار، مشارکت مثبت و موثر بناهای طراحی شده با محیط های اجتماعی خود و توانایی برآورده کردن کلیه نیازهای عملکردی و تامین سلامت جسمی و روحی کاربران است. پایداری در طراحی باید فرصت های مناسب برای تجلی جنبه های فرهنگی را فراهم سازد، به این معنی که معماری پایدار باید حس تعلق، زیبا دوستی و سلامت روحی و جسمی انسان را تامین و شانس برخورد های مناسب اجتماعی را فراهم کند. از این طریق زیستگاه انسان در هر مقیاسی برای مدت طولانی پایدار می ماند.
عوامل اجتماعی و فرهنگی به عنوان یک عنصر ضروری شناخته می شود زیرا از کمک و همکاری آنها به ساختن ساختمانی در جوامع پر جنب و جوش شکل می گیرد. که شش زمینه به عنوان حمایت برای زندگی اجتماعی و فرهنگی شناسایی شده است که عبارتند از: حس تعلق به مکان و هویت جامعه؛ بردباری و تحمل، احترام و تعامل با مردم از فرهنگ های مختلف، پس زمینه و اعتقادات؛ رفتار دوستانه، رفتار مشارکتی و مفید در محله؛ فرصت های فرهنگی، اوقات فراغت جامعه، ورزش و دیگر فعالیت ها؛ سطوح پایین جرم و رفتار ضد اجتماعی قابل مشاهده، حفظ نظم جامعه پسند و موثر؛ و فرصت هایی برای همه ی مردمی که به لحاظ اجتماعی و فرصت های زندگی مشابه شکل می گیرد.
عوامل اجتماعی: سطوح پایین جرم و رفتار ضد اجتماعی قابل مشاهده، عدالت اجتماعی، مشارکت و دموکراسی محلی، بهداشت (کیفیت زندگی و رفاه)؛ امنیت، حق تصرف مختلط، انسجام اجتماعی (انسجام بین گروه های مختلف)، تعامل اجتماعی، حس تعلق به مکان، پایداری مجتمع مسکونی میباشد.
عوامل فیزیکی - فرهنگی: قلمروهای عمومی جذاب، کیفیت و نرمی محیط زیست محلی، مسکن مناسب، دسترسی (به خدمات محلی، امکانات و…)، طراحی پایدار شهری، همسایگی، محله پیاده مدار.
با حذف فضاهای بدون عملکرد و فاقد مالک شخصی نظارت و کنترل قوی تر می شود. با ایجاد مسیرهای رفت و آمد و ایجاد تقاطع مسیرها می توان مقاصد مثبتی چون ملاقات مردم با یکدیگر، تعاملات اجتماعی و افزایش احساس امنیت و تعلق را تامین نمود. با اختصاص فضاهای ویژه به گروه های سنی مختلف به منظور کاهش درگیری بین آنها، افزایش نظارت غیر رسمی و نظارت رسمی توسط دوربین، نگهبان و استفاده از وسایل با کیفیت، ارائه خدمات پایداری در همسایگی ادامه می یابد. با ایجاد مجاورت مکانی نیز می توان تعامل اجتماعی را افزایش داد. ایجاد فضاهایی برای کودک که این فضا باید واجد دسترسی ساده از منزل تا آنجا باشد و فاصله زیادی از خانه نداشته باشد تا ضمن نظارت و کنترل والدین بر فرزندان، امنیت لازم به واسطه دسترسی آسان به محل بازی فراهم گردد. وجود نیمکت در محدوده بازی نوجوانان جهت تعویض لباس و… لازم است.
در محیط کوچک آپارتمان وجود فضاهای جمعی مناسب و فضای سبز جهت ایجاد محیطی مساعد برای ارتباطات اجتماعی سالمندان مناسب است. با توجه به مطالعات صورت گرفته، شاید بتوان با ایجاد تغییرات و لحاظ کردن خدماتی به مجموعه، رضایت ساکنین را بیش از پیش تامین و راهبردی جهت تداوم زندگی آنها ارائه داد.

ایمنی و ساختمان های بلند
در ساختمان ها به مواردی چون سازه، مصالح و زیبایی توجه می شود. اما مسایل مربوط به ایمنی به خصوص ایمنی در برابر حریق و زلزله به طور جدی دنبال نمی شود. این دلیلی است برای تحمیل خسارات مادی و جانی. انسان در طول تاریخ با ایجاد سرپناه به فکر ایجاد امنیت بوده است. این امنیت گاهی با حوادث طبیعی و غیرطبیعی به مخاطره می افتد، به همین دلیل لزوم توجه به استانداردهای ایمنی و افزایش امکانات مورد لزوم ضروری است. این احساس امنیت نیز در ایجاد مطلوبیت و رضایت ساکنین موثر است. از جمله تمهیدات طبیعی زلزله است.
برای مقابله با زلزله ایمن سازی ساختمان خصوصاً آنها که جمعیت بیشتری در خود جای می دهند، امری ضروری است. ضمن رعایت استانداردهای سازه ای، در زمینه طراحی و احداث دسترسی ها و معابر مناسب برای پاسخگویی به تراکم جمعیتی این بناها در زمان اضطرار و به منظور امدادرسانی در مواقع نیاز پیش بینی لازم بایستی انجام گیرد.
به دلیل ترس ساکنین هنگام وقوع آتش سوزی و سرایت سریع به سایر نقاط، اطفاء حریق بسیار سخت می شود. لازم است پیش بینی های لازم از قبل انجام شده باشد و استاندارد های مورد نیاز برای مقابله با حریق در این ساختمان ها رعایت شود. استفاده از تکنیک ها و تکنولوژی روز و آموزش آپارتمان نشینان برای عمل منطقی و صحیح در مورد حادثه بسیار مفید می باشد. وسایل مقابله با حریق را نیز باید در ساختمان ها تعبیه کرد. به طور کلی در ساختمان های بلند مرتبه به علت تراکم بسیار بالای جمعیت، پیش بینی و چگونگی برخورد و مقابله با سوانح از جمله زلزله و آتش سوزی و… بسیار مهم است. (صدوقیان زاده، ۱۳۷۵: ۴۷-۶۸)
مقابله با حوادث طبیعی و غیر طبیعی ناگوار در ساختمان های بلند به علت وجود تراکم جمعیتی آنها بسیار حائز اهمیت می باشد. ساختمان های بلند بیش از سایر سازه ها در مقابل نیروهای افقی باد و زلزله حساس می باشند.
استفاده از آخرین تکنیک های پیشرفته جهت ایمنی سازه های بلند در مقابل زلزله و سایر نیروهای افقی اگر چه پر هزینه می باشد اما غیر قابل چشم پوشی است.
وجود حرکت و لرزش در ساختمان، اگر از حد معینی بگذرد به لحاظ روانی برای انسان، آثار نا مطلوبی به همراه دارد، بنابراین در طراحی ساختمان، حد اشکال در حرکت انسان و حدی که اشیا آغاز به حرکت می کند باید مبنا قرار گیرد.
آتش سوزی غالب ترین نوع حادثه ناگوار در ساختمان های بلند می باشد. ساختمان بلند نه تنها می باید مجهز به کاملترین وسایل و امکانات مقابله با آتش و گسترش آن باشد بلکه ساکنین آن نیز می باید تحت آموزش های مختلف جهت انجام عمل صحیح در موقع آتش سوزی و یا حوادث دیگر قرار گیرند.
پله های فرار از جمله مهمترین امکانات ساختمان در مقابله با حوادث ناگوار و تامین آرامش برای ساکنین می باشد. (صدوقیان زاده، ۱۳۷۵: ۴۷-۶۸)

ساختمان های بلند و سازه نگهدارنده
طرح ساختمان بلند چه برای استفاده های واحدی مانند آپارتمان ها، ادارات، مدارس، بیمارستان ها یا برای استفاده های گوناگون با مقیاس بزرگتر، نیاز به تشریک مساعی بین گروه های مختلف طرح سازنده مصالح و اجرای ساختمان دارد. معمار، کوشش گروه های مختلف را هماهنگ می کند تا اجزا مختلف، مصالح، خدمات و فعالیت ها به طور یک جا عمل کنند. معمار دیگر نمی تواند از آزادی طرح صحبت کند او نه تنها به وسیله فرم به طور کلی بسته آسمان خراش و ضرورت استفاده موثر از مصالح محدود است، بلکه او همچنین باید مشخصات خیلی بیشتری را که مربوط به مقررات ایمنی آتش سوزی و بهداشتی می باشند رعایت کند.
معمار باید به طرح ساختمان به صورت یک سیستم کلی که در آن سازه نگهدارنده همچون یک جز اساسی با طرح ساختمان رشد می کند نزدیک شود. سازه را نمی توان به طور جداگانه به عنوان یک قسمت اضافی نامربوط در نظر گرفت که بعداً به کاربرد استفاده از آن در مورد یک ساختمان بلند که سیستم سازه نگهدارنده نسبتاً پیچیده ای دارد و در آن نیروهای فیزیکی و محیطی از تعیین کننده های اساسی طرح می باشند، به ویژه ضرورت دارد. ساختمان باید در مقابل نیروهای قایم ثقل و نیروهای افقی باد در بالای سطح زمین و زلزله در زیر سطح زمین مقاومت کند. پوشش ساختمان باید اختلاف درجه حرارت، فشارهوا و رطوبت بین محیط خارج و داخل را تحمل کند. عناصر سازه ای ساختمان باید جوابگوی همه این نیروها باشند.
این عناصر باید چنان قرار بگیرند و به یکدیگر متصل باشند که این نیروها را جذب و با کمترین تقلایی آنها را با اطمینان به زمین هدایت کنند. معماری که نسبت به این نیروها و منابع آن حساس و از نحوه باربری اعضا سازه ای مطلع باشد، در همان مراحل اولیه می تواند طرح معقولی را ارائه دهد. او می تواند با مهندس سازه ای ارتباط برقرار کند زیرا به زبان خودش صحبت می کند. یعنی معماری که از اصول مهندسی درک اساسی داشته باشد می تواند با متخصص سازه واقعاً تشریک مساعی کند تا به راه حل مطلوبی نایل گردد.